Պահոց | Հունիսի, 2017

ՃԱԿԱՏԱԳՐԱԿԱՆ ԿԱՏԱԿԸ

30 Հնս

Երբ սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, շատերի հետ Մարինա Ցվետաևան ևս էվակուացվեց Թաթարստան: Բանաստեղծուհու իրերը տեղափոխելիս օգնելու էր եկել Բորիս Պաստեռնակը: Նա մի պարան բերեց, որ կապի ճամպրուկները և համոզվելով, որ դրանք ամուր են` կատակի տվեց. «Պարանը կդիմանա, թեկուզ կախվես»: Այս կատակը ճակատագրական դարձավ: Հետագայում Պաստեռնակին հայտնեցին, որ հենց իր բերած պարանով է Ցվետաևան կախվել Ելաբուգայում:

pizap.com14987666015831

ՎՐԵԺԻ ՄԱՍԻՆ

29 Հնս

Վրեժխնդրությունը մարդկության մեծագույն ձեռքբերումներից է: Դրա իրական նշանակությունը երբեմն արժեզրկում են կեղծ բարեպաշտությամբ և արժեզրկում են հատկապես նրանք, ովքեր կամ թույլ են ոգով, կամ դեռ չեն բախվել ծանր հանգամանքների հետ:
Վրեժը ծայրահեղություն չէ, այլ արդարության հաստատման այլընտրանք, հավասարակշտություն պահպանելու ջանք, երբ փակ են հատուցման տանող բոլոր դռները: Վրեժը չարիքի փոխհատուցումն է, ինչպես որ բարիքն է փոխհատուցվում երախտիքով:
Եվ ուրեմն երբ դու քար ես նետում, պիտի իմանաս, որ քո գլխին մի ամբողջ լեռ կփլուզվի: Երբ հարվածում ես մեկին, պիտի կռահես, որ ինչ-որ տեղ արդեն մատներ են ծալվում` բռունցքվելու համար: Երբ ցավ ես արարում, պիտի սպասես, որ այն կանցնի քո տան մոտով:

Հովիկ Չարխչյան1280x800.net_3594

ԲԵԿՈՐՆԵՐ

29 Հնս

Վիկտոր Հյուգոն այն եզակի մարդկանցից էր, ում նամակ գրելիս հասցեն նշել պարտադիր չէր: Բանն այն է, որ կյանքի վերջին տարիներին Հյուգոն ապրում էր իր անունը կրող փողոցում: Ու եթե ծրարի վրա նշված էր միայն հասցեատիրոջ անունը, փոստատարներն անմիջապես դա հանձնում էին գրողին:

* * *
Ասում են, թե Փարիզում մի սրճարան կա, որտեղ ցուցանակ է կախված հետևյալ գրությամբ. «Այս սրճարանում իրար են ծեծել Սարոյանն ու Հեմինգուեյը»:

* * *
Ես չեմ հասկանում, այդ ինչպե՞ս պատահեց, որ արևմտյան արժեքները դարձան լավը, առաջադիմական, իսկ մերը` վատը, և հիմա նրանցից պիտի օրինակ վերցնենք: Որովհետև նրանք հարուստ են, իսկ մենք աղքա՞տ ենք: Հիմա ի՞նչ, մեր շրջապատի հարուստներն ավելի բարձր արժեհամակարգի կրողներն են, քան աղքատնե՞րը:

* * *
Ասում են` Մալևիչի «Սև քառակուսու» ծնունդից շատ տարիներ առաջ` 1882 թվականին ֆրանսիացի գրող և հումորիստ Ալֆոնս Ալլեն ճիշտ դրա նման մի կտավ էր նկարել, որն անվանել էր «Նեգրերի մենամարտը քարանձավում մութ գիշերին»:

* * *
Ամերիկացի ամենահայտնի կողոպտիչներից մեկը Վիլլի Սաթոնն էր: Երբ նա բռնվեց ու կանգնեց դատարանի առաջ, դատավորը հարցրեց, թե ինչու՞ է նա բանկեր թալանում: Սաթոնը պատասխանեց. «Որովհետև փողերն այնտեղ են»

* * *
Կաֆկան հյուր է գնում ընկերոջը: Աղմուկով ներս է մտնում, իսկ բազմոցին քնած է ընկերջ հայրը: Ծեր մարդը դժկամորեն նայում է հյուրին, իսկ Կաֆկան իրեն չկորցնելով մեղմ ձայնով ասում է. «Խնդրում եմ, ինձ պարզապես սովորական երազ համարեք»:

tmb_64108_1314

ԿԱՐՄԻՐ ԹԵԼԻ ՊԵՍ

29 Հնս

Շատերին է ծանոթ այս արտահայտությունը. «Կարմիր թելի պես անցնում է…»: Բայց երևի քչերը գիտեն, որ դա առաջին անգամ օգտագործել է Գյոթեն իր «Հարազատ հոգիներ» ստեղծագործության մեջ: Եվ, այնուամենայնիվ, որտեղի՞ց հայտնվեց այդ թելը:
Ասում են, որ 1776 թվականին Անգլիայի ծովակալության հրամանով ռազմական նավատորմի համար արտադրվող ճոպաններին սկսեցին միահյուսել աչքի համար անտեսանելի կարմիր թել: Ըստ երևույթին, ծովայիններն այդպես ուզում էին պայքարել ճոպանների գողերի դեմ: Այստեղից էլ առաջ է եկել «Կարմիր թելի պես անցնում է» արտահայտությունը:

krasnaya-nit-obereg

ԳՐՈՂԸ ՈՐՈՆՈՒՄ ԷՐ ԳՐՈՂԻՆ

28 Հնս

1926 թվականին Ագաթա Քրիստիի ամուսինը խոստովանեց, որ դավաճանել է նրան ու ապահարզան պահանջեց: Այդ դեպքից հետո դետեկտիվ վեպերի հանրահայտ հեղինակը հանկարծ անհետացավ: Մեկ-երկու օր անց գտան նրա լքված ավտոմեքենան ու հագուստները: 10 օր շարունակ հարյուրավոր ոստիկաններ և հազարավոր կամավորներ որոնում էին Ագաթա Քրիստիին և վերջապես նրան գտան մի փոքրիկ հյուրանոցում, ողջ և առողջ: Ի դեպ, հյուրանոցում նա գրանցվել է ամուսնու սիրուհու անունով: Հետո խոսում էին, թե իբր դժբախտ կինը փորձել է այդպես վրեժ լուծել անհավատարիմ կողակցից` մտածելով, թե իրավապահները վերջինիս կկասկածեն սպանության մեջ:
Բայց այս պատմության ամենահետաքրքիր դրվագն այն է, որ Քրիստիին այդ օրերին որոնում էր նաև մեկ ուրիշ գրող` հանրահայտ Շերլոք Հոլմսի կնքահայր Արթուր Կոնան Դոյլը: Միայն թե նա այս անգամ ոչ թե դիմել էր դեդուկտիվ մեթոդի օգնությանը, այլ պարզապես վերցրել էր Ագաթա Քրիստիի ձեռնոցը և այն տարել էր գուշակուհու մոտ…

pizap.com14985297433981

ՎՀԱՏՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԾՆՎԱԾ

27 Հնս

Ամերիկացի Ուիլյամ Փորթերը գանձապահ էր աշխատում բանկերից մեկում: 1895 թ. նրան 1150  դոլար յուրացնելու մեղադրանք ներկայացվեց: Ազատազրկված լինելու վախից Փորթերը փախավ Հոնդուրաս, իսկ այնտեղից էլ` Մեքսիկա: Բայց վերադարձավ 2 տարի անց, երբ տեղեկացավ, որ կինը մահամերձ է: Նրան ձերբակալեցին կնոջ հուղարկավորությունից անմիջապես հետո: Հուսահատ և դժբախտության ծանրությունից բեկված նա բանտում անցկացրեց ավելի քան 3 տարի: Որպեսզի չխենթանար, սկսեց գրել: Ճաղերի ետևում նա գրեց 14 պատմվածք և դրանք ուղարկեց հրատարակիչներին` իր անձը թաքցնելով գրական կեղծանվան տակ: Այդ մարդը Օ. Հենրին էր: Ահա այսպես` վհատության ցավից են նաև ծվում գրականության լավագույն էջերը:pizap.com14983492708421

ՎԵՊ ՎԵՊԻՑ ԱՌԱՋ

25 Հնս

1922 թվականին ռուս գրող Ալեքսանդր Չայանովը մի վեպ հրատարակեց: Այն կոչվում էր «Վենեդիկտով կամ արժանահիշատակ դեպքեր իմ կյանքից»: Վեպի գլխավոր հերոսներն էին սատանան և մի ուսանող, որի ազգանունն էր Բուլգակով: Գրքում այս ուսանողը պայքարում է սատանայի դեմ իր սիրելի կնոջ հոգու փրկության համար: Չայանովի վեպի հրատարակումից հինգ տարի անց Միխայիլ Բուլգակովը գրեց հանրաճանաչ «Վարպետն ու Մարգարիտան»: Բուլգակովի կնոջ`Լյուբով Բելոզյորսկու վկայությամբ, իր ամուսինը հատկապես Չայանովի վեպից է ներշնչվել և այդ ստեղծագործությունն է խթան հանդիսացել սեփական գլուխգործոցը ստեղծելու համար:

pizap.com14982587966391

ՇԱԽՄԱՏԱՅԻՆ ԱՎՏՈԲՈՒՍ

24 Հնս

1963 թվական: Ընթանում է Շախմատի աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսի համար Տիգրան Պետրոսյան- Բոտվիննիկ մրցամարտը: Ողջ Երևանը խաղի ընթացքում հավաքվում է «Մոսկվա» կինոթատրոնի հարակից հրապարակում, որտեղ ամրացված հսկա խաղատախտակի վրա ցուցադրվում են քայլերը: Եվ ահա ականատեսը պատմում է. «Տախտակի վրա առաջին քայլերն էին ցուցադրվել, երբ մոտեցավ թիվ 6 ավտոբուսը` ուղևորներով լի: Կանգնեց: Րոպեներն անցնում էին, բայց չէր շարժվում: Վարորդն իջել ու անվադողերն էր ստուգում` չմոռանալով, իհարկե, աչքի տակով հետևել տախտակի վրա ծավալվող պայքարին: Ես հաստատ չեմ կարող ասել` դողերին իսկապե՞ս որևէ բան պատահել էր, թե՞ ոչ: Այնուամենայնիվ, ավտոբուսը շարժվեց միայն այն ժամանակ, երբ ցուցադրվեց Պետրոսյանի կատարած հերթական քայլը: Ավելին, ավտոբուսի միջից բողոքի ոչ մի ձայն չլսվեց վարորդի հասցեին…»:

58c40e1b797a2904e3cfbcdc97680581

ՄԻԼԻՈՆ ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆԻ ՀԱՄԱՐ

23 Հնս

32 տարեկան հասակում Առնո Բաբաջանյանի մոտ բժիշկները սպիտակարյունություն (լեյկոզ) էին հայտնաբերել: Հարազատները որոշ ժամանակ նրանից թաքցնում էին այդ չարաբաստիկ հիվանդությունը: Եվ անսահման էր երգահանի զայրույթը, երբ իմացավ դրա մասին:
1960-ականներին սովետական կառավարությունը երկիր հրավիրեց աշխարհահռչակ ֆրանսիացի բժիշկ Բեռներին, որ բուժի ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի նախագահ Ալեքսեյ Կոսիգինի կնոջը: Տեղեկանալով բժշկի այցի մասին, Հայաստանի Կենտկոմի առաջին քարտուղար Անտոն Քոչինյանը անմիջապես զանգահարեց Մոսկվա և խնդրեց, որ ֆրանսիացին քննի նաև Բաբաջանյանին: Կրեմլից նրան ասացին, որ բժիշկը մեկ այցի համար պահանջում է 2000 դոլար: Եվ այդ ժամանակ Քոչինյանն առանց տատանվելու պատասխանեց. «Հայաստանը Բաբաջանյանի համար պատրաստ է միլիոններ վճարել»:
Հավելենք, որ ֆրանսիացու նշանակումներն օգնեցին Առնո Բաբաջանյանի կյանքը երկարաձգել ևս երկու տասնամյակ:

6d1db4ef8fe3eecdd2e3a5aa8d66848f

ԳՐՈՂԻ ՓՐԿԻՉԸ

22 Հնս

Երբ Ֆեոդոր Դոստոևսկին դատապարտված էր տաժանակրության և գտնվում էր Օմսկում, մի անգամ փողոցում կերակրեց մի թափառական շան և այս շունը կապվեց նրա հետ: Ամեն քայլափոխի ուղեկցում էր գրողին: Նույն օրերին Դոստոևսկին թոքերի բորբոքումով պառկեց հիվանդանոցում, և ընկերներն իմանալով, որ օգնության կարիք ունի, 3 ռուբլի ուղարկեցին նրան (այն ժամանակների համար պատկառելի գումար): Մի քրեական հանցագործ, որ նույն հիվանդանոցում էր, որոշեց թունավորել Դոստոևսկուն և գումարը գողանալ: Նա թույն լցրեց գրողի կաթի մեջ: Բայց հենց այն պահին, երբ Դոստոևսկին պատրաստվում էր խմել, շունը ներս մտավ, թռավ նրա ծնկներին ու շուռ տվեց բաժակը` լպստելով գետնին թափվածը: Շունը սատկեց` փրկելով հանճարին, որը դեռ չէր գրել «Ոճիրն ու պատիժը», «Ապուշը», «Կարամազով եղբայրները» և այլ նշանավոր գործեր:

pizap.com14979575779721

ԾԻԾԵՌՆԱԿԻ ՊՈՉՆ ՈՒ ԴԱԼԻԻ ԲԵՂԵՐԸ

21 Հնս

Սալվադոր Դալիի վերջին կտավը կոչվում է «Ծիծեռնակի պոչը»: Նկարիչն այն ստեղծել է 1983 թվականին: Դա մի աշխատանք է, որի հիմքում ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Ռենե Թոմայի աղետների տեսությունն է: Համաձայն այդ տեսության, որոշակի հանգամանքներում աննշան փոփոխությունները կարող են հանգեցնել մեծագույն ցնցումների: Եվ ահա Դալին «Ծիծեռնակի պոչը» կտավում պատկերել էր հիշյալ տեսության սեփական ընկալումը: Իսկ այն փաստը, որ նկարի կենտրոնում նրա հանրահայտ բեղեր են, արդեն հուշում է այն մասին, Որ Սալվադոր Դալին իր անձը զետեղել էր բոլոր փոփոխություների կիզակետում:

429b4494726e8111f68f2626a827a46b

ՊԱՏԱՍԽԱՆ ՍՏԱԼԻՆԻՆ

20 Հնս

Մի անգամ Ստալինը զանգահարեց Բորիս Պաստեռնակին և ասաց, որ իր ընկերը բանաստեղծություններ է գրում և կցանկանար իմանալ Պաստեռնակի կարծիքը դրանց մասին: Հեռախոսազանգից հետո բանաստեղծի բնակարան բերեցին ձեռագրերը: Տետրը թերթելով Պաստեռնակն անմիջապես հասկացավ, որ ոչ մի ընկեր էլ չկա, դրանց հեղինակը հենց Ստալինն է: Իսկ բանաստեղծություններն ակնհայտորեն թույլ ու անտաղանդ էին: Պետք էր պատասխանել, բայց ինչպե՞ս: Թե նա, թե ընտանիքի անդամները հրաշալի հասկանում էին, որ այդ պատասխանից էր կախված իրենց ճակատագիրը: Պաստեռնակը նույնիսկ մի քանի չեզոք տարբերակներ մտմտաց, բայց երբ Ստալինը կրկին զանգ տվեց, նա ուղղակի ասաց, որ բանաստեղծությունները շատ վատն են և լավ կլինի, եթե նրա ընկերն այլ գործով զբաղվի:
Այդ խոսակցությունից հետո ողջ ընտանիքը շունչը պահած սպասում էր հաշվեհարդարին: Բարեբախտաբար, ոչինչ էլ չկատարվեց: Փոխարենը ամրապնդվեց հավատն առ այն, որ կան մարդիկ, որոնց համար ճշմարտությունը վախից հզոր է:

pizap.com14978235896511

ԱԽՄԱՏՈՎԱՆ ԵՎ ԱՆՈՒՇԸ

19 Հնս

1956 թ հունիսի 24-ին ռուս գրող Օսիպ Մանդելշտամի կինը` Նադեժդան Աննա Ախմատովային մի նամակ է գրում, որն ավարտվում էր հետևյալ տողով. «Համբուրում եմ, Անուշ, կարոտում եմ, Անուշ, ախ, Անուշ, Անուշ»: Այս նույն անունը բազմաթիվ անգամներ հանդիպում է նաև նրանց այլ նամակներում: Բայց ինչու՞ ռուս նշանավոր բանաստեղծուհին պիտի Անուշ կոչվեր, եթե ոչ հայկական արմատներ ուներ, ոչ էլ երբևէ եղել էր Հայաստանում:
Այս գաղտնիքը մասամբ բացահայտում է նույն նամակագիրը` Նադեժդա Մանդելշտամը: Ինչպես հայտնի է, 1930 թվականին Մանդելշտամ ամուսինները մի քանի ամիս հյուրընկալվել են մեր երկրում: Իսկ շատ տարիներ անց Նադեժդան իր հուշերում պիտի գրեր. «Մենք վերադարձանք Հայաստանից և առաջին հերթին անվանափոխեցինք մեր ընկերուհուն: Բոլոր նախկին անունները մեզ թվացին անհետաքրքիր` Աննուշկա, Անյուտա, Աննա Անդրեևնա: Նոր անունը սերտաճեց նրա հետ, մինչև վերջին օրերը ես նրան կոչում էի այն նոր անունով, որով նա ստորագրում էր իր նամակները` Անուշ: Անուշ անունը մեզ հիշեցնում էր Հայաստանը»:

Հովիկ Չարխչյան

pizap.com14976680471071

ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿ

18 Հնս

Ընթերցողին անծանոթ է Պարույր Սևակի այս հոդվածը: Բանաստեղծն այն գրել է 1962 թվականին: Նյութն առավելապես հասցեագրված է դպրոցականներին, սակայն ուսանելի է ինչպես փոքրերի, այնպես էլ մեծերի համար: «Իսկ գիտե՞ք որ…» վերտառությամբ այս շարադրանքը ևս մի հնարավորություն է խորհելու մեր լեզվի բացառիկության և նրա պահպանման կենսական կարևորության մասին:
Հովիկ Չարխչյան

ԻՍԿ ԳԻՏԵ՞Ք ՈՐ…

Դուք արդեն գիտեք, որ Մեսրոպ Մաշտոցն է ստեղծել հայկական գրերը: Բայց գիտե՞ք, որ նա է գրել մեր մանուկների առաջին դասագիրքը` առաջին «Այբբենարանը»:
Դուք գիտեք իհարկե, թե ինչ բան է «Այբբենարանը»: Բայց գիտե՞ք, թե ինչու է կոչվում «Այբբենարան»: Դուք հիմա գրերն արտասանում եք այնպես, ինչպես նրանք հնչում են: Բայց դարեր շարունակ հայ երեխաները ձեզ ծանոթ տառերը ուրիշ ձևով էին սովսրում: Նրանք «ա»-ին ասում էին ոչ թե «ա», այլ «այբ», «բ»-ին`«բեն», «գ»-ին` «գիմ»: Այսպես անուն ունի մեր լեզվի ամեն մի տառը: Եվ որովհետև մեր առաջին տառը «ա»-«այբ»- ն է, իսկ երկրորդ տառը` «բ»-«բեն»-ը, այս պատճառով էլ հայոց լեզվի առաջին դասարանի գիրքը կոչվում է «Այբբենարան», ինչպես որ տառերի շարքն էլ կոչվում է «Այբուբեն», այսինքն` «ԱուԲ»:
Մեսրոպ Մաշտոցը ոչ միայն հայ գրերի ստեղծողն է, այլև առաջին հայ գրողը: Թե ովքեր են գրողները, դուք գիտեք: Բայց դուք, հավանաբար, ձեր տատիկներից լսած ու գրքերում էլ կարդացած կլինեք մի խոսք, որ անեծքի նշանակություն ունի: Այդ խոսքն է. «Գրողը տանի»:
Դուք գիտեք, որ այս անեծքի մեջ հիշվածը այն գրողը չէ, որ ձեզ համար գեղեցիկ ոտանավորներ ու պատմվածքներ է ստեղծում: Անեծքի մեջ հիշված «գրողը» ունի «սատանայի», «դևի», «չարքի» իմաստ:
Իսկ գիտե՞ք, թե ինչից և ինչպես է ստացվել այս նմանությունը:
Մեր պապերի պապերը դարեր առաջ ունեին մի կրոն, որն ուներ ոչ թե մեկ , այլ շատ աստվածներ: Նրանցից մեկն էլ Տիրն էր, որ մահվան աստվածն էր: Նա իբրև թե իր առջև դրված ուներ մի մեծ տետր, թանաք ու գրիչ: Մեր հեռավոր պապերը հավատում էին, որ մեռնում է այն մարդը, ում անունը Տիրը գրում է իր տետրակի մեջ: Ահա, թե որտեղից է գալիս «գրողը քեզ տանի» («գրողի տարած») անեծքը:
Եթե Մեսրոպ Մաշտոցն է առաջին հայ գրողը, ուրեմն նա է նաև մեր գրականության հիմնադիրը:
«Գրականություն» բառը համեմատաբար նոր բառ է:
Դուք շատ լավ գիտեք, թե ինչ է «դպրոց»: Իսկ գիտե՞ք, որ «դպրոց»-ը կրճատված բառ է: Նրա լրիվ ձևն է «դպրանոց», այսինքն` դպիրների սովորելու տեղը: Դպիր էին կոչվում գրել- կարդալ իմացող մարդիկ, գրագետները, քարտուղարները, նաև գրողները: Եվ քանի որ «դպիր» նշանակում է նաև գրող, ապա գրականությունն էլ դարեր շարունակ կոչվում էր «դպրություն»: Վերջին դարերում դպիր էին կոչվում արդեն եկեղեցու ցածր պաշտոնյաները, եկեղեցական երգիչները: Եվ որովհետև »դպիրն» այլևս չուներ «գրողի» իմաստ, հարմար չէր գրականությանը «դպրություն» ասել:
Գրականությունը կոչվել է նաև «քերթություն», ինչպես որ գրողին ու բանաստեղծին էլ դարեր շարունակ կոչել են «քերթող», իսկ նրանց գրածները` «քերթվածք»: Այս բառերի իմաստը հասկանալուց առաջ եկեք միասին կրկնենք, որ Մեսրոպ Մաշտոցը ոչ միայն մեր գրերի ստեղծողն է, մեր առաջին «Այբբենարանի» հեղինակը, մեր առաջին գրողը, այլև մեր առաջին քերականն է, այսինքն քերականության առաջին դասագրքի հեղինակը:
Թե ինչ բան է «քերականություն», դուք լավ գիտեք: Բայց ինչու՞ է նա կոչվում «քերականություն» և դա կապ ունի՞ «քերել» բայի հետ: Դու կզարմանաք, եթե իմանաք, որ «քերականությունը» ոչ միայն կապ ունի, այլ հենց առաջացել է «քերել» բայից:
Իսկ դուք գիտե՞ք, որ հին դարերում թուղթ գոյություն չուներ: Մեր հեռավոր պապերը գրում էին ոչ թե թղթի, այլ մագաղաթի վրա: Մագաղաթը հատուկ մշակությամբ պատրաստում էին գառան, ոչխարի հորթի կաշվից` վրան գրելու համար: Բայց մագաղաթն էլ միշտ չի եղել: Մագաղաթից առաջ մարդիկ միշտ գրել են հում կամ թրծած աղյուսների վրա, քարերի վրա: Իսկ աղյուսի կամ քարի վրա ոչ թե գրել է պետք, այլ «փորագրել», և գրելու համար պետք է ոչ թե մատիտ, կամ գրիչ, այլ մի այնպիսի սուր բան, որով հնարավոր կլինի փորագրել աղյուսի կամ քարի վրա:
Իմացեք նաև, որ հին ժամանակներում գրատախտակի դեր էր կատարում հարթեցրած մեղրամոմը, ուրեմն ոչ թե կավճով էին գրում, այլ ինչ-որ սուր մի գործիքով:
Այս բոլորն իմանալուց հետո վերադառնանք «քերել» բային և հիշենք, որ քերել նշանակում է որևէ սուր բանով փոսացնել, մեկ ուրիշ բան քերծել, խազել, փորագրել: Ուրեմն, հին ժամանակներում «քերել» ասելով հասկացվում էր մոտավորապես այն, ինչ մենք հասկանում ենք գրել ասելով:
Հիմա հասկացանք, թե ինչու ճիշտ գրելու (և խոսելու) գիտությունը կոչվում «քերականություն», իսկ քերականություն լավ իմացողը` «քերական» կամ «քերականագետ»:
Բայց «քերել» բայը ունի մեկ ուրիշ ձև էլ, որ քերականության մեջ կոչվում է սաստկական ձև, այսինքն` ուժեղացված ձև:
«Քերել»-ու ուժեղացված ձևն է «քերթել»-ը: Մենք արդեն գիտենք, որ հին ժամանակներում «քերել» նշանակում էր` «գրել», ուրեմն նույնն էր նշանակում նաև «քերթել»-ը: Ահա թե ինչու դարեր շարունակ բանաստեղծությունը, գրական ստեղծագործությունը կոչվել է քերթվածք, բանաստեղծները, գրողները (ինչպես նաև պատմագիրներն ու քերականագետները) կոչվել են քերթող, իսկ գրականությունն ընդհանրապես` քերթություն:
Իսկ դուք գիտե՞ք, որ Մեսրոպ Մաշտոցն է ստեղծել ոչ միայն մեր գրերը, այլև մեր կետադրական նշանները: Դուք չեք կարող չիմանալ, որ կետադրական այդ նշանների մի մասը կա նաև ուրիշ լեզուների մեջ (օրինակ` ստորակետը, միջակետը, վերջակետը, փակագիծը, չակերտը և այլն):
Բայց դուք գիտե՞ք, որ մեր կետադրական նշանների մի մասը ունի միայն մեր լեզուն: Օրինակ, ուրիշ ոչ մի լեզվի մեջ հարցական և բացականչական նշանները չունեն այն ձևը և չեն դրվում այնպես, ինչպես մենք ենք անում: «Բութ» կոչված նշանը նույնպես զուտ հայկական է:
Իսկ դուք ուշադրություն դարձրե՞լ եք մեր կետադրական նշանների անունների վրա: Եթե մի փոքր մտածեք, իսկույն կհասկանաք իհարկե, թե ինչու է «միջակետը» կոչվում «միջակետ» (որովհետև դրվում է տողի մեջտեղում), իսկ «ստորակետը»`«ստորակետ» (որովհետև դրվում է տողից ներքև, տողի ստորին մասում): Բայց ինչու է «բութը» կոչվում «բութ»: Այդ հասկանալու համար դուք պիտի համեմատեք «շեշտը» «բութի» հետ: «Շեշտը», ինչպես գիտեք, սկսվում է ուժեղ սեղմումով և գնալով բարակում- սրանում- շեշտվում է (այս պատճառով էլ կոչվում է շեշտ): Իսկ «բութը» սկսում է ուժեղ սեղմումով և ուժեղ սեղմումով էլ վերջանում է` ստեղծելով կարծես թե երկու ծայրերից էլ կտրված մի գծիկ, որը սուր «շեշտի» համեմատությամբ իսկապես որ բութ է:
Այս ձևով մի փոքր մտածելուց հետո դուք կարող եք հասկանալ մեր կետադարական բոլար նշանների անունները, բացի թերևս «չակերտից»: Իսկապես, ի՞նչ է նշանակում «չակերտ»:
«Այբբենարան» բառի բացատրությունից դուք արդեն գիտեք, որ մեր տառերն ունեն իրենց անունները` «ա»-ն` «այբ», «բ»-ն` «բեն» և այլն: Մեր «չ» տառի անունն է` «չա»: Իսկ կերտել նշանալկում է` «շինել, սարքել, ստեղծել», ինչպես որ «կերտ» նշանակում է «շինված, սարքված , ստեղծված»: Այսպիսով, «չակերտ» նշանակում է «չա»-ի ձևով , այսինքն` «չ» տառի ձևով սարքված- ստեղծված:
Եվ իսկապես էլ, եթե ուշադրությամբ նայեք «չակերտ» նշանին, ապա կտեսնեք, որ նա այլ բան չէ, քան մեր «չ» տառը` փոքր-ինչ ձևափոխված վիճակում:

ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿparuyr_sevak_by_dangxuan-db5vxju

ՄՏՔԵՐ

17 Հնս

Նա, ով չի ցանկանում, երբ կարող է, այլև չի կարող, երբ ցանկանա:
Էլիզաբեթ Գասկել

Մի վախեցիր մահից: Քանի դեռ դու կաս, նա չկա: Երբ նա գա` դու չես լինի:
Էպիկուրոս

Մարդուց բացի բոլոր կենդանի արարածներն անմահ են, քանի որ չգիտեն մահվան մասին:
Խորխե Լուիս Բորխես

Դա երեխա ժամանակ էր` «ուզում եմ-չեմ ուզում», իսկ հիմա` «պետք է կամ պետք չէ»: Ավարտվեց մեր մանկությունը:
Բորիս Վասիլև

Երբ որ ճշմարիտ արքան ընկած է,
Իշխան են դառնում դավաճան ու գող:
Շեքսպիր

Խելքի բացակայությունից վատ կարող է լինել միայն հետաքրրասիրության բացակայությունը:
Վալերի Աֆանասև

Ինչու՞ մարդու արտաքինը չի արտացոլում նրա ներքին որակները: Ինչու՞ դրսից տեսանելի չէ ներսի տգեղությունը: Ոչինչ մեզ այնքան անխղճաբար չի մոլորեցնում, որքան սեփական աչքը:
Կարինա Բարթշ

Հիշիր, Մարիա, թե ինչի է նման մեր աշխարհը, և դու կհասկանաս, որ մեկ երջանիկ օրը գրեթե հրաշք է:
Պաուլո Կոելյո

Ես ոչ թե ապագայից եմ վախենում, այլ նրանից, ինչը նրան հաջորդելու է:
Էդգար Ալան Պո

Զարմանալի ընդունակություն ունի մարդը` սիրահարվել երկրին:
Էռնեստ Հեմինգուեյ

Անցյալը միշտ գեղեցիկ է: Ապագան, ի դեպ, նույնպես: Ցավ է պատճառում միայն ներկան:
Միշել Ուելբեք

Երբ իրար են բախվում իրականությունն ու անկոտրում համոզմունքը, իրականությունը, որպես կանոն, պարտվում է:
Էնթոնի դե Մելլո

Երկինքն ու երկիրը հավերժական են: Երկիրն ու երկինքը հավերժական են, որովհետև նրանք կան ոչ իրենց համար:
Լաո Ցզի

— Ինչու՞ դուք չեք վախենում մահից:
— Կյանքն ինձ ավելի է վախեցնում:
Գիյոմ Մյուսսո

Ապագան ներկան է` անցյալից դիտված:
Անդրե Մարլո397c1a4ef40e5a2ae16aa6efdc950ac7

ՇԱԳԱԼԻ ԹՌԻՉՔԸ

17 Հնս

Մարկ Շագալի մայրը պատմել է, որ որդու ծննդյան օրը իրենց քաղաքում մոլոգնում էր սարսափելի հրդեհ, և որպեսզի փրկեն մորն ու մանկանը, նրանց մահճակալն անընդհատ մի տեղից մյուսն են տեղափոխել: Հետո Շագալը պիտի ասեր, որ գուցե այդ պատճառով է ամբողջ կյանքում ինչ-որ տեղ մեկնելու ներքին պահանջով համակվել:
Պատանի հասակում մի գնչուհի նրան ասաց, որ կապրի շատ զարմանալի կյանք, կսիրի մի անսովոր և երկու սովորական կանաց և կմեռնի… թռիչքի պահին: Գնչուհու գուշակությունները նույնությամբ կատարվեցին, նույնիսկ թռիչքը: Շագալը վախճանվեց 1985 թ. մարտի 28-ին, վերելակի մեջ, երբ տուն էր բարձրանում: Դա էլ գրեթե թռիչք էր…

88263441_shhagall6_0x0progulka

ԱՅՎԱԶՈՎՍԿԻՆ ՈՒ ԱՎԱԶԱԿԸ

16 Հնս

Կա մի լեգենդ այն մասին, որ Հովհաննես Այվազովսկու հարսանիքի օրը նրա կնոջ առաջ ծունկի է իջել Ղրիմի Ռոբին Հուդը` հայտնի ավազակ Ալիմ Այդամակը: Ըստ այդ պատմությունների, Այդամակը հաճախ էր այցելում նկարչին, դիտում էր նրա կտավները, երկար զրուցում էին: Մի անգամ էլ, երբ նա կրկին Այվազովսկու տանն էր, տեղեկացավ, որ ծովանկարիչը պատրաստվում է ամուսնանալ:
Եվ ահա պսակադրության օրը դեպի եկեղեցի գնացող կառքերի շարանը կանգնեցնում են մի խումբ հեծյալ կողոպտիչներ: Հյուրերը խուճապի են մատնվում, նրանց թվում է, թե եկել են իրենց թալանելու: Բայց այդ պահին առաջ է գալիս ավազակախմբի պարագլուխը, ցատկում է ձիուց, ծնկի է իջնում Աննա Սարկիսովնայի առաջ և նրան է հանձնում հարսանեկան նվերը` մի թանկարժեք արևելյան թիկնոց:

pizap.com14974793194601

ԱՄԵՆԱԿԱՐՃԸ

15 Հնս

Էռնեստ Հեմինգուեյը գրազ եկավ, թե կարող է գրել աշխարհի ամենակարճ պատմվածքը, որը կհուզի յուրաքանչյուրին: Ու գրեց հետևյալը. «For sale: baby shoes, never worn.» («Վաճառվում են մանկական կոշիկներ՝ երբեք չկրած»):

preview-22904515-650x341-98-1484578368

 

ԳԵՐԻ ՍԱՐՏՐԸ

15 Հնս

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ժան Պոլ Սարտրը 9 ամիս անցկացրեց ռազմագերիների ճամբարում: Որքան էլ զարմանալի թվա, գրողն իրեն ճամբարային պայմաններում այնքան էլ վատ չէր զգում: Այդ օրերին գրված նամակներից մեկում նա ասում էր. «Մենք մեղավոր չենք, որ հայտնվել ենք այստեղ: Մենք այստեղ ենք պարզապես այն պատճառով, որ չենք կարողանում դուրս գալ: Գլուխս կարող է մի քիչ հանգստանալ»: Եվ հենց ճամբարում էլ Սարտրը գրեց «Ճանճերը» թատերախաղը:

49642937_image008

ՊՈՅԻ ՆԱՎԱԲԵԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

14 Հնս

Էդգար Ալան Պոյի մասին մի զարմանահրաշ պատմություն կա: 1838 թվականին նա գրում է «Արթուր Գորդոն Փիմի արկածների մասին» վիպակը, որտեղ պատմում է, թե ինչպես նավաբեկությունից հետո 4 հոգու հաջողվում է փրկվել: Նրանց նավակը օրեր շարունակ լողում է անծայրածիր ջրերում և երբ քաղցը սկսում է հալածել, որոշում են վիճակահանությամբ զոհաբերել իրենցից մեկին և ուտել նրան: Վիճակն ընկնում է Ռիչարդ Պարկեր անունով նավաստուն:
Պոյի այս վիպակի լույս աշխարհ գալուց 46 տարի անց` 1884 թվականին մի նավ է խորտակվում, փրկվում են դարձյալ 4 հոգի: Երբ երկար որոնումներից հետո հաջողվում է նրանց գտնել, պարզվում է, որ սրանք նույնպես կերել էին մի նավազի և այդ դժբախտի անունը կրկին Ռիչարդ Պարկեր էր: Ի դեպ, փրկվածներից ոչ մեկը ծանոթ չէր Պոյի ստեղծագործությանը:

doc6

%d bloggers like this: