Tag Archives: կովկասցի

Միակողմանի սիրո պտուղները

25 Մրտ

Մեկ անգամ չէ, որ դիտարկելով հասարակության մեջ գերիշխող տրամադրությունները, սոցիոլոգների ուշադրության կենտրոնում է եղել հայերիս վերաբերմունքն այլ երկրների ու ժողովուրդների նկատմամբ: Սա իր պատճառներն ունի այն իմաստով, որ թե արտաքին, թե ներքին կյանքում ծավալվող բազմաթիվ իրադարձություններ մենք մեծապես պայմանավորում ենք աշխարհի հետ մեր առնչություններով, ազդեցիկ ուժերի վերաբերմունքով, համակրանքների ու հակակրանքների այն դաշտով, որի վրա կառուցում ենք ընթացիկ կյանքի մեծ ու փոքր ծրագրերը: Ու թերևս առաջին հերթին նշված իրողությունը հաշվի առնելով` հանրահայտ Gallup հետազոտությունների կենտրոնը իր վերջին ուսումնասիրությունների առանցն էր դարձրել այդ կարևորագույն գործոնը: Իսկ ընդհանրապես ամերիկացի սոցիոլոգները դիտարկել և հրապարակել էին աշխարհի մոտ 100 պետություններում անցկացված հարցումների արդյունքները` ստանալով մոտավոր պատկերն այն բանի, որից կարելի էր իմանալ, թե տարբեր երկրներում ինչպես են վերաբերում համաշխարհային քաղաքականության մեջ իրենց հարևանների, դաշնակիցների կամ հակառակորդների ակտիվ ներկայությանը:
Այս տեսանկյունից ամենևին էլ պատահական չէր, որ հայերի պարագայում շեշտը դրվել էր ռուսների հանդեպ նրանց վերաբերմունքի վրա: Խոսքը ոչ միայն երկու ժողովուրդների և երկրների ավանդական կապերի մասին է, այլև մեր տարածաշրջանում այսօր առկա կարևորագույն խնդիրների նկատմամբ Ռուսաստանի ունեցած դերակատարության և ազդեցության:
Հայաստանում անցկացված հետազոտության արդյունքները բացահայտել էին հետևյալ պատկերը: Պարզվել էր, որ հայաստանցիների 75 տոկոսը դրական է գնահատում Ռուսաստանի ղեկավարության որդեգրած քաղաքականությունը` այն բնութագրելով որպես արդյունավետ: Վերջիններս խրախուսանքի խոսքեր էին շռայլել ինչպես ՌԴ նախագահ Մեդվեդևի, այնպես էլ վարչապետ Պուտինի հասցեին: Այս տեսակետի հետ չհամաձայնող մեր հայրենակիցների թիվը կազմել էր ընդամենը 7 տոկոս: Համեմատության համար ասենք, որ, օրինակ, հարևան Ադրբեջանում Ռուսաստանի քաղաքականությունը դրական գնահատողների թիվը եղել է մոտ 54 տոկոս: Իսկ ինչ վերաբերում է Վրաստանին, ապա այստեղ առանց հետազոտության էլ դժվար չէր լինի կռահել, որ ճիշտ հակառակ արդյունքն էր արձանագրվելու. վրացիների 76 տոկոսը խստորեն դատապարտել էր Մոսկվայի քաղաքականությունը` ջերմ վերաբերմունքի համար կարողանալով ժողովել ընդամենը 6 տոկոս (ի դեպ, հակառուսական տրամադրությունների նման բարձր ցուցանիշով վրացիներին նմանվել էր դարձյալ մի երկիր` նորանկախ Կոսովոն, որտեղ ևս ռուսներով հիանալու որևէ պատճառ չունեն): Մեզ հարևան մյուս երկրում` Թուրքիայում Ռուսաստանի նկատմամբ դրական է տրամադրված քաղաքացիների 21 տոկոսը: Եվ ստացվում է, որ սոցիոլոգների ընտրած հարյուրյակում Հայաստանը տեղ է զբաղեցնում այն հինգ երկրների ցանկում, որոնց մասին կարելի է բացահայտորեն ասել, որ առկա է ակնհայտ ռուսամետություն: Այդ հնգյակում են Միջին Ասիայի երեք երկրները (Տաջիկստան, Ուզբեկստան, Ղրղըզստան) և, չգիտես, թե ինչու` Աֆրիկայում գտնվող Մալի պետությանը: Մեր նվիրվածության ու համակրանքի պաշարն այս իմաստով Ռուսաստանից բացի բավականացրել էր ևս մի երկրի` Ֆրանսիային, որի քաղաքականությունն արժանանում էր Հայաստանի բնակիչների աջակցությանը:
Gallup-ի նշված հետազոտությունը ոչ միակն է, ոչ էլ վերջինը, որ բացահայտում է հայերիս մոտ առկա ռուսասիրության հակումը: Մեկ այլ կառույց` այս անգամ արդեն Կովկասյան հետազոտական ռեսուրսային կենտրոնը (CRRС) վերջերս հետաքրքրական մի հարցում էր անցկացրել Հարավային Կավկասում՝ պարզելու, թե մեր տարածաշրջանում ապրող ազգություններից յուրաքանչյուրը ու՞մ հետ է նախընտրում ընկերություն հաստատել կամ շփումներ ունենալ սոցիալական ցանցերի միջոցով: Եվ այստեղ էր պատկերն անփոփոխ էր: Հայերն ամենից շատ նախապատվությունը տվել էին ռուսներին: Դրան հակառակ հայերի 66 տոկոսը չէր ցանկացել սոցիալական ցանցերում շփվել թուրքերի, իսկ 70 տոկոսը՝ ադրբեջանցիների հետ:
Պետք է ասել, որ այս ընդգծված համակրանքը ոչ բոլորի համար է հաճելի: Արևմուտքում քիչ չէ նրանց թիվը, ովքեր չար աչքով են նայում հայ-ռուսական դաշնակցային համագործակցությանը և դրա մեջ լուրջ սպառնալիքներ են տեսնում: Ջեյմսթաունի հիմնադրամի ամերիկացի հետազոտող Վլադիմիր Սոկորը ուղղակի ՆԱՏՕ-ին կոչ է անում Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի ազդեցությունը նվազեցնող քայլեր ձեռնարկել։ «Ռուսաստանն իր վրա երբեք քաղաքական պատասխանատվություն չի վերցրել այն համաձայնագրերի համար, որոնցում մասնակցում է»,- ասում է նա և կարծում, թե կարելի է հենց այդպես` մի հարվածով խզել այն, ինչ ձևավորվել ու ամրապնդվել է երկար տարիների ընթացքում:
Ի դեպ, որքան էլ ամեն կարգի սոցոլոգիական հարցումներն ու հետազոտությունները պատկերը ներկայացնեն վարդագույն երանգներով, գաղտնիք չէ նաև, որ ռուսների ու հայերի հարաբերություններում քիչ չեն ստվերոտ կողմերը: Հայաստանում միգրացիոն իրավիճակի վերաբերյալ ԵԱՀԿ Երևանի գրասենյակի աջակցությամբ իրականացված ուսումնասիրությունների համաձայն` նման մռայլ տրամադրություններով են համակված հատկապես մեր այն հայրենակիցները, որոնք Ռուսաստանից Հայաստան են վերադառնում: Հիմնական պատճառը, որ նրանց հարկադրում է լքել այդ երկիրը, շարունակում է մնալ ինչպես օտար հասարակության բարքերի անընդունելիությունը, այնպես էլ տեղի ազգաբնակչության անհանդուրժողականության աճը այսպես կոչված «սևերի» կամ «կովկասցիների» հանդեպ: Ասվածի հետ մեկտեղ հարցումները ցույց են տվել¸ որ միգրանտներից շատերի համար անընդունելի են եղել ռուս ժողովրդի մշակույթի այնպիսի առանձնահատկություններ, ինչպիսիք են անկաշկանդությունը, անհատների անկախությունն ընտանիքի և համայնքի կարծիքից, վաղ սեռական հարաբերությունները և այն: Բայց եթե նույնիսկ մի կողմ թողնենք այդ առանձին երևույթներն ու մասնավոր դեպքերը, դարձյալ չենք կարող չնշել, որ եթե հայերն իսկապես ռուսամետ քաղաքականության կողմնակիցն են, իսկ նրանց բարի զգացումները առավել քան անկեղծ են, ապա, ինչպես շատ դիպուկ նկատել է մի քաղաքական գործիչ, նրանց հավատարմությունն առայժմ նման է միակողմանի երթևեկության:

Հովիկ Չարխչյան

Կամ լեզգինկա, կամ այրվող Ղուրան

27 Դկտ

Ռուս ազգայնական Վլադիմիր Տորն իր «Կենդանի ամսագիր» բլոգում մոսկվացիներին կոչ է արել դեկտեմբերի 31-ի գիշերը հավաքվել Կարմիր հրապարակում։ «Բարեկամներ, եկեք Նոր տարին դիմավորենք Կարմիր հրապարակում։ Թող այնտեղ շատ ռուսներ լինեն»,- գրել է նա: Իր հայրենակիցներին մայրաքաղաքի կենտրոն հրավիրող ազգայնականը գիտի, որ նույն օրը բազմաթիվ կովկասցի երիտասարդներ ևս որոշել են նույն վայրում հավաքվել ու լեզգինկա պարել: Ի պատասխան սրա, սլավոններն էլ պատրաստվում են Կարմիր հրապարակում այրել Ղուրանը։ «Կարմիր հրապարակը Ռուսաստանի սիրտն է ու չի կարելի թույլ տալ, որպեսզի այն կորցնի իր կերպարը»,- գրել է Վլադիմիր Տորը` համոզված, որ այրվող Ղուրանի կրակները ետ կբերեն Ռուսաստանի նախկին էությունը: Ավելի խելացի բան մտածել չկարողանալով, նրանք որոշել են կրկնել այն, ինչն այս տարվա սեպտեմբերին արեց ամերիկյան եկեղեցիներից մեկի հոգևորականը Ֆլորիդայում` կրակի մատնելով մուսուլմանների սուրբ գիրքը:
Ինչպես տեսնում ենք, ազգայնական կրքերը ոչ միայն չեն հանդարտվում, այլև նոր թափ ու լիցքեր են առնում: Դեկտեմբերի 11-ից հետո, երբ Մոսկվայի Մանեժնայա հրապարակում ծայրահեղականների և ֆուտբոլային ֆանատների կողմից կովկասցիների վրա կատարված հարձակումների ու ոստիկանության հետ բախումների պատճառով տասնյակ անմեղ մարդիկ տուժեցին, այդ երկրի իշխանություններն ըստ էության որևէ լուրջ քայլ չձեռնարկեցին հետագա զարգացումները կանխելու համար: Բավարարվելով սոսկ բարոյախրատական ելույթներով ու իրավապահների աշխատանքը խրախուսելով, նրանք իրենց չեզոք պահվածքով նպաստեցին հաջորդող շաբաթների աճող լարվածությանը: Միայն վերջին մի քանի օրերի ընթացքում Ռուսաստանի տարբեր անկյուններից անընդմեջ հաղորդումներ են ստացվում այլազգիների սպանության, բռնությունների, ավազակային հարձակումների մասին: Դրան զուգահեռ դատախազություններում հանցագործների նկատմամբ քրեական գործեր են հարուցվում՝ անկարգությունների դրդող և ազգայնական բնույթի կոչեր հնչեցնելու մեղադրանքով, ինչը եղած պատիժների ամենամեղմ տարբերակն է: Այդպես էլ ոչ մեկի նկատմամբ զանգվածային անկարգությունների կամ ջարդերի մասնակցության մեղադրանք չի առաջադրվել, թեև աղաղակող փաստերը բազմաթիվ էին ու անժխտելի: Իսկ շովինիզմի հաղթարշավը շարունակվում է` «Ռուսաստանը՝ ռուսներին» կարգախոսով: Միայն վերջին օրերին բողոքի ինքնաբուխ ակցիաներ են տեղի ունեցել Կլին, Պավլովո-Պոսադ, Չեխով, Սերպուխով և այլ քաղաքներում: Այս պատկերն առավել ամբողջացրել է «Շարժում դեկտեմբերի 11» ուլտրաաջ կազմակերպության ստեղծվումը, որի հրապարակած մանիֆեստի համաձայն, իրենց նպատակն է ռուս ժողովրդին ազատել ոչ ռուսական իշխանությունից և «միլիոնավոր պարազիտներից», գրավել Կրեմլը և երկրից վտարել բոլոր կովկասցիներին ու միջինասիացիներին:
Որպեսզի չստեղվի այն տպավորությունը, թե մենք ցանկանում ենք միտումնաբար ու հանիրավի խտացնել գույները, ներկայացնենք վերջերս Հանրային կարծիքի ուսումնասիրման համառուսաստանյան կենտրոնի կողմից իրականացված հարցման արդյունքներից ընդամենը մի քանի կետ: Համաձայն դրանց, յուրաքանչյուր 10-րդ ռուսաստանցին պատրաստ է մասնակցել բողոքի այնպիսի գործողությունների, ինչպիսիք դեկտեմբերի 11-ին տեղի ունեցան Մանեժնայա հրապարակում: Հարցվածների 18 տոկոսն, այսինքն ամեն 5-րդը, հավանություն է տալիս ջարդեր իրականացրած ազգայնականների գործողություններին: Եվ նման տրամադրությունների ֆոնի վրա իշխանություններն իրենց հերթին տեղեկացնում են, թե պատրաստվում են ստեղծել էթնիկ հանցագործությունների դեմ պայքարի հատուկ ստորաբաժանում:
Բայց արդյո՞ք ոչ-ռուսներն այդպիսի վտանգ են ներկայացնում ռուսների համար: Ընթացիկ տարվա գործունեության հաշվետվության մեջ այժմ նշվում են սարսափազդու թվեր, ըստ որի Մոսկվայի բոլոր հանցագործությունների 70 տոկոսը իրականացրել են եկվորները: Ինչ-խոսք, տպավորիչ ցուցանիշ է: Մոսկվաբնակներն իրոք զգուշանալու հիմքեր կունենային, եթե այդ տվյալները գոնե փոքր-ինչ մոտ լինեին ճշմարտությանը: Բանն այն է, որ բոլորովին վերջերս ՌԴ ոստիկանության պաշտոնական վիճակագրության ամփոփագրում միանգամայն ուրիշ պատկեր էր: Այնտեղ ասվում էր, որ 2010-ի 11 ամիսներին, ողջ Ռուսաստանում արձանագրվել է 2 438 126 հանցագործություն, որից միայն 41 765-ն են իրականացրել ԱՊՀ երկրներից ժամանած միգրանտները: Ըստ այդմ, միջին միգրանտը 3 անգամ ավելի օրինապահ է գտնվել, քան միջին տեղացին: Սակայն ինչ-որ մեկին խիստ անհրաժեշտ է սևացնել «սևերին», որպեսզի «սպիտակները» էլ ավելի սպիտակ երևան:
Այս տարի Ռուսաստան է ժամանել 13 մլն արտասահմանցի: Անօրինական միգրանտների թիվը կազմում է 3 մլն: Նման ահռելի հոսքի պայմաններում ակնկալել լիակատար ներդաշնակություն ու համերաշխություն` այնքան էլ իրատեսական չէ: Սակայն կա խնդրի մյուս կողմը, ինչի մասին դիպուկ նկատեց Ռուսաստանի վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը` ասելով, որ Ռուսաստանում դարերով առկա ազգայնականության ու քսենոֆոբիայի դեմ իմունիտետը սկսել է թուլանալ: Ճիշտ է, օրերս Պուշկինսկայա հրապարակում ռուս մտավորականությունը հանրահավաք անցկացրեց այլատյացության դեմ, և մոտավորապես 2 հազար մասնակիցներ վանկարկեցին` «Ռուսաստանը բոլորի համար», «Ոչ ֆաշիզմին» կարգախոսներ, իսկ նույն ժամանակ ռուս հայտնի գործիչների մի խումբ հանդես եկավ մոսկվացիներին ուղղված դիմումով` կոչ անելով մոսկվացիներին կանգնել «ի պաշտպանություն նորմալ կյանքի և մարդկային արժանապատվության», սակայն նրանց ձայնը և պահանջը` «Ռուսաստանն առանց նացիզմի», դեռ երկար ժամանակ կխլանա այն վանկարկումների և աղաղակների ներքո, որոնք այդ բազմազգ երկրի համար այլ ապագա են գուշակում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: