Tag Archives: ՍԻԼՎԱ ԿԱՊՈՒՏԻԿՅԱՆ

ՄԱԿԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ ԼՈՒՍԱՆԿԱՐԻ ՏԱԿ

27 Հնվ

Բանաստեղծուհի Սիլվա Կապուտիկյանի կյանքի մի տևական ժամանակահատված կապված է մայրաքաղաքի Ամիրյան փողոցի հետ: Այստեղ էր նրա հայրական տունը: Բայց 1992 թվականին, համաձայն շինարարական նախագծերի, այդ տունը քանդեցին: Կապուտիկյանը լուսանկարվեց կիսավեր շինության մոտ, իսկ հետո գրեց այս բանաստեղծությունը:

ՄԱԿԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ ԼՈՒՍԱՆԿԱՐԻ ՏԱԿ

Իմ մանկության տնակ Ամիրյանի վրա,
Հիմա քարուքանդված, խեղճ ու անօգ.
Քեզ չփրկեց ոչինչ, քեզ չփրկեց ոչ ոք,
Ոչ էլ երգս` հարկիդ ներքո գրված:
Հիմա կանգնած եմ ես` ավերակիդ կքած,
Հոգուս մեջ էլ` փլված պատ ու տանիք,
Ավեր տուն չես միայն, այլ ավերված մի կյանք,
Ավերակված հողիս խորհրդանիշ:
Տունս` ոչինչ, հողս ոտքի կանգնի միայն,
Տանս մոխրի վրա լույս եղիցի,
Ինչպես ատրուշանի աճյունների վրա
Կանգնեց մի օր հայոց եկեղեցին:
28 հունիսի, 1992 թ.1992

ՔԵՌՈՒ ՊԵՍ

2 Հնս

Իմ կապիտան քեռու պես
Ատրճանակ ունեմ ես,
Եվ փող ունի, և փական,
Կարծես լինի իսկական:

Հենց որ սեղմում եմ մատով,
«Բում»,- պայթում է որոտով.
Ու փախչում են սրտաճաք
Գայլ ու գազան, մայր ու ձագ:

Չվախենաս, այ տատի,
Թե որ «Կարմիր գլխարկի»
Գայլը հանկարծ գա մեր տուն,
Կկրակեմ ես իսկույն…

ՍԻԼՎԱ ԿԱՊՈՒՏԻԿՅԱՆ

i_8631346880

Կապուտիկյանի անվան շուրջ վիրտուալ տարածքում շատ թեժ է

12 Սպտ

«Շատերի համար վատ բան եմ ասելու։ Բայց էլ չեմ դիմանում, բիդի գոչեմ։ Սիլվա Կապուտիկյանը շատ վատ բանաստեղծուհի է։ Շատ վատ». բլոգեր Սամվել Մարտիրոսյանի ֆեյսբուքյան ընդամենը այս մեկ գրառումը բավարար եղավ, որ նշված սոցիալական ցանցով կարծես էլեկտրական հոսանք անցներ:

Երեկ արդեն երկրորդ օրն էր, ինչ վիրտուալ իրարանցում էր սկսվել: Ֆեյսբուքի օգտատերերից ոմանք շտապեցին պաշտպանել Կապուտիկյանին, ոմանք էլ իրենց համերաշխությունն էին հայտնում Սամվել Մարտիրոսյանին: Վերջինների թվում էր բանաստեղծ Կարեն Անտաշյանը: «… մի անգամ Պետրոսի մոտ մի կես բերան Սեւակի մասին իրական կարծիքս էի արտահայտել՝ մինչեւ հիմա փակ համարներից զանգում մահվան սպառնալիքներ են հնչեցնում: Ի աջակցություն լավ մարդու կողմից բարձրաձայնված ճիշտ խոսքի, եւ լիովին գիտակցելով իմ հանդեպ անողոք ժողովրդական ցենզուրայի հնարավոր նոր ալիքի պոռթկումը, ասում եմ, որ այո, Շիրազն ու Կապուտիկյանը միջակ բանաստեղծներ են եւ տեղական նշանակության կարճաժամկետ էմոցիոնալ ֆոնի ձեւակերպումից զատ ուրիշ ոչ մի լուրջ գեղարվեստական խնդիր իրենց տեքստով չեն լուծել ոչ հայ գրականության, ոչ հայոց լեզվի համար»,- գրել է Անտաշյանը:

Բլոգեր Սամվել Մարտիրոսյանին երեկ խնդրեցինք հիմնավորել իր այդքան խիստ գնահատականը: «Պոեզիայի ոլորտում դժվար է կարճ ինչ-որ հիմնավորումներ անել,- պատասխանեց նա, ապա հավելեց, — Այսպիսի խիստ ծայրահեղ` դրական եւ բացասական ռեակցիաները ցույց են տալիս, որ ինչ-որ խնդիր կա»: Սամվել Մարտիրոսյանը նաեւ նկատեց, որ օրինակ դպրոցական դասագրքերում հայտնվում են հեղինակներ, որոնք անքննարկելի են, ու ժամանակի ընթացքում այդ առումով փոփոխություններ տեղի չեն ունենում: «Ես չեմ հանդիպել հասարակական քննարկումներ` օրինակ` ինչը պետք է երեխաների ճաշակը ձեւավորի»,- ասաց նա: Վերջինս պնդում է, որ դպրոցներում Սիլվա Կապուտիկյանը չարդարացված կերպով շատ ավելի գնահատված ու արժեւորված է, քան, ասենք, Համո Սահյանը:

Վերադառնալով ֆեյսբուքյան տիրույթ, նկատենք, որ ի տարբերություն Սամվել Մարտիրոսյանին աջակցողների կամ անարգանքի սյունին գամողների` գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը բլոգերի գրառումից հետո սկսեց իր էջում Կապուտիկյանի բանաստեղծություններից տեղադրել` առանց որեւէ խոսքի ու մեկնաբանության: Դա պետք է ի պաշտպանություն բանաստեղծուհո՞ւ ընդունել. հետաքրքրվեցինք նրանից: «Կապուտիկյանը շատ վաղուց իմ պաշտպանության կարիքը չունի, այնպես որ իր բանաստեղծությունները տեղադրելը սոսկ հիշեցում էր, թե այդ ում մասին եք դուք խոսում եւ ինչպես եք համարձակվում անդրադառնալ մի բանաստեղծի, որն այսպիսի ստեղծագործությունների հեղինակ է: Ու մյուս կողմից էլ ավելորդ չէ նաեւ հիշեցնել, որ դրամբյաններ կոչվածները Թումանյանի ժամանակներից ու դրանից առաջ էլ միշտ եղել են: Մարդիկ, ովքեր ցեխ են շպրտում մեծությունների վրա` ինքնահաստատման համար: Ու որպես կանոն` դրանց երբեք չի հաջողվել որեւէ արդյունքի հասնել: Ընդամենը մնացել են պատմության մեջ վարկաբեկված, որպես փոքրատառով գործածվող անձնանուններ»,- պատասխանեց գրականագետը` ափսոսանք հայտնելով, որ այդօրինակ կրկնություններին վերջ չկա: «Դա նշանակում է, որ սերունդը դեռեւս այն չափով հասունացած ու ձեւավորված չէ, որ կարողանա հստակ տարբերակել լավը վատից, իր արժեքների նկատմամբ խորագույն հարգանք ունենալ եւ հասկանալ, որ անցյալը մերժելով` նորը չես հաստատի: Պետք է ժառանգորդը լինել այդ անցյալի, լա՛վ ժառանգորդը: Այնպես, ինչպես զավակներն են հարգում իրենց ծնողներին, այսօրվա ժամանակից հեղինակներն էլ պետք է խորագույն հարգանք ունենան նախորդների հանդեպ»,- հավելեց նա:

Հարցրինք, թե ով եւ ինչպես է որոշում գրողի մեծության ու արժանիքների չափը: «Որոշակի չափորոշիչներ ու սահմանումներ չկան, որպեսզի տեսնես` այս կամ այն հեղինակը դրանց համապատասխանո՞ւմ է, թե չէ: Այդպիսի բանը ժողովուրդն է որոշում, ընթերցողն է որոշում, ժամանակն է որոշում: Չկան մարդիկ, որոնք ժյուրիի պես նստեն ու որոշեն: Եթե գրողը դիմանում է ժամանակի քննությանը, ուրեմն մեծություն է»,- ասաց Հովիկ Չարխչյանը:

Իսկ բանաստեղծ Կարեն Անտաշյանի վերոնշյալ գնահատականը նա չի կիսում: «Մեղմ ասած` ես համամիտ չեմ Կարեն Անտաշյանի հետ: Ես այդպես չեմ կարծում ու կարող եմ հակափաստարկներ բերել` ապացուցելու համար դրա ճիշտ հակառակը: Ի վերջո, ինչ ասել է` տեղական նշանակության գրող: Ինչպիսի՞ նշանակության պիտի լիներ` տարածաշրջանայի՞ն, միջազգայի՞ն, տիեզերակա՞ն: Ու քանի՞ այդպիսի հեղինակների նա գիտի ժամանակակից գրականության մեջ, որ արդեն անհունն են նվաճել, գալակտիկաներ են նվաճել: Ինչի՞ մասին է խոսքը: Գրականությունը աշխարհագրական երեւույթ չէ, գրականությունը հոգեւոր երեւույթ է: Եթե այսօր ընդամենը երկու ընթերցող կա, որ գնահատում է Սիլվա Կապուտիկյանին կամ Հովհաննես Շիրազին, մենք պիտի հարգենք այդ երկու ընթերցողներին»,- հակադարձեց գրականագետը:

Ինչ վերաբերում է այս կամ այն հեղինակին դասագրքերում ընդգրկելուն, ապա, ըստ Հովիկ Չարխչյանի, դա որոշելիս հաշվի են առնվում այլ հանգամանքներ. «Այդ ընտրությունը կատարվում է բոլորովին այլ սկզբունքներով` այլ նպատակների համար: Դասագրքի հեղինակները թերեւս որոշակի չափորոշիչներ ունեն: Բոլորիս է հայտնի, որ դասագրքերը նաեւ այլ կարգի ֆունկցիաներ են կատարում: Եթե հեղինակին ընտրում են տվյալ դասագրքի համար, կնշանակի նրա ստեղծագործությունները համապատասխանում են այս կամ այն նպատակին: Այնպես որ, դասագրքերի հեղինակները ավելի շատ դրանով են առաջնորդվում, քան գրողի արժանի-անարժան լինելով»:

 Հ. Գ. Բլոգեր Սամվել Մարտիրոսյանի ֆեյսբուքյան գրառումը, ինչպես նկատել էին բազմաթիվ օգտատերեր, հանրության շրջանում բավական մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց Կապուտիկյանի պոեզիայի նկատմամբ, դա առիթ դարձավ փնտրելու, գտնելու, ընթերցելու կամ վերընթերցելու նրա գործերը, ինչն արդեն լավ է:

Աննա Զախարյան

«Հայկական ժամանակ» օրաթերթ

10 սեպտեմբերի, 2015 թ.66533

ՍԻԼՎԱ ԿԱՊՈՒՏԻԿՅԱՆ

9 Սպտ

Թափառում ենք փողոցներում
Ես քո սիրով, դու՝ ուրիշի,
Այրվում ենք մենք հրդեհներում՝
Ես քո հրով, դու՝ ուրիշի:

Կարոտում ենք, խնդում, տխրում՝
Ես քո խոսքով, դու ուրիշի,
Սուզվում քաղցր երազներում՝
Ես քո տեսքով, դու ուրիշի:

Էհ, ինչ արած, բախտը խռով
Թող աշխարհում մեզ չհիշի,
Միայն ապրենք մենք սիրելով՝
Թեկուզ ես քեզ, դու՝ ուրիշի…կ

ՍԻԼՎԱ ԿԱՊՈՒՏԻԿՅԱՆ

9 Սպտ

Թե աչքերս քեզ որոնեն,
Ես կփակեմ մութ կոպերով,
Որ աշխարհում քեզ չտեսնեն:

Թե խենթ լեզուս անունդ տա,
Ես կսեղմեմ ատամներով,
Որ հնչյուն իսկ չշշնջա:

Բայց երբ սիրտս, սիրտս է ուզում
Ձայնել ու քեզ տեսնել իր դեմ,
Ինչո՞վ փակեմ սրտիս լեզուն,
Սրտիս աչքը ինչո՞վ փակեմ:591_121

ԿԱՆՁՐԵՎԵ, ՏՂԱ՛Ս

14 Փտր

Կանձրևե, տղա՛ս… Աշունը թաց է,
Թաց աչքերուն պես խեղճ խաբված սիրույն…
Պատուհանն ու դուռը գնա գոցե
Եվ դեմըս եկուր նստիլ վեհագույն
Լռության մը մեջ…: Կանձրևե տղա՛ս…
Կանձրևե՞ երբեմն հոգիիդ մեջ ալ,
Կմըսի՞ սիրտըդ, և կդողդըղա՞ս`
Խորհելով պայծառ արևին անցյալ,
Դռան մը ներքև գո՜ց ճակատագրին…
Բայց կուլաս, տըղա’ս… Մութին մեջ հանկարծ
Ծանր արցունքներ աչքերդ կգլորին…
Լա՛ց անմեղության արցունքը անդարձ,
Լա՛ց չգիտնալով, խեղճ, անգե՛տ տղաս,
Խե՜ղճ որսը կյանքին, ա՜հ, լա՛ց, որ մեծնաս…

ՎԱՀԱՆ ԹԵՔԵՅԱՆ

…Կանձրևե, տղաս… աշունը թաց է,
Ուրկից հայտնվեց կախաղանը այս.
Գիշերը ամբողջ աչքերս բաց են,
Քեզ որտե՞ղ տարան, ի՞նչ արին, տղաս:
Անխռով անցավ մեր ողջ ցերեկը,
Մինչ այնտեղ` ճոճվող քո մարմինն էր սառ…
Մեզ համա’ր էիր որոնում ելքը,
Մոլորված, մոլի սակայն մեզ համար:
Այդ դու’ չմեռար, մենք ենք մեռածը,
Մենք` մեղկության մէջ հարբացած սերունդ.
Կանձրևե, տղաս… Աշունը թաց է,
Թաց` աչքերուն պես խեղճ, խաբված սերունդ…

ՍԻԼՎԱ ԿԱՊՈՒՏԻԿՅԱՆ

ՍԻԼՎԱ ԿԱՊՈՒՏԻԿՅԱՆ

9 Նյմ

ԱՍՈՒՄ ԵՆ ԹԵ…
Այնպես անփույթ, այնպես հանգիստ
Անցնում ես իմ տան մոտով,
Մինչ ես ուրիշ տներում իսկ
Քեզ եմ փնտրում կարոտով։

Ասում են, թե մոռացել ես, չեմ հավատում, իմ անգին,
Պարզապես դու հեռացել ես, մոտս թողել քո հոգին։

Եվ այնպես հեշտ, այնպես հանգիստ
Մատնում ես ինձ աշխարհին,
Մինչ դողում է որպես երդում
Անունդ իմ շուրթերին։

Ասում են, թե ինձ դավել ես, չեմ հավատում, իմ անգին,
Պարզապես դու խռովել ես ու տանջում ես իմ հոգին։

Անցնում ես դու ու չես նայում,
Մինչ ես կագնած մոլորուն,
Քեզ աչքերիս մեջ եմ պահում
Ու տանում եմ հետս տուն:

Ասում են, թե սերը սուտ է, չեմ հավատում, իմ անգին,
Առանց սիրո տունս ցուրտ է, արի շունչ տուր կրակին։

%d bloggers like this: