Tag Archives: Ջուղա

Հալի լրտեսական արկածները Իրանում

10 Հնվ

Մոլորակի տարբեր անկյուններում հայերի մասնակցությամբ լրտեսական սկանդալները հետզհետե դառնում են սովորական երևույթ: Այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, կարծես խոսքը մի երկրի մասին է, որի հետախուզական հզոր կառույցը իր ցանցն է գործում բոլոր ուղղություններով: Մերթ նրանց որսում են Վրաստանում, մերթ Մերձդնեստրում, էլ չենք խոսում Ադրբեջանի մասին: Եվ ահա ամանորի տոներից անմիջապես հետո այդ շարքը լրացվեց նոր պատմությամբ, այս անգամ Իրանի սահմանին: Կատարվածի մասին առաջին հաղորդագրությունը հայտնում էր, թե իբր իրանցի սահմանապահները ձերբակալել են ԱՄՆ-ի մի քաղաքացուհու, որին մեղադրում են լրտեսության մեջ: Կինը ձերբակալվել էր Իրանի հյուսիս-արևելքում գտնվող Նորդուզ բնակավայրում, ուր ժամանել էր Հայաստանից առանց մուտքի արտոնագրի: Ասվում էր, որ ձերբակալության պահին նրա մոտ լրտեսական սարքավորումներ էին հայտնաբերվել, ինչպես նաև ձայնագրող սարք, որը նա պահում էր ատամների տակ: Շատ շուտով հայտնի դարձավ ձախողակ լրտեսի անունն ու ազգությունը: Վերջինս հայուհի, 55-ամյա Հալ (Խալլ) Թալայանն էր:
Մինչ ամենքն ակնկալում էին որևէ պարզաբանում ու բացատրություն, դրա փոխարեն ամերիկյան, իրանական ու ռուսական լրատվամիջոցները մեկը մյուսին հերթ չտալով սկսեցին հակասող տեղեկատվություններ տարածել: Օրինակ, ռուսները շտապեցին գրել, թե իբր ձերբակալվածը հրաժարվել է վերադառնալ Հայաստան` պնդելով, որ այնտեղ նրան մահացու վտանգ է սպառնում: ԱՄՆ պետքարտուղարությունն իր հերթին հայտարարեց, թե առայժմ ուսումնասիրում է Իրանում ԱՄՆ քաղաքացու ձերբակալության մասին տեղեկությունը: Հունվարի 6-ին Պետքարտուղարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարկ Տոներն ուղղակի ասաց. «Մենք կապվել ենք Իրանում մեր շահերը ներկայացնող Շվեյցարիայի հետ, որպեսզի պարզենք այդ միջադեպի հետ կապված մանրամասները»: Նույն կառույցը հարկ համարեց միջադեպի առնչությամբ լրացուցիչ տեղեկություն ունենալու համար հարցում անել նաև հայաստանյան իշխանություններին:
Թե դիվանագիտական խողովակներով ինչպիսի ինֆորմացիա փոխանակվեց, դժվար է ասել, սակայն մեկ օր անց` հունվարի 7-ին, այս անգամ արդեն ԱՄՆ պետդեպարտամենտի պաշտոնական ներկայացուցիչ Ֆիլիպ Քրոուլին բրիֆինգի ժամանակ հայտարարեց, որ իրենք տեղեկություններ չունեն այն մասին, թե Իրանի իշխանությունները լրտեսության կասկածակնքով ձերբակալել են ԱՄՆ քաղաքացու: «Ոչ Իրանում, ոչ Հայաստանում չկան փաստաթղթեր, որոնք կհաստատեն ԱՄՆ քաղաքացու կողմից հայ-իրանական սահմանը հատելու կամ նման փորձ կատարելու փաստը, ինչպես այդ մասին գրել են լրատվամիջոցները»,- ասաց Քրաուլին: Ստեղծված իրավիճակն էլ ավելի մշուշոտ դարձավ, երբ պաշտոնական Թեհրանը նույնպես հերքեց Թալայանի ձերբակալության մասին լուրը: «Իրանի իշխանությունները չեն ձերբակալել ամերիկյան լրտեսուհուն, ում ձերբակալության մասին տեղեկություններ էին տարածել որոշ իրանական լրատվամիջոցներ»,- հաղորդեց այդ երկրի պետական «Ալ-Ալյամ» հեռուստաալիքը: Նույնիսկ մեջբերվում էր անվտանգության տեղական ծառայության աշխատակցի խոսքը, համաձայն որի «այդ ամերիկուհին չի կարողացել մուտք գործել Իրան, նա մոտեցել է սահմանապահներին, բայց քանի որ մուտքի արտոնագիր չի ունեցել, չի կարողացել անցնել: Նրան անմիջապես ետ են ուղարկել Հայաստան»:
Վերջապես իրանցիներին ու ամերիկացիներին միացան նաև հայերը: Եթե ամենասկզբում Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայությունից հրաժարվում էին որևէ մեկնաբանություն տալ այս տեղեկատվության վերաբերյալ` պատճառաբանելով, թե սահմանի այդ հատվածը հսկում են ռուս սահմանապահները, ապա երկու օր անց ծառայությունը միանշանակորեն հերքեց, որ ԱՄՆ քաղաքացի Հալ Թալայանը մուտք է գործել Հայաստան: «Այդ քաղաքացին ոչ մուտք է գործել Հայաստան, ոչ էլ հետևաբար դուրս եկել երկրի տարածքից»,- հայտարարեց մեր անվտանգության գերատեսչությունը` իր պատասխանը համարելով խիստ օրինաչափ և կուռ տրամաբանության վրա հիմնված:
Շրջանը փակվում էր: Չկար խնդիր, չկար լրտեսություն, չկային փոխադարձ մեղադրանքներ ու բոլոր կողմերը հաշտ-համերաշխ էին: Հենց այսպես էլ պատմությունը կարող էր եզրափակվել, եթե հունվարի 8-ին, ինչպես ամպրոպը` պարզ երկնքում, չհնչեր Թեհրանի մեկ այլ հաղորդում այն մասին, որ իրենք հաստատում են երկրի հյուսիս-արևմուտքում ԱՄՆ քաղաքացիություն ունեցող կնոջ ձերբակալության փաստը: Նոր տեղեկատվության մեջ նշվում էր, որ տեղի սահմանապահ ոստիկանության տվյալներով, Հալ Թալայանը ձերբակալվել է ոչ թե Նորդուզ բնակավայրում, այլ Ջուլֆա քաղաքում: Ասվում էր նաև, որ նա ամերիկյան հատուկ ծառայությունների պատվերով նկարահանումներ էր իրականացնում:
Իրավիճակն անմիջապես փոխվեց: Փոխվեցին նաև դրա արձագանքները: Այս անգամ Վաշինգտոնից ոչ թե կտրականապես հերքում էին փաստը, այլ ընդամենը կասկածի էին ենթարկում լրտեսի քաղաքացիության խնդիրը: Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության ներկայացուցիչ Մարկ Թոները շտապեց պարզաբանել. «Առայժմ որևէ հիմք չկա պնդելու, թե ձերբալված կինը ԱՄՆ-ի քաղաքացի է»: Նույն Թոները մեկ օր հետո արդեն բոլորովին ուրիշ երգ էր երգում: CNNTurk-ի փոխանցմամբ, վերջինս պնդում էր, թե իրենց քաղաքացին ներկա պահին գտնվում է անվտանգ վայրում: Իսկ մեկ այլ ամերիկացի պաշտոնյա, որի անունը չէր նշվում, հայտարարեց, թե կինը, որին իբր ձերբակալել են Իրանի իշխանությունները, գտնվում է Թուրքիայում` ընդգծելով, որ «այդ կինը Ստամբուլում է, որի հետ կապ են հաստատել ամերիկյան հյուպատոսության աշխատակիցները»:
Այժմ արդեն երկար ժամանակ կպահանջվի իմանալու համար, թե ի վերջո ո՞վ է այդ անորսալի Հալը, ի՞նչ էր նա պատրաստվում անել, որտե՞ղ է նա և ինչո՞վ կավարտվի այս խճճված պատմությունը: Միայն ամենաֆանտաստիկ գրքերում կարելի է հանդիպել հերոսի, ով միաժամանակ գտնվում է մի քանի վայրում, հատում ու չի հատում սահմանը, ձերբակալվում ու շրջում է ազատության մեջ` ատամի տակ սեղմած ձայնագրիչ սարքը: Բայց առանց դրա էլ հստակ է մի բան. Հայաստանի ԱԱ ծառայության մտածող ուղղեղների համար հեշտ չի լինի լուծել այս գլուխկոտրուկը, որպեսզի մի կողմից իրենք մնան անմեղ ու անմասնակից, իսկ մյուս կողմից էլ չխաթարվեն ջերմ հարաբերությունները թե իրանցիների և թե ամերիկացիների հետ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: