Tag Archives: փիլիսոփայություն

ՆԻԿՈԼԱՅ ԲԵՐԴՅԱԵՎ

3 Նյմ

… Մարդը պետք զարգանա գիտակցաբար, բայց ըստ էության ենթարկված է տիեզերական զարգացման օրենքներին: Գործնականում սա հոգևոր ու բարոյական աշխարհը դարձնում է մեխանիկական, բանական, մի կողմ է մղում մարդու բնույթի մեջ ամեն կարգի հակաբանական- տարերային էությունները: Այս ամենով հանդերձ աստվածասիրությունը և օկուլտիզմը ոգեկան մակարդակներ չեն, այլ հոգևոր են, աստղային, մոգական, թերևս հենց դրանք են մարդու որոնումների խորհրդանիշ հանդիսանում: Աստվածասիրությունն իր բոլոր դրսևորումներով, փիլիսոփայական տսակետից միամիտ է և կապում է իրեն փիլիսոփայալան տարբեր ձևերի հետ: Այստեղից էլ` ոգու նյութականացումն ու հոգևոր կյանքի մոգական պատկերացումը: Բայց ավելի նրբացած ու խորը փիլիսոփայություն ուսուցանում է, որ ոգին բացվում է սուբյեկտի մեջ, մարդու գոյության մեջ: Ոգին չի կարող օբյեկտ դառնալ և մտնել տիեզերքի աստիճանակարգության մեջ, ինչպես պնդում է վերամարմնավորման ուսմունքը: Անկասկած, վերամարմնավորման ուսմունքը կապված է մեծ, լիովին չլուծված մի խնդրի հետ, բայց այն էկզիստենցիալիստական չէ, հետևաբար չի լուծում մարդու ճակատագրի հարցը, որը էկզիստենցիայի ոլորտի խնդիր է և ոչ թե օբյեկտիվ- բնական: Վերամարմնավորման ուսմունքը բարդ կառուցվածք ունի: Նրա մեջ ճշմարտության հատիկ կա, բայց աղավաղված է, կեղծ ոգով ձևավորված: Այդ աղավաղումը կապված է մի երևույթի հետ, ըստ որի աստվածասիրությունն ու օկուլտիզնը վերադառնում են տիեզերական բազմադիվայնությանը, ինչից քրիստոնեությունն ազատում է մարդուն:

Թարգմ. Արմեն Դալլաքյան

ԷԴՄՈՆ ԱՎԵՏՅԱՆ

24 Հկտ

Բայց ինչպիսին էլ լինի փիլիսոփայական համակարգը, այն լինում է միայն իդեալիստական, որովհետեւ փիլիսոփայությունը կարող է շարադրվել միայն որպես իդաների ամբողջություն, կապվածություն: Ինչ էլ մենք անենք, իդեայի սահմաններից դուրս չենք գալիս: Հետո՝ իդեան՝ էյդոսը, միայն մեր վերացական միտքը չէ. «Էյդոս» նշանակում է հասկացություն (յուր) ռեալության մեջ: Եվ Պլատոնն էլ էյդոսների աշխարհն է կառուցում. դա ( իր համար) ռեալություն է. միջնադարյան եվրոպական փիլիսոփայության մեջ դարձյալ գաղափարները ռեալություններ են…
… Փիլիսոփա լինել՝ նշանակում է լինել իդեալիստ եւ մի փոքր էլ լինել պոետ… Պատահական չէր, որ ամերիկացի փիլիսոփա Էմերսոնը համարում էր, որ փիլիսոփաության նմուշ կարող է ծառայել միայն Պլատոնը, որովհետեւ նա նաեւ պոետ էր: Երբ պոետիկ տարրը վերացվեց փիլիսոփայությունից, պրոզան մուտք գործեց մտածելակերպի մեջ: Արիստոտելը պրոզայի ներկայացուցիչ էր, Պլատոնը՝ պոեզիայի, Պլատոնի համար կարեւոր է ոչ միայն միտք արտահայտելը, այլեւ՝ ինչպես այն արտահայտելը:
… Մնում է պարզել՝ հասկանալու, թե ինչպես պիտի միանան փիլիսոփայությունը եւ պոեզիան: Ուղղագծորեն դա հնարավոր չէ անել: Միայն մեկ ճանապարհ կա. գեղեցիկ արտածել մտքերը հիմնադրույթից, աշխատել դրանց տալ ռիթմիկ կառուցվածք, ստեղծել այնպիսի մի ամբողջություն, որը նման լինի ամբողջի, այլ ոչ թե՝ կարկատած շորի:

* * *
… Հայտնի կարծիք գոյություն ունի. կյանքի իմաստը համարվում է երջանկությունը: Բայց երջանկությունը մասնաբաժինն է միայն, կենսական բարիքների քո մասը: Կիսամոռացված բանաստեղծ Ս. Նադսոնը հարց էր տալիս. «Երջանիկ կլինե՞ս դու կյանքի խնջույքին, դու, որ վարժվել ես տխուր մարդկանց տառապանքին»: Քանզի երջանկությունը, համենայն դեպս ըստ տարածված մեկնության` վիրավորական է: Այն կամ բացառում է իմացություն-իմաստը, կամ այն կյանքի բարիքներ ձեռք բերելու միջոց է դարձնում, թեպետ երջանկությունը նաեւ նախախնամության ձեռքով մատուցված հաջողության նրբերանգ է բովանդակում…

Հատված «Վերադարձի օղակ» էսսեից

%d bloggers like this: