Tag Archives: Հովիկ Չարխչյան

ՍԽԱԼՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

6 Հնվ

Երբ Եղիշե Չարենցը գրեց իր «Երկիր Նայիրի» վեպը, «Մուրճ» հանդեսն այդ առիթով մի գրախոսական տպագրեց, որտեղ ասվում էր. «Երկիր Նայիրին» մի վիպանման պոեմ է, որը կարելի է գրել տրամվայի մեջ կամ «Կաֆե Նայիրիում» նարդի խաղալիս: Անչափ ձգձգվում է, կրթություններով լի, թեև գրված է Ա. Բելու ու Գոգոլի նմանությամբ ու նրանց անմիջական ազդեցության տակ, բայց… դժբախտաբար, նրանց երգիծանքն ու խորաթափանցությունը, նրանց գունագեղությունն ու թափը չունի»…
Ամերիկացի հանրահայտ երգիչ Էլվիս Փրեսլիին լսելուց հետո երաժշտական քննադատ Ջեկ Հոուլդը 1956 թվականին գրեց. «Պարոն Փրեսլիի մոտ բացակայում է երգեցողության ընդունակության որևէ տարբերություն: Նրա մասնագիտացումը` ռիթմիկ երգեցողությունը նա կատարում է անհասկանալի ոռնոցի օգնությամբ: Նրա վոկալը, եթե դա կարելի է այդպես անվանել, կազմված է կարծրատիպային տարբերակներից: Նրան լսելը աներևակայելի ձանձրույթ է»…
Հետախոսի գյուտից առաջ «Բոստոն Փոստ» թերթը մի խմբագրական հոդված հրապարակեց, որտեղ ասվում էր. «Լավ տեղեկացված մարդիկ հասկանում են, որ ձայնը հնարավոր չէ հաղորդել լարերի միջոցով, իսկ այնտեղ, որտեղ նման բան հնարավոր է, դա չի կարող ունենալ ոչ մի գործնական նշանակություն»…
Եվ այսպես շարունակ… Որովհետև մարդիկ կարծիք հայտնելու իրավունք ունեն, իսկ սխալ կարծիքի համար չեն պատժում: Այլ բան է, որ նրանցից գրեթե ոչ ոք հետագայում ոչ կհիշի, ոչ էլ կխոստովանի, որ ինքը սխալվում էր:

Հովիկ Չարխչյան

a7c7e20ef55b9c6f68541bcec8a4cfb6_M

Advertisements

ԲԵԿՈՐԱՅԻՆ

31 Դկտ

Փշրվող խաղալիքը… Անպայման պիտի սահեր մատներիս միջից հատկապես այն պահին, երբ առավելագույնս զգույշ էի: Հատակին նրա բախվելը, բեկորների փայլը, իմ սրտի զարկը ու միտքը, որ արդեն փշրված է, մեղավորության երեխայական մի տխրություն էին ծնում` շաղախված այն խորին համոզմունքի հետ, թե դա ամենագեղեցիկն էր բոլոր խաղալիքներից:
Սա կրկնվում էր գրեթե ամեն տարի, թեև մորս մշտական խոսքը` «Չարը խափանվեց», մի չնչին մխիթարություն էր տալիս ու անտեսանելի ափով փակում էր զարդարվող տոնածառի այն հատվածը, որտեղ պիտի կախվեր փշրվածը: Եվ այդ ժամանակներից ի վեր բեկորներն ինձ համար դարձան հետապնդող մտասևեռում: Ցանկած բեկորի մեջ ես ճգնում էի տեսնել ամբողջը և այդ ամբողջը կորցնելու ցավը:
… Օրերս, երբ կրկին եղևնի էինք զարդարում, տղաս ասաց, որ իր գնած նոր խաղալիները չեն փշրվում, եթե նույնիսկ ուժգին հարվածեմ հատակին: Ես հավանաբար ժպտացի տարօրինակ մի ժպիտով, որ պիտի նշանակեր հետևյալը. «Հրաշալի է, որ ձեր խաղալիքները չեն բեկորվում: Ափսոս միայն, որ ես դրանց մեջ չեմ գտնելու իմ տոնածառի փշաքաղ երկյուղածությունը»: Բայց հետո մտածեցի` դա այնքան էլ վատ չէ: Ի վերջո, պետք է որ տարբեր լինենք: Եվ, անկեղծ ասեմ, ինձ հետզհետե սկսեց դուր գալ նոր խաղալիքի վստահ, անբաժան փայլը:

Հովիկ Չարխչյան6a4d1a082cf4ad111a4d9848cc1f7483

ՎԵՐՋԻՆ ՆՎԵՐԸ

30 Դկտ

Իմ բարձի տակ վերջին անգամ ե՞րբ Ամանորի նվեր դրեցին: Չեմ հիշում: Ի՞նչ դրեցին: Չեմ հիշում: Որովհետև մարդը չի կարող հիշել այն օրը, երբ ավարտվում է մանկությունը: Որովհետև մանկությունը չի կարող ավարտվել ինչ-որ մի օր` նվերի կամ հիշողության չգոյության պատճառով: Որովհետև եթե կա մի բան, ինչն ավելի երկարակյաց է, քան մեր հուշը, էլի ու նորից մանկությունն է: Հիմա էլ նա քնած է իմ ներսում: Քնած է ճիշտ այն օրվա խորունկ քնով, երբ մայրս թաքուն վերջին նվերը դրեց գլխիս տակ: Քնած է ճիշտ նույն սպասումով, որ ձմռան առավոտի հետ ձեռքերի մեջ երազանք կունենա: Քնած է իմ մանկությունը` ամեն վայրկյան արթնանալու պատրաստ, որ հորս ժպիտի մեջ տեսնի այդ երազի անցած ճամփան…
Չեմ հիշում վերջին նվերը, բայց եթե երբևէ որևէ մեկն ինձ հարցնի, թե հեքիաթային այն գիշերը ի՞նչ կար իմ գլխատակին, ես առանց կասկածի ու վարանումի կասեմ. «Մի աշխարհ երջանկություն ու սեր կար, որ մարդուն կարող են նվիրել միայն իր ծնողները»:

Հովիկ Չարխչյան

interesniepodarkinadenzashitnikaotechest_0A0AFF21

ԱՆՄԵՂԻ ՄԵՂՔԸ

22 Դկտ

Ավտոբուս նստած մարդը քնել էր: Հավանաբար գիշերային հերթափոխից էր գալիս կամ հոգնեցուցիչ օր էր ունեցել: Մարդիկ իջնում ու բարձրանում էին, իսկ նա անխռով ննջում էր: Ոչ ոք չէր փորձում արթնացնել մարդուն: Գուցե արդեն անցել էր իր կանգառը, գուցե պետք էր զգուշացնել: Միայն թե ուղևորները նայում էին նրան, հետո զգույշ շրջանում էին և իջնում իրենց կանգառներում` թողնելով նրան խախաղ քնի մեջ:
Երևի ճշմարիտ է, որ ամեն բան իր հատուցման գինը պիտի ունենա: Ու նույնիսկ մարդու անմեղ քունը պիտի պատժվի կանգառի կորստով:

Հովիկ Չարխչյանkodutu-uhistransport-65900854

ԱՓՍՈՍ

24 Նյմ

Գիշերվա փողոցում մենակ մնացած մարդը հենց այնպես միայնակ չդարձավ: Նրան լքեցին: Նախ ցերեկը լքեց, հետո` համբերությունը, հետո` սպասման իմաստը և ապա բոլոր նրանք, ովքեր գնացին վերադարձի խոստումով: Գիշերում մնացած մարդը պիտի չիմանար, որ ապահով լույսի հրապույրն ավելին է, քան մոլորված մարդու նվիրումը: Եվ մարդն այնտեղ էր, որովհետև նա մենակ էր շատերի մեջ, երբ շատերը մեկուսի էին միասին:
— Ափսոս,- ասաց գիշերվա միջի միայնակ մարդը, երբ արդեն հեռանում էր: Ու ոչ ոք չկար, որ իմանար, թե ինչն էր ափսոս: Ափսոս էր, որ այլևս չունե՞ր, թե՞ ափսոս էր, որ այլևս չկար: Իսկ դրանք տարբեր բաներ են:

Հովիկ Չարխչյան

1444

ԱԳՌԱՎԻ ՆԱԽԱՆՁԸ

19 Նյմ

— Տեսե՞լ ես, թե ագռավն ինչպես է ընկույզը փշրում,- հարցնում է ծանոթս:- Գետնից կտուցով վերցնում է, բարձրացնում է վերև ու բաց է թողնում: Եվ դա կրկնում է այնքան ժամանակ, մինչև ընկույզը կոտրվում է:
— Իսկ դու տեսե՞լ ես, թե ինչպես են փշրում մարդու սիրտը,- ասում է մյուս ծանոթս:- Ագռավները կնախանձեին: Ոչ կտցում են, ոչ վերևից ներքև են նետում, ոչ հարվածում են: Ընդամենը հուսախաբ են անում և վերջ:

Հովիկ ՉարխչյանTorgachkin=A77=2-DSC05545

ԲՈԼՈՐԻՍ ԵՐԵԽԱՆ

17 Նյմ

1988-ի երկրաշարժից մի դեպք պատմեմ:
Աղետից հավանաբար մի շաբաթ էլ չէր անցել: Մի օր կեսօրին մայրս տուն եկավ 5-6 տարեկան անծանոթ աղջնակի ձեռքը բռնած: Ներս բերեց, նստեցրեց վառարանի մոտ, հետո մեզ հետ առանձնացավ ու ասաց. «Ծնողները զոհվել են: Այսօրվանից նա մեր տանն է ապրելու: Ձեզ համար քույրիկ կլինի»: Այնպես միանգամից ասաց ու այնպես հանգիստ հաշտվեցինք այդ մտքի հետ, կարծես վաղուց գիտեինք դրա մասին և ընդամենը սպասում էինք, որ տուն գար:
Արագ-արագ քաղցրավենիքներ, մրգեր դրեցինք սեղանին, խաղալիքներ գտանք, մտածում էինք, թե որտեղից կարելի էր մանկական տաք հագուստներ բերել: Այդպես զբաղեցնում ու մերվում էինք նրա ներկայության հետ:
Մի քանի ժամ էլ չէր անցել, երբ հանկարծ տան դռները աղմուկով ետ գնացին, ներս ընկամ մի հաղթանդամ կին, նետվեց դեպի երեխան, գիրկն առավ, հետո զայրույթով ու դժգոհությամբ նայեց մեր կողմը և դուրս գնաց: Երեխայի մորաքույրն էր: Նրա վերջին հայացքը մեզ ասում էր. «Էս երեխան անտեր չէ, որ ձեր տուն եք բերել»:
Նրանք գնացին: Մենք անշարժացած կանգնել էինք: Ու դա եզակի անգամ էր, որ կոպտությանը պատասխանում էինք ժպիտով:

Հովիկ Չարխչյանmaxresdefault (15)

ԱՆՊԱՏՃԱՌ ՀՈՒՇԸ

16 Նյմ

Հիշելն ու չմոռանալը տարբեր բաներ են: Հիշելն ինքնաբերաբար է, չմոռանալու մեջ ճիգ կա:
Հիշողության իրավունքը լինելն է: Մնացածը քո ընտրությունն է: Մեկին կհիշես, մյուսին կմոռանաս, երրորդին կպահես մտքիդ մեջ, չորրորդի մասին քեզ կհուշեն: Եվ դրանցից ամեն մեկն իր պատճառը կունենա, որովհետև հիշողությունն ամեն բանի համաձայն է, բացի անպատճառ լինելուց:
Ու եթե մի օր հանկարծ բացորոշես, որ քո բոլոր հուշերն ու հիշատակները ասեղված են միևնույն թելով, իմացիր, որ դա քո դերձանն է: Քո հիշողության մեջ դու պահպանում ես քեզ կամ կորցնում ես քեզ: Եթե այնտեղ կան ուրիշները, ապա կան միայն նրա համար, որ քեզ հետ են եղել: Նրանց բացառելիս դու նախ ինքդ քեզ ես հերքելու:

Հովիկ Չարխչյանmemory

ՀԱՎԵԼԱԴԻՐ ԻՄԱՑԱԿԱՆԸ

10 Նյմ

Գիտնականներն ասում են, թե մահից հետո մարդը գրեթե մեկ ժամ գիտակցում է, որ ինքը մահացել է և հասկանում է, թե ինչ է կատարվում իր շուրջը: Ես չգիտեմ` դա այդպե՞ս է, թե՞ ոչ: Հաստատելու համար ապացույցներ չունեմ, հերքելու համար հիմքեր նույնպես չկան: Բայց վստահաբար կարող եմ պնդել, որ չկա ավելի ծանր բան, քան հետմահու կյանքի այդ մեկ ժամը:
Աստծո ամենամեծ պատիժն է` իմանալ ավելին, քան տրված է իմանալ: Եվ իմանալ, որ այդ հավելադիր իմացականը քո մահն է:

malchik-bolezn-zhizn-smert

ԱՍՏՎԱԾ ԻՆՁ ԼՍԵՑ

4 Նյմ

Իմ հարազատներից մեկն էր կորել: Գնացել էր գործի ու հետո տուն չէր վերադարձել: Երկու օր շարունակ փնտրում էինք: Չկար ու չկար: Ոստիկանները եկան, միացան որոնումներին: Երրորդ օրն էր, դարձյալ ոչ մի լուր: Հույսը նվազում էր, բոլորս էլ արդեն հասկանում էինք, որ ցավալի ինչ-որ բան է պատահել, բայց գտնել պետք էր, իմանալ պետք էր, և տանջալի ցերեկներին հաջորդում էին անքուն գիշերային փնտրտումները:
Մյուս օրը որոշեցինք շարժվել այլ ուղղությամբ, նայել գյուղամերձ այգիների տարածքները, բոլոր ծառերի ու թփերի տակ: 10-15 հոգի էինք: Երկար շղթա կազմեցինք ու սկսեցինք առաջ քայլել: Աշուն էր, այգիների խոտը խոնավ էր ու սմքած, խաշամի կույտերը հեռվից տերևածածկ մարմիններ էին հիշեցնում, շարժվող ամեն ստվեր հոգեվարքի շնչառություն ուներ և մեր ցրված ոտնաձայները պաղ քամու սվսվոցին էին նման:
Քայլում էինք լուռ, դանդաղ, առանց իրար նայելու և այդ տարտամ երթի մեջ ես խնդրում էի Աստծուն, որ եթե մարմինը գտնվի, գտնողը ես չլինեմ: Չէ, դա վախ չէր, ոչ էլ ցավը հեռու վանելու բնազդային մղում: Ինձ թվում էր, որ եթե առաջինը տեսնեմ, ես կլինեմ դժբախտություն բերողը, կսկիծի սերմեր նետողը, վերջին հույսի դահիճը:
Եվ Աստված ինձ լսեց…
Հաջորդ օրը նրա մարմինը գտան ջրանցքում: Այդպես էլ չիմացանք, թե ինչ էր պատահել:

Հովիկ Չարխչյան

autumn garden 1

ԱՆՑԱՎՈՐ

2 Նյմ

— Անցած լինի:
Քո շփոթված պատասխանից հետո քեզ ասում եմ. «Անցած լինի»: Այսինքն` մոռացիր դրա մասին, այսինքն` թողնենք թիկունքում, քանի որ այլևս կարևոր չէ այն, ինչը քիչ առաջ կարևոր էր: Կարևորն անկարևորի վերածելու այս թեթևության մեջ է մեր հաշտությունը, այս զոհաբերման ծեսի մեջ է քեզ մերձ պահելու ակնկալիքը, ինչ-որ բան անպայման կորստի մատնելու մեջ է ինչ-որ բան ունենալու պայմանը: Ու ես քեզ ասում եմ. «Անցած լինի»:
Եվ այսպես անցած եղավ այն, ինչ կարևոր էր, որ մնար այն, ինչը ցանկանում էինք:

Հ. Չ.1347287911_1347205258-398

 

ՀՈՂԵՂԵՆ

1 Նյմ

Հողն այն տեղն է, որտեղ կանգնում են երկու ոտքերի վրա: Մենք գոնե այդպես հասկացանք, երբ առաջին քայլերն արեցինք: Հետո, երբ մայրս ինձ ու եղբորս բակ էր ուղարկում, շեմքին չհասած միշտ հիշեցնում էր.
— Հողերի հետ հանկարծ չխաղաք:
Ու դա հավանաբար առաջին դասն էր այն մասին, որ հողի հետ խաղ չեն անում:
Դպրոցում էր, որ մեզ սովորեցրին հողի բաղադրությունը: Գրատախտակի առաջ կանգնած արտասանում էինք երեկ սերտած դասը և ամեն բառի հետ պինդ, հուսալի հողը մեր աչքի առաջ մի քմահաճ թեթևությամբ փխրվում, մասնատվում, տրոհվում էր նշանների ու տարրերի: Եվ քանի որ մենք արդեն գիտեինք, որ մեր հողից բացի կա նաև ուրիշի հողը, ու քանի որ մեր հողը հարազատ էր, իսկ օտարինը` ոչ այնքան, կռահեցինք նաև, որ հողերի բաղադրության մեջ անկասկած պիտի լինի մի բան, ինչը տարբերակիչ է և դրանով է պայմանավորվում սեփական հողի քաղցրությունը:
Ու միայն հետո, շատ հետո, երբ առաջին անգամ տխրության միջից լսեցինք «հող էիր, հող դարձար» բառերը, այդ պահից ի վեր հողը կորցրեց իր նախնական համադրիչ կազմը, հողահալած մի գիտակցում մեզ ծանուցեց, որ հողի բաղադրություն չկա, կա մարդու բաղադրություն, որովհետև եթե հողը մենք ենք, հողածինն ու հողեղենը մենք ենք և մենք ենք հողին պահ տվողն ու տրվողը, ուրեմն այնտեղ ամեն բան մեզնով է: Եվ հողի սերն էլ մեր սերն է` բոլորիս ու յուրաքանչյուրիս, անցավորաց ու ապրողաց ինքնասեր պաշտումը:

Հովիկ Չարխչյան

zemlya

ՀՈԳՆԱԾ ՏԽՐՈՒԹՅՈՒՆ

1 Նյմ

— Տխու՞ր ես:
— Չէ,- ասում եմ,- տխուր չեմ, հոգնած եմ:
Հոգնած մարդը մի քիչ տխուր մարդու նման է: Տխրության մեջ էլ ջլատում կա: Տխրության մեջ էլ մոխիր կա: Եղել է ինչ-որ մի բան, այրվել-գնացել է ու մնացել է այս խեղճ անթեղը, որ պիտի պահի իր ներսում կրակի հիշողությունը, որովհետև բոլորին կրակն է պետք, այլ ոչ թե քո պարպումի մոխրակույտը: Եվ դրա համար էլ մի ասեք ձեր տխրության մասին: Խոնջանքի ապահով թիկունքում թաքցրեք ձեր թախիծը, որովհետև չի կարելի տխուր լինել, իսկ հոգնած լինելն արտոնված է: Մարդիկ դա կներեն: Նրանք այդպես են սիրում: Նրանք միշտ էլ մեծահոգի են, քանի դեռ դուք հոգնած եք իրենց հսկիչ հայացքների ներքո:
Հովիկ Չարխչյանubuon12

ԼՌՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ

30 Հկտ

Խոսքը խոսք է բերում: Բայց լռությունը լռություն չի բերում: Լռությունը բերում է մտատանջություն: Բերում է սպասում: Բերում է հարկադրանք: Որովհետև միայն լռությունն է, որ դեռ ծնրադիր է կողոպտված էության խորանում, որ դեռ հատուցում է դառնում ամեն չասված բառի դիմաց և խեցի է լինելու, որի մեջ պիտի թաքնվի տեսանելի, թափանցիկ, անծածկույթ մարդը ընկեցիկ կեղեքումների վավաշոտ հայացքներից:
Եվ երբ հուսահատ փախուստի ժամին կրկին նրա գիրկը նետվես, ինչպես ջրահեղձի մարմինն է անմռունչ հպատակվում ալիքների խարդավանքին, վերջին ակնթարթի վերջին առկայծումի միջից վերջին անգամ գուցե տեսնես վերջնագիծը անաղարտի: Որովհետև մարդը կատարելապես ազնիվ է միայն լռության մեջ` լուռ աղոթքից մինչև մահվան լռությունը:

Հովիկ Չարխչյան

surreal

Գտնվել են 1921թ-ին Չարենցի կողմից գրված մինչ օրս անհայտ բանաստեղծություններ․ մեկնաբանում է Հովիկ Չարխչյանը

22 Հկտ

«Անհամբերությունս զսպել չկարողացա և շտապում եմ ուրախությունս ձեզ հետ կիսել: Գտնվել են Չարենցի մինչ օրս անհայտ մի քանի բանաստեղծություններ: Շուտով դրանք կհրապարակեմ հանդեսներից մեկում»։ Երեկ երեկոյան իր ֆեյսբուքյան էջում հենց այսպիսի գրառմամբ հանդես եկավ գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը և փոթորկեց «չարենցասերների» հոգիները։

— Պարոն Չարխչյան։ Չարենցի ֆենոմենը իր բնույթով, արդիականությամբ եզակին է հայ գրականության մեջ։ Ի՞նչ եք կարծում, ո՞րն է այն խորքային պատճառը, որ Եղիշե Չարենցի պոետիկան մինչև մեր օրերը մնում է ակտուալ։ Բազմաթիվ ժամանակակից գրողներ փորձում են գրել Չարենցի ոճով, տարեկան կտրվածքով բազմաթիվ գիտական աշխատանքներ են լույս ընծայվում, ինչպես նաև Չարենցի միտքը ներթափանցել է արվեստի այլ բնագավառներ, մասնավորապես երաժշտությունը։

— Չարենցի բացառիկության հմայքը նաև այդ անբացատրելիությունն է, քանի որ, ի տարբերություն շատերի, նրա պոետիկան տրոհելի կամ բաղդատելի չէ, շարունակում է մնալ իբրև կուռ համաձուլվածք և չի պահանջում համեմատության եզրեր: Արդիականության իմաստով նրա գրականությունը ճիգեր չի գործադրում դառնալու նորագույն հնչեղությունների կրողը, քանի որ իր խորքում արդեն իսկ ունի բոլոր հնչերանգները ամենատարբեր դիապազոնների համար: Սինֆոնիկ կերտվածք է, կենսական նյութի համակցություն է, որտեղ ամեն ոք կարող է գտնել այն, ինչ իրեն անհրաժեշտ է, եթե միայն փնտրի: Այդ պատճառով էլ նրա գիրը երկարակյաց է, ինչպես որ մնայուն է այն տունը, որն ամուր հիմքերի վրա է կառուցված:

— Մի փոքր պատմեք այդ գտնված բանաստեղծությունների մասին, ինչպե՞ս է պատահել, որ մոտ մեկ դար այն մնացել է ստվերում։ Եվ խնդրում եմ, նշեք, թե ինչ թեմաներով են։

— Իրականում Չարենցի անտիպ և անհայտ ստեղծագործությունների ծավալը շատ ավելի մեծ է: Եթե միայն նշենք այն գործերը, որոնց մասին հիշատակումներ կան, ապա դրանք հայտնաբերելու դեպքում կարելի է մի ամբողջական ու ստվար հատոր ունենալ: Նաև դա է պատճառը, որ որոնումները երբեք չեն ընդհատվում և երբեմն նույնիսկ հայտնի է լինում այն դաշտը, որտեղ հնարավոր է դրանք գտնել: Այս մի քանի բանաստեղծությունները, որոնց մասին նշել եմ, գրվել են 1921 թվականին, բովանդակային առումով սիրային, անձնական բնույթի են:

— Մի փոքր շեղվենք թեմայից։ Ի՞նչ կարծիքի եք հայ ժամանակակից գրականության վերաբերյալ, ի՞նչ միտումներ ու մարտահրավերներ կան։

— Ժամանակակից գրական միջավայրի գլխավոր թերացումն այն է, որ նա դեռևս որևէ հստակ ազդակ չի տալիս իր որդեգրած կամ դավանած արժեհամակարգի մասին` մնալով կաշկանդված ինչպես արտաքին հոսանքների, այնպես էլ ներքին զսպիչների ակցանի մեջ: Մենք կարող ենք հիշատակել հաջողված գործեր, շնորհալի հեղինակների անուններ, բայց դրանք ընդամենը առանձին դրսևորումներ են, որոնք որակական իմաստով շրջադարձային փոփոխության չեն հանգեցրել: Ցավոք, ես ինքս այս պահին հրապարակի վրա չեմ տեսնում այնպիսի մեկին կամ գրողների խմբի, որոնք ունակ են հայ գրականությունը մղել մեծ թռիչքի: Եվ քանի դեռ չկա թռիչքը, կարելի է գոնե հոգ տանել այն մասին, որ վաղվա սավառնումների համար կարգի բերվի թռիչքուղին և որոշակիացվի դրա ուղեծիրը:

— Ի՞նչ նոր ծրագրեր ունեք: Մոտ ապագայում հայ ընթերցասերները կարո՞ղ են կարդալ նոր գիրք։

— Այո, նոր գրքեր կան, հուսամ, որ առաջիկայում դրանք լույս կտեսնեն: Խոսքն այս պահին ինչպես գեղարվեստական ստեղծագործության, այնպես էլ կենսապատում ուսումնասիրության մասին է:

— Եթե հնարավոր է, կարո՞ղ եք հրապարակել Չարենցի գտնված բանաստեղծություններից մի երկտող։

— Հազիվ թե այդ երկտողը մոտավոր պատկերացում տա ամբողջ ստեղծագործության մասին: Սակայն մերժած չլինելու համար մեջբերեմ այս հատվածը.
Թող իմ սիրտը օրորեն
Անցած օրերը էն թեն,
Մրրիկներում էս սրի,
Օրերում էս սրադեմ:

Հարցազրույցը՝ Հովհաննես Եսայանի

http://asekose.am

D59C8EE2-9BD1-4A29-BFA6-C885296C3150_cx49_cy19_cw50_w1023_r1_s

ՄԵԶ ՏԱՐ ԵՐԵՎԱՆ

14 Հկտ

— Մեզ տար Երևան:
Այսինքն մեզ տար ամենալավ տեղը, որտեղ հայրն իր զավակներին կարող է տանել: Այսինքն տար այնտեղ, որտեղ իրական պիտի դառնան ամենագունեղ ցանկությունները: Տար այնտեղ, որտեղ ամեն ինչ զարմանալի է, համեղ, նոր, սիրելի, հարազատ: Տար այնտեղ, որտեղից վերադառնալիս նրա կարոտն ենք բերում:
Եվ հայրս մեզ գյուղից տանում էր Երևան:
Ինչքան տարիներ են անցել: 30 տարի է` արդեն ես եմ ապրում Երևանում: Հայրս այլևս չկա:
Բայց հիմա էլ` ամեն օր ինքս ինձ տանում եմ Երևան, հորս, իմ, իմ որդիների, իմ թոռնիկի Երևանը:

Հովիկ Չարխչյանf56b0e6ef5bf2e_56b0e6ef5bf57.thumb

ՄՆԱՔ ԲԱՐՈՎ

11 Հկտ

Մարդը տնից գնացել էր, չկար: Տարիքն առած, արդեն ձեռնափայտին ընկերացած մարդ էր: Չէին էլ նկատել, թե ինչպես էր դուրս եկել: Ու հիմա ամբողջ գյուղով փնտրում էին:
Երրորդ օրը վերադարձավ: «Ու՞ր էիր, այ մարդ»,- ոչ այն է զայրացած, ոչ այն է ստրները տեղն ընկած հարցնում էին: Ոչ մեկին ոչ մի բան չասաց: Հետո իմացան: Գնացել էր իր որդիներին ու դուստրերին այցելելու: Բոլորն էլ գյուղից հեռու էին ապրում` որը քաղաքում, որը ուրիշ մի գյուղում: Հերթով տեսել էր, համոզվել էր, որ ամեն բան լավ է, բաժակ բաժակի էր խփել հետները, ասել էր` «Բարով մնաք» ու դուրս էր եկել:
Հիմա հոգնած, բաց գոհունակ դեմքով տուն դարձավ, բոլորին ժպտաց, ասաց` մի քիչ պառկեմ, հանգստանամ: Պառկեց ու այդպես էլ հոգին ավանդեց:
Արարատի Ուրծաձոր գյուղից էր:

Հովիկ Չարխչյան

1312827925_25

ԿԻՍԱԲԱՑ ԴՌՆԵՐ

9 Հկտ

Վատ բան է կիսաբաց դուռը: Վերապահ, անհաստատ, երկիմաստ: Անկեղծություն չկա կիսաբաց դռան մեջ, և երբեք չես գուշակի, թե մի թեթև քամուց որ կողմ է շրխկալու իր ամբողջ հուսահատությամբ: Նա, ով հիմա նայում է դռներին, պիտի այդպես էլ չիմանա` հեռացո՞ղն իր ետևից կիսաբաց թողեց, թե՞ վերադարձողի սպասումով չփակեցին: Բայց շեմքին ոչ ոք չկա, որովհետև կիսաբաց դռների առաջ կանգնածները միշտ պիտի վարանեն, ինչպես կիսաբաց սրտերի դեմ-հանդիման կարկամում են ցանկությունները, ինչպես կիսաբաց աչքերի շաղված պատկերները հավատ չեն ներշնչում, ինչպես կիսաբաց շուրթերի տակ բառերը շշուկներ են դառնում:
Եվ ուրեմն վեր կաց ու կամ փակիր դուռդ ավարտուն վստահությամբ, կամ բացիր լայնորեն, ինչպես գիրկն է բացվում տեղ հասած երազանքի առաջ:

opening-doors-summer15-banner

ԽԱՎԱՐԸ

9 Հկտ

Մի անգամ ընկերներով գնացել էինք Վայոց Ձոր, և մեզ առաջարկեցին մտնել տեղի հանրահայտ քարանձավներից մեկը: Անպատրաստ էինք, ոչինչ չկար հետներս, բայց ցանկությունը մեծ էր և անմիջապես համաձայնեցինք: Նեղ խոռոչից ներս անցանք, սկսեցինք կքված, երբեմն էլ ծնկած առաջ սահել, հետո ընդերքը ճյուղավորվեց, մենք ավելի սեղմվեցինք քարերի կոկորդում, և այնուհետև եղավ այն, ինչ պիտի լիներ` վրա հասավ անթափանց խավարը:
Ոչինչ երբևէ ինձ չի ճնշել այնպես, ինչպես բացարձակ մութը: Այդ թանձրության մեջ կորցնում ես ոչ միայն տարածության ընկալումը, այլև ինքդ քեզ զգալու կողմնորոշումը: Արդեն չգիտես` որտեղ է սկսվում և ավարտվում մարմինդ, որտեղ է իրական աշխարհի նյութի և զգացականի յուրացման սահմանը: Ոչնչացման կատարյալ գործիք է, որ ստորակարգում է ամբողջ էությունդ, խցանում է ըմբոստացման բոլոր ելքերը, կաթվածահար է անում միտքդ ու տագնապներիդ մեջ ներծծում է ցնորական մի վհատություն:
Այսպիսի բան է խավարը քարանձավում ու քարանձավից դուրս: Եվ այսպիսին է լիակատար խավարը մեր հոգիների:

Հովիկ Չարխչյան

SONY DSC

ՓԱՀԼԵՎԱՆՆ ՈՒ ՅԱԼԱՆՉԻՆ

5 Հկտ

Այն օրերին, երբ իմ տարիքը երեխա էր, մեր գյուղ էին գալիս լարախաղացները: Փահլևան էինք ասում: Տնկում էին ձողերը, կապում էին ճոպանը, և ամբողջ գյուղը հավաքվում էր թամաշայի: Լարախաղացի հետ գալիս էր նաև իր ծաղրածուն` յալանչին: Սա աղմկում էր, անհամ կատակներ էր անում, վազվզում էր շուրջբոլորը, փող էր հավաքում, քանի դեռ վերևում` ճոպանի վրա մարդը բարդ հնարքներ էր ցուցադրում` ցատկելով ու ճոճվելով, կանգնելով գլխիվայր կամ ոտնածայրերին:
Ամեն ինչ ուրախ ու զվարճալի էր, բացի մի բանից: Որքան էլ հմուտ լիներ լարախաղացը, մարդկանց ուշք ու միտքը աղմկարար յալանչու կողմն էր: Մյուս օրն էլ գյուղացիներն իրար պատմում էին հենց նրա արարքները, այլ ոչ թե վերևում վազողի:
Ու հիմա ես մտածում եմ, որ այսքան տարիներ անց էլի ոչինչ չի փոխվել: Յալանչիները դարձյալ մարդկանց մտքերի ու հայացքների կողոպտիչն են մնացել, որ սնվեն նրանց վաստակով, ովքեր քայլում են փորձության բարակ լարերի վրայով: Եվ միայն մի բան կա, որ մխիթարական է. յալանչիները միշտ մնալու են ներքևում:

Հովիկ Չարխչյան

42399_b

%d bloggers like this: