Tag Archives: օդանավակայան

ԻԼ-18-Ի ԱՌԱՋԻՆ ՎԱՅՐԷՋՔԸ ԵՐԵՎԱՆՈՒՄ

2 Հլս

1961 թվականի հուլիսի 1-ին Երևանի օդանավակայանում առաջին անգամ վայրէջք կատարեց Իլ-18 ինքնաթիռը: Հայկական ավիացիայի պատմության մեջ դա նշանակալի իրադարձություն էր: Ինքնաթիռին, անձնակազմին և առաջին ուղևորներին դիմավորելու էին եկել հարյուրավոր քաղաքացիներ՝ ծաղկեփնջերով, փողային նվագախմբով: Բարեբախտաբար, պահպանվել է լուսանկարների հրաշալի մի շարք, որը պատկերում է այդ հիշարժան օրվա դրվագները: Լուսանկարները պահվում են Հայաստանի ավիացիայի թանգարանում:0_10d8df_8224cff0_XXL 0_10d8e0_3175a44c_XXL 0_10d8e1_f26066e1_XXL

The Aviation Museum of Armenia

The Aviation Museum of Armenia

0_10d8e3_24681a1a_XXL 0_10d8e6_c06c7cfc_XXL 0_10d8e7_4f741c4e_XXL 0_10d8e8_460d62f2_XXL

The Aviation Museum of Armenia

The Aviation Museum of Armenia

0_10d8f4_e8e9434a_XXL

Օդում՝ ինչպես ցամաքում

28 Դկտ

Վերջին շրջանում տարօրինակ դեպքեր են կատարվում Ադրբեջանում: Ընդամենը օրեր առաջ էր, որ Բաքվի մոտ գտնվող Մասազըր լիճն ընկավ մի ինքնաթիռ։ Ինքնաթիռը պետք է վայրէջք կատարեր Զաբրատի օդանավակայանում, բայց հայտնվեց ջրի մեջ: Հետո ադրբեջանցիներն այս մասին խորը լռություն պահպանեցին: Իսկ չար լեզուներն ասացին, թե ինքնաթիռը ռազմական էր, այդ պատճառով էլ պատկան մարմինները հարկ համարեցին չշատախոսել դեպքի առթիվ:
Իսկ ահա երեկ մեկ այլ դժբախտ դեպք կատարվեց Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության ռազմական օդանավակայանում: Թաղիև ավանի տարածքում գտնվող թռիչքահրապարակում ռազմաօդային ուժերի «SU-25» ինքնաթիռը ուսումնական թռիչքին նախապատրաստող Յուրի Կուլաչկովն ընկավ ինքնաթիռի ռեակտիվ շարժիչի տուրբինի մեջ ու զոհվեց: Հետաքրքրական էր հատկապես այն, որ Յուրի Կուլաչկովը Վրաստանի քաղաքացի էր և իր երկրից հատուկ գործուղվել էր Ադրբեջան:
Առաջին հայացքից այս երկու պատահարները կարծես թե քիչ ընդհանուր բաներ ունեն՝ բացառությամբ նրա, որ երկու դեպքում էլ խոսքը ինքնաթիռների մասին է: Սակայն սա՝ միայն առաջին հայացքից: Իսկ իրականում այդ պատահարները բավականին հետաքրքրական շերտեր են բացահայտում: Հավանաբար այսօր էլ դեռ շատերն են հիշում, որ ամիսներ առաջ Բաքվում կայացած շքերթ- ուժի ցուցադրության ժամանակ ադրբեջանցիները օդ հանեցին նաև իրենց մարտական ինքնաթիռները, սակայն դրանց հաղթական սավառնումից շատ չանցած հայտնի դարձավ, որ ինքնաթիռները կառավարվում էին օտարերկրացի օդաչուների կողմից, քանի որ տեղում որակյալ կադրերի խիստ պակաս կա: Եվ հիմա, վերհիշելով դա, միանգամայն հասկանալի է դառնում, թե ինչու են թռչող սարքերը լիճն ընկնում և ի՞նչ գործ ուներ վրացին ադրբեջանական ռազմական օբյեկտում:
Մեկ անգամ չէ, որ ռազմական փորձագետները նշել են հարևան երկրի օդուժի ավելորդ շքեղությունների և այն մասին, որ Բաքուն շատ դեպքերում հսկայական միջոցներ է վատնում ընդամենը PR նպատակների համար: Եվ այժմ այդ պնդումներն իրենց անուղղակի հաստատումն են գտնում: Մշտապես վարձկանների ծառայություններից օգտվող Ադրբեջանը ըստ էության այդպես էլ չի սովորել շահագործել սեփական ինքնաթիռները և, ինչպես մարտական գործողությունների ժամանակ, խաղաղ պայմաններում նույնպես կողմնակի օգնության կարիք է զգում: Ասվածին կարող ենք հավելել նաև ժամանակին շրջանառված տեղեկություններն այն մասին, որ մասնավորապես ՄիԳ-29 կործանիչների շահագործումն այնտեղ իրականացնում են ուկրաինացի մասնագետները և հրեա օդաչուները:
Շատ տեղին է հիշեցնել նաև այն մասին, որ բոլորովին վերջերս Ռուսաստանը Ադրբեջանի հետ համաձայնության եկավ վերջինիս ՄԻ-35Մ տիպի հարվածային 24 ուղղաթիռներ վաճառելու խնդրի շուրջ: Ուղղաթիռների մեծ մասը Ադրբեջանին է տրամադրվելու 2012 թ.: Ներկա պահին վերջնական փորձարկումներ են կատարվում նրանցից երկուսի հետ: Պատվերի ընդհանուր գումարը կազմում է 360 մլն դոլար: Նշենք նաև, որ այժմ ադրբեջանական ուղղաթիռային խմբավորումը բաղկացած է սովետական արտադրության ՄԻ-24 «Хинд» տիպի 20 ուղղաթիռներից, և նորերը կարող են զգալիորեն ուժեղացնել ադրբեջանական օդուժը:
Ընդունված է ասել, որ hամաձայն դասական ռազմավարության կանոնների, հաջողության հասնելու համար հարձակվող կողմը պետք է պաշտպանվողին առնվազն երեք անգամ գերազանցի ռազմական տեխնիկայով և զինուժով: Մի կողմ թողնելով ցամաքային ուժերի առկա հարաբերակցությունը, երկնքում Ադրբեջանը ճնշող գերակշռություն ունի: Օրինա, Հայաստանի ընդամենը մեկ МиГ-25-ի դիմաց Ադրբեջանն ունի 32-ը: Երկու կողմն էլ ունեն մեկուկես տասնյակ Су-25 ինքնաթիռ: Վերջին տարիներին Ադրբեջանը Ուկրաինայից գնեց 14 միավոր МиГ-29 ինքնաթիռներ (որոնցից մեկը հետագայում կործանվեց): Սակայն օդում նրանց գերկաշռությունը զգալիորեն չեզոքացվում է հայկական կողմի բավականին հզոր հակաօդային պաշտպանության համակարգի առկայությամբ: Եվ այնուամենայնիվ, որքան էլ մենք զուգորդենք թվաքանակները, արդյունքում վերստին հանգելու ենք այն նույն հետևությանը, որ ցանկացած պատերազմում կարևորագույն դեր է խաղում մարդկային գործոնը: Այսինքն հաղթանակ կարող է ակնկալել միայն նա, ում բանակը համալրված է բարձրորակ մասնագետներով և սպայական կազմով: Այս իմաստով Ադրբեջանը վստահապար հպարտանալու կամ պարծենալու ոչ մի հիմք առայժմ չունի: Եվ քանի դեռ հարևաններ կաղում են այդ խնդրում, նրանց հոխորտանքները հնարավոր պատերազմի մասին արժեզրկվում են ճիշտ այնքան, որքան նրանց գնած տեխնիկան, որը օդ բարձրանալ դեռ չի կարող, սակայն մեծ հաջողությամբ լող է տալիս ջրերում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

«Օդային» մենամարտ` թղթի վրա

20 Մրտ

Ղարաբաղը մոտ ժամանակներս սպասում է կարևոր իրադարձության: Շուրջ 20 տարվա դադարից հետո առաջին ինքնաթիռները Ստեփանակերտում կարող են վայրէջք կատարել արդեն մայիսին: Տեղի նորակառույց օդանավակայանի շինարարությունը մոտենում է ավարտին, ընթացքի մեջ են սարքավորումների տեղադրման աշխատանքները: Տերմինալն ամբողջովին պատրաստ է, օդանավակայանը հագեցած է արդիական տեխնիկայով, վերջին կահավարումները կիրականացվեն ապրիլին: Առաջին փուլում ԼՂՀ մայրաքաղաքից չվերթներ կիրականացվի միայն դեպի Երևան:
Թվում է` ոչինչ այլևս չի կարող ստվերել այդ դժվարին խնդիրն իրականացրած մարդկանց տրամադրությունը: Սակայն ո՞վ է հիշում, թե վերջին անգամ երբ է արցախցիներին հաջողվել իրենց ձեռքբերումները նշանավորել առանց ադրբեջանցիների տհաճ միջամտության: Օդանավակայանի պատմությունը ևս բացառություն չդարձավ:
Ստեփանակերտի օդանավակայանի կառուցման աշխատանքները մեկնարկելուն պես ադրբեջանական լրատվամիջոցները սկսեցին սպառնալիքներ տարածել այն մասին, թե ոչ մի թռիչք էլ չի կայանա, և իրենք կդիմեն հնարավոր բոլոր քայլերին չվերթները կասեցնելու համար: Սկզբում հայկական կողմը դեռ հույսեր էր փայփայում, թե դրանք ընդամենը դատարկ խոսակցություններ են և որ Ադրբեջանը, լինելով Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության` ԻԿԱՕ-ի անդամ, ու ստորագրելով մի շարք միջազգային կոնվենցիաներ, կմնա իր խոսքի տերը, չի խոչընդոտի թռիչքների անվտանգությանը:
Բայց բոլորովին վերջերս Ադրբեջանի քաղաքացիական ավիացիայի պետական վարչության ղեկավար Արիֆ Մամեդովը միանշանակ կերպով հայտարարեց հետևյալի մասին. «Լեռնային Ղարաբաղի օդային տարածքը գտնվում է Ադրբեջանի իշխանությունների տնօրինության տակ, այն փակ է, և համաձայն «Ավիացիայի մասին» օրենքի՝ մենք կարող ենք վերացնել օդանավերը, որոնք ուղևորվում են այդ տարածաշրջան»: Այնուհետև հայտնի դարձան խնդրին առնչվող մի շարք մանամասներ: Պարզվեց, որ դեռևս նախորդ տարվա հոկտեմբերին Բաքվի իշխանությունները տեղեկացրել էին ԻԿԱՕ-ին, որ դեպի Ստեփանակերտ ուղևորվող ցանկացած չվերթ կհամարվի անօրինական, և ադրբեջանցիներն այդ պարագայում իրենց իրավունք կվերապահեն ֆիզիկապես ոչնչացնել թռչող օբյեկտը: Չսահմանափակվելով այս նախազգուշական քայլով, Ադրբեջանի համապատասխան մարմինները երկրի պաշտպանության նախարարության հետ հարցը համաձայնեցնելուց հետո երկրորդ նամակն ուղարկեցին Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպությանը` խորհուրդ տալով միջադեպերից խուսափելու համար հնարավոր հետևանքների մասին նախապես իրազեկել հակառակորդ կողմին: Ըստ տեղեկությունների, ԻԿԱՕ-ն այդ գրությունը փոխանցել էր Հայաստանին: Մի խոսքով դառնում էր ակնհայտ, որ որևէ միջազգային պարտավորություն ու կոնվենցիա Բաքվին չի կաշկանդի` ետ կանգնել վտանգավոր արկածախնդրությունից: Իսկ նման իրավիճակում հայկական կողմը այլ ընտրություն չուներ, քան համարժեք պատասխան տալը: Այդ պատասխանը չուշացավ:
«Եթե Ադրբեջանը փորձի իրականացնել ասածը, դա անկանխատեսելի հետևանքներով հղի կլինի հենց Ադրբեջանի համար»: Սա ԼՂՀ նախագահի աշխատակազմից ստացված արձագանքի մի հատվածն է, ինչը ենթադրել է տալիս, որ խոսքը տվյալ դեպքում պատասխան հարվածներ հասցնելու հնարավորության մասին է: Իսկ եթե մի պահ ընդամենը երևակայենք զարգացումների այսօրինակ հեռանկարը, ապա կասկած չի մնում, որ ամեն ինչ կարող է գլորվել դեպի լայնածավալ ռազմական գործողություններ:
Թերևս Բաքվում գերազանց հասկանում են, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանը հնարավորություն կունենա ընդունելու ոչ միայն ուղևորատար ինքնաթիռներ: Նաև դրա վտանգն է, որ հակառակորդ կողմին մղում է ծայրահեղության: Սակայն ինչպիսին էլ լինեն նրանց մտավախությունները, հազիվ թե գտնվի մի արդարացում նման հիվանդագին արձագանքի համար: «Ադրբեջանցի պաշտոնյաների հայտարարությունն այն մասին, թե Ադրբեջանը կոչնչացնի Ստեփանակերտի օդանավակայանում վայրէջք կատարող ինքնաթիռները, վկայում է այն մասին, որ Ադրբեջանում միջնադարի մթնոլորտ է տիրում: Նման հայտարարությունների հեղինակները ոչ միայն անհավասարակշռված մարդիկ են, այլ առնվազն նացիստական գաղափարախոսության կողմնակիցներ ու կրողներ»,- ասում է Ղարաբաղի նախագահի աշխատակազմի տեղեկատվության գլխավոր վարչության պետ Դավիթ Բաբայանը:
Ներկա պահին տեղի իշխանությունները հավաստիացնում են, որ հարյուր տոկոսով լուծված է թռիչքների անվտանգության խնդիրը: Իսկ Ադրբեջանն իր անմիտ սպառնալիքներով պարզապես փորձում է ահաբեկել արցախցիներին ու վախի մթնոլորտ ստեղծել: Չնայած նման շանտաժային հայտարարություններին` ԼՂՀ բնակչությունը պատրաստ է օգտվել Ստեփանակերտի օդանավակայանից: «Արցախը երբեք նման սադրիչ գործողությունները կուլ չի տալու»,- վստահաբար ասում են այստեղ:
Սրա հետ մեկտեղ ինչպես Ղարաբաղում, այնպես էլ Հայաստանում ակնկալում են, որ միջազգային հանրությունը համարժեք գնահատական կտա Բաքվի հայտարարություններին: Կասկածից վեր է, որ այս կարգի մոտեցումները սոսկ քրեական տարրեր չեն պարունակում: Ադրբեջանի պահվածը բացահայտ ահաբեկչության սպառնալիք է, մի բան, ինչի դեմ կարծես թե քաղաքակիրթ աշխարհն անխնա պատերազմ է հայտարարել և պատրաստ է պայքարել միասնական ճակատով: Իսկ եթե, այնուամենայնիվ, դեպի Արցախ ուղևորվող օդանավերի ուղղությամբ ոտնձգությունների դեպքեր գրանցվեն, ապա տարածաշրջանում որակապես նոր իրավիճակ կստեծվի:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: