Tag Archives: Ճապոնիա

ԵՐԿՈՒ ԱՏՈՄԱՅԻՆ

6 Հկտ

Ճապոնացի ինժեներ Ցուտոմու Յամագուտին 1945 թ օգոստոսի 6-ին Հերոսիմա քաղաքում էր, երբ ամերիկացիները նետեցին ատոմային ռումբը: Գիշերն անցկացնելով ռմբապաստարանում, նա հաջորդ օրը մեկնեց իր հայրենի քաղաք Նագասակի: Երկրորդ ատոմային ռումբը ԱՄՆ-ն նետեց հենց այդ քաղաքի վրա: Յամագոտին ապրեց մինչև 2010 թվականը: Նա պաշտոնապես ճանաչվում էր միակ մարդը, որ երկու ատոմային գրոհի է ենթարկվել:

02o7hmfm

ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ՀԱՐՎԱԾԸ

25 Մյս

2002 թվականի գարնանային մի օր Ճապոնիայի վարչապետ Ձյունիտիրո Կոիձումիի թիկնապահները նրա աշխատասենյակից լսեցին հարվածի ուժգին ձայներ: Նետվելով ներս նրանք տեսան, որ սարսափելի ոչինչ չի կատարվել, ընդամենը վարչապետը ֆուտբոլի գնդակով հարվածում էր պատին: Հետո Կոիձումին թիկնապահներին բացատրեց, որ գնդակի հետ վարվելու ձև է սովորում, քանի որ մինչ այդ չի իմացել, իսկ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության բացման արարողության ժամանակ նրան էր վերապահված առաջին խորհրդանշական հարվածը կատարելու պատիվը:

02151564

Մեր ներսի վտանգը

22 Մրտ

Ճապոնիայում տեղի ունեցած հզոր երկրաշարժը մեկ անգամ ևս արթնացրեց մեր ինքնապաշտպանական բնազդները: Եվ սա ոչ միայն այն պատճառով, որ Հայաստանը սեյսմիկ անվտանգության առումով գտնում է ռիսկային գոտում, այլ նաև նրա համար, որ մեր հանրապետությունում ևս կա վտանգավոր մի կառույց` ատոմակայանը: Հանկարծ բոլորը միանգամից հասկացան, որ եթե Ճապոնիայի նման երկրում է հնարավոր ատոմակայանի վթարն ու ճառագայթումը, ապա Հայաստանում դրա հավանականությունը շատ անգամ ավելին կարող է լինել: Ասվածն էլ ավելի առարկայական դարձավ այն բանից հետո, երբ ճապոնական աղետին արձագանքելով Գերմանիան, օրինակ, կանգնեցրեց երկրի տարածքում գործող ամենահին 7 միջուկային ռեակտորների աշխատանքը, իսկ Չինաստանը սառեցրեց ԱԷԿ կառուցելու իր ծրագրերը: Այս խնդրով Եվրամիության կառույցներն անմիջապես խորհրդակցություններ անցկացրեցին և որոշեցին հաջորդ շաբաթ նախատեսել հատուկ հանդիպում միջուկային անվտանգության մարմինների ներկայացուցիչների հետ, որի ժամանակ կքննարկվեն ու գնահատականներ կտրվեն ոչ միայն տեղի ունեցած վթարի հետևանքներին, այլև կորոշակիացվեն այն դասերը, որոնք կարելի է քաղել Ճապոնիայի իրադարձություններից:
Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա մեր անելիքները եվրոպացիների հոգսերից մի քանի անգամ ավելին են լինելու: Հազիվ թե ձեռքի տակ եղած միջոցները ներկա պահին թույլ տան լուրջ քայլեր ձեռնարկել ԱԷԿ-ի անվտանգության մակարդակի բարձրացման ուղղությամբ: Առավելագույնը, որ հնարավոր է անել, մեկ անգամ ևս աչքի անցկացնել այն ենթակառուցվածքները, որոնք ապահովում են ատոմակայանի անխափան գործունեությունը: Կառավարությունն արդեն որոշում է կայացրել մոտ ժամանակներս երկիր հրավիրել միջազգային փորձագետներին` ստանալու նրանց խորհուրդները, թե ինչ լրացուցիչ ջանքեր պետք է գործադրել` ամեն կարգի անցանկալի հետևանքներից հեռու մնալու համար: Ու եթե նույնիսկ հիմա փոքր-ինչ անիրատեսական է թվում այն հեռանկարը, թե Հայաստանի իշխանությունները պատրաստ են մինչև 2016 թվականը Մեծամորում տեղակայված խորհրդային տիպի ատոմակայանը փոխարինել նոր ատոմակայանով, բայց ոչինչ նրանց չի խանգարում ժամանակ առ ժամանակ խոսել դրա մասին: Մինչդեռ բոլորի համար էլ վաղուց հասկանալի է դարձել, որ նոր ատոմակայանի կառուցումը ձգձգվում է անորոշ ժամանակով, իսկ էներգետիկայի նախարարությունում սոսկ մտածում են հնի աշխատանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին:
Այս ընթացքում բնապահպանները շարունակում են ահազանգել, որ Մեծամորի ատոմակայանը երկրաշարժային բեկվածքներին շատ մոտ է գտնվում: Նվազագույնը 5 երկրաշարժային տեկտոնիկ բեկվածքներ կան, մեկը 34 կմ, մյուսը` 16 կմ, իսկ երրորդը` ռեակտորից 500 մ հեռավորության վրա: Եթե ասվածին էլ հավելենք այն, որ երկրաշարժն անկանխատեսելի երևույթ է (ժամանակակից տեխնոլոգիաները միայն մոտալուտ երկրաշարժն են կարողանում կանխատեսել), ապա դժվար չէ կռահել ամեն կարգի հանգստացուցիչ խոսքերի և հավաստիացումների իրական արժեքը:
Բայց արի ու տես, որ մեր գլխի տակ փափուկ բարձեր դնողների քանակը ոչ մի կերպ չի նվազում: Այս օրերին էլ սկսել են խոսել այն մասին, թե հայկական ատոմակայանը կոնստրուկցիոն տեսանկյունից ճապոնականից տարբեր է ու իր անվտանգության տեսանկյունից ավելի բարձր է: «Այստեղ օգտագործվում է այլ մեթոդ: Ճապոնիայում հավանաբար հույսը դրել էին ավելի բարձր աշխատանքային կարգապահության և ավելի էժան էներգիա ստանալու վրա»,- պնդում են նրանք:
Նույնիսկ ոմանք չզլացան կռահումներ կատարել երկրաշարժ հնարավորության դեպքում ՀԱԷԿ-ը աշխատանքի բնույթի մասին: Համաձայն դրա, ատոմակայանի բոլոր կարևորագույն հանգույցները` ռեակտորը, պարագեներատորը, գլխավոր շրջանառու պոմպերը կապված են հատուկ հիդրոամորտիզատորներով, որոնք սովորական աշխատանքային ռեժիմում թույլ են տալիս ջերմային ընդարձակումներ ու դինամիկ տատանումներ, բայց երկրաշարժի ժամանակ այդ հարվածները վերցնում են իրենց վրա և արգելում են կարևոր հանգույցների տեղաշարժը:
Եվ այնուամենայնիվ, սա բավարար բացատրություն կամ լիակատար երաշխիք դիտվել չի կարող: Խիստ բնական է, որ մարդիկ լրջորեն անհանգստանում են իրենց վաղվա օրվա համար: Ըստ էության ոչ ոք դեմ չէ առոմային էներգիայի կիրառմանը, սակայն ինչպե՞ս կարելի է հանուն այդ ցանկության հաշվի չառնել բնության կատակլիզմները: Եվ այն մասնագետները, ովքեր շարունակում են պնդել, թե անհապաղ պետք է վերանայել պաշտպանության չափորոշիչները, լավ գիտեն, որ մեր ատոմակայանը սեյսմավտանգ Հայաստանում կառուցվել է խորհրդային ստանդարտներով, առանց «տանիքի», ինչպես Չեռնոբիլը: Գիտեն նաև, որ պաշտպանության մակարդակը ցածր է ճապոնական ԱԷԿ-ից, և հազիվ թե այն դիմանա 8 բալանոց երկրաշարժերին:
Այս օրերին սկսեցին նաև զանազան լուրեր շրջանառվել, թե իբր ճապոնական ատոմակայանի հետ տեղի ունեցած դեպքից հետո միջազգային կառույցները ճնշումներ են գործադրում Հայաստանի վրա՝ Մեծամորի ատոմակայանը փակելու համար: Այդ տեղեկություններն առայժմ չեն հաստատվել: Սակայն փոխարենը Մեծամորի ԱԷԿ-ի վտանգի մասին բարձր ձայնով ահազանգներ են հնչում հարևան երկրներում: Այդպես են վարվում վրացիները: Նույն բանն են ասում թուրքերը, իսկ Թուրքիայի էներգետիկայի ու բնական պաշարների նախարար Թաներ Յըլդըզը ոչ ավել, ոչ պակաս, նույնիսկ պահանջեց հայկական ատոմակայանի փակման գործընթաց սկսել։
Դրսից եկող կարծիքներն ու դժգոհությունները դեռևս ամենակարևոր շարժառիթները չեն: Դրանից առավել մեր երկրի ու քաղաքացիների անվտանգությունն է: Եվ հանուն այս գերակա խնդրի արժե մտահոգվել լրջորեն և կանգ չառնել ոչ մի զոհողության առաջ:

Հովիկ Չարխչյան

Մեր և նրանց կռվախնձորները

9 Դկտ

Երկու օր առաջ ռուսական օդանավերը փաստացի ձախողեցին ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի ու Ճապոնիայի զորամիավորումների համատեղ լայնամասշտաբ վարժանքները: Ռուսական երկու «ԻԼ-38» օդանավ, որոնք նախատեսված են սուզանավեր հայտնաբերելու համար, տարբեր ուղղություններից հայտնվեցին զորավարժությունների անցկացման տարածքում (Հոնսյու կղզու վրա) ու մի քանի ժամ շարունակ սավառնում էին օդում: Ի պատասխան դրա, վեր բարձրացան ամերիկյան և ճապոնական F-15 ինքնաթիռները, իսկ վարժանքները դադարեցվեցին գաղտնիությունն ապահովելու նկատառումներով:
Մեկ այլ, ոչ պակաս էական միջադեպ էլ արձանագրվեց մոտ մեկ շաբաթ առաջ, երբ Ճապոնիայի ԱԳ նախարար Սեյձի Մաեհարան իրականացրեց Հարավային Կուրիլների շուրջ վաղօրոք խոստացած իր թռիչքը։ Թեև ասվում էր, որ Մաեհարան ուսումնասիրել է կղզիները Ճապոնիայի օդային տարածքից, սակայն որոշ աղբյուրների վկայությամբ, նախարարի ուղղաթիռը պտույտներ է գործել անմիջապես կղզիների վրա, որից հետո Մաեհարան ճապոնական Հոկայդո կղզուց դրանք զննել է հեռադիտակով։
Մոսկվայում անմիջապես հասկացան, որ կատարվածը Տոկիոյի ռևանշն էր` պատասխանն այն բանի, որ նոյեմբերի սկզբին ՌԴ նախագահ Դ. Մեդվեդևն այցելել էր Կուրիլներ: Այն ժամանակ դա վերածվեց դիվանագիտական սկանդալի, կողմերը կոշտ հայտարարություններ փոխանակեցին ու ետ կանչեցին դեսպաններին: Հետո կարծես թե կրքերը մի փոքր հանդարտվեցին: Բայց սա ընդամենը ժամանակավոր դադար էր հաջորդ քայլերը ձեռնարկելուց առաջ:
Ճապոնիան ու Ռուսաստանը Կուրիլյան կղզիների համար վիճում են դեռևս 1855 թվականից: Ժամանակ առ ժամանակ դրանք ձեռքից ձեռք էին անցնում, մինչև որ Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտը վճռեց ելքը: Միայն թե Ճապոնիան, առաջվա պես շարունակում է Կուրիլները համարել իր տարածքը և հայտարարում է, որ ռուսները օկուպացրել են դրանք: «Մեր դիրքորոշումը հյուսիսային տարածքների վերաբերյալ մնացել է անփոփոխ: Ճապոնիան երբեք չի ճանաչել այդ կղզիների պատկանելիությունը Ռուսաստանին, և այս խնդիրը խոչընդոտում է, որ երկու պետությունները պաշտոնապես հայտարարեն պատերազմի ավարտի մասին»,- ահա սա է պաշտոնական Տոկիոյի դիրքորոշումը, որը ոչ մի նահանջ չի հանդուրժում: 2005-ին նախագահ Պուտինը ջանում էր հարցը լուծել 1956 թ. սովետա-ճապոնական հռչակագրի շրջանակներում, սակայն դա չհաջողվեց: 2009-ի ամռանը ճանոպանական Կոկկայի` պառլամենտի վերին պալատը միաձայն ընդունել Կուրիլները Ճապոնիայի անբաժան մաս ճանաչող օրենքը` կոչ անելով քայլեր ձեռնարկել դրանց վերադարձի համար: Աս օրենքն ավելի վաղ ընդունել էր նաև խորհրդարանի ստորին պալատը: Նույն թվի աշնանը Ճապոնիայի կառավարությունը դարձյալ տարածքային պահանջ ներկայացրեց Ռուսաստանին` հայտարարելով, որ ռուսներն ապօրինաբար բռնազավթել են իրենց պատմական հայրենիքը:
Ինչ խոսք, ծանոթ պատկեր է: Միայն այն տարբերությամբ, որ այս դեպքում կողմերի մտքով չի էլ անցնում հիշատակել միջազգային ընդունված սկզբունքները կամ նման բաներ: Գոնե ռուսների համար խնդիրը մեկ հիմնավորում ունի. եղել է պատերազմ, եղել է այդ պատերազմի արդյունքը և հաղթող կողմն իրեն է պահել այն, ինչ նվաճել է արյամբ: Ճիշտ նույն կերպ բոլորովին վերջերս արտահայտվեց ՌԴ ԱԳ նախարար Ս. Լավրովը Վրաստանի առնչությամբ` ուղղակի ասելով, որ խոսք անգամ լինել չի կարող տարածքային ամբողջականության մասին: Իսկ ահա Կուրիլների դեպքում, երբ ճապոնացիները փորձում են մատնանշել այն նախադեպը, որով Ռուսաստանը Չինաստանին փոխանցեց Ամուր գետի մի քանի կղզիներ, Մոսկվան նրանց պատասխանում է, որ զուգահեռները տեղին չեն, քանի որ այդ փոխանցումն իրականացվել է սահմանային վեճի կարգավորման շրջանակում: Իսկ վեճի պատճառը պետական սահմանի սխալ դելիմիտացիան էր: Մի խոսքով, ամեն հարց իր բացատրությունն ունի: Իսկ կռվով նվաճված տարածքների համար նման հիմնավորումն առավել քան ուղղակի է:
Մեծ հաշվով անծայրածիր Ռուսաստանի համար մի քանի աննշան կղզիների լինել-չլինելու խնդիրը գուցե թե բնավ էլ էական չլիներ, առավել ևս Կուրիլյան այդ 4 կղզիները, որոնք որևէ բանով աչքի չեն ընկնում: Սակայն ռուսական պետության համար շատ ավելի կարևոր է ազգային արժանապատվության գործոնը, և պահպանելով տարածքը` նա պահպանում է հենց այդ արժանիքը:
ԱՄՆ-ը (և այլ երկրներ` նույնպես) կոչ են անում Ռուսաստանին ու Ճապոնիային կարգավորել տարածքային վեճերը, կնքել խաղաղության համաձայնագիր: Այս պատկերը ևս մեզ համար խորթ չէ: Սակայն ոչ ոք երբեք Ղարաբաղի դեպքում չի ցանկացել հիշել նրա մասին, որ թե բուն երկրամաստ, թե հարակից տարածքները ձեռք ենք բերել պատերազմի գնով, ճիշտ այնպես, ինչպես ռուսները: Եվ ինչու՞ միայն նրանք: Անգլիան Ֆոլկլենդյան կղզիները զավթեց Արգենտինայից պատերազմով, և մի՞թե որևէ մեկը փորձեց համոզել Լոնդոնին` գնալ փոխզիջման, տարածքներ հանձնել: Իհարկե, ոչ: Նույն խաղաղասեր Ամերիկայի մտքով երբեք չի անցնի մի օր բարի կամք դրսևորել ու Ռուսաստանին վերադարձնել Ալյասկան: Իսպանիան բասկերի երկիրը չի նվիրաբերի բնիկներին, Ֆրանսիան չի հրաժարվի Կորսիկայից, Թուրքիան չի լքի Կիպրոսը: Այդ տարածքների վրա չի տարածվում այն միջազգային իրավունքը, որ եկել, ծանրորեն չոքել է Ղարաբաղի սահմանի վրա և մեզնից քաղաքակիրթ մոտեցում է պահանջում: Իսկ մենք մոռացել ենք ամենակարևորը` հաղթողների իրավունքը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: