Tag Archives: վարչապետ

ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ՀԱՐՎԱԾԸ

25 Մյս

2002 թվականի գարնանային մի օր Ճապոնիայի վարչապետ Ձյունիտիրո Կոիձումիի թիկնապահները նրա աշխատասենյակից լսեցին հարվածի ուժգին ձայներ: Նետվելով ներս նրանք տեսան, որ սարսափելի ոչինչ չի կատարվել, ընդամենը վարչապետը ֆուտբոլի գնդակով հարվածում էր պատին: Հետո Կոիձումին թիկնապահներին բացատրեց, որ գնդակի հետ վարվելու ձև է սովորում, քանի որ մինչ այդ չի իմացել, իսկ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության բացման արարողության ժամանակ նրան էր վերապահված առաջին խորհրդանշական հարվածը կատարելու պատիվը:

02151564

Երբ վարչապետն արտասվում է

9 Մյս

Տարիներ առաջ «Հավերժական շարժիչ» վերնագիրը կրող իր պատմվածքում Վազգեն Սարգսյանի հերոսները ելք որոնելու հույսով դիմում էին երկրի հզորներին, որոնք, սակայն, նրանց պահանջն ունկնդրելուց հետո ոչինչ չէին ասում, այլ միայն արտասվում էին: Ու այդ արցունքներից նեղսրտած մարդիկ գնում էին` ինքնուրույն որոնելու հնարը: Անկախության օրվա զինվորական շքերթից հետո վարչապետ Վազգեն Սարգսյանն արտասվեց, երբ փորձում էր առավել քան անկեղծ պատասխանել հեռուստալրագրողի հերթապահ հարցին:
Տեսարանն իսկապես ազդեցիկ էր, ինչպես կարող է լինել յուրաքանչյուր անգամ, երբ մարդն է արտասվում: Միայն թե այս դեպքում արցունքները երկրի վարչապետինն էին, այն մարդունը, որ տարիներ շարունակ ժողովրդի պատկերացումներում կերպավորվել է ամենահակասական հատկանիշներով, երբեմն նաեւ` ծայրահեղության հասնող բնորոշումների արժանացել: Անսովոր, գուցե նաեւ զարմանալի էր այդ հուզմունքը: Մարդը լալիս էր ոչ թե կորստի ցավից, այլ հարազատության կարոտից, այն իրողությունից, որ «մինչեւ հոդացավ» ծանոթ է հրապարակը քայլերթով կտրողներին ու ձեռքով է շոշափել հռնդացող յուրաքանչյուր զրահապատը: Վարչապետն արտասվում էր, որովհետեւ գիտեր, թե ինչի համար է արտասվում: Իսկ մենք նայում ու շփոթվում ենք, որովհետեւ մեզ համար լաց լինող իշխանավորները դեռ միայն գրքերում են ապրում, որովհետեւ մեր ցավը հոգսերն ու ապրումները սեփական ձեռքերով շոշափողներին վաղուց մոռացել ենք: Երբ երկրիդ վարչապետը երբեմն նաեւ լալիս է, ուրեմն ամեն ինչ չէ, որ կորած է:
Նույնիսկ եթե խոստովանենք, որ մենք, այնուամենայնիվ, մի քիչ սենտիմենտալ ժողովուրդ ենք:

 
Հովիկ Չարխչյան
«Հայկական ժամանակ», սեպտեմբերի 23, 1999վազ

ԻՆՉԻՑ Է ՍԿՍՎՈՒՄ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ԿՈՐՈՒՍՏԸ

9 Սպտ

Ծանոթ եմ Կարսի անկման պատմությանը: Բազմաթիվ գրքեր ու փաստաթղթեր եմ կարդացել այդ մասին: Գիտեմ, որ նման իրադարձությունները պայմանավորված են լինում բազում հանգամանքներով` քաղաքական, ռազմական, տնտեսական, բարոյահոգեբանական… Գիտեմ, որ 1920 թ. հոկտեմբերի 30-ին մեր բանակը, ունենալով ռազմական ակնհայտ գերազանցություն, համարյա առանց կռվի քաղաքը հանձնեց թշնամուն:
Հակված չեմ անհարկի խտացնել գույները: Բայց երբ ընթերցեցի նույն տարվա փետրվարի 29-ին, այսինքն Կարսի կորստից ճիշտ 8 ամիս առաջ գրված այս նամակը, առաջին բանը, որ անցավ մտքովս, սա էր. «Ահա թե ինչից է սկսվում հայրենիքի կորուստը»:

ԿԱՐՍԻ ՆԱՀԱՆԳԱՊԵՏ Ս. ՂՈՐՂԱՆՅԱՆԻ ՆԱՄԱԿԸ ՀՀ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻՆ

«29 փետրվարի 1920թ.
Կարս
Նահանգական բժշկի օգնական Քալանթարյանը թողեց պաշտոնը և անցավ ամերիկացիների մոտ: Բժիշկ Քալանթարյանը մեր բազմաթիվ բժիշկների շարքում աչքի ընկնող դեմք է, իր կրթությամբ և գաղափարական ուղղությամբ: Նա թողեց մեր առանց այն էլ նոսր շարքերը նյութական միտումներով, որովհետև կիսակուշտ փորով ազգասիրությունն էլ չափ պետք է ունենա:
Նահանգի 22 բժիշկի պաշտոններից տասն ու մեկը արձակ են և բոլոր տվյալները գալիս են վկայելու, որ այս վերջին թիվը պետք է մեծանա և ոչ պակսի: Ես հանձնարարել էի նահանգական բժիշկ հրավիրել Արդահանի համար, մի գաղափարական հայ բժիշկ, որ օգներ հայրենի կառավարությանը մեր պետական սաղմի կազմման գործում, բայց մեր դիպլոմավոր ոսկեզօծ երիտասարդությունը գերադասում է հեռվից դիտելու պատմությունը: Հրավերին արձագանք էր տվել մի ռուս բժիշկ միայն, բայց ես ոչ մի կերպ չհամաձայնվեցի ընդունել այդ թեկնածությունը, շատ հասկանալի է քաղաքական և պետական միտումներով:
Թափուր են ծայրագավառներում և մեր մյուս պաշտոնները: Մեր կարող և ինտելիգենտ երիտասարդությունը, որ երբեմն կազմում էր մեր երազների կորիզը, խմբվել է կենտրոններում, իսկ գավառ գալիս են միայն արկածախնդիրները և միայն գիշատիչ տարրը: Իմ բոլոր դիմումները, թե մամուլի միջոցով և թե մեր ականավոր հասարակական գործիչներին` գաղափարական աշխատողներ տալ ինձ, մնում են առանց նույնիսկ արձագանքի:
Ոմանք առարկում են, թե աշխատանքը հայրենիքում չի վարձատրվում, մյուսները փախչում են զինվորակոչությունից, գուցե և շատ իրավացի կերպով նկատելով, թե չի կարելի ամբողջ երկիրը զենքի կոչել: Այդ դրությունը, ասում են վերջինները, ստեղծում է կենտրոնախույս հոսանք և օրենքը հետևաբար մնում է միայն օրենքի համար և ոչ կյանքի:
Ես չեմ ուզում վերլուծել առարկությունները, բայց կուզեի արձանագրել իրողությունը և հրավիրել կառավարության բարձր ուշադրությունը այդ մեծ և մտախոհ խնդրի վրա: Գուցե տարօրինակ համարվի իմ այդ առիթով դիմումը այսօր, երբ դեռ երեկ լուծվել է ռոճիկների խնդիրները: Բայց ինձ չի վերապահված օրինադիր ֆունկցիաները կյանքի կենտրոնում լինելով և գուցե ավելի քան որևիցէ միջոց ունենալով, անմիջապես դիտելու այդ կյանքը: Ես սրբազան պարտք եմ համարում հրավիրելու կառավարության առանձին ուշադրությունը այս նշանավոր պետական հարցի վրա: Չի կարելի գավառը կառավարել պատահական մարդկանց միջոցով և չի կարելի մինիմալ միջոցների վրա
կառուցանել քաղաքացիությունը: Կյանքը, իրականությունը հրամայաբար պահանջում են պետական աշխատավորների խիստ ընտրություն, իսկ այդ հնարավոր է միայն այն ժամանակ, եnբ այդ գործիչը ապահովված կլինի: Այդ խոհրդակցությունը շատ տարրական է, իհարկե, բայց ես թույլ եմ տալիս ավելորդ անգամ կրկնելու այդ բոլորը, որովհետև մենք կանգնած ենք պետական կատաստրոֆայի մեծ անդունդի առաջ:
Եթե շարունակվի այդպես, եթե մեր գավառական պետական գործիչների շարքերը լցվեն միայն թերուսներով, միայն այն մարդկանցով, որոնք ուզում են միայն ապահովել իրանց և հեռանալ, մենք կմոտենանք այն պետական սնանկության, եnբ ընդհանուր պայթումն անխուսափելի կլինի:
Բոլորը խոսում են «սիրելի հայրենիքի» անունից, բոլորը քննադատում են, ոչ ոք ոչ կարողություն և ոչ տրամադրություն ունի աշխատելու և բոլորը… կեղեքում և ստանում են …
Այդպես է մեր օրերի դառն իրականությունը, և ես պետական պարտք համարելով զեկուցանելու Ձեզ այս մասին, թախանձանոք խնդրում եմ և այս զեկուցումն առաջարկել օրենսդիր մարմինների առանձին հոգացողության: Եվ ես չեմ չափազանցնում:
Նահանգապետ Ղորղանյան»:

Ֆ. 199, ց. 1, գ. 126, թ. 5: Բնագիր: Ձեռագիր:

ՍԵՐՎԱՆՏԵՍ

18 Փտր

Ճամփա տվեք, սիրելի պարոններ, թույլ տվեք, որ ես վերադանամ իմ նախկին կյանքին: Թույլ տվեք գնամ, որոնեմ իմ անցյալ կյանքը, որպեսզի հարություն առնեմ իմ այժմյան մահվանից: Ես վարչապետ լինելու, թշնամիներից կղզի ու քաղաք պաշտպանելու համար չեմ ծնվել: Իմ խելքն ավելի լավ է կտրում, թե ինչպես պետք է վարել, փորել հողը, էտել խաղողի որթը, քան թե հրապարակել օրենքներ և պաշտպանել պետությունը: Ինձ ավելի կվայելի մանգաղ բռնել, քան վարչապետի գավազանը: Ես գերադասում եմ պառկել կաղնու հովանու տակ, իսկ ձմեռը՝ փաթաթվել ոչխարի մորթու մեջ, քան այս վարչապետական տաժանքը կրել, քնել հոլանդական սավանի վրա և սամույրի մուշտակ հագնել: Հաղորդեք իմ տիրոջը՝ հերցոգին, որ ես ծնվել եմ մերկ և մերկ էլ մնացել եմ, ոչինչ չեմ շահել և տանուլ չեմ տվել: Ասելս այն է, որ ես դատարկ գրպանով սկսեցի պաշտոնավորել և դատարկաձեռն էլ թողնում եմ պաշտոնս, թեև, սովորաբար, ուրիշ կղզիների վրա վարչապետներն այլ կերպ են վարվում: Դե, ճամփա տվեք, ես գնում եմ բժշկվեմ, որովհետև, կարծեմ, ողջ տեղ չի մնացել…

«Դոն Քիշոտ»

Վարչապետի ուրախ ավտոբուսը

13 Փտր

Հայաստանի վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը, խախտելով ընդունված կարգը, սահմանված ժամկետից շուտ հայտարարեց ՀՀԿ-ի համար նախընտրական քարոզարշավի մեկնարկի մասին: Արշավ բառն այստեղ շատ տեղին է: Ոչ պակաս տեղին պիտի լինի արշավանք բառի գործածումը, ինչը Հանրապետականի կատարմամբ այս հանգստյան օրերին սկիզբ առավ երկրի հյուսիսից ու ենթադրաբար պիտի տարածվի մինչև հարավային դարպասները:
Առաջին թիրախները դարձան Ստեփանավանը, Ալավերդին ու Վանաձորը: Եթե ՀՀԿ-ի մեծամեծներն այդ բնակավայրեր այցելեին իրենց շքեղ ջիպերով ու դրանց ուղեկցող անվերջանալի շարասյուններով, թերևս բնակիչների վրա այն ցնցող ներգործությունը չթողնեին, ինչ ունեցավ նրանց բերած երկարավուն, սպիտակ ավտոբուսը, որի վրա պատկերված էր ՀՀԿ-ի կուսակցական նշանը: Բացահայտորեն մի քանի ճանապարհատրանսպորտային պատահարներ ճաշակած ու ծռմռված մետաղային արտաքինով այդ ինքնաշարժը ասես երկրի ու կառավարության վարած քաղաքականության առարկայացված խորհրդանիշը լիներ: Իսկ երբ դրանից դուրս եկան վարչապետը, ԱԺ փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը, ԱԺ ֆինանսավարկային ու բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Մինասյանը, կառավարության ՀՀԿ-ական նախարարներ և այլ պատգամավորներ, պատկերն էլ ավելի ամբողջական դարձավ:
Եթե արտագնա շոուն միայն եղածով ավարտվեր, հազիվ թե իրենց կյանքում շատ բան տեսած քաղաքացիներն այդքան ծանր տանեին անկոչ հյուրերի ներկայությունը: Սակայն գլխավորը դեռ առջևում էր և հատկապես այն վճռորոշ պահից հետո, երբ Ստեփանավան քաղաքում կայացած հանդիպման սկզբում հանրապետության վարչապետը հանդիսավրությամբ հայտարարեց, թե իրեն է վերապահված պատիվը՝ տեղեկացնելու, որ ՀՀԿ-ի նախընտրական ծրագրի քննարկման մեկնարկը տրված է: Ավելի ուշ մեկ այլ հանրապետական պատգամավոր՝ Հովհաննես Սահակյանը, պիտի ջանար ամեն գնով ներկաներին համոզել, որ իրենց հանդիպման նպատակը ընտրողների և կուսակիցների հետ նախընտրական ծրագիրը քննարկելն է, այլ ոչ թե քարոզարշավ անցկացնելը, բայց տեղացիները նրան մեղմ բառերով պատասխանեցին, թե կարիք չկա գալ սատանի մահլեն՝ քյանդրբազություն անելու:
Ի՞նչ էր ուզում և ի՞նչ էր ասում Տիգրան Սարգսյանը: Հասարակ բաներ. ուզում էր, որ իրեն հավատային և ասում էր այն, ինչին հավատալն անհնար էր: Օրինակ, նա ասաց, թե «այս հինգ տարիների ընթացքում մենք պետք է ստեղծենք այնպիսի միջավայր, որ ցանկացած քաղաքացի իր վրա զգա, որ իր կյանքը բարելավվում է: Մեր ծրագիրն իր բաժիններում քննարկում է այն հարցը, թե պետությունն ինչ պետք է անի պայմանների ստեղծման համար»: Վարչապետի հաջորդ մտքերը սահմանում էին այն խոստումը, թե 2012-2017 թվականներին իր ներկայացրած կուսակցության ծրագրերն ուղղված են լինելու սովորական քաղաքացուն: Նրա խոսքերից հավաքվածներն անմիջապես ենթադրեցին, որ նախորդ հինգ տարիներին դրանք ուղղված էին ոչ սովորական, ասել է թե՝ արտոնյալ քաղաքացիներին (ինչն, ըստ էության, համապատասխանում է իրականությանը), և միայն հիմա, այն էլ թերևս պատահաբար վերևներում հիշեցին իրենց գոյության մասին:
Բայց քանի որ պատահաբար ոչինչ չի լինում, այն էլ գործադիր մարմնի ղեկավարի կյանքում, դրանում արդեն համոզվեցին թե Վանաձորում և թե Ալավերդիում: Վանաձոր հասնելուն պես Տիգրան Սարգսյանի թեթև ձեռքով ու օրհնությամբ միանգամից 100 քաղաքացիներ համալրեցին Հանրապետականի բազմամարդ շարքերը, իսկ Ալավերդիում նույն բախտին արժանացան ևս 50 հոգի: Անդամատոմսեր հանձնելու արարողությունն անթերի էր. հուզմունք, շնորհավորանքներ, ջերմ խոսքեր: Միայն վերջում աննրբանկատ լրագրողները փչացրեցին ողջ տպավորությունը, երբ փորձեցին նորընտիր անդամներից լսել, թե ինչու՞ էին վերջիններս նախապատվությունը տվել ՀՀԿ-ին: Եվ, ով զարմանք, նրանցից ոչ մեկն այդպես էլ չկարողացավ գոնե մեկ համոզիչ հիմնավորում արտասանել:
Եղածն, իհարկե, արդեն եղել է: Իսկ մինչ վարչապետի ու նրա թիմի ուրախ ավտոբուսը սլանում է հանրապետության մյուս բնակավայրերով, այդ ընթացքում Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ջանում է ամուր պահել իշխող կուսակցության թիկունքը՝ քարոզարշավի մասին դժգոհություններին պատասխանելով, թե՝ բա չե՞ք ասի, իրական քարոզարշավի մեկնարկին նախորդած ժամանահատվածը Ընտրական օրենսգրքով չի կարգավորվում, հետևաբար այդ շրջանում քաղաքական ուժերի գործունեությունը ԿԸՀ-ն չի կարող վերահսկել:
Ահա հենց այսպես՝ անվերահսկելի խաղաղությամբ էլ Հանրապետականը սկսեց իր գլխավոր գործը: Տիգրան Սարգսյանը դեռ շատ վայրերում պիտի կրկնի նախընտրական ծրագրի նոր՝ թանաքը չչորացած դրույթները: Բայց եթե այդ ընթացքում ժամանակ ունենա և մեկ անգամ էլ թերթի այն ծրագիրը, որ ՀՀԿ-ն ներկայացրեց 5 տարի առաջ, ապա զարմանքով կբացահայտի, որ նոր բան իրականում չկա ու չի եղել. պարզապես ինքն ակամա անգիր է արտասանում հին, մոռացված փաստաթղթի բոլոր կետերը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Վարչապետը խաբել է ժողովրդին

8 Փտր

ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը սրտի խորը կսկիծով և մեկ րոպե լռությունից հետո Հայաստանի ազգաբնակչությանը գուժեց այն մասին, որ Կարմիր բլուր հնավայրի ապագան թաղված է անթափանց մշուշի մեջ, դրա բարեկարգման ծրագիրը հնարավոր չէ իրականացնել, քանի որ ծրագիրը չափազանց թանկ և երկարաժամկետ է, իսկ պետությունը չի կարող իր վրա վերցնել բոլոր ծախսերը:
Պետության ծակ գրպանի թեման արագ շրջանցելուց հետո նա չզլացավ երկրորդ աղետի մասին էլ տեղեկացնել՝ պարզաբանելով, որ նույնիսկ հուշարձանի վրա լցված շինարարական աղբի չի մաքրվելու, քանի որ, պարզվում է, ինքը չի կարող «ամեն մետրի վրա մարդ կանգնեցնել, ով կհետևեր դրան»: Այս հարցում Հասմիկ Պողոսյանն անկեղծ է: Մեկը լինի՝ հսկի նրա ղեկավարած հաստատության աղտոտվածության աստիճանն ու այնտեղ կուտակված թափոնների ծավալները:
Բայց նույնիսկ սա չէ ամենամեծ դժբախտությունը, այլ այն, որ տիկին նախարարուհին իրենից անկախ գոտկատեղից ներքև մի ուժգին հարված հասցրեց անմիջական շեֆին՝ հանրապետության վարչապետ Տիգրան Սարգսյանին:
Դեռ շատերն են հիշում, թե ինչպես 2009 թվականի ցրտաշունչ մի առավոտ ամենակարող ու խորաթափանց վարչապետը՝ լրագրողների մի հսկա բանակի ուղեկցությամբ ճանապարհ ընկավ դեպի Կարմիր բլուր: Նա կանգնեց դարավոր ավերակների վրա, մի երկար հայացք նետեց պատմության խորխորատներին, գնահատեց իր փառավոր նախնիների և սեփական անձի անմիջական կապը, իսկ հետո դառնալով համբերությամբ սպասող բազմությանը՝ ավետեց նրանց այն մասին, որ Հայաստանի կառավարությունը մոտակա ամիսներին կներկայացնի Կարմիր բլուրի պահպանման ու զարգացման ծրագիր: «Մենք պետք է կարողանանք մշակել այնպիսի ռազմավարություն, որը մեզ հնարավորություն կտա մի կողմից պահպանել մեզ հասած պատմական ժառանգությունը, իսկ մյուս կողմից` հասկանալ, թե ինչպես այն գրավիչ դարձնել զբոսաշրջիկների համար»:
Կարծում եմ, այստեղ բոլորովին էլ անհրաժեշտություն չկա հիշեցնելու, որ մեր սիրասուն վարչապետը ոչինչ չի ձեռնարկում, մինչև ձեռքի տակ մշակված ռազմավարություն չի ունենում: Այս բառից նա ահավոր տպավորվում է, հատկապես բառի առաջին արմատից: Այդ պատճառով էլ նա նույն ոգևորությամբ շարունակեց միտքը՝ հստակեցնելով , որ սույն ռազմավարական ծրագիրը մի կողմից կընդգրկի գիտական մասը` պեղումներ, աշխարհի լավագույն գիտահետազոտական կենտրոնների հետ համագործակցություն, իսկ մյուս կողմից կնպաստի զբոսաշրջության զարգացմանը: Նա նաև նշեց, որ Ասիական բանկի ֆինանսական աջակցության շնորհիվ իր փայլուն գաղափարը հետզհետե կյանքի կկոչվի:
Եվ հիմա ի՞նչ է ստացվում՝ Հասմիկ Պողոսյանի բացատրությունից հետո: Ստացվում է սովորական մի բան. վարչապետը օրը ցերեկով խաբել է բոլորիս: Ես չէի ցանկանա ասել, որ նա սուտ է խոսել, քանի որ սա փոքր-ինչ կոպիտ է հնչում, սակայն կարծում եմ, որ խաբելուց մինչև սուտ խոսելը ընդամենը մի ռազմավարական ծրագրի տարածք է, ոչ ավելին:
Կարմրիր բլուրում հնէաբանները հայտնաբերել են հնագույն բնակավայրի մնացորդներ, ընդհուպ Ուրարտական թագավորության ժամանակների Թեյշեբանի քաղաք-ամրոցը (7-6-րդ դ.): Մ.թ.ա. 6-րդ դարում ամրոցը գրավել և այրել էին զավթիչները: Իսկ մեր օրերում, բարեբախտաբար, մոտակայքում կարծես թե նոր զավթիչների հետքեր չեն նշմարվում: Բայց ակնհայտ է, որ կառավարությունն այս անգամ օտար նվաճողների կարիքը չունի: Ինքը մեծ սիրով կավարտի նրանց կիսատ թողած գործը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՄԱՄՈՒԼԻ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ

9 Փտր

ԱՄՊԵՐԻ ՄԵՋ ՍԱՎԱՌՆՈՂ ՎԱՐՉԱՊԵՏ, ՆԵՐՔԵՎ ԻՋԻՐ

Մեր զրուցակիցն է գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը

— Պարոն Չարխչյան, Ձեր բլոգում գրեթե ամեն օր համաշխարհային գրականության հայտնի դեմքերի հայտնի և անհայտ մտքերն ենք կարդում: Գալով մեզ, ըստ Ձեզ, այսօր մենք ժամանակակից գրականություն ունե՞նք: Մենք գիտենք, որ Հայաստանը գրքի մայրաքաղաք է հռչակվել 2011-ին, արժանի՞ ենք դրան առհասարակ:

— Համաշխարհային մայրաքաղաք լինելը դեռևս այն փաստարկը չէ, թե երկիրն արժանի է այդ պատվին: Սակայն այդ իրադարձությունը կարող է լավ ազդակ դառնալ այն բանի համար, որ ի վերջո գրականությունը և գրավոր միտքը հայտնվի անհրաժեշտ ուշադրության ու հոգատար վերաբերմունքի ներքո: Չի կարելի անվերջ խոսել մեր դարավոր ժառանգության մասին և բացարձակապես ոչինչ չանել ներկայի համար: Անցյալի հետ շարունակական կապի խզումը իր ներսում մեծ վտանգներ է պարունակում, սակայն այդ վտանգը տեսանելի կարող է լինել միայն նրանց համար, ովքեր գիտեն, թե ինչ բան է գիրն ու գրականությունը: Ցավոք, այսօր երկրի վերնախավը ոչ միայն անտարբեր է, այլ նույնիսկ մի տեսակ արգահատանք է տածում ամեն կարգի մտավոր հարստության հանդեպ:

— Ըստ Ձեզ` նման վերաբերմունքն ինչի՞ արդյունք է: Պետությունն առհասարակ այս գործում ի՞նչ մասնակցություն պետք է ունենա:

— Վերաբերմունքը նախևառաջ արժեքային համակարգում վերջին տարիներին տեղի ունեցած ահավոր աղճատումների հետևանք է: Մարդկանց համար ավելի թանկ է ստամոքսի ու գրպանի պարունակությունը, քան այն, ինչ կարող էր լինել նրանց հոգիներում ու գլխում: Մոտ օրերս մենք մի խմբով պատրաստվում ենք գրականություն տանել Տավուշի մարզի սահմանային գյուղերից մեկը, որտեղ վերջին 20 տարիների ընթացքում ոչ մի նոր տպագիր բան մուտք չի գործել: Ահա սա է այն Հայաստանի ճշմարիտ պատկերը, որը պատրաստվում է տեր դառնալ մշակույթի մայրաքաղաք ունենալու կոչմանը: Պետության աջակցությունը պիտի լինի ամենաուղղակի ձևով: Բոլոր ժամանակներում ու բոլոր երկրներում մշակույթը մշտապես եղել է պետության հոգածության առարկան: Մշակույթը ո՛չ խանութ է և ո՛չ էլ արտադրամաս, որ եկամուտ բերի: Սա աքսիոմա է, ու ապացուցման կարիք այլևս չի զգում: Նա, ով դա դեռ չի հասկացել` տհասության խորագույն ախտով է տառապում:

— Դե, մեզանում մշակույթն անկարևոր ոլորտ է դիտարկվում, դրա համար էլ տվել են կնոջ ձեռքը ղեկավարելու, այլապես իրենք կղեկավարեին, կամ գուցե սա հատո՞ւկ քաղաքականություն է, անմշակույթ քաղաքականություն, արդյունքում` դարձնել զոմբի հասարակություն:

— Տղամարդիկ նրանից ավելի լավը չէին: Մեր վերջին տարիների մշակույթի նախարարների գործունեությունը սկսվում ու ավարտվում էր էլեկտրացանցերում ատրճանակ կրակելով կամ աջ ու ձախ կոչումներ, մեդալներ բաժանելով:
Ես կարծում եմ` պատճառը մեկն է` չիմացությունը: Ինչպե՞ս կարող է մշակույթի, գրականության մասին հոգ տանել մեկը, ով իր կյանքում գիրք չի կարդացել, թատրոն չի գնացել, լսած երաժշտությունն էլ փողոցային ռաբիսն է կամ դրա ավելի վատթար տեսակը:

— Որտեղի՞ց այսքան չիմացություն: Ինչպե՞ս եղավ, որ չիմացողները դարձան իշխանավոր: Մշակույթի նախարարն, օրինակ, քանիցս խոստովանել է, որ չի տիրապետում իրավիճակին:

— Ես այդ տիկնոջն անձամբ չեմ ճանաչում ու չէի ցանկանա դատողություններ անել նրա ինտելեկտուալ կարողությունների մասին: Բայց կա խնդիրների սահմանափակ մոտեցման պահը: Հայաստանը նրանց համար միայն Երևանն է: Իսկ թե ինչ է կատարվում մարզերում, հեռավոր բնակավայրերում, վստահ եմ, որ պատկերացում անգամ չունեն: Իսկ այնտեղ, հավատացնում եմ ձեզ, մարդիկ նույնիսկ մոռացել են մշակույթ բառը: Բառացիորեն ոչինչ չկա: Ոչինչ:

— Իսկ մարզերում գրքեր, նոր գրականություն տանելով, որը առաջիկա օրերին պատրաստվում եք իրականացնել, ի՞նչ կփոխվի, թե՞ նաև քննարկում, հանդիպումներ եք ունենալու մարզի բնակիչների հետ: Եթե չեմ սխալվում, անցյալ տարի մարզերում սկսեցին շրջիկ թատրոններ տանել, Արշակ Երկրորդ բեմադրվեց Վանաձորում, թատերական փառատոն եղավ Կապանում: Այսպես հնարավո՞ր է մշակութային քաղաքականություն իրականացնել:

— Չէ՛, մեր հավակնություններն այդքան մեծ չեն: Մենք փրկիչներ չենք: Մենք ընդամենը ծարավ մարդուն մի բուռ ջուր հասցնող ենք ուզում լինել: Ամեն բան սկսվում է առաջին քայլից: Բայց այդ քայլը պիտի եզակի չլինի, այլ ունենա իր շարունակությունը: Մյուս կողմից` մարդիկ պիտի տեսնեն, զգան ու հավատան, որ իրենք մոռացված չեն, իրենք ևս մաս են կազմում ամբողջին և այդ մշակույթից հասկանում են ոչ պակաս, քան մայրաքաղաքում ապրողները:

— Վարչապետն անընդհատ խոսում է իրականացվող բարեփոխումներից, որ ինտերնետը շուտով մատչելի կդառնա, կհասնի մարզ, հավատո՞ւմ եք: Եվ ի՞նչ եք կարծում, կարո՞ղ է հանկարծ ինտերնետի մատչելիությունը, հասանելիությունը առհասարակ փոխել մարզի դիմագիծը:

— Եթե դուք ինձ հիշեցնեք վարչապետի այնպիսի մի խոստում, որն արդեն իրականացել է, ես էլ կսկսեմ հավատալ այս մյուսին: Ինտերնետի առկայությունը անզոր եղավ նույնիսկ կառավարության ղեկավարի դիմագիծը փոխել, էլ ուր մնաց, թե մարզերում ինչ-որ բան տեղաշարժվի: Ապշում եմ, որ այդ մարդիկ դեռ չեն հասկացել, որ բարձր տեխնոլոգիաներ ներմուծելուց առաջ նախ պետք է բնակչության տարրական կենսական պահանջները բավարարել և հետո միայն անցնել ֆանտաստիկ-հեքիաթային նախագծերին: Տաթևի գինեսյան ճոպանուղին Զանգեզուրի բնակչության ո՛չ հացը ավելացրեց, ո՛չ ապրուստը: Նույն ճակատագիրն է սպասվում նաև մնացած «նյուվասյուկի»-ական ծրագրերին: Ամպերի մեջ սավառնող վարչապետին ժամանակն է ներքև իջեցնել, որ ոտքը դնի հողին ու հասկանա, թե այդ հողն ինչպես է արդեն փախչում բոլորի ոտքի տակից:
Սիրանույշ Պապյան
Չորեքշաբթի 09.02.2011 |

Օրինախախտ վարչապետն ու նախարարը

2 Նյմ

Սահմանադրությամբ և դեռ առանձին օրենքով ամրագրված է, որ Հայաստանում պետական լեզուն հայերենն է: Թե «Լեզվի մասին» և թե «Հեռուստատեսության ու ռադիոյի մասին» օրենքները արձանագրում են, որ հանրապետության տարածքում հրապարակային ելույթները, հաղորդումները պետք է լինինեն միմիայն հայերենով:Ընդ որոում, երկու դեպքերում էլ առանձին հղում է կատարում այս դրույթն ապահովելիս պաշտոնական անձանց պատասխանատվության աստիճանի մասին: Իսկ այժմ տեսնենք, թե որքանով են մեր պատասխանատու այրերը դա գիտակցում:
«Արմենիա» հեռուստաընկերությունը մեկ անգամ չէ, որ մեղանչել է վերը հիշատակված օրենիքների տառի ու ոգու առաջ: Բայց ահա «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ» խաղ- հաղորդաշարի նոր փուլը գերազանցեց նրա բոլոր նախկին «ոտնձգությունների» սահմանները: Նշված հաղորդումը ծայրից ծայր ռուսերեն է: Անխտիր բոլոր մասնակիցները շփվում ու արտահայտվում են այդ լեզվով, ընդ որում աչքի է զարնում ոչ միայն շեշտված ու ծիծաղելի ակցենտը, այլև լեզվին վատ իմացությունը: Թե ինչու՞ են հեղինակները որոշել, որ ռուսերեն խոսելով իրենց գիտելիքների պաշարն ավելի ակնառու կներկայանա, դժվար է ասել: Բայց ամենաարտառոցը միայն դա չէ: Բանն այն է, որ հիշյալ հաղորդաշարը եթեր է հեռարձակվում ՀՀ վարչապետ Տ. Սարգսյանի բարձր հովանավորությամբ: Սա նշանակում է, որ վարչապետը կամա թե ակամա մասնակից է դառնում օրինախախտությանը` նյութապես ու բարոյապես աջակցելով մի նախաձեռնության, ինչն անտեսում է նրա իսկ ղեկավարած գերատեսչության սահմանված կարգը:
Իսկ ահա մեկ այլ բարձրաստիճան պաշտոնյա` կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը ամիսներ առաջ իր շեֆից էլ առաջ անցավ` որոշելով անմիջականորեն իր լուման ներդնել հայերենի չեզոքացման գործում: Վերջինս` հրապուրված նույն խաղով, հարկ համարեց իր ինտելեկտուալ պաշարն ի ցույց դնել ազգիս և անմիջական մասնակցություն ունեցավ «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ»-ին` խոսելով բացառապես ռուսերենով: Այս փաստը մեզ պիտի այնքան էլ չզարմացներ, քանի որ հենց ԿԳ նախարարն էր «Լեզվի մասին» օրենքում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու նոր նախագծի հեղինակը, որով առաջարկում է կանաչ լույս վառել օտարալեզու դպրոցների առաջ:
Ռուսաց լեզվի հանդեպ բացի համակրանքից մենք այլ զգացմունքներ չունենք: Պարզապես մտածում ենք, որ եթե հանկարծ մի օր «ОРТ» հեռուստաալիքով նույն խաղը եթեր հեռարձակվի հայերենով, ռուս հեռուստադիտողն արդյո՞ք այդ արտառոց փոփոխությանը պիտի նայի այնքան հանգիստ հայացքով, ինչպես այսօր նայում են մեր վարչապետն ու ԿԳ նախարարը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: