Պահոց | Դեկտեմբերի, 2018

«Այսօրվա իշխանությունները պարզապես գլուխներն ազատում են այդ մեծ «հոգսից»». Հովիկ Չարխչյանը՝ Մշակույթի նախարարությունը կրճատելու մասին

23 Դկտ

Վերջին շրջանում շատ է խոսվում ՀՀ կառավարության ընդանուր կառուցվածքի օպտիմալացման՝ մի քանի նախարարություններ կրճատելու կամ միավորելու մասին։ Մասնավորապես՝ լուրեր են շրջանառվում, որ Մշակույթի նախարարությունը կմիավորվի ԿԳ նախարության հետ, կմիավորվեն նաև Առողջապահության և Սոցապ նախարարությունները։

Գրականագետ Հովիկ Չարխչյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ անդրադառնալով նախարարությունների, մասնավորապես՝ Մշակույթի նախարարության կրճատմանը և այդ ոլորտում առկա խնդիրներին, ասաց՝ իրականում Մշակույթի նախարարությունը չի մեռել, այլ նրան հետևողականորեն ու երկար տարիների ընթացքում սպանել են ու վարկաբեկել։

«Մշակույթի նախարարությունը հասցրել են այն վիճակի, որ այսօր նրա վերջին օրերն են և, այսպես ասած՝ գլուխներն ազատում են այդ մեծ «փորձանքից»։ Որովհետև այն տարիներ շարունակ միայն հանդիմանանքի և արդարացիորեն քննադատությունների արժանացած կառույց է եղել»,- նշեց գրականագետը։

Նրա խոսքով՝ տարիների ընթացքում Մշակույթի նախարարությունն այդպես էլ չի հասկացել, թե ո՞րն է իր գործառույթը, ինչո՞վ պետք է նպաստի մշակութային միջավայրի ձևավորմանը, որքանո՞վ է տեղին իր միջամտությունն ընդանուր դաշտում, և այլն։ Ուստի այսօրվա իշխանությունները պարզապես գլուխներն ազատում են այդ մեծ «հոգսից»՝ այն վերածելով ինչ-որ փոքր կառույցի։

Գրականագետի դիտարկմամբ՝ Մշակույթի նախարարությունը լուծարելուց հետո նոր իշխանություններն իրենց հարվածի տակ են դնելու, քանի որ նրանց կարող են մեղադրել մշակույթի հանդեպ անտարբեր լինելու մեջ, հակառակ դեպքում՝ այդ նախարարությունը պետք է ավելի բարձր կարգավիճակում գտնվեր։

«Անպայման մարդիկ կգտնվեն, ովքեր կասեն, թե որոշ երկրներում մշակույթի նախարարություններ չկան, բայց լավ «յոլա» են գնում։ Նույն հաջողությամբ ես էլ կարող եմ մի քանի այլ երկրների անուններ տալ, որտեղ կա մշակույթի նախարարություն և դրա անհրաժեշտությունը կա։ Մոտակա օրերին կարելի է սպասել նման մի բանավեճի, բայց արդյունքում ունենք այն, ինչ ունենք։ Այսինքն՝ ունենք կառավարություն, որտեղ մշակույթի նախարարություն ունենալու անհրաժեշտություն այլևս չկա, և ունենք հասարակություն, որի համար մշակույթը շարունակում է մնալ առաջնային։ Սակայն այս իշխանությունը և հասարակությունն այդպես էլ չհասկացան, թե ինչ բան է մշակութային քաղաքականություն, և ինչպես է պետք այն իրագործել, ինչն էլ բերեց ներկայիս դժբախտ իրավիճակին»,- շեշտեց Հ. Չարխչյանը։

Անդրադառնալով 168.am-ի դիտարկմաը, որ շատ դեպքերում մշակույթը ղեկավարող գործիչները նշում են, թե Հայաստանում կա սոցիալական խնդիր, հետևաբար՝ մշակույթի ոլորտում հնարավոր չէ խնդիրներ լուծել և դրանք համարել առաջնային, Հովիկ Չարխչյանը նկատեց, որ հայ ժողովուրդը նախորդ դարի սկզբում ապրել է սոցիալապես ծանր վիճակում, սակայն հենց այդ շրջանում գրականության ոլորտում ստեղծագործել են բազմաթիվ հսկաներ։

«Սա լավագույն ապացույցն է, որ միշտ չէ մշակույթի վերելքը կամ անկումը պայմանավորել սոցիալական վիճակով։ Այլ գործոններ կան, որոնք խոչընդոտում կամ նպաստում են այդ ամենին, այստեղ գոյություն ունի միայն մեկ խնդիր՝ մշակութային դաստիարակություն։ Եթե մարդուն դաստիարակել ենք այնպես, որ նա իր կյանքը չի կարող պատկերացնել առանց մշակույթի, նա անպայման ելքեր կգտնի, ինչպիսի սոցիալական վիճակում էլ գտնվի»,-ընդգծեց Հ. Չարխյանը։

Անդրադառնալով այն հարցին, թե հեղափոխությունից հետո մշակույթի ոլորտում ի՞նչ փոփոխություններ է ակնկալում, Հ. Չարխչյանը պատասխանեց, որ մշակույթը չի կարող հեղափոխությունից ակնկալիքներ ունենալ՝ հեղափոխությունը պետք է մշակույթից ակնկալիքներ ունենա։

«Շատ կուզեի լավատես լինել, բայց դրա համար որևէ հիմք չունեմ, բոլորովին վերջերս մեր երկրում խորհրդարանական ընտրություններ էին, 11 քաղաքական ուժեր ներկայացրել էին իրենք նախընտրական ծրագրերը, ուսումնասիրեք, թե մշակույթի վերաբերյալ կետերն ի՞նչ տարածք են գրավում և ի՞նչ բովանդակություն ունեն։ Կտեսնենք, որ այն մարդիկ, որոնք ուզում էին երկրի կառավարման ղեկն իրենց ձեռքը վերցնել՝ մշակույթի վերաբերյալ լուրջ վերաբերմունք չունեն»,- նշեց գրականագետը

Նրա խոսքով՝ մշակույթի նախարարներն այս երկրում պետք է իրագործեն ընդամենը մեկ խնդիր՝ ստեղծել բարենպաստ միջավայր մշակույթի զարգացման համար. «Եթե մի երկրում ինչ-որ մեկի կինը պետք է նստի և ոտքը ոտքին գցելով որոշի, թե որն է մշակութային արժեք, որը՝ ոչ, ապա այդ երկրում որևէ լավ բան չի կարող տեղի ունենալ։ Այսօր մշակույթը մեզ համար նույնքան կարևոր է, որքան բանակը, եթե բանակն ապահովում է անվտանգությունը, ապա մշակույթը՝ հոգևոր անվտանգությունը։ Երբ այս ամենը գիտակցեն, մենք կունենանք հրաշալի արդյունք»,- եզրափակեց Հովիկ Չարխչյանը։

Զվարթ Խաչատրյան
168 ժամ

48420261_909826275887675_3385087824486203392_n

Ցավալի է, որ նոր կառավարության համար մշակույթն անկարևոր ոլորտ է, բայց Մշակույթի նախարարությունն էլ չի արդարացրել իր գոյությունը․ Հ․ Չարխչյան

23 Դկտ

Գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը ՀՀ մշակույթի նախարարության օպտիմալացման խնդրում 2 երես է տեսնում։ Նա Tert.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ մի կողմից ցավալի է, որ նոր կառավարության համար մշակույթն անկարևոր ոլորտ է, մյուս կողմից էլ նկատեց, որ մշակույթի նախարարությունը գործունեության ընթացքում չի արդարացրել իր գոյությանը։ Միևնույն ժամանակ գրականագետը շեշտեց, որ մշակույթի նախարարությունը դեռևս մշակույթը չէ։

«Մշակույթ եղել է այն ժամանակ, երբ մեր երկիրը դեռևս մշակույթի նախարարություն չի ունեցել, այսինքն՝ մեկը մյուսով պայմանավորելն այնքան էլ ճիշտ չէ։ 2-րդ խնդիրը հետևյալն է՝ ինչո՞ւ են օպտիմալացնում մշակույթի նախարարությունը, որովհետև վերջին 30 տարվա ընթացքում այս նախարարություն ե՞րբ ու ինչո՞վ է արդարացրեց իր գոյությունը, ի՞նչ աշխատանք կատարեց մեր մշակույթի համար, որ հիմա մենք դուրս գանք, բողոքի ալիք բարձրացնենք, ասենք՝ էս ինչ ենք անում, կործանում եք մեր մշակույթը և այլն։ Այո՛, ցավալի է, որ նոր իշխանությունների համար մշակույթը դառնում է այնքան երկրորդական, որ կարելի է կրճատել նախարարությունը՝ դարձնելով մեկ այլ կառույցի կցորդ, մյուս կողմից էլ այն մարդիկ, ովքեր այսօր փողոց են դուրս եկել, գործադուլ են հայտարարել, լավ կլիներ, որ հետադարձ հայաց նետեին իրենց կատարած աշխատանքի վրա, տեսնեին ու հասկանային, թե իրենք ի՞նչ են արել մշակույթի համար»,- ասաց նա։

Հովիկ Չարխչյանը շեշտեց՝ մշակույթը ինչ-որ հանդիսություններ, միջոցառումներ կազմակերպելը չէ, հայկական մշակույթը բոլորովին այլ տեղում է։ Նա ցավով արձանագրեց, որ իրական մշակույթին, որով պետք է սերունդներ գան ու հպարտանան, բոլորովին տեր կանգնող չկա։ Գրականագետը նաև սխալ մոտեցում է համարում այն, որ կառավարությունն առանց մարդկանց հետ քննարկելու, առանց հարցը բամզակողմանի դիտարկելու, միանձնյա որոշում է կայացնում։

«Մյուս կողմից էլ միտումը շատ լավ հասկանում եմ, քանի որ գլխացավանք էր դարձել այդ նախարարությունը բոլորի գլխին, քանի որ ամեն անգամ, երբ որևէ խնդիր անմիջապես առնչվում էր նրա հետ, այդ նախարարությունը հանդես էր գալիս ինչ-որ արտառոց նախաձեռնություններով, ծրագրերով, իսկ մարդիկ էլ վրդովվում էին, ձայն էին բարձրացնում»,- ընդգծեց Չարխչյանը։

Պատասխանելով հարցին, թե ստացվում է՝ կառավարությունը խնդիրներին լուծում տալու փոխարեն գնում է ծայահեղ ճանապարհով, ինչ է որևէ մեկը չկա, որը կարող է այդ ոլորտն արժանավույնս կառավարել, նշեց, թե կրկին գնում ենք անձնավորման ճանապարհով, երբ ասում ենք, որ ոլորտի «գլխին» նոր մարդ բերելը հարցը կլուծի։

«Մեզ թվում է, որ եթե հիմա մի շատ լավ մարդու բերեն նախարար, ապա աշխարհն անմիջապես կփոխվի։ Այդպես չէ, հավատացեք՝ ամենալավ մշակութային գործիչն էլ գա էդտեղ ձախողվելու է ու գնա, որովհետև ընդհանուր համակարգն ու մոտեցումները ճիշտ չեն, մշակութային քաղաքականություն ո՛չ մշակվել է, ո՛չ սպասվում է, որ կմշակվի։ Ոչ մեկ չգիտի, թե նախարարության գործառույթը որն է, կամ ինչն է, որ իրենով է պայմանավորված է, բայց մնաց իրենցից դուրս։ Սա անհասկանալի կառույց է, ոչ մեկ այդպես էլ գլուխ չի հանում»,- շարունակեց Հովիկ Չարխչյանը։

Վերջինս գնահատմամբ՝ մշակույթի ոլորտում առաջացած բազմաթիվ խնդիրների լուծումները կան։ Հովիկ Չարխչյանը նաև համակարծիք չէ այն տեսակետի հետ, թե նոր իշխանություն մեջ չկան մշակույթով մտահոգ մարդիկ։ Նա նշեց, թե չի ցանկանա նման խիստ բնորոշում տալ, քանի որ կարծում է, որ մշակութային խնդիրներով մտահոգ մարդիկ կան, սակայն լուծումները չեն պատկերացնում։

«Լինում է չէ՞, որ մարդը մեծ ցանկություններ ունի, բայց պատկերացում չունի, թե այդ ցանկությունները ոնց իրագործի։ Դրա համար եմ ասում, որ պետք է խորհրդակցել մարդկանց հետ, չի կարելի միանգամից որոշումներ կայացնել։ Հայաստանում բազմաթիվ մասնագետներ ու մշակութային գործիչներ կան, կանչեք, զրուցեք այդ մարդկանց հետ։ Ձևական հավաքներ են կազմակերպում ու անունը դնում հանդիպում մշակույթի գործիչների հետ։ Բերում են մի ամբողջ դահլիճ լցնում, բեմի վրա մեկը կանգնում է խոսում, անունը դնում են քննարկում։ Ո՞վ է տեսել այդպիսի քննարկում, դա քննարկում չէ, մամուլի ասուլիս կամ միջոցառում է։ Քննարկման համար մանրակրկիտ մասնագիտական մոտեցումներ են պետք, ամեն ոլորտի համար պետք է հրավիրել այն մարդուն, ով տեղյակ է դրանից, ով անցել է այդ թոհուբոհի միջոցով, չի կարելի վերցնել ու մակերեսային մոտենալ»,-հավելեց Չարխչյանը։

«Մշակութային ոլորտ և՛առաջընթաց խորհրդանշող է, և՛ շատ պահպանողական է»,-ասաց Չարխչյանը՝ հավելելով, որ մշակույթի ոլորտում բազում ավանույթներ ու հնից եկած մեծ ժառանգություն կա։ Ըստ նրա՝ այս ամենը կառավարությունը պետք է հաշվի առնի, ոչ թե միանգամից արմատից անջատից։
ԱՆԻ ՕՀԱՆՅԱՆ
https://www.tert.am

maxresdefault.thumb

Իշխանական թևը կթելադրի, մյուսները կհնազանդվեն

23 Դկտ

«Գրեթե վստահաբար կարող եմ պնդել, որ ոչ մի ընդդիմություն էլ խորհրդարանում չի լինելու` իր դասական դրսեւորման մեջ: Կլինի սոսկ ընդդիմության իմիտացիա, երբ այդ ուժերը մանր, ոչ էական հարցերի շուրջ համաձայնության չեն գա: Սակայն որոշիչ, սկզբունքային խնդիրների առումով իշխանական թեւը կթելադրի, մյուսները կհնազանդվեն»,- «Ժողովուրդ» օրաթերթի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը՝ անդրադառնալով ներկայիս ներքին քաղաքական պրոցեսներին:
Մեր այն հարցին, թե կա՞ արդյոք քաղաքական մի ուժ, որը չանցավ խորհրդարան, ինչի համար ինքն ափսոսում է, գրողը պատասխանեց. «Ափսոսանքը քաղաքականության մեջ ընդունելի կատեգորիա չէ: Ավելի շուտ կարելի է ասել` ափսոսում եմ անցնողներին, քան չանցնողներին: Եթե որեւէ կուսակցություն կամ դաշինք իրենից իսկապես արժեք է ներկայացնում, նրա գործունեության արդյունավետությունը պիտի չպայմանավորվի ԱԺ մտնել-չմտնելով»:
Անդրադառնալով մեր այն դիտարկմանը, թե մարդ-կուսակցություններն անցան խորհրդարան, եւ հարցին, թե ի՞նչ անել, որ գաղափարը լինի դոմինանտ, պարոն Չարխչյանը նկատեց. «Սա առաջին դեպքը չէ: Մենք արդեն սովորել ենք դրան եւ նաեւ գիտենք, թե հետեւանքներն ինչպիսին են լինում: Իսկ գաղափարախոսության առաջնահերթությունն ապահովելու համար նախ պիտի արմատավորվի դրա կարեւորության գիտակցումը: Սա, ցավոք, չկա: Չկա, քանի որ կա այն համոզմունքը, թե առանց դրա էլ կարելի է յոլա գնալ: Մարդիկ յոլա են գնում, կուսակցությունները յոլա են գնում, երկիրը յոլա է գնում: Եվ ուրեմն գաղափարը կարող է բարեբեր հող ձեռք բերել միայն այն միջավայրում, որտեղ հասարակությունն ավելի բարձր պահանջներ ունի եւ մեծ թռիչներ է երազում»:

Աննա Բաբաջանյան 

https://armlur.am

d5b0d5b8d5bed5abd5af-d5b9d5a1d680d5add5b9d5b5d5a1d5b6-hovik-charkhchyan

Անորոշություն է, որևէ մեկը չգիտի՝ այս ընտրությունից հետո ինչ է լինելու մեր երկրում. Հովիկ Չարխչյան

23 Դկտ

Asekose.am-ի «Բացարձակ արժեք» հաղորդման հյուրն այս անգամ գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանն է: Հաղորդումը վարում է Անի Միրաքյանը:

Կեսգիշերն անց. Հովիկ Չարխչյան

23 Դկտ

Մշակույթը հեղափոխությունից չի կարող ակնկալիք ունենալ․ Հովիկ Չարխչյան

23 Դկտ

Իրականում Մշակույթի նախարարությանը սպանեցին շատ դանդաղ․ Հովիկ Չարխչյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

23 Դկտ

Իրականում Մշակույթի նախարարությանը սպանեցին շատ դանդաղ՝ վարկաբեկելով և ոչնչացնելով, հասցնելով այն վիճակին, որ այդ նախարարության վերջին օրերն են, որովհետև այդ նախարարությունը տարիներ շարունակ եղել է քննադատության թիրախում, քանի որ այդպես էլ չհասկացավ, թե որն է իր իրական գործառույթը։ Այս մասին այսօր հրավիրված քննարկման ժամանակ, անդրադառնալով Մշակույթի նախարարության փակման մասին լուրերին, ասաց գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը՝ շեշտելով, որ այսօրվա իշխանություններն իրենց գլուխն ազատում են այդ մեծ հոգսից։ «Մենք ունենք մի Կառավարություն, որի համար Մշակույթի նախարարություն չկա այլևս, սրան զուգահեռ ունենք մի հասարակություն, որի համար մշակույթը շարունակում է մնալ առաջնային, բայց այս իշխանությունն այդպես էլ չհասկացավ, թե ինչ է նշանակում մշակութային քաղաքականություն, ինչն էլ բերեց նման դժբախտ իրավիճակի»,- ասաց գրականագետը։ Մանրամասները՝ տեսանյութում։

© factor.am

%d bloggers like this: