Tag Archives: ֆրանսիացի

ՄԱՐՍԵԼ ԱՇԱՐ

15 Նյմ

Որքան հաճելի կլինեին կանայք, եթե նրանք այդպես համառորեն չձգտեին լինել երջանիկ: Կնոջ ուժը ոչ թե նրա մեջ է, ինչ ասում է, այլ նրա մեջ, թե քանի անգամ է դա ասում: Սիրո պարագայում ամեն ինչ այնպես է, ինչպես կարագի դեպքում: Մի փոքր սառնություն, և այն թարմ կմնա երկար ժամանակ: Բացի այս, սիրո հարցում երջանիկ լինելու համար պարտադիր չէ կույր լինել: Բավական է ժամանակ առ ժամանակ փակել աչքերը: Տղամարդիկ խանդում են իրենց նախորդներին, կանայք՝ նրանց, ովքեր գալու են իրենից հետո: Լինում են կեղծ, մտացածին սերեր, ինչպես որ լինում է կեղծ հղիությունը: Միայն թե ավելի լավ է սխալվել բոլորի հետ, քան խելացի լինել միայնակ…

ՄԻՇԵԼ ՈՒԵԼԲԵԿ

23 Հկտ

Պետք չէ երջանկությունից վախենալ. այն չկա: Մենք պետք է երջանիկ լինեինք, ինչպես լսող երեխաները. երջանկության համար ընդամենը պահանջվում էր ոչ դժվարին գործառույթների պահպանում, ինչը կապահովեր անվտանգություն, ինչպես նաև ցավի և ռիսկի բացակայություն: Սակայն երջանկությունը չեկավ, և մեր հավասարակշռությունը վերածվեց անմասնակցության: Ոչ մի դարաշրջան, ոչ մի քաղաքակրթություն չի ծնել այնպիսի մարդկանց, որոնց հոգում այսքան դառնություն լիներ: Այս իմաստով մենք ապրում ենք բացառիկ ժամանակներում: Եթե հարկ լիներ այսօրվա մարդու հոգեվիճակն արտահայտել ընդամենը մեկ բառով, ես անկասկած կընտրեի «տառապանք» բառը: Դուր չի գալիս ինձ այս աշխարհը: Վճռականորեն դուր չի գալիս: Ցավալի բան է, երբ տեսնում ես, թե ինչպես է խորտակվում քաղաքակրթությունը, ցավալի է տեսնել, թե ինչպես են խորտակվում նրա լավագույն ուղեղները: Սկզբում դու քեզ այս կյանքում այնքան էլ հարմար չես զգում, իսկ վերջում արդեն երազում ես իսլամական հանրապետության մասին… Այն, ինչը մեզ իսկապես հուզում է, մեր մահվան հանգամանքներն են: Մեր ծննդի հանգամանքները երկրորդական են:

ՖՐԱՆՍՈՒԱԶ ՍԱԳԱՆ

25 Սպտ

ՄԻ ԵՐԵԿՈ

«Եթե ուզում ես որոշ բաներ մոռանալ, պետք է անպայման մտածես ուրիշ բաների մասին»,- բարձրաձայն ասաց կինը և կանգ առավ սենյակի մեջտեղում՝ մեղմ ժպիտը դեմքին: Նրա գլխում ժամանակը սպանելու երեք ծրագիր էր պտտվում՝ զանգել Սիմոնին և միասին գնալ որևէ տեղ, երեք քնաբեր հաբ կուլ տալ և քնել մինչև առավոտ (այս վճիռը, սակայն, ժամանակի տհաճ կորուստ էր թվում), կամ էլ փորձել որևէ գիրք կարդալ: Սակայն գիրքը, որքան էլ հետաքրքիր լիներ, ձեռքից կսահեր ու կընկներ գետնին կամ, ավելի ճիշտ (և նա պարզորոշ կերպով իրեն պատկերացնում է այդ դիրքում), նա գիրքը կդներ սավանի վրա և, անկողնում նստած, կփակեր աչքերը, դեղնագույն լույսը կհոսեր կոպերի ու տագնապի այս զգացումի միջով, որը երբեք չէր լքում նրան և կամ լքում էր միայն որոշակի պահերի՝ հաղթանակի, ուրախության պահերին, երբ նա ինքն իրեն ասում էր, երբ նա ինքն իրեն «խոստովանում էր», որ երբեք չի սիրել Մարկին և որ Մարկի հեռանալը այնքան էլ էական չէր: Ոչ, գիրք կարդալու մտքից պետք էր հրաժարվել անմիջապես, նա ինքն իր աչքից ընկնում էր, երբ զբաղված էր ընթերցանությամբ և ինքն իրեն հանդուրժում էր լոկ այն ժամանակ, երբ ընկնում էր մոռացության գիրկը: Իհարկե, «ուրիշների» հետ միասին:
Զանգահարել Սիմոնին: Եվ զանգերը գնում էին հեռախոսալարի միջով, իսկ այդ ընթացքում լսափողը նրա կամքով այտի վրայից սահում- բարձրանում էր ականջին, սև ու թաց եբենոսի մեջ, որը նույնիսկ զզվելի էր ինչ- որ չափով, կորչում ու կրկին լսվում էին ականջ ծակող հնչյունները, երբ եբենոսը հեռանում կամ հպվում էր մաշկին: «Այս պահը ֆիլմում հուզիչ պահ կլիներ՝ իր սիրեցյալի հետ խոսելուց առաջ կինը հղկում- փափկեցնում է ձայնը…»: Սիմոնի ձայնը առույգ էր, Սիմոնի ձայնը՝ միշտ առույգ ու թարմ: Նա եզրակացրեց, որ զանգել էր ուշ ժամի:
— Ես եմ,- ասաց նա:
— Ինչպե՞ս ես,- ասաց Սիմոնը:- Ոչ, եթե դու զանգում ես այս ժամին, ուրեմն տրամադրությունդ տեղը չէ:
— Ես ինձ վատ չեմ զգում,- ասաց նա: Այդ մարդու քնքուշ ձայնից աչքերն արցունքոտվեցին:- Ես ինձ վատ չեմ զգում, սակայն կուզենայի դուրս գալ ու մի բաժակ բան խմել որևէ տեղ: Դու անկողնո՞ւմ էիր:
-Ոչ,- ասաց Սիմոնը,- և բացի այդ, ես նույնպես ծարավ եմ: Տասը րոպեից կլինեմ քեզ մոտ:
Երբ նա կախեց լսափողը և հայելու մեջ տեսավ իր աղավաղված դեմքը, իսկույն ևեթ ուժասպառ եղավ, դեռևս դուրս չեկած՝ հոգնեց դուրս գալու մտքից, ողջ էությունը լցվեց այս սենյակում մեն-մենակ մնալու ցանկությամբ, Մարկի բացակա ներկայությամբ, այն ամենով, ինչը հավանաբար պետք էր տառապանք անվանել: Ու սնել այդ տառապանքը ու նվիրվել այդ տառապանքին: Նրան հաջողվում էր ատելությամբ լցվել ինքնապահպանման այդ բնազդի հանդեպ, որն արդեն մեկ ամիս է, ինչ կամաց- կամաց այլանդակում, ասես խրտվիլակ էր դարձնում իրեն: Եվ ինչու՞ չփորձել գոնե մի քիչ տանջվել՝ խուսափելու, ամեն ինչից շարունակ խուսափելու փոխարեն: Պարզապես անիմաստ էր այդպես ապրելը, անիմաստ էր այդ դժբախտ վիճակում մնալը, ինչպես անիմաստ էր երջանիկ լինելու համար ջանքեր գործադրելը, անիմաստ էր մնացած ամեն ինչը՝ կյանքը, Սիմոնը, այս ծխախոտը, որ նա ճզմեց մոխրամանի մեջ՝ մեկ անգամ ևս այտերին կարմրաներկ քսելուց հետո:
Լսվեց դռան զանգի ձայնը: Սիմոնն էր: Երբ իջնում էին աստիճաններից՝ ուսի վրայով նա ժպտաց Սիմոնին, և սրա դեմքին մի շփոթված ժպիտ խաղաց: «Ճիշտ է,- մտածեց կինը,- Մարկից առաջ ես հանդիպում էի Սիմոնին, բայց հիմա ես մոռացել եմ, թե ինչն էր մեր բաժանման պատճառը»: Իսկապես, նա այդ շրջանից շատ բան չէր հիշում, որովհետև բոլոր հուշերը Մարկից այն կողմ չէին անցնում, փշուր-փշրվում էին՝ ասես դիպչելով Ժիրիկոյի ամրոցի պատերին: Օհ, բավ է մտածել Մարկի մասին: Նա այլևս Մարկին չէր սիրում, չէր ուզում, որ նա կրկին վերադառնա և հիմա, անկասկած, միմիայն իրեն էր խղճում, իրեն՝ ինչպիսին որ կա այս պահին՝ թմբլիկ, կոկիկ, ինքն իրենից գոհ, սավառնելով օտար ուղեծրում:
— Ես հոգնել եմ ինքս ինձնից,- մեքենայի մեջ ասաց նա:
— Դու միակ կինն ես,- ասաց Սիմոնը և նրա ձայնը փոխվեց ֆալցետի,- և մենք բոլորս էլ քեզ ենք սիրում:
— Գիտե՞ս ինչ,- ասաց կինը,- այդ ամենը շատ նման է Մաք-Օռլանի երգին:
Ես ուզում եմ, ես արդեն չգիտեմ,
Թե ինչ եմ ուզում,
Չլսել այսուհետ իմ ձայնը-
Ահա թե ինչ եմ ուզում…
— Իսկ իմ ձայնն ուզու՞մ ես լսել,- ասաց Սիմոնը:- Ես քեզ սիրում եմ, թանկագինս, ես քեզ սիրում եմ կրքոտ:
Նրանք երկուսով ծիծաղեցին: Իհարկե, ամեն ինչ ճիշտ էր ասված: Երբ կանգնեցին գիշերային գինետան առջև, Սիմոնը ձեռքը գցեց կնոջ ուսով, և նա մեքենաբար սեղմվեց Սիմոնին:
Նրանք պարեցին: Ջերմացնող, հրաշալի բան է երաժշտությունը: Կնոջ այտը հանգչում էր Սիմոնի ուսին, և նա լուռ էր: Նա տեսնում էր իր շուրջը պարող զույգերին, ծիծաղից այլափոխված կամ սպասումից լարված նրանց դեմքերը, նա տեսնում էր տղամարդկանց ձեռքերը, որոնք օղակել էին գրավիչ մարմինները՝ երաժշտության ռիթմին հանձնած կանանց իրանը: Ոչ մի բանի մասին նա չէր մտածում:
— Այս լռությունը…,- ասաց Սիմոնը,- Մարկի՞ն է վերաբերում:
Նա գլուխն օրորեց:
— Գիտե՞ս ինչ, Մարկի պատմությունը բոլորովին ուրիշ է: Ոչինչ պետք չէ չափազանցնել: Կյանքը անցնում է:
— Բարեբախտաբար,- ասաց Սիմոնը:- Կյանքն անցնում է, ես մնում եմ, դու մնում ես: Մենք պարում ենք:
— Մեր կյանքը պարելով էլ կանցնի-կգնա,- ասաց նա:- Մենք նման ենք այս մարդկանց, ովքեր միայն պարում են:
Լուսադեմին նրանք դուրս եկան մաքուր օդ շնչելու, դեմքները սառը ջրով թրջեցին, և Սիմոնի ավտոմեքենան նրանց տարավ Սիմոնի տուն: Նրանք ոչ մի բառ չփոխանակեցին, բայց հետո, երբ պառկեցին քնելու, նա համբուրեց Սիմոնի այտը, կուչ եկավ նրա ուսի մոտ, և Սիմոնը վառած մի ծխախոտ դրեց նրա շուրթերի արանքում:
Վարագույրներից այն կողմ մոտենում էր օրը, գետնին ընկած հագուստների վրա լույս էր շաղ տալիս, և նրա աչքերը առաջվա նման փակ էին:
— Գիտե՞ս,- անխռով ձայնով ասաց նա,- համենայն դեպս, կյանքը, այս ամենը ծիծաղելի են…
— Ի՞նչը,- ասաց Սիմոնը:
— Չգիտեմ:- Եվ նրա կողմը շուռ գալով՝ կինը քնեց կողքի վրա: Սիմոնը մի պահ մնաց անշարժ, հետո հանգցրեց իրենց երկուսի ծխախոտները և ինքն էլ քնեց:

Թարգմ. Սամվել Գասպարյան

ԺԱՆ ՌՈՍՏԱՆ

30 Ապր

Բացատրվել կարելի է նրանց հետ, ովքեր խոսում են ուրիշ լեզվով, բայց ոչ նրանց հետ, ովքեր նույն բառերի մեջ բոլորովին այլ իմաստ են դնում: Եթե գրքում ճշմարտությունը ութսուն տոկոս է, նշանակում է այն հարյուր տոկոսով սուտ է: Սուտը կարող է լինել պակաս ստանման, քան հմտորեն ընտրած ճշմարտությունը: Եթե հավատում ես ճշմարտության զորությանը, մի ջանա համոզել, որ նա այնպես էլ կհաղթի: Ես գնահատում եմ նրանց քաջությունը, ովքեր կարող են շնորհիվ դրա ամեն ինչ կորցնել, ես գնահատում եմ նրանց զգուշավորությունը, ովքեր շնորհիվ դրա ոչինչ չեն կարող շահել: Ինչ-որ մեկի քաջությունը գնահատելու համար հարկավոր է իմանալ, թե ինչպիսին են նրա երկյուղները:
Սիրել ինչ-որ բան ավելի շատ, քան կյանքը, նշանակում է կյանքը դարձնել ինչ-որ ավելի մեծ բան, քան նա կա: Մահը միակ բանն է, որ ավելին է իրեն իմաստավորող բառից: Ով մարդ է սպանում, նա մարդասպան է: Ով միլիոնավոր մարդիկ է սպանում, նա հաղթող է: Ով սպանում է բոլորին, նա աստված է:

ԱՆԱՏՈԼ ՖՐԱՆՍ

22 Ապր

Ամենաճիշտ նախադրյալներից մարդիկ հաճախ անում են ամենասխալ եզրակացությունները: Սիրտը նույնպես խաբում է, ինչպես և բանականությունը, նրա մոլորությունները ոչ պակաս կորստաբեր են, բայց նրանցից ազատվելն ավելի դժվար է` նրանց հետ կապված ցավի պատճառով: Չկան երևակայական դժբախտություններ: Բոլոր դժբախտություններն իրական են, եթե տառապում ես նրանցով: Երևակայական վիշտը ճշմարիտ վիշտ է: Երևակայությունը զգայուն մարդուն դարձնում է արվեստագետ, իսկ խիզախին` հերոս: Կարողացեք տառապել: Ով տառապում է գիտենալով, նա ավելի քիչ է տառապում: Միայն սիրտն է ընդունակ իր երազներն արգասավորելու: Սիրտը կարող է միտք ավելացնել, բայց միտքը չի կարող սիրտ ավելացնել: Առողջ միտքը հազվադեպ է զուգորդվում միջակ բնավորության և ավելի հազվադեպ` բարձր խելքի հետ: Կարելի է կասկածել ամեն բանում, սակայն կյանքի պայմանները դրանից չեն փոխվի: Ոչ թե բանականությունն է կործանարար մարդու համար, այլ բանականության սխալները: Մարդը եկել է երկիր վերջինը, նա միայն երեկ է ծնվել: Դրա համար չի կարելի պահանջել, որ նա լինի չափազանց խելամիտ: Ժամանակը միշտ պիտի հարգի ու պաշտպանի այն, ինչ ամուր է, բայց և պիտի փոշի դարձնի այն, ինչ անկայուն դուրս կգա:

ԲԼԵԶ ՊԱՍԿԱԼ

7 Ապր

Մարդն ինչքան խելոք է, նա այնքան շատ է գտնում ինքնատիպ մարդկանց: Միջակ անհատները տարբերություն չեն դնում մարդկանց միջև: Իսկ մարդու ամբողջ արժանիքը պարփակված է մտքերում, այն բանում, որ մենք ընդունակ ենք մտածելու: Ուրեմն պետք է ձգտենք ճիշտ մտածել: Դրանում է բարոյականության հիմքը: Մեզ վեհացնում են ոչ թե տարածությունն ու ժամանակը, որոնք մենք չենք կարող լցնել, այլ հենց նա` մեր միտքը: Բանականության թելադրանքներն անհամեմատ ավելի տիրազոր են, քան ցանկացած տիրակալի հրամանները: Վերջինիս նկատմամբ անհնազանդությունը մարդուն դարձնում է դժբախտ, իսկ առաջինի նկատմամբ անհնազանդությունը` հիմար: Ինչի՞ց է, որ կաղ մարդը մեզ չի գրգռում, իսկ մտավոր կաղը գրգռում է: Նրանից է, որ կաղը գիտակցում է, որ մենք ուղիղ ենք քայլում, իսկ մտավոր կաղը պնդում է, որ ոչ թե ինքը, այլ մենք ենք կաղում:
Միտքը փոխվում է այն բառերի համեմատ, որոնք արտահայտում են այդ միտքը: Իսկական պերճախոսությունը չի զգում պերճախոսության մասին գիտելիքի կարիք, ինչպես որ իսկական բարոյականությունը չի զգում բարոյականության մասին գիտության կարիքը: Պերճախոսությունը պետք է լինի հաճելի և բովանդակալից, բայց հարկավոր է, որ այդ հաճելին իր հերթին փոխառված լինի ճշմարտացիից: Պերճախոսությունը մտքի գեղանկարչությունն է:

ԼԵՈՆ- ՊՈԼ ՖԱՐԳ

5 Փտր

Այն ժամանակից ի վեր միշտ կա ճակատումս և ինձ ցավ է պատճառում,
Գունաթափ, բորակից կարծրացած ու թթված, ինչպես սարդոստայն, որ կախվում է նկուղում,
Արցունքի մի քող միշտ պատրաստ է ընկնելու աչքերիցս:
Ես այլևս չեմ համարձակվում շարժել այտս. ամենափոքր ցոլական շարժումը, փոքրագույն ջղակծկումը
Վերջանում է արցունքներով:
Թե մոռանամ մի վայրկյան իմ վիշտը,
Հանկարծ, պողոտայի մեջտեղում, ծառերի սվսվոցի մեջ,
Փողոցի բազմության, կայարանի անձկության մեջ,
Հին բարեկամի ձեռքում, որ խոսում է մեղմորեն,
Կամ մի հեռավոր հեծեծանքի մեջ,
Մի ապտակի շառաչյունում, որ ցուրտ է սփռում սրահներում,
Կամ խոհանոցային հոտի մեջ, մի երեկո,
Որ հիշեցնում է անցած մի լռություն սեղանի շուրջը…
Ամենաչնչին բանի պատճառով
Կամ ինչպես Աստծո մատի մի հարված մի մոխրի վրա,
Նա հարություն է առնում: Եվ սուրն է մերկացնում: Եվ ինձ խոցում է անտեսանելի մարտից եկած մահացու հարվածով.
Նույնպես ուժեղ, ինչպես աղետն է պայթեցնում թունելը,
Նույնպես ծանր, ինչպես ծովային շեղբն է հարվածում ծովին,
Նույնպես բարձր, ինչպես հրաբուխն է իր սիրտը մխրճում աստղերի մեջ:
Ես քեզ կթողնեի, կգնայի` քեզ չվերադարձնելով ոչինչ
Այն ամենից, ինչ դու դրել էիր սրտիս մեջ:
Եվ ես հոգնեցրել էի քեզ ինձնով, և դու ինձ լքեցիր,
Եվ պետք եղավ ամառվա այս գիշերը, որպեսզի հասկանայի…
Գթություն… Ես ուզում էի… Ես չիմացա… Թողություն, ծնկի եմ գալիս, թողություն…
Թող ես փլուզվեմ վերջապես, խղճուկ ոսկրակույտ, որ փլվում է, օ,
Գործիքների խղճուկ պարկ, որից կյանքն ազատվում է ուսի մի հարվածով մի անկյունում
Ախ, ես ձեզ տեսնում եմ, սիրելիներս: Հայր իմ, ես տեսնում եմ քեզ: Ես միշտ տեսնելու եմ քեզ մահճակալիդ վրա մեկնված,
Արդար ու մաքուր Տիրոջ առաջ, ինչպես քո ջահել ժամանակ,
Խելամիտ, ինչպես նավահանգստում խարիսխ գցած նավը, առագաստները իջեցրած, լույսերը հանգցրած,
Քո խորհրդավոր ժպիտով, բռնազբոսիկ, ընդմիշտ ամուր, հպարտ քո գաղտնիքով, վեհ քո վաստակով,
Տանջված, լուսե մատներով, ամբողջ օրվա ընթացքում բարակած ու կարծրացած,
Ծաղիկներով, որ քաղել էին քեզ համար պատշգամբից,
Մինչդեռ թշվառական մի երգ էր լացում արհեստանոցների տանիքի վերևից, մի բակում,
Եվ որ Մահվան թմբկահարները բացում ու փակում էին դռները:

%d bloggers like this: