Tag Archives: ՍԱԼՎԱԴՈՐ ԷԼԻՍՈՆԴՈ

ՍԱԼՎԱԴՈՐ ԷԼԻՍՈՆԴՈ

12 Նյմ

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲԱՈ ՉԺԵՆԻ ԱՉՔԵՐՈՎ

Մի անգամ ամռանը, սրանից մոտավորապես երեք ու կես հազար տարի առաջ, փիլիսոփա Բաո Չժենը նստած էր գետափին եւ կրիայի զրահով իր ճակատագիրն էր զննում: Բայց տապն ու ջրի քչփչոցը շուտով շեղեցին նրան, եւ մոռանալով զրահի պինդ մակերեսի վրայի կետերի ու քերվածքների մասին, Բաո Չժենը սկսեց խորհրդածել աշխարհի գալիք պատմության մասին, սկսած այս պահից. «Հանց այս գետակի ջրաշիթերը հոսում է ժամանակը: Այս փոքրիկ հունն ընդլայնվում է հոսքի հետ եւ շուտով վիթխարի գետ է դառնում, հետո նրա ջրերը ծովը կընկնեն, այնուհետև կլցվեն օվկիանոս, գոլորշու տեսքով կբարձրանան ամպերի մոտ, անձրևակերպ լեռների վրա կթափվեն և ի վերջո կիջնեն նրանցից, դարձյալ դառնալով նույն գետը…»: Մոտավորապես այսպիսին էր նրա մտքերի ընթացքը, և այսպես, ներըմբռնողաբար հասու լինելով Երկրի գնդակերպությանը, Արեգակի շուրջ նրա շարժմանը, մյուս լուսատուների տեղաշարժմանը և գալակտիկաների ու Տիեզերքի պտույտին, նա բացականչեց. «Ահ, այս մտքերն ինձ հեռու են տանում Խան երկրից ու նրա ժողովրդից, որ անշարժ կենտրոնն ու առանցքն են կազմում, որի շուրջ դառնում է ողջ մարդկային ցեղը…»: Եվ կրկին մտքով վերադառնալով մարդուն, Բաո Չժենը սկսեց խորհրդածել պատմության մասին: Նա ներթափանցեց գալիք մեծ իրադարձությունների էության մեջ, ինչպես, եթե դրանք դրոշմված լինեին կրիայի պատյանի վրա, նա տեսավ պատերազմները, ժողովուրդների մեծ վերաբնակեցումը, մարդկանց ոչնչացնող սարսափելի արհավիրքներն ու հիվանդությունները, հերոսների փառավոր գործերն ու սխրագործությունները շատ հազարամյակների ընթացքում: Նրա հայացքի առջև հառնեցին մեծ ազգերի անկումն ու նորերի ծնունդը, փոքրաթիվ, որոնք այնուհետև մեծ և հուժկու դարձան ընդհուպ մինչև այն պահը, երբ իրենց հերթին կործանվում էին: Նոր ցեղեր էին ծնվում, և նրանց քաղաքները, մի անթարթ ծաղկման հասնելով, ավերակների էին վերածվում՝ խառնվելով անհամար անցած-գնացած սերունդների փոշուն: Բաո Չժենի տեսած գալիքում գոյող այդ քաղաքներից մեկը գրավեց նրա ուշադրությունը: Նա ձգտում էր առավել ուշադիր զննել այն, ասես քաղաքը գաղտնիք էր թաքցնում, որը կապ ուներ հենց փիլիսոփայի հետ: Նա լարեց ներքին հայացքն ու փորձեց ներթափանցել այդ անձեռակերտ տեղագրության մեջ: Բաո Չժենի երևակայության ուժն այնպիսին էր, որ նա զգաց, թե ինչպես է քայլում քաղաքի փողոցներով՝ շուրջբոլորը նայելով, հուշարձանների շքեղությունից և շենքերի վիթխարակերտությունից շփոթված: Բաո Չժենը երկար քայլում էր զարմանահրաշ հանդերձանքներով մարդկանց միջով, որ անծանոթ լեզվով անշտապ բառեր էին փոխանակում, և հանկարծ կանգ առավ մի տան առաջ, ուր ճակատամասում, տարօրինակ ձգողականությամբ օժտված, ինչ-որ նշաններ էին դրոշմված: Պատուհաններից մեկից նա կարողացավ զանազանել մի մարդու, որ ինչ-որ բան էր գրում: Հենց այդ պահին Բաո Չժենը զգաց, որ հենց այնտեղ է լուծումը գաղտնիքի, որ այնքան սերտորեն կապված է իր հետ: Նա փակեց աչքերն ու երկար մատների ծայրերը սահեցնելով ճակատի վրայով, որի վրա քրտնքի կաթիլներ էին հայտնվել, մտովի ջանաց ներթափանցել սենյակի ներսը, ուր նստած էր գրողը: Նրա ոտքերը գետնից պոկվեցին, և նա մտովի տեղափոխվեց բաց պատուհանի լուսամուտագոգից ներս, ուր ներթափանցում էր թարմ օդը՝ շարժելով սեղանի վրա փռված թերթիկները, որ ընթերցման չենթակա ինչ-որ նշաններով էին պատված: Բաո Չժենը զգույշ մոտեցավ մարդուն և մեջքի ետևից նայեց շունչը պահած, որպեսզի իր ներկայությունը չմատնի: Մարդը, լիովին իր գործով տարված, չէր նկատում նրան, նա թղթի թերթերը ծածկում էր ինչ-որ ոլորագրերով, որոնց իմաստը դեռևս Բաո Չժենի ընկալումից խուսանավում էր: Ժամանակ առ ժամանակ մարդն իր գործը դադարեցնում էր, մտազբաղ նայում էր պատուհանից դուրս, շուրթերին էր մոտեցնում փոքրիկ սպիտակ փայտիկը, որը մյուս ծայրից վառված էր, և հոգոց էր հանում, իսկ այնուհետև, բերանից ու քթանցքներից կապտավուն ծուխ հանելով, նորից սկսում էր գրել: Բաո Չժենը նայում էր գրոտած թղթերին, որ անկարգ շաղ էին տրված սեղանի վրա, և հընթացս, երբ նա հասու էր լինում գրածի իմաստին, նրա դեմքը մռայլվում էր: Հանկարծ նա սրսփաց, հանց օձի խայթոցից: «Այս մարդը պատմվածք է գրում»,- ինքն իրեն ասաց Բաո Չժենը: Նա շարունակում էր կարդալ թերթիկների վրայի բառերը. «Պատմվածքը կոչվում է «Պատմությունը Բաո Չժենի աչքերով», և այնտեղ խոսվում է վաղնջական ժամանակների փիլիսոփայի մասին, ով մի անգամ նստել էր գետափին, և հանկարծ սկսեց խորհրդածել… Կնշանակի ես` այս մարդու հուշն եմ, և եթե նա մոռանա իմ մասին` ես կմահանամ…»:
Մարդը հազիվ գրել վերջացնելով «… Եթե նա մոռանա իմ մասին, ես կմահանամ» բառերը, կանգ առավ, ծխախոտի ծուխը ներս քաշեց, և ծուխը արտաբերելով, խոժոռվեց, հանց ամպրոպալից երկինքը: Նա հասկացավ, որ ընդմիշտ դատապարտել է ինքն իրեն գրելու պատմությունը Բաո Չժենի մասին, քանզի, եթե իր պերսոնաժը մոռացվի և մեռնի, նա ինքը, որ ընդամենը լոկ Բաո Չժենի երևակայության պտուղն է, նույնպես կվերանա:

%d bloggers like this: