Tag Archives: ռազմակայան

Մի չկայացած աղետի տեսլականը

16 Դկտ

Իրանի գլխին հետզհետե կուտակվող սև ամպերի հեռանկարը երբեք Հայաստանի համար միևնույն չեն եղել: Մեր երկրում հրաշալի հասկանում են դրա հետևանքները: Սակայն այն «ապոկալիպսիսը», որն օրերս ներկայացրեցին ռուս վերլուծաբաններն ու ռազմական մասնագետները, ստիպում է փոքր-ինչ այլ հայացքով նայել իրականության աչքերի մեջ և պատրաստ լինել ամենամռայլ զարգացումներին: Մյուս կողմից թերևս պետք է հասկանալ, որ տվյալ պարագայում չի բացառվում գույներն անհարկի խտացնելու միտումը՝ ստեղծելով մի տպավորություն, որը չի կարող իր անդրադարձը չունենա ինչպես փոխադարձ վերաբերմունքների, այնպես էլ ապագա զարգացումները գնահատելու կողմնորոշման վրա:
Ի՞նչ են ասում այդ աղբյուրները: Նախ, նրանք վստահեցնում են, թե Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հավանական հարձակման դեպքում Ռուսաստանը համարժեք հարված է նախապատրաստում, որի աշխատանքներն ընթանում են արդեն մեկ տարի: Սակայն տարվող միջոցառումների շրջանակում մեզ առավել հետաքրքրական են այն քայլերը, որոնք անմիջականորեն առնչվում են Հայաստանին: Իսկ այս մասին ասվում է, թե Հայաստանում տեղակայված 102-րդ ռուսական ռազմակայանն օպտիմալացվել է 2011 թ. հոկտեմբեր- նոյեմբերին և զինծառայողների ընտանիքները տեղափոխվել են Ռուսաստան: Դրա հետ մեկտեղ Երևանի մոտակայքում տեղակայված կայազորը կրճատվել է և տեղափոխվել Գյումրի`թուրքական սահմանի մոտ: Այսինքն, ենթադրվում է, որ հենց Թուրքիայի տարածքից ամերիկացիները կարող են հարված հասցնել, իսկ հարվածն էլ ուղղված կլինի անմիջականորեն մեր տարածքներին, այլապես ընտանիքների էվակուացիան այլ շարժառիթներ չէր կարող ունենալ:
Թե ինչ խնդիրներ պետք է կատարի 102-րդ ռազմակայանը, տվյալ պահին այնքան էլ պարզ չէ: Սակայն վերլուծաբանները միակարծիք են այն հարցում, որ, համաձայն իրենց ստացած տպավորությունների, ՌԴ պաշտպանության նախարարությունը մտահոգված է Հայաստանում տեղակայված ռազմակայանով, ինչը գնահատվում է ոչ այլ կերպ, քան Կովկասում Ռուսաստանի պատվար: Կրեմլն ակնհայտորեն զգուշանում է, որ ռազմակայանը կարող է դադարել՝ լինել աշխարհաքաղաքական ակտիվ, ինչի կորուստը պատերազմական գործողությունների մեկնարկի դեպքում աղետալի կլինի ռուսների համար: Միայն թե մխիթարիչ հանգամանքները քիչ են: Ընթացիկ տարվա ապրիլին Վրաստանը չեղյալ հայտարարեց պայմանագիրը, որը թույլ էր տալիս Ռուսաստանին ռազմական տարանցում իրականացնել դեպի Հայաստան: Ստացվում է այնպես, որ այժմ ռուս-հայկական զորախմբերը պարզապես մեկուսացված են այդ վայրում: Ռուսական զորակազմին անհրաժեշտ վառելիքը, սննդամթերքը և մնացած ամեն բան պետք է տեղափոխվի օդով: Իսկ Իրանում պատերազմի բռնկման պարագայում նման չվերթները կարող են դառնալ ոչ միայն դժվար, այլև նույնիսկ անհնար: Այս հանգամանքի առնչությամբ Կովկասում ռուսական բանակի փոխհրամանատար, գեներալ-լեյտենանտ Յուրի Նետկաչևն ասել է, թե Իրանում պատերազմը կստիպի Ռուսաստանին Վրաստանի տարածքով Հայաստանի զորակազմի համար մատակարարումների նոր ուղեգիծ փնտրել:
Սրա հետ մեկտեղ, և ոչ բոլորովին անհիմն, մտահոգիչ կանխատեսումներ են շրջանառվում այն մասին, թե իրադարձությունների աղետալի զարգացման պայմաններում ինչպես իրեն կդրսևորի Ադրբեջանը: Մասնավորապես, Քաղաքական կանխատեսումների կենտրոնի ղեկավար Անատոլի Ցիգանոկը խոստովանել է, որ Ռուսաստանը խիստ կասկածամտորեն է վերաբերվում ադրբեջանցիներին: Իսկ դրա համար հիմքերն առավել քան բավարար են: Այդ երկիրը վերջին երեք տարում ավելացրել է իր ռազմական բյուջեն, անօդաչու ինքնաթիռներ և ժամանակակից այլ զինատեսակներ գնել Իսրայելից: Ավելորդ չէ վերհիշել, որ Բաքուն նույնիսկ ճնշում է գործադրել Ռուսաստանի վրա` Գաբալայի ռադիոտեղորոշիչ կայանի օգտագործման համար ավելի բարձր վճար պահանջելով: Ու եթե դեռ ոմանք կարծում են, թե Ադրբեջանը ավելի հեռուն չի գնա և ուղղակի մասնակցություն չի ունենա Իրանի դեմ ռազմական արշավանքին, ապա քչերն են բացառում, որ Բաքուն իր հարվածի նշանակետ կունենա մեկ այլ ուղղություն՝ Լեռնային Ղարաբաղը: Նրանք կարող են հարված հասցնել Հայաստանին և ԼՂՀ-ին`տարածքները վերադարձնելու նպատակով, իսկ այդ պարագայում շատ բան կախված կլինի Ռուսաստանի վարքագծից: «Եթե Ադրբեջանը Թուրքիայի աջակցությամբ Իրանում պատերազմն օգտագործի Հայաստանում իր «փոքր» պատերազմի համար, Ռուսաստանը և հայկական զենիթային ուժերը կապահովեն օդից պաշտպանությունը Հայաստանի ողջ տարածքում: Տվյալ պահին դա չի կարող դիտարկվել որպես մասնակցություն մարտական գործողություններին: Ռուսական բանակը չի մասնակցի ռազմական գործողություններին Ղարաբաղի տարածքում, այդ մասին խոսք անգամ չի կարող լինել: Այնուամենայնիվ, ռուսական բանակը, հավանաբար, ստիպված կլինի պայքարել Հայաստանի ներսում, երբ զորքերն իրենք գտնվեն վտանգի տակ»,- հիշյալ հեռանկարի առիթով ասել է ռազմական փորձագետ, գնդապետ Վլադիմիր Պոպովը:
Հասկանալի է, որ այս ամենը դեռևս միայն ենթադրություններ են, թեև ոչ անհավանական: Ինչ վերաբերում է Գյումրիում տեղակայված ռազմակայանին, ապա վերջին օրերի ընթացքում այնտեղ կատարված դեպքերը լուրջ տագնապների և անհանգստությունների տեղիք չեն տալիս: Վերջերս հայտնի դարձավ, որ պահեստազոր ուղարկված անձնակազմի փոխարեն ժամանել են նոր սերժանտներ ու զինվորներ, ովքեր նախապատրաստություն են անցել Հարավային և Կենտրոնական զինվորական օկրուգների ուսումնական կենտրոններում: Զինվորականների ժամանակին տեղափոխումը կազմակերպելու համար ավելի քան 50 ավիաթռիչք էր իրականացվել, սակայն ռազմակայանում անձնակազմի թվի փոփոխություն տեղի չի ունեցել: Սրա հետ մեկտեղ տեղեկություն տարածվեց նաև այն մասին, որ ռազմակայանի ուսումնամարզական համալիրների նյութատեխնիկական բազան 30 տոկոսով թարմացվել է, մասնավորապես, պարապմունքներին պատրաստ են միավորման տանկակայանը, ավտոդրոմը, տանկային դիրեկտրիսան և զինվորական հրաձգարանը, նորոգվել են հսկիչ անցակետերը, ինչպես նաև զինամթերքի կառավարման և հանձնման կետերը: Բացի այդ, ամբողջովին վերականգնվել է ստորաբաժանումների ուսումնանյութական բազան, որն օգտագործվում է դաշտային պարապմունքների ժամանակ:
Այս ամենի հետ մեկտեղ, տարօրինակ զուգադիպությամբ, հենց երեկ ՀՀ կառավարությունը իր հերթական նիստում համաձայնություն տվեց «ՀՀ և ՌԴ կառավարությունների միջև ՀՀ տարածքում ՌԴ սահմանապահ զորքերի տեղաբաշխման կետերի և դրանց տեղաբաշխման և օգտագործման համար ՀՀ սեփականությունը հանդիսացող հողատարածքների, զորանոցային և բնակելի ավանների հանձնման ու օգտագործման կարգի մասին» համաձայնագրի կնքման առաջարկությանը։ Թե այս ամենը ինչ կարող է նշանակել, թողնում ենք ընթերցողի հայեցողությանն ու եզրահանգմանը: Միայն նշենք այն մասին, որ Հայաստանում «իրանական սցենարի» շուրջ կա մտահոգություն, սակայն չկա խուճապ: Երկրի իշխանություններն իրենց հերթին շարունակում են պահպանել խորը լռություն: Միայն թե դա երբեմն նմանվում է այն լռությանը, որը լինում է մեծ փոթորկից առաջ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Կպաշտպանի, թե՞ չի պաշտպանի

20 Հլս

Մի առ ժամանակ լռություն պահպանելուց հետո Ադրբեջանը վերստին խոսեց Հայաստանում տեղակայված ռուսական ռազմակայանի մասին: Պարզվեց, որ մեր հարևանները անհանգստացած են Հայաստանում ռուս զինվորականների ներկայությամբ: Այդ մասին անկեղծացավ ղարաբաղյան հակամարտության հարցերով Ադրբեջանի նախագահի անձնական ներկայացուցիչ, փոխարտգործնախարար Արազ Ազիմովը: Նա ռուսներին խորհուդ տվեց ռազմականից անցնել տնտեսական հայեցակարգին և նույն պահին էլ հուսահատված խոստովանեց, որ, ի ցավ սրտի, Ռուսաստանը անհրաժեշտ է համարում զինված ուժեր պահել Հայաստանի տարածքում: «Ցավոք, Ռուսաստանը համարում է, որ տարածաշրջանում իր ռազմական ներկայությունը բխում է իր շահերից: Բայց, հաշվի առնելով վերջին շրջանում ռուս-թուրքական հարաբերությունների սերտացումը, Հարավային Կովկասում ռազմական ներկայության այսպիսի հայեցակարգի համար մենք ավելի ու ավելի քիչ հիմքեր ենք տեսնում: Եկել է ժամանակը տանկերը փոխարինել լցանավերով, այսինքն՝ ներկայության ռազմական ձևը՝ տնտեսական ձևով»,- հայտարարեց նա:
Պետք է միանգամից ասենք, որ սա անսովոր ելույթ էր: Այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, կարծես Բաքվում հենց նոր տեղեկացան Գյումրիի ռազմակայանի գոյության մասին: Եվ հետո այդ հիշատակումը` ռուս-թուրքական կապերի առնչությամբ, որ առաջին հայացքից ոչ մի ընդհանուր բան չունի արծարծվող թեմայի հետ, սակայն օգտագործվում է իբրև լեյտմոտիվ խոսքն առաջ մղելու համար: Նման հակակշիռների մատուցման պարագայում ադրբեջանցիները տխրությամբ են ընկալում այն իրողությունը, որ կան գործոններ, որոնք հնարավոր չէ թաքցնել որևէ դիվանագիտական ժեստով կամ ֆրազով: Այդ գործոններից են մեր երկրի և ՌԴ-ի դաշնակցային հարաբերությունները, ռազմական համագործակցությունը, Հայաստանի անդամակցությունը Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը, և, իհարկե, Ռուսաստանի ռազմական ներկայությունը: Հենց այս կապերի մասին է, որ Բաքվում ասում են. «Ավելի սերտ երևի թե չի լինում»:
Երևի: Սակայն Ազիմովի անակնկալ ելույթն իրականում այլ դրդապատճառներ ուներ: Բավական է միայն արձանագրել, թե ինչ պահի է նա այս ամենն ասում, և որոշակի պատկեր արդեն իսկ կգծագրվի: Մոսկվայից հակամարտող կողմերին է առաքվել Ղարաբաղյան խնդրի հանգուցալուծման ռուսական տարբերակը` նախագահ Դ. Մեդվեդևի հեղինակմամբ: Ադրբեջանի պատասխանը Ռուսաստան է տանում Ազիմովի անմիջական շեֆը` ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը, և հենց այդ ընթացքում էլ նրա տեղակալը հարկ է համարում հրապարակավ գանգատվել ռուսներից: Սա կարող է նշանակել մի բան` ռուսաստանյան միջնորդությունից ադրբեջանցիները դժգոհ են:
Պատկերն էլ ավելի ամբողջական կդառնա, եթե հիշենք, որ հաշված օրեր առաջ ռազմակայանի մասին հիշեց նաև Մամեդյարովը: «Интерфакс» գործակալությանը տված հարցազրույցի ժամանակ նա հույս հայտնեց, որ Գյումրիի ռուսական ռազմաբազան չի կիրառվի հակաադրբեջանական նպատակներով: «Մենք նույնպես Ռուսաստանի Դաշնության հետ ունենք բավական բարձր մակարդակի ռազմա-քաղաքական համագործակցություն։ Չեմ կարծում, թե Գյումրիի ռազմաբազան կձեռնարկի որևէ հակաադրբեջանական գործողություն, ինչը կհակասի Ադրբեջանի ու Ռուսաստանի փոխհարաբերությունների մակարդակին»,- ասաց Մամեդյարովը։
Սա կրկնակի տարօրինակ վերաբերմունք է: Ամիսներ առաջ Բաքուն համոզված պնդում էր, որ ռուսների ներկայությունը Հայաստանում որևէ խնդիր հարուցել չի կարող, քանի որ հնարավոր ռազմական գործողությունների դեպքում ռուսական զինուժը միջամտելու իրավունք և լիազորություններ չունի: Իսկ բոլորովին վերջերս նույն Մամեդյարովը, վերստին խոսելով ռազմակայանի և այնտեղի սպառազինության մի մասը Հայաստանին տրամադրելու փաստի շուրջ, իր հայրենակիցներին վստահեցնում էր, որ Ադրբեջանը չի միջամտում Հայաստանի ու Ռուսաստանի հարաբերություններին, դա Ռուսաստանի գործն է` ինչպես ամրացնել և պահպանել իր ամրակետը։
Ուրեմն այդ ի՞նչ փոխվեց այսքան կարճ ժամանակահատվածում, որ հարևան երկրում սկսեցին մտահոգվել ու սպառնալիքներ տեսնել ռուսական ներկայությունից: Իբրև հնարավոր վարկած, մենք կարող ենք ենթադրել, որ ադրբեջանցիները տեղեկություններ են ստացել այն մասին, որ Ռուսաստանը պատերազմի վերսկսման պարագայում չի պատրաստվում ձեռքերը ծալած նստել: Բայց սա սոսկ ենթադրություն է և ապացուցման կարիք ունի:
Գալով ռազմակայանի նշանակությանը, ավելորդ չէ վերհիշել թուրքական Միջազգային ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի փորձագետների կարծիքը, ըստ որոնց Գյումրիի ռազմաբազան հանդիսանում է «Կովկասում ռուսական ամրոց», և նրա օգնությամբ Ռուսաստանը վերահսկում է Կովկասը, Հյուսիսային Իրանն ու Կասպից ծովի ավազանը։ Այդ բազայի ներկայությունը պայմանավորել ընդամենը Հայաստանի խնդիրներով` իսկապես անիրատեսական է: Բայց Ադրբեջանում առայժմ միայն դա է տեսանելին, և նրանց համար թե ռազմակայանը, թե համաձայնագիրը, որ երկարաձգեց այդ հենակետի կենսագործունեությունը Հայաստանում, հանգեցնում է տարածաշրջանում ռազմաքաղաքական հավասարակշռության կտրուկ խախտման` ի վնաս Բաքվի: Իսկ որպես դրա հետևանք, լուրջ կասկածներ է առաջ բերում, որ ՌԴ-ն ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացում կանխակալ միջնորդական առաքելություն է իրականացնում:
Գուցե իրավացի են նաև մեր պաշտոնյաները, երբ հավաստիացնում են, թե ռազմակայանի ներկայիս կարգավիճակն ու գործառույթները չեզոքացնում են մտահոգություններն այն առումով, թե ռուսները ստանձնում են Հայաստանի սահմանների անվտանգության ապահովումը միայն Իրանի ու Թուրքիայի կողմից: Բայց քիչ չեն նաև նրանք, ովքեր գտնում են, որ թե ռազմակայանը, թե ՀԱՊԿ-ն մեր երկրի ապահովության երաշխիքը լինել չեն կարող: Ըստ վերջիններիս տրամաբանության, ՀԱՊԿ-ն ընդամենը ԱՊՀ-ի լրացուցիչ տարրն է, որը կարող է և չլինել: Ու դեռևս պարզ չէ, թե այն որտեղ կգործի, քանի որ նախադեպը չկա: Սրան էլ հավելենք այն հանգամանքը, որ ՀԱՊԿ-ը ոչ մի կապ չունի ղարաբաղյան հակամարտության հետ, քանի որ ՀԱՊԿ-ը պայմանագիր է ԱՊՀ-ի արտաքին սահմանների պաշտպանության մասին: Այսինքն, եթե հանկարծ Ղարաբաղում պատերազմ սկսվի, Ռուսաստանը պարտավոր չէ պաշտպանել հայկական կողմին:
Ստացվում է, որ կան կարևորագույն հարցեր, որոնց լիարժեք պատասխանը հնարավոր է ստանալ միայն տվյալ իրավիճակում, կամ ընդհանրապես չստանալ: Ադրբեջանը, ժամանակից առաջ անցնելով, ջանում է ապահովագրել իրեն տհաճ անակնկալներից: Իսկ մեզ համար ինչպես նախկինում, այնպես էլ այսօր մոտեցումը մեկն է` ապավինել միայն սեփական ուժին: Կօգնեն` լավ, չեն օգնի` ինքներս կտեսնենք մեր գլխի ճարը և չենք սնվի վնասակար պատրանքներով:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Մի դուռ էլ փակեցին

21 Ապր

Ամեն գնով նախահարձակ լինելու և լարվածությունը պահպանելու Վրաստանի գործունեության նոր դրսևորումը դարձավ նախագահ Միխեիլ Սահակաշվիլու դիմումը իր երկրի խորհրդարանին, որով նա առաջարկում էր չերկարաձգել «Վրաստանի տարածքով ռազմական բեռների ու անձնակազմի տարանցումը կազմակերպելու վերաբերյալ Վրաստանի և Ռուսաստանի Դաշնության միջև համաձայնագրի» կիրառումը: Ըստ պաշտոնական բացատրության, այդ փաստաթղթի գործողության ժամկետը լրացել էր և երկու երկրների ներկայիս հարաբերությունների պայմաններում պարզապես իմաստ չուներ այն երկարաձգել: Հիշեցնենք, որ տվյալ համաձայնագիրը Վրաստանի ու Ռուսաստանի կառավարությունների կողմից ստորագրվել էր 2006 թվականին` հինգ տարի ժամկետով: Այն սահմանում էր Վրաստանի տարածքով ավտոմոբիլային, օդային և երկաթուղային տրանսպորտով ՌԴ պաշտպանության նախարարության ռազմական բեռների, ինչպես նաև անձնակազմի տարանցման կարգը, այդ թվում՝ Գյումրիում տեղակայված 102-րդ ռուսաստանյան ռազմակայանի համար: Փաստաթղթում ասվում էր նաև այն մասին, որ եթե վրացական կողմը դրա ժամկետի ավարտից վեց ամիս առաջ չհայտարարեր դադարեցման մտադրության մասին (ժամկետը լրանում է նոյեմբերին), ապա Մոսկվայի հետ կնքված համաձայնագիրը մեխանիկորեն կերկարաձգվեր:
Եվ այսպես, Վրաստանի խորհրդարանը ապրիլի 19-ին 84 կողմ ձայներով որոշում ընդունեց համաձայնագրի գործողության ժամկետի լրանալու մասին: Երկրի արտգործնախարար Նինո Կալանդաձեն կատարված փաստը մեկնաբանեց զուտ վրացական բառապաշարով. «Ռուսաստանի կողմից ռազմական ագրեսիայից հետո վրացական կառավարությունը որոշում է ընդունել այլևս չշարունակել Ռուսաստանի հետ ռազմական բեռների փոխադրման համաձայնագրի ժամկետը»:« Սրա հետ մեկտեղ վրացական կողմը նաև պնդում էր, թե վերջին անգամ Ռուսաստանը այդ հարցով իրենց է դիմել 2008 թվականի հունիսին, սակայն ստանալով մերժում, այլևս այդ խնդրով հարցումներ չի ներկայացրել: Ստացվում էր այնպես, որ կամ ռուսները վերջին երեք տարիների ընթացքում ոչ մի փոխադրում չէին իրականացրել (ինչը հազիվ թե համապատասխանի իրականությանը), կամ ունեն այլընտրանքային ուղիներ և վրացական օգնության կարիքը բնավ չեն զգում:
Ամեն դեպքում քաղաքական մեկնաբանները միաձայն այն տեսակետն են պաշտպանում, որ այս որոշումն այսպես թե այնպես կսրի իրավիճակը տարածաշրջանում: Ի դեպ, նույն միտքը կիսում են նաև վրացի դիտորդները, որոնք էլ շրջանառու դարձրեցին վարկածն այն մասին, թե որոշումը պայմանավորված է Ադրբեջանի հետ բարելավվող հարաբերություններով: «Հնարավոր է, որ դա ադրբեջանցիներն են խնդրել: Թեև որոշման պատճառների մասին միայն կարելի է գուշակել, բայց դա առաջին միտքն է, որ գալիս է մարդու ուղեղին»,- գրել էր վրացի փորձագետներից մեկը: Իհարկե, նման տարբերակը քիչ հավանական է` հաշվի առնելով Բաքվի նկատմամբ Մոսկվայի ազդեցության չափերը, սակայն սա էլ լիովին բացառել չի կարելի: Մյուս կողմից էլ նկատենք, որ կատարվածն ըստ էության այլ բան չէր, քան արդեն առկա իրավիճակի սոսկ իրավական ձևակերպումը:
Մեզ անհանգստություն պատճառող խնդիրը կայանում է նրանում, որ նման որոշմամբ փաստացի Ռուսաստանը զրկվում է Վրաստանի տարածքով` ցամաքային ու օդային ճանապարհով, Հայաստանի իր ռազմակայանին բեռներ մատակարարելու հնարավորությունից: Ու որքան էլ ընդունենք, որ հարցը բխում է ռուս-վրացական լարված հարաբերություններից, միևնույն է, չենք կարող անտեսել այն հանգամանքը, որ այս ուղղությամբ ռուսներն ուրիշ ու՞ր պիտի ռազմական տեխնիկա առաքեին, եթե ոչ Գյումրիի ռազմակայան: Եվ այս դեպքում արդեն դժվար է դառնում միանշանակորեն ասել, թե հարուցված բարդություններն առաջին հերթին ում ուսերին են ծանրանալու` ռազմակայանը տնօրինող ռուսների՞, թե՞ այդ «բարիքներից» օգտվել ցանկացող Հայաստանի: Չենք կարող շրջանցել նաև այն փաստը, որ Վրաստանի խորհրդարանն այդ որոշումն ընդունեց Վրաստանի պաշտպանության նախարարի Հայաստան կատարած այցից անմիջապես հետո, երբ բարեկանության, եղբայրության ու փոխօգնության մասին հավաստիացումների պակաս չէր զգացվում:
Ռուսաստանցի առաջատար ռազմական փորձագետներից մեկը` Ալեքսանդր Գոլցը, մեկնաբանելով վրացական կողմի նախաձեռնությունը, ասաց. «Ակնհայտ է, որ այս քայլի նպատակը դեպի Գյումրիի ռազմակայան անձնակազմի ու ռազմական տեխնիկայի տեղափոխումը դժվարացնելն է: Թույլ տվեք հիշեցնել, որ ռուսական բանակը զորակոչային հիմքի վրա է համալրվում: Դա նշանակում է, որ կես տարին մեկ Գյումրիում անձնակազմի փոփոխություն է տեղի ունենում: Երբ դա անհնարին է դառնում, ռազմակայանը լուրջ բարդությունների առաջ է կանգնում»:
Խնդիրն այս պարագայում ոչ միայն Գոլցի հիշատակած բարդություններն են, այլև այն, թե դա ի՞նչ կարող է տալ վրացիներին, որոնք հրաշալի հասկանում են`Ռուսաստանը բոլոր դեպքերում մի շարք այլընտրանքային տարբերակներ ունի, որոնք ոչ միայն թույլ կտան կազմակերպել ռազմակայանի անխափան մատակարարումը, այլև առանձնապես մեծ վնասներ չեն կրի դրանից:
Գուցե իսկապես վրացական դեմարշը որևէ խնդիր չհարուցի Հայաստանի համար: Ինչպես այս օրերին գրել էր «Կոմերսանտ» թերթը`«զենքն ու ցանկացած այլ սպառազինությունը Հայաստան կարող է հասցվել Իրանով: Բացի այդ, կա օդային ճանապարհը` անմիջապես Ռուսաստանից Հայաստան»: Իսկ Պետդումայի աղբյուրներից մեկը նույն թերթին տեղեկացրել էր, որ «ցանկացած բեռների տեղափոխումը Հայաստան այսուհետ ևս կատարվելու է առանց սահմանափակումների»:
Բոլորովին ոչ պատահաբար տարածում գտավ նաև այն կարծիքը, թե իբր Վրաստանի արգելքը տարածվում է միայն ռուսական ռազմաբազայի, այլ ոչ թե ՀՀ Զինված ուժերի կարիքների համար մատակարարումների վրա: Այս թարմ գաղափարն, իհարկե, վրացիների «արտադրանքն» է, որի նպատակն է տպավորությունն ստեղծել, թե իբր արգելքի ազդեցությունը նվազագույն հետևանքներ կունենա հայերի համար: Բացի այդ, Վրաստանում հավանաբար մոռացել են, որ անցած երեք տարում 102-րդ ռազմաբազան բնականոն ծառայություն է իրականացրել, համալրվել է անձնակազմով, բավարարել է իր բոլոր կարիքները, և ուրեմն նրանց հիշեցումը 2008-ից ի վեր գործող արգելանքի մասին որևէ ներգործություն չի ունեցել, իսկ հարակից լուծումները միշտ էլ գտնվել են: Ասվածին մնում է միայն հավելել, որ նույն այն օրը, երբ Թբիլիսիիում խոսում էին ճանապարհները փակելու մասին, Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը Պետդումա ներկայացրեց Հայաստանում ռուսական ռազմակայանի գործողության ժամկետի երկարաձգման մասին պայմանագիրը` վավերացման նպատակով:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: