Tag Archives: հեքիաթ

ԷՆՇՏԵՅՆԻ ՀԵՔԻԱԹԸ

10 Ապր

Մի անգամ Ալբերտ Էյնշտեյնին հարցրեցին, թե ինչպե՞ս անել, որ մեր երեխաները խելացի մեծանան: Նրա պատասխանը միաժամանակ և պարզ էր, և իմաստուն:
— Եթե ուզում եք, որ ձեր երեխաները խելացի մեծանան,- ասաց նա,- նրանց համար ընթերցեք կախարդական հեքիաթներ: Իսկ եթե ուզում եք, որ նրանք էլ ավելի խելացի լինեն, ավելի շատ հեքիաթներ կարդացեք:

ՆԻԼ ԳԵՅՄԱՆf1d5334f27

ԽԱՉԻԿ ԴԱՇՏԵՆՑ

29 Սպտ

ԱՇԽԱՐՀԻ ՀԵՔԻԱԹԸ

Աշխարհը ջրաղաց է… Դու ջրաղաց մտնողի գալը մի հարցրու, նրա գնալը հարցրու: Մեկի բերածը կորեկ է, մեկինը ցորեն, մյուսինը` գլգըլ: Բոլոր մտնողներն իրենց բերածը աղալու հերթի կսպասեն: Ջրաղացպանն էլ ասենք թե աստվածն է: Առաջին եկողին ասում է. «Պարկիդ տակը թոթվիր, խնամի Կիրակոս, քո աղունն իջավ»: Հերթը մյուսինն է: Քիչ հետո ջրաղացպանը կրիչակին նայելով գոռում է. «Խնամի Համբարձում, պարկիդ տակը թոթվիր, քո աղունն իջավ»: Սա էլ է գնում: «Քավոր Գրիգոր, թեռդ առաջ քաշիր, հերթը քոնն է»: Մի հանգ հետո դառնում է մյուսին. «Խնամի Մարկոս, քավորից հետո հերթը քոնն է, պատրաստվիր»… Ու էսպես ամեն մարդ կմտնի ջրաղաց ու իր աղունն աղալով կերթա դուրս: Բայց եթե աղացքի ջուրը կտրվի, ի՞նչ պիտի անի ջրաղացպանը: Նա պետք է վերցնի իր թիակը և գնա ջուրը կապելու: Ուրեմն աստծո մոտ էլ, երեխաներ, ամենազորավոր գործիքը դարձյալ թիակն է: Էլ է աշխարհքի հեքիաթը:

ՊԱՈՒԼՈ ԿՈԵԼՅՈ

23 Հլս

ԾՆՆԴՅԱՆ ՀԵՔԻԱԹ

Ըստ հին ու շատ հայտնի լեգենդի, մի օր Լիբանանի հրաշք անտառներում ծնվեցին երեք մայրի։ Մայրիները, ինչպես հայտնի է, շատ դանդաղ են աճում, այնպես որ մեր երեք ծառերը բավականին երկար ժամանակ ունեին մտածելու կյանքի և մահվան, մարդկանց ու բնության մասին։ Նրանք տեսան, թե ինչպես Լիբանան եկան Սողոմոն արքայի մարդիկ, և թե ինչպես հետո ասորացիների հետ մարտերում ողջ երկիրը ողողվեց արյան գետերով։ Նրանք մոտիկից տեսան անգամ իրենց երդվյալ թշնամիներին` Եղիա մարգարեին և Իզաբելին: Նրանց ժամանակ էր, որ ստեղծվեց այբուբենը: Ու նրանք անընդհատ զարմանում էին` տեսնելով, թե ինչպես են գույնզգույն կտորներով բարձված քարավաններն անցնում իրենց կողքով:
Եվ մի գեղեցիկ օր նրանք որոշեցին խոսել ապագայի մասին.
— Այս ամենից հետո, ինչ ինձ բախտ վիճակվեց տեսնել,- ասաց առաջինը,- ես կուզեի դառնալ գահ, որին կնստեր աշխարհի ամենազորեղ թագավորը:
— Իսկ ես կուզեի դառնալ ինչ-որ բանի մի մասնիկը, ինչը հավետ կվերածեր Չարը Բարու, -ասաց երկրորդը:
— Ինչ վերաբերում է ինձ,- ասաց երրորդը,- ես երազում եմ, որ մարդիկ, ամեն անգամ նայելով ինձ, հիշեին Աստծուն:
Այդպես անցան երկար ու ձիգ տարիներ, և վերջապես, անտառում հայտնվեցին փայտահատները: Նրանք կտրեցին ծառերն ու տարան:
Ամեն մի ծառն ուներ իր նվիրական երազանքը, բայց իրականությունը երբեք չի հարցնում, թե ինչեր ենք երազում: Առաջին ծառից փարախ կառուցեցին, իսկ մնացորդներով` մսուր: Երկրորդից` կոպիտ, գյուղական աթոռներ ու սեղան սարքեցին, որոնք հետո ծախեցին կահույքավաճառին: Երրորդի գերանները վաճառել չհաջողվեց: Դրանցից տախտակներ սղոցեցին և դրեցին մեծ քաղաքի պահեստներից մեկում:
Միշտ տրտնջում էին երեք ծառերը. «Մեր փայտն այնքան լավն էր, բայց ոչ-ոք չկարողացավ ինչպես հարկն է օգտագործել այն»:
Ժամանակն անցնում էր, և մի անգամ ամուսնական մի զույգ գիշերելու տեղ չգտնելով, որոշեց մտնել ու գիշերը լուսացնել այն փարախում, որը կառուցված էր առաջին ծառի տախտակներից: Կինը հղի էր և հենց փարախում նա այդ գիշեր տղա ունեցավ, որին դրեց մսուրում, փափուկ դեզի վրա: Եվ այդ պահին առաջին ծառը հասկացավ, որ իր երազանքն իրականացավ. նա այդ գիշեր պահել էր Աշխարհի ամենակարող Թագավորին:
Մի քանի տարի անց գյուղական մի սովորական խրճիթում մարդիկ հացի նստեցին հենց այն սեղանի շուրջ, որը պատրաստված էր երկրորդ ծառի փայտերից: Մինչ ընթրիքը կսկսեին, նրանցից մեկը օրհնեց սեղանին դրված հացն ու գինին: Եվ երկրորդ ծառն անմիջապես հասկացավ, որ ոչ սովորական այս ընթրիքին ինքը Մարդու և Աստվածայինի կապի ականատեսը դարձավ:
Հաջորդ առավոտյան երրորդ ծառի տախտակներից խաչ սարքեցին: Մի քանի ժամ անց մի տանջված ու արյունոտված տղամարդու բերեցին և խաչեցին: Երրորդ ծառը սարսափեց իր ճակատագրից և անիծեց իր դաժան բախտը: Սակայն չէր անցել երեք օր, երբ նա հասկացավ իրեն բաժին ընկած ճակատագիրը: Մարդը, որ մեխված էր այդ խաչին, դարձավ Երկրի Լուսատուն: Իսկ իր փայտից պատրաստված խաչը տանջանքների գործիքից վերափոխվեց հաղթանակի և հավատի խորհրդանիշի:
Այսպես իրականացան նրանց ցանկությունները, այնպես, ինչպես միշտ լինում է մեր երազանքների հետ: Դրանք կատարվում են, բայց բոլորովին այլ կերպ, քան պատկերացնում ենք:

Թարգմ. Սևակ Գևորգյան

ՄԱՄՈՒԼԻ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ

30 Ապր

«ԳՆԱ ԱՊՐԻՐ ՀԵՔԻԱԹՈՒՄ»

Լույս է տեսել Երազիկ Գրիգորյանի հեքիաթների ժողովածուն` «Գնա ապրիր հեքիաթում»: Այս գրքում տասնյոթ հեքիաթներ են` մանկական տարբեր տարիքի երեխաների համար: Բարի, զվարճալի և ուսուցողական այս հեքիաթներն իրենց ինքնատիպ ձևավորմամբ (նկարիչ` Նաիրա Մուրադյան) գեղեցիկ նվեր են մեր փոքրիկներին: «Երազիկ Գրիգորյանի հեքիաթների այս ժողովածուն շահեկանորեն առանձնանում է մանկական գրականության նորօրյա ստեղծագործությունների շարքում` իր մի քանի յուրահատկություններով: Իբրև գլխավոր հատկանիշ, առաջին հերթին պետք է մատնանշել այն համարձակությունը, որով հեղինակը կարողանում է միահյուսել դասական բանահյուսական ժանրի տարրերը արդիական թեմաների հետ` արդյունքում ստանալով ոչ թե կեղծ ինքնատիպության պատրանքը, այլև գրավոր պատումի այն թարմությունը, ինչը հիմնարար նախապայման է այսօրվա պատանի ընթերցողին գրավելու և նրա ձևավորվող աշխարհընկալման վրա դրականորեն ներազդելու համար»,-գրում է ժողովածուի խմբագիր, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը:

ՀԵՔԻԱԹԻ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

22 Փտր

Հեքիաթները լինում են երեք տեսակ՝ լավ հեքիաթներ, շատ լավ հեքիաթներ և ոչ այնքան: Վատ հեքիաթներ չեն լինում, քանի որ դրանց արդեն հեքիաթ չես անվանի: Ինչպես աշխարհում ամեն բան, սրանք էլ իրենց ավարտն ունեն: Եվ հենց հեքիաթի ավարտն է, որ իր մեջ պարփակում է ողջ պատմության հմայքը: Հեքիաթի վերջաբան կուզե՞ք լսել:
… Երկնքից երեք խնձոր ընկավ ու երեքն էլ՝ մեկի գլխին: Մարդը ցավից գլուխը բռնեց, հետո հավաքեց խնձորներն ու ասաց.
— Տեսնես ինչու՞ հենց իմ գլխին թափվեցին խնձորները:
— Ուրեմն դու հեքիաթ ես պատմել,- ասացին նրան:
— Չեմ պատմել,- ասաց տուժողը:
— Ուրեմն այդ հեքիաթը դու ես հորինել:
— Ես չեմ հորինել,- հրաժարվեց խնձորով մարդը:
— Իսկ դու մի հուսահատվիր,- ասացին նրան,- որովհետև երբեք ուշ չէ այդ ամենն անելու համար:
Եվ սա պատահեց, քանի որ անկայուն էր երկինքը ու անհեքիաթ ժամանակներ էին երկրի վրա:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ԼԻԶԱ ՃԱՂԱՐՅԱՆ

20 Փտր

ԽԵՂՃ ԵՂՆԻԿԸ

Եթե փոքրիկ, վիրավոր եղնիկին առաջինը անտառի գիշատիչներից որեւէ մեկը տեսներ, առանց երկար-բարակ մտածելու, առանց աչքը թարթելու կհոշոտեր նրան: Եւ վերջ: Սակայն առաջինը ոզնին տեսավ: Փնթփնթալով ու դնչիկը հողին քսելով նա եկավ, եկավ ու…մասրենու թփի տակ մի փոքրիկ եղնիկ տեսավ: Արյունը հոսում էր նրա մեջքի վերքից, եւ այնքան էր ուժասպառ եղել, որ նույնիսկ չէր տնքում:
-Վայ, խեղճ,- աչքերը լցրեց ոզնին,- այս ի՞նչ օրի ես:
Եղնիկն աչքերը չբացեց:
Ոզնին գունդուկծիկ գլորվեց նապաստակի մոտ:
-Այնտեղ…այնտեղ…-կակազեց նա:
-Այնտեղ ինչ, այնտեղ՝ որտե՞ղ,- նապաստակն ականջները ցցեց ու պատրաստվեց ծլկել:
-Այնտեղ մի խեղճ, վիրավոր եղնիկ է պառկած: Գնանք, տեսնենք ինչով կարող ենք օգնել:
-Հա, -նապաստակը կախեց ականջները,- գնանք:
Ճանապարհին նրանց աղվեսը հանդիպեց:
-Այնտեղ մի խեղճ եղնիկ է պառկած, վիրավոր, արնաքամ:
-Ես գայլի պես քաղցած եմ: Շտապենք, խնդրեմ,- պոչը ճոճեց աղվեսը:
-Ոչ, ոչ,- շնչակտուր վրա տվեցին նապաստակն ու ոզնին,- օգնել է պետք: Խեղճին օգնել է պետք:
Գայլը դարան մտած որսի էր սպասում:
-Այնտեղ մի խեղճ վիրավոր եղնիկ է պառկած:
-Որտե՞ղ,- տեղից թռավ գայլը:
-Ժանիքներդ մի սրիր: Խեղճին օգնել է պետք,- չարախնդաց աղվեսը:
-Խեղճին օգնել է պետք, խեղճին օգնել է պետք,- աղվեսի թիկունքին թաքնված ծլվլացին նապաստակն ու ոզնին:
Եւ մասրենու թփի մոտ հավաքվեցին անտառի բոլոր գազանները: Խմբվեցին եղնիկի շուրջ եւ միահամուռ մի եզրակացության եկան. «Խեղճին օգնել է պետք»: Վերքը մաքրեցին, կապեցին: Պառկեցրին փափուկ, փարթամ կանաչ խոտի վրա, գայլը ոչխարի մորթիով ծածկեց նրան: Բուն գրեց հերթապահության ցուցակը եւ կախեց մասրենու ամենաբարձր ճյուղից: Առաջին օրը հերթապահեց գայլը, հաջորդ օրը՝ օձը, երրորդ օրը՝ առյուծը: Եւ գիշատիչներն այնքան գոհ էին իրենց բարեհոգությունից եւ այնքան զարմացած էին իրենց վրա, որ միառժամանակ, բացի եղնիկի առողջական վիճակից, որիշ ոչնչով չէին հետաքրքրվում: Իրար հանդիպելիս, ողջունելու փոխարեն, հարցնում էին.
-Ինչպե՞ս է մեր խեղճ եղնիկը:
-Խեղճ եղնիկն ինչի՞ կարիք ունի:
-Այսօր ի՞նչ է կերել խեղճ եղնիկը:
-Աստված իմ, ե՞րբ պետք է ոտքի կանգնի մեր խեղճ եղնիկը:
Եղնիկը ոտքի կանգնեց: Սկզբում օրորվեց, բարալիկ ոտքերը դողացին, հենվեց մասրենու թփին: Հետո շուրջն ամեն ինչ պայծառացավ, լուսավորվեց: Նայեց շուրջը՝ երկնքին, ծառերին, մասրենու ծաղկած թփին, սիրտը ծուլ եղավ, ցատկոտեց տեղում: Հերթապահ ոզնին մուշ-մուշ քնած էր: Եղնիկը քայլեց դեպի մոտակա առվակը, ջրի մեջ իր արտացոլումը տեսավ, հիացավ ինքն իրենով եւ մոռացավ թուլություն, քաղց ու ծարավ, սկսեց պարել:
-Սա ո՞վ է,- հարցրեց աղվեսը:
-Ինչ գեղեցիկ է,- հառաչեց կապիկը:
-Ո՞վ է, ո՞վ է,- ոռնաց գայլը:
-Ով է, ով է,- ծամածռվեց աղվեսը,- մեր խեղճ եղնիկն է:
-Մեր խեղճ եղնի՞կը,- գազանները քարացան:
-Սրան տեսեք: Սա՞ է խեղճը: Պարում է եւ այն էլ ինչպես է պարում,- նախանձից կապտեց աղվեսը:
-Գիրացել է,- քթի տակ փնթփնթաց գայլը:
-Շատ ախորժալի տեսք ունի,- հաստատեց վագրը:
-Այոոոո,- մտքերի մեջ ընկան գազանները:
-Մենք մեր պարտքը կատարել ենք,- ասաց առյուծը եւ գլուխը քորեց:
-Խեղճին օգնել ենք,- առյուծին հասկացավ գայլը:
-Կերակրել ենք,- արդարացավ օձը:
-Անքուն գիշերներ ենք անցկացրել,- ծոր տվեց աղվեսը:
-Իսկ եթե կարիք լինի նորից կօգնենք,- եզրափակեց բորենին:
Եվ գազանները հարձակվեցին ու հոշոտեցին պարող եղնիկին:

ՋԱՆՆԻ ՌՈԴԱՐԻ

19 Դկտ

ՍԽԱԼ ՀԵՔԻԱԹՆԵՐ
-Լինում է, չի լինում, մի աղջիկ է լինում, որի անունը Դեղին Գլխարկ էր:
-Ո´չ, Կարմիր:
-Ախ, հա, Կարմիր Գլխարկ: Նրա մայրիկը նրան կանչում է և ասում` լսիր, Կանաչ Գլխարկ…
-Դե ոչ, Կարմիր:
-Ախ հա, Կարմիր: Գնա մորաքույր Դիոմիրայի մոտ և տար նրան այս կարտոֆիլի կեղևները:
-Ոչ, գնա´ տատիկի մոտ և տար նրան այս կարկանդակները:
-Դե լավ: Աղջիկը գնում է անտառ և հանդիպում ընձուղտին:
-Խառնեցիր իրար: Հանդիպում է գայլին, ոչ թե ընձուղտին:
-Եվ գայլը նրան հարցնում է` ի՞նչ կանի վեց անգամ ութ:
-Ոչ մի նման բան: Գայլը հարցնում է` ու՞ր ես գնում:
-Ճիշտ ես ասում: Եվ Սև Գլխարկը պատասխանում է…
-Կարմիր գլխարկ էր, կարմիր, կարմիր:
-Այո´, և պատասխանում է` գնում եմ շուկա` տոմատ գնելու:
-Երազումդ ես տեսել… Գնում եմ տատիկիս մոտ, որը հիվանդ է, բայց ճանապարհը կորցրել եմ:
-Ճիշտ է: Եվ ձին ասում է…
-Ի՞նչ ձի: Գայլ էր:
-Իհարկե: Եվ այսպես է ասում` կնստես 75 համարի տրամվայը, կիջնես Դուոմոյի հրապարակում, կթեքվես աջ, գետնին կտեսնես երեք աստիճան և փող, աստիճանները թող մնան, փողը վերցրու ու քեզ համար ծամոն գնիր:
-Պապի´կ, դու ընդհանրապես հեքիաթ պատմել չգիտես, միշտ սխալվում ես: Բայց միևնույնն է, ինձ համար ծամոն գնելու ես:
-Դե լավ, վերցրու փողը:
Եվ պապիկը վերադարձավ թերթի ընթերցանությանը:

Թարգմ. Լուսիե Հակոբյան

ՋԱՆՆԻ ՌՈԴԱՐԻ

9 Նյմ

ԿԱՊՈՒՅՏ ԼՈՒՍԱԿԻՐԸ
Մի անգամ Միլանի Դուոմոյի հրապարակի լուսակիրը մի տարօրինակ բան արեց: Նրա բոլոր լույսերը հանկարծակի կապույտ դարձան, և մարդիկ չգիտեին` ինչպես վարվել:
-Փողոցն անցնե՞նք, թե՞ չանցնենք: Կանգնած մնա՞նք, թե՞ չմնանք:
Իր բոլոր «աչքերից» բոլոր ուղղություններով լուսակիրն անսովոր կապույտ ազդանշան էր տալիս, այնպիսի կապույտ, ինչպիսին Միլանի երկինքը երբեք չէր եղել:
Սպասելով, որ ինչ-որ բան կհասկանան, մեքենաների վարորդները գոռգոռում էին և ազդանշան տալիս, մոտոցիկլիստները շարժիչներին ստիպում էին մռնչալ, իսկ ամենագեր հետիոտները բղավում էին.
-Դուք չգիտեք, թե ես ով եմ:
Սրամիտները կատակներ էին անում.
-Կանաչը պաշտոնյաներից մեկը կերած կլինի քաղաքից դուրս ամառանոց կառուցելու համար:
-Կարմիրն օգտագործել են «Ջարդինի» այգիների ձկներին ներկելու համար:
-Իսկ գիտե՞ք` ինչ են անելու դեղինի հետ: Ավելացնելու են ձիթապտղի յուղին:
Վերջապես ժամանեց մի ոստիկան և կանգնեց խաչմերուկի մեջտեղում` երթևեկությունը կարգավորելու համար: Մի ուրիշ ոստիկան գտավ կառավարման վահանակը, որպեսզի ուղղի թերությունը, և անջատեց հոսանքը:
Մինչև անջատվելը լուսակիրը հասցրեց մտածել. «Խեղճեր: Ես նրանց ազատ ճանապարհի ազդանշանն էի տվել երկնքի համար: Եթե ինձ հասկանային, հիմա բոլորը թռչել կիմանային: Բայց միգուցե քաջությունը չբավականացրեց»:

ՄԵԿ ԵՎ ՅՈԹ
Ես ծանոթացել էի մի երեխայի հետ, որը յոթ երեխա էր: Ապրում էր Հռոմում, անունը Պաոլո էր, և նրա հայրը տրամվայի վարորդ էր:
Սակայն ապրում էր նաև Փարիզում, անունը Ժան էր, և նրա հայրն աշխատում էր ավտոմեքենաների գործարանում:
Սակայն ապրում էր նաև Բեռլինում, այնտեղ անունը Կուրտ էր, և նրա հայրը թավջութակի պրոֆեսոր էր:
Սակայն ապրում էր նաև Մոսկվայում, անունը Յուրի էր, ինչպես Գագարինինը, և նրա հայրը քարտաշ էր ու մաթեմատիկա էր սովորում:
Սակայն ապրում էր նաև Նյու Յորքում, անունը Ջիմմի էր, և նրա հայրը բենզին վաճառող էր:
Քանիսի՞ն թվարկեցի: Հինգին: Մնացին երկուսը:
Մեկի անունը Չու էր, ապրում էր Շանհայում, և նրա հայրը ձկնորս էր, վերջինի անունը Պաբլո էր, ապրում էր Բուենոս Այրեսում, և նրա հայրը ներկարար էր:
Պաոլոն, Ժանը, Կուրտը, Յուրին, Ջիմմին, Չուն և Պաբլոն յոթն էին, բայց միևնույնն է` նույն երեխան էին, որը ութ տարեկան էր, արդեն գիտեր կարդալ, գրել և հեծանիվ քշել առանց ղեկը բռնելու:
Պաոլոն սևահեր էր, Ժանը` շիկահեր, իսկ Կուրտը շագանակագույն մազեր ուներ, բայց նրանք նույն երեխան էին: Յուրին ճերմակ մաշկ ուներ, Չուն` դեղին մաշկ, բայց նրանք նույն երեխան էին: Պաբլոն իսպաներենով էր կինոնկարներ դիտում, Ջիմմին` անգլերենով, բայց նրանք նույն երեխան էին և նույն լեզվով էին ծիծաղում:
Այժմ յոթն էլ մեծացել են և այլևս չեն կարող պատերազմել, որովհետև յոթն էլ նույն մարդն են:

Թարգմանիչ Լուսինե Հակոբյան

%d bloggers like this: