Tag Archives: շովինիզմ

ՎԱՑԼԱՎ ՀԱՎԵԼ

23 Դկտ

Իր նախնականության մեջ «Հայրենիք» բառն այսպիսով նշանակում է ոչ թե փակ կառուցվածք, այլ դրա հակառակը` կառուցվածք, որը բացում է, կամուրջ` մարդու և տիեզերքի միջև, ուղեցույց, որը ծանոթից տանում է դեպի անծանոթը, տեսանելիից դեպի անտեսանելին, հասկանալիից դեպի առեղծվածայինը, կոնկրետից դեպի համընդհանուրը: Դա ամուր հողն է ոտքերի տակ, որի վրա մարդը կանգնում է դեպի երկինք ուղղվելիս:
Ամենահեշտը, բնականաբար, «Հայրենիք» հասկացության մասին շատ չխորհելն է, և ավանդական նշանակությունը ընդունելը կամ շարունակել Հայրենիքի ըմբռնումը որպես փակ մի կառուցվածք ամրացնելն ու խորացնելը: Այս ուղին ոչ միայն բարդ չէ, այլև հասարակության որոշակի շերտերի, և այս իսկ պատճառով որոշակի քաղաքական գործիչների համար նաև բավականին գրավիչ: Այն չի դնում ինտելեկտուալ կամ բարոյական ոչ մի հատուկ պահանջ, այլ յուրաքանչյուրին առաջարկում է հայտնի իրողությունների հարմարավետ քնաբարձ ծանոթ հանրության գրկում: Պատկանելությունն այդ հանրությանը որպես բարձրագույն արժեք, հանում է անհատական պատասխանատվությունը ու վեր է ածվում հեշտորեն ճանաչելի հուսալիության անհուսալի մի աշխարհում… Սա մի մտածելակերպ է, որին մարդկանց կարող է տանել կամ դրդել, որպես փակ կառուցվածք, Հայրենիքի ըմբռնումը: Իսկ հետո կարող է պատահել, որ այն իր ծայրահեղ ձևում ի վերջո կծնի ոչ այլ ինչ, քան շովինիզմ, գավառականություն, խմբային էգոիզմ, օտարատյացություն և ռասիմ: Մենք բոլորս բավականին լավ գիտենք, թե ուր են տանում նման կոլեկտիվ հոգեվիճակները, երբ հմտորեն խթանվում են ազգայնամոլ առաջնորդների կողմից. բռնության, էթնիկական զտումների, պատերազմների և համակենտրոնացման ճամբարների:
Հայրենիքի ըմբռնումը, որպես փակ կառուցված, իր մեջ վտանգ է պարունակում. այստեղ Հայրենիքը մարդկային զարգացման ցատկահարթակի փոխարեն ավելի շուտ որպես չօդափոխված խուլանցք է դիտվում, մի քարանձավ, որը պաշտպանում է մարդուն աշխարհից, քան նրա հետ իր կոնտակտի տարածություն, ավելի շուտ որպես մի մարդուն մյուսից մեկուսացնելու գործիք, քան դեպի ուրիշը բացվող ուղու դարպաս:
Այդ ըմբռնման մեջ, հատկապես դրա այլասերված ձևերի, ես գտնում եմ շատ ձևականություն. դրանում Հայրենիքը ավելի ու ավելի պարզորոշ կերպով կորցնում է ամենայն ոգեղեն չափողություն կամ ամենայն ոգեղեն բովանդակություն, այն ավելի ու ավելի քիչ է ներկայացնում զգայված կամ միասին ընդունված արժեքների ամբողջություն կամ սեփական ոգեղեն ժառանգություն, ինչպես որ ըմբռնվում է ու դառնում է իր արտաքին, բովանդակազուրկ ատրիբուտների` տարազների, դրոշների, կոչերի կամ անվերջ կրկնվող մեղեդիների սոսկ մեռած մի փաթեթ:
Ես կարծում եմ, որ արդի աշխարհը ժամանակի ընթացքում իր ետևում կթողնի ազգային պետության ավանդական ըմբռնումը որպես ազգային գոյության գագաթնակետ, ինչը դե ֆակտո նշում է պատմության վերջը:

Մոսկովյան կրակները և դրանց ծուխը

13 Դկտ

Հինգ օր շարունակ Մոսկվան չէր հանդարտվում այն բանից հետո, երբ «Սպարտակ» ֆուտբոլային թիմի խաղի ավարտին Գոլովինսկի շրջանում ծեծկռտուք ծագեց հյուսիսկովկասցիների ու ֆուտբոլային ակումբի երկրպագուների միջև։ Վիճաբանության ժամանակ Կաբարդինո-Բալկարիայի քաղաքացի Ասլան Չերկեսովը գազային ատրճանակով սպանեց մոսկվացի Սվիրիդովին: Այս պատահարը բավական էր, որպեսզի դրանից զայրացած Ռուսաստանի մայրաքաղաքի ֆուտբոլային ակումբների երկրպագուները որոշեին Մոսկվայում «ռուս մարդկանց» ակցիա կազմակերպել: Մի քանի հարյուր երիտասարդեներ հավաքվեցին Մոսկվայի Մանեժնի հրապարակում՝ մասնակցելու չարտոնված ցույցին։ Իսկ այն, որ ներկայացված հրաշալի հնարավորությունը լիովին օգտագործեցին քաղաքի ծայրահեղական-ազգայնական խմբավորումները, թերևս կարելի էր կանխատեսել առանց դժվարության: Բանն այն է, որ երթի անվանումն ինքնին դուրս էր ամեն կարգի սպորտային հետաքրքրությունների շրջանակներից, և հետագայում դրա կազմակերպիչները որքան էլ փորձեին արդարանալ, թե իրենք որևէ ընդհանուր բան չունեն շովինիստների հետ, նրանց խոսքերին հավատ ընծայելն այնքան էլ հեշտ չէ: Ի վերջո, հենց այդ խաղաղ ֆուտբոլասերներն էին, որ առաջինը բացականչեցին «Ռուսներ, առաջ», ինչին անմիջապես հաջորդեցին ազգայնականների առաջնորդներից Դմիտրի Դեմուշկինի կողմնակիցների պահանջ-բացականչությունները`«Կորչեն կովկասցիները»: Նույնն այս Դեմուշկինն ու նրա նմաններն էին, որոնք քաղաքային իշխանություններին կոչ էին անում լսել երկրպագուների կարծիքը։ «Նրանք հասկացնում են, որ եթե միգրացիոն քաղաքականության մեջ կարգուկանոն չմտցվի, ապա կարող է պայթյուն լինել, որը դժվար կլինի կանգնեցնել»,- իրենց քայլերը փորձում էին հիմնավորել նրանք և նույն պահին էլ սեփական պատկերացումների շրջանակներում «կարգուկանոն» էին հաստատում միգրացիոն քաղաքականության մեջ` մետրոպոլիտենի կայարաններում, հրապարակներում ու փողոցներում ծեծելով ոչ սլավոնական արտաքինով քաղաքացիներին, վիրավորելով ու ծաղրուծանակի ենթարկելով կովկասցիներին: Այդ նույն ժամանակ արդեն մի քանի հազարի հասած ամբոխին հրահանգ տրվեց գրոհել ոստիկանների վրա ու ջարդել ձեռքի տակ եղած ամեն բան: Իրավապահների և ցուցարարների միջև սկսեցին բախումները: Նշենք, որ միաժամանակ ֆուտբոլոասերների անվան տալ սափրագլուխների կողմից ցույցեր ու անկարգություններ հրահրվեցին նաև Սանկտ Պետերբուրգում: Համաձայն պաշտոնական տեղեկատվության, 19 մարդ հոսպիտալացվեց: Նրանցից մեկը վախճանվեց հիվանդանոցում: Մոսկվայի ոստիկանության տվյալներով, հանրահավաքից հետո ընդհանուր հաշվով ձերբակալվեցին 65 մարդ: Սակայն որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ այս թվերն անհամեմատ ավելին են:
Այսօր Ռուսաստանի իշխանությունները` նախագահից մինչև ՆԳ նախարար ու շարքային ոստիկան վրդովված և տարակուսած պատասխաններ են փնտրում երկրի մայրաքաղաքը մի քանի օր շարունակ քաոսային վիճակում պահած դեպքերի առթիվ: Եթերը հեղեղված է զանազան գործիչների ու մտավորականների դատապարտող ելույթներով, սակայն այդ ամենը որևէ կերպ չի կարող մխիթարիչ կամ հուսադրող լինել ոչ տուժողների, ոչ սադրիչների համար: Հասկանալի է նաև, որ այս մի քանի օրերի ընթացքում ծեծված ու հալածված կովկասցիների պաշտպանության համար ոչ ոք ցույցեր չի կազմակերպի և չի բողոքի նրանց իրավունքների ոտնահարման դեմ: Սա էլ արդարության մեկ ուրիշ դեմքն է` վելիկոռուսականության դիմագծերով:
Ինչ խոսք, մեկ մարդու կյանքն արժանի է այն բանի, որպեսզի երկիրը ցնցվի, և ռուս ֆուտբոլասերի մահը ողբերգություն է ամեն դեպքում: Սակայն այդ դժբախտությունը սոսկ երկար ու անվերջանալի շղթայի ընդամենը մի օղակն է, որն իր ետևից թողել է բազում մահեր, խեղված ճակատագրեր, չպատժված հանցագործություններ, որոնց սնուցող աղբյուրը միշտ և ամենուր մեկն է` ազգատյացությունը: Ով` ով, բայց հայաստանցիներս լավ գիտենք, թե դա ինչ բան է և չենք մոռացել մեր բոլոր այն հայրենակիցներին, ովքեր Ռուսաստանի տարբեր անկյուններում այդ չարիքի զոհերն են դարձել:
Սակայն արդյո՞ք դա չարիք է միայն նրանց համար, ովքեր սպանվում կամ խոշտանգվում են: Ռուսաստանի նման բազմազգ պետության ներսում առաջին հայացքից նույնիսկ անհեթեթ է հնչում «Ռուսաստանը` ռուսներին» կարգախոսը և հասկանալի է դառնում, որ ազգայնականների պայքարն ամենևին էլ ուղղված չէ միայն միգրանտների կամ կովկասցիների դեմ: Դրա արմատները շատ ավելի հեռուն են գնում` հասնելով մինչև անթույլատրելի խորությունների, որոնք առաջին հերթին վտանգավոր են հենց ռուսաստանցիների համար: Եվ այն ներքին քաղաքական ուժերն ու կառույցները, որոնք այսօր նյութապես ու բարոյապես խրախուսում են նացիստական լոզունգներով և գաղափարախոսությամբ առաջնորդվող խմբերին, շատ ավելի վտանգավոր թշնամիներ են ռուսների համար, քան Ռուսաստանի իրական ու երևակայական հակառակորդները կարող են լինել:
Ատելությունը ատելություն է ծնում: Խտրականությունը փոխադարձվում է: Վախն ու անպաշտպանվածությունը ջնջում են վստահության հետքերը: Սակայն դեպի ներս բացված ատելության վերքերը անբուժելի են:

ՀՈՎԻԿ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: