Tag Archives: խորհրդարան

Արտակարգ դրության արտակարգ գործիքը

11 Փտր

Երբ ընտրությունների նախաշեմին խորհրդարանը քննարկման է դնում «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի» մասին օրենքի նախագիծը, ուրեմն սպասիր վատ լուրերի: Ուրեմն չկա վստահություն, որ ամեն բան կանցնի հանդարտ ու անաղմուկ: Մյուս կողմից էլ հասկանալի է, որ իշխանությունները օրինական տեսք են ուզում հաղորդել մի բանի, ինչը նախկինում կիրառվել է առանց օրենքի: Սա նաև նշանակում է, որ հիշյալ նախագիծը կյանքի է կոչվել ոչ թե ընդհանուր դաշտի տարածական ու ժամանակային բոլոր ասպեկտների դիտարկմամբ, այլ ընդամենը կառուցվել է մեկ հիմնական նախադեպի վրա: Այսինքն կառավարությունը նման օրինագիծ է ներկայացնում օրենսդրին` մտավախություն ունենալով, որ կկրկնվեն 2008 թվականի մարտի 1-ի դեպքերը, և հենց այդ ելակետն էլ նրան հուշում է օր առաջ անել հրատապն ու անհրաժեշտը:
Արդեն առաջին ընթերցմամբ ընդունված օրինագիծը մեզ տեղեկացնում է այն մասին, որ երկրում արտակարգ դրություն հայտարարվելու է ՀՀ սահմանադրական կարգը բռնությամբ փոփոխելու կամ տապալելու փորձի, իշխանությունը գրավելու կամ յուրացնելու ժամանակ: Օրենքի կիրառումը նախատեսվում է նաև զինված խռովությունների, զանգվածային անկարգությունների, ահաբեկչական գրոհների, օկուպացիայի կամ հատուկ նշանակության օբյեկտների գրավման կամ շրջափակման դեպքում: Համաձայնենք, որ թվարկումը համարյա լիարժեք է: Այլ բան է, թե ո՞վ և ինչպե՞ս է դա անելու: Եվ հենց այս կետի վրա էլ բախվում են բոլոր տարակարծությունները: Բանն այն է, որ նախագծի հեղինակներն առանձնահատուկ դերակատարում են սահմանել ոչ միայն ներքին ուժերին (ինչը հասկանալի է), այլև բանակի համար (ինչն անհասկանալի է):
«Զինված ուժերի միջամտությունը թույլատրելի կլինի այն դեպքում, երբ ոստիկանության և ազգային անվտանգության մարմինների ուժերը չեն բավականացնի»,- իրենց որոշումը բացատրում են զինվորականների մասնակցության կողմնակիցները: Իսկ ընդդիմախոսներն այդ մասին լսել անգամ չեն ուզում՝ պնդելով, թե դա հղի է ներքաղաքական գործընթացներին բանակի միջամտության վտանգով:
Իսկապես էլ, խնդրին անաչառ վերաբերվելու պարագայում չի կարելի չնկատել, որ մեծ հաշվով սա հակասահմանադրական քայլ է: Եթե կողմ քվեարկող պատգամավորներն ու արդարադատության նախարարը տեղյակ չեն, նրանց կարելի է հիշեցնել, որ ՀՀ Սահմանադրության 8.2. հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերն ապահովում են Հայաստանի Հանրապետության անվտանգությունը, պաշտպանությունը և տարածքային ամբողջականությունը, նրա սահմանների անձեռնմխելիությունը։ Զինված ուժերը քաղաքական հարցերում պահպանում են չեզոքություն և գտնվում են քաղաքացիական վերահսկողության ներքո։
«Այդ որտե՞ղ տեսաք, որ բանակը պետք է ներգրավված լինի քաղաքականության մեջ»,- զարմացած բացականչում է միամիտ արդարադատության նախարարը և ոչ մի գնով չի ցանկանում տեսնել այն, ինչը տեսանելի է մյուսների համար: Բայց հետո կարծես թե տեղի է տալիս պնդումներին, նշմարում է ինչ-որ բաներ և անմիջապես գտնում դրա ամենապաթետիկ արդարացումը. «Բայց հիշեք, թե ինչ բարձր արժեք են նրանք պաշտպանելու ՝ սահմանադրական կարգը»։
Հիշում ենք: Եվ ոչ միայն դա: Հիշում ենք նաև, որ «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի մասին» օրենքի ընդունման փորձեր արվել են երկու անգամ՝ 2007 թվականին, սակայն քննարկումների ընթացքում առաջ եկած հակասությունների պատճառով մնացին անավարտ: Հիշում ենք նաև այն, որ 2008թ. մարտի 1-ին Ռոբերտ Քոչարյանը արտակարգ դրություն սահմանեց նույն ՀՀ Սահմանադրության խախտմամբ, քանի որ՝ երկրի հիմնական օրենքի համապատասխան, նախագահն իրավունք ուներ հայտարարելու արտակարգ դրություն միայն այն պարագայում, երբ դրա իրավական ռեժիմը սահմանված է օրենսդրությամբ։ Մինչդեռ և այն ժամանակ, և այսօր Հայաստանում գոյություն չունի նման օրենք։
Թվարկվածներից զատ պիտի տրամաբանական հարց առաջանա. ո՞վ և ինչպե՞ս է որոշելու այն մշուշապատ սահմանագիծը, թե հատկապես որ իրավիճակներում կարելի է թույլատրելի համարել բանակի միջամտությունը ներքաղաքական կյանքին: Փաստ է, որ ներկա պահին չկան այդ դրույթների վերջնական ու խիստ հստակ սահմանումները: Եվ այդ պատճառով էլ արդյո՞ք կողմնակալ են նրանք, ովքեր հայտարարում են, թե օրինագիծը ընդհանրապես տանում է նախագահական ինստիտուտի հզորացմանն ու կենտրոնացմանը, որովհետև խնդրի ամբողջ օրենսդրական կարգավորումը հայտնվում է նախագահի դաշտում: Ինչ վերաբերում է խորհրդարանին, ապա Աժ լիազորություններն այս ուղղությամբ սահմանված չեն: Նրա կարծիքը կրիտիկական պահին կարող են ընդհանրապես չհարցնել: Իսկ եթե դա այդպես է, ապա աշխարհի ամենաազնիվ իշխանությանն էլ կարելի է մեղադրանք ներկայացնել, թե պարտության վտանգի պարագայում նա հնարավորություն ունի ամեն գնով պահպանել իր դիրքերը՝ օգտագործելով բանակը «հասարակական կարգը պաշտպանելու» հիմնավորմամբ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Բարի գիշեր, երեխաներ

9 Փտր

Քունը բնական ֆիզիկական պահանջ է: Մեղադրել այն մարդուն, ով քնում է, մեղմ ասած, տեղին չի լինի: Բայց եթե, ասենք սահմանին կանգնած զինվորն իր պահակակետում քնի, նրանք խստագույնս պատիժ է սպասվում: Կամ եթե, ասենք, ղեկի մոտ նստած վարորդի աչքը կպչի, ապա այստեղ արդեն խոսքը ոչ միայն պատժի, այլև ծանր հետևանքների մասին կարող է լինել: Եվ ստացվում է, որ քնելն իրականում այնքան էլ մեղմ ու անվնաս գործողություն չէ:
Երեկ Ազգային ժողովում ընթանում էր խորհրդարան- կառավարություն հարց ու պատասխանը: Ելույթները շատ էին: Նրանցից մեկն էլ «Ժառանգություն» կուսակցության պատգամավոր Ստեփան Սաֆարյանի խոսքն էր՝ բնապահպանական խնդիրների մասին: Եվ ահա հենց այդ «նշանավոր պահին ամեն անկյունում «կեղտ» փնտրող լրագրողների տեսախցիկները գտան այն, ինչի համար արժեր ողջ օրն անցկացնել խորհրդարանի պատերի ներսում: Նիստին մասնակցելու եկած պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը անուշ-անուշ քուն էր մտել:
Իհարկե, նախարարի անպատեհ հանգստի հարցում կարող էին իրենց դերը խաղալ մի քանի գործոններ՝ հոգնածությունը, Ստեփան Սաֆարյանի լիալար ձայնը, խորհրդարանի քնաբեր մթնոլորտը: Բայց ցավն այն է, որ թվարկվածներից ոչ մեկն արդարացում դիտվել չի կարող ՊՆ ղեկավարի համար, ինչպես որ արդարացում չունի դիրքերում կանգնած զինվորի քունը:
Երևույթը ոչ արտառոց է, ոչ էլ եզակի: Բազմաթիվ անգամ մամուլի մշակները ականատես են եղել ու ֆիքսել զանազան նիստերում, ժողովներում, խորհրդակցություններում ննջող մեր իշխանավորներին: Հայրենիքի բազմաչարչար այրերի համար հանգիստ առնելու ավելի նպաստավոր վայր չկա, քան այդ դահլիճները: Իսկ այն ժամերին, երբ ողջ երկիրն իսկապես անկողին է մտնում, այս պարոնների համար սկսվում է երկրորդ կյանքը՝ կազինոներ, ռեստորաններ, գիշերային ակումբներ…
Հիմա Սեյրան Օհանյանի կարճատև քունը դարձել է մատի փաթաթան: Գուցե կասեք՝ շյուղից գերան ենք սարքում: Բայց չէ՞ որ մեծ հաշվով, սա էլ նրանց հերթապահության վայրն է, և ուրիշներից մշտարթուն վիճակ պահանջողները պիտի հասկանան, որ աշխատանքի վայրում քնելը խստիվ արգելված է:

Հետընտրական Թուրքիայի դեմքը

14 Հնս

Թուրքիայում կայացած խորհրդարանական ընտրություններում վարչապետ Ռեջեփ Էրդողանի կուսակցության հաղթանակը որքան էլ կանխատեսելի էր, սակայն սա դեռ չի նշանակում, թե այսուհետ ևս այդ երկիրը շարունակելու է լինել նախկինի պես և իրագործելու է նույն քաղաքականությունը, ինչ որդեգրել էր մինչ այժմ: Ընդհակառակը, երրորդ անգամ անընդմեջ հաղթանակն իր հետ բերում է միանգամայն նոր ծրագրեր, առաջ շարժվելու հնարավորություններ, փոփոխություններ իրականացնելու միտումներ: Իսկ ինչ վերաբերում է մարտավարությանը, ապա ընտրողների առավելագուն քվեները վաստակած իշխող կուսակցության համար արդեն իսկ պարզ է, որ նոր խորհրդարանը ուժերի հարաբերակցությամբ լինելու է փոքր-ինչ ավելի հավասարակշտված և, ինչն էական է, արևմտամետ:
Եթե խոսելու լինենք թվերի լեզվով, ապա Թուրքիայի 550 տեղանոց խորհրդարանը կրկին հյուրընկալում է 4 կուսակցության: «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը օրենսդիր մարմին կմտնի 326 պատգամավորով` նախորդ 341-ի փոխարեն: Սա, ինչ խոսք, զգալի անկում է, մի բան, որ չես ասի գլխավոր ընդդիմադիր Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցության մասին: Վերջինս նոր խորհրդարանում արդեն կներկայացնի 135 պատգամավոր` նախորդ 112-ի փոխարեն: Լուրջ հաղթանակ պետք է որակել քրդական «Խաղաղություն և ժողովրդավարություն» կուսակցության ձեռքբերումը: Նրանք նախորդ խորհրդարանում ներկայացված էին 22 պատգամավորով, իսկ այժմ քրդերի թիվը կհասնի 36-ի: Մեկ հատկանշական հավելում ևս. թուրքական խորհրդարանի շուրջ 60 տարվա պատմության մեջ առաջին քրիստոնյա թեկնածուն է ոտք դնելու այնտեղ: Դա ազգությամբ ասորի Էրոլ Դոռանն է:
Նրանք, ովքեր այժմ սպասում են արագ զարգացումների, ամենայն հավանականությամբ մի փոքր կհիասթափվեն, քանի որ առջևում հետընտրական խմորումներն են: Դրանք կլինեն բուռն, կուղեկցվեն ներքին օրակարգի վերանայումներով, սակայն այդ ծանրաբեռնված ընթացքը ամեն պարագայում ընթանալու է երկու հիմնական ուղղություններով: Դրանցից առաջինը լինելու է իշխանական կուսակցության կողմից նախաձեռնած սահմանադրական բարեփոխումների հարցը, իսկ երկրորդը, որ եղել է ու կմնա իբրև հրատապ գործոն, «քրդական խնդիրն» է:
Դեռ օրեր առաջ Էրդողանն ու նրա համակիրները փոքր-ինչ այլ կերպ էին պատկերացնում երկրի հիմնական օրենքը վերաձևելու հնարավորությունը: Այժմ արդեն հստակ է, որ նրանց ծրագրերը էական շտկումների անհրաժեշտություն են զգալու: Բանն այն է, որ թեև վարչապետի կուսակցությունը հաղթանակ է տարել, սակայն չի ապահովել պատգամավորական քվեների այն քանակը, ինչը թույլ կտար միանձնյա անցկացնել սահմանադրական փոփոխությունները: Ձայների այս հարաբերակցության պայմաններում Էրդողանին այլ բան չի մնում, քան գնալ փոխզիջումների և այդ գնով ապահովել իրեն անհրաժեշտ 367 քվեները: Այլ կերպ ասած, «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության 327 պատգամավորներ ստիպված են գտնել ևս 40 համախոհների:
Սակայն մի կողմ թողնենք Թուրքիայի ներքին հոգսերը և վերադառնանք մեր ակնկալիքներին, քանի որ հարավային հարևանի հետ չլուծված խնդիրներն այսպես թե այնպես հիշեցնելու են իրենց գոյության մասին: Եվ քանի որ շատերը հունիսի 12-ի ընտրություններն իբրև սահմանագիծ էին դիտում հետագա հստակեցումների համար, ապա միանգամայն բնական է, որ կանխատեսումներն այն մասին, թե ընտրություններից հետո Թուրքիան վերստին կվերադառնա հայ-թուրքական սառեցված հարաբերություններին, այսօր նոր շունչ են ստանում: Ավելորդ չէ մեկ անգամ ևս վերհիշել, որ վերլուծաբանների շրջանակներում կար տեսակետ, թե Թուրքիայի իշխող կուսակցությունը վերջին ամիսներին հակահայկական հռետորությունն օգտագործում էր սոսկ նախընտրական նպատակներով, իսկ սա ենթադրում էր, որ ընտրություններում տարած հաղթանակից հետո նրանք այնուամենայնիվ կխաղաղվեն ու կվերադառնան այնքան չարչրկված հայ-թուրքական արձանագրություններին:
Հարևան երկրների մերձեցման կասեցված գործընթացի վերակենդանացման հնարավորությանը մեկ անգամ չէ, որ անցնում է նմանատիպ փորձություններով: Իր ստորագրման օրից ի վեր հայ-թուրքական արձանագրությունը նախ շրջանցեց Թուրքիայում սահմանադրական հանրաքվեի փուլը, ապա դրա ավարտից անմիջապես հետո սկսվեց խորհրդարանական ընտրությունների նախապատրաստումը, և ամեն անգամ հնարավորության չափաբաժինը նվազում էր, իսկ կողմերի դիրքորոշումներում բարի կամքի դրսևորումն իր տեղը զիջում էր համառ սկզբունքայնությանը: Միակ հուսադրող բանը թերևս մնացել էր այն, որ, համաձայն շրջանառվող լուրերի, ընթանում էին հայ-թուրքական գաղտնի բանակցություններ, որոնք պիտի հող նախապատրաստեն հետագա բացահայտ առնչությունների համար: Միայն թե այժմ հայկական կողմը պիտի հաշվի առնին, որ Էրդողանի ազատ գործելու հնարավորությունները սահմանափակվել են, և նա այսուհետ ստիպված կլինի լեզու գտնել ընդդիմադիր կուսակցությունների հետ կամ, ծայրահեղ դեպքում, ապավինել քուրդ անկախ պատգամավորների բարեհաճությանը: Իսկ սա արագ չի լինի: Կպահանջվի նվազագույնը մի քանի ամիս, մինչև որ Թուրքիան նպատակահարմար կգտնի վերադառնալ հայկական խնդրին: Բայց նույնիսկ այդ պարագայում ելքը մեզ համար կարևոր է: Այս ընթացքում Հայաստանն էլ իր հերթին վերջնականապես հստակեցնի, թե արդյո՞ք Թուրքիան մտադիր է վավերացնել այդ արձանագրությունները: Եթե վերստին մեջտեղ բերվի նախապայմաններ առաջադրելու մարտավարությունը, ապա Երևանում կարող են հանգիստ խղճով լվանալ ձեռքերը և անկատար փաստաթղթերը հանձնել պատմությանը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՄԱՄՈՒԼԻ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ

7 Փտր

ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՕՃԱՌԱՅԻՆ ՊՂՊՋԱԿԸ

«Երկպալատ խորհրդարանի գաղափարը, ըստ իս, այն հերթական օճառային պղպջակն է, որի թաղանթի ներսում կեղծ փայլ է ու մի ամբողջ դատարկություն: Հենց այդ սնամեջ միտքն է, որն իբր պիտի ստեղծի ազգային միասնականության պատրանքը` հանուն բոլորովին այլ, երկիմաստ նպատակների: Մեկ անգամ չէ, որ մենք ականատես ենք եղել նմանօրինակ ընկեցիկ մարմինների ծննդին ու վաղաժամ մահվանը: Նույնիսկ անիմաստ եմ համարում ընդգծել, որ Հայաստանի նման երկրներում երկպալատ կառույցի գործունեությունն արդարացված չէ, և դրա ապացուցման բազմաթիվ ակնառու օրինակներ կան»,- Հայաստանում երկպալատ խորհրդարան ստեղծելու գաղափարի վերաբերյալ «Առաջին լրատվականի» հետ զրույցում կարծիք հայտնեց հրապարակախոս Հովիկ Չարխչյանը:
Չարխչյանը նշեց, որ ինքը բոլորովին չի չթերագնահատում սփյուռքի դերն ու կարևորությունը, սակայն նրանց մասնակցությունը Հայաստանի կառավարման գործին անընդունելի է համարում. «Հայաստանի ճակատագիրը տնօրինելու իրավունքը պիտի վերապահված լինի միայն նրանց, ովքեր ապրում են այս երկրում, ովքեր ոչ թե կողմնակի հայեցողներ են, այլ ամեն օր ու ամեն ժամ պետության խնդիրներն ու դժվարություններն իրենց մաշկի վրա զգացող մարդիկ: Չկա ոչ մի երաշխիք, որ վաղը այդ նորաթուխ կառույցի ներսում չեն հայտնվի բառիս բուն իմաստով այն դասալիքները, ովքեր երկիրը լքեցին նրա ամենադրամատիկ ու ամենաճակատագրական պահերին»:
«Իսկ ընդհանրապես, քանի դեռ երկրում միայն պալատներն են ընդարձակվում, իսկ խրճիթները նախկինի պես շարունակում են մնալ խեղճ ու թշվառ, չի կարող լինել ոչ մի նպատակի միասնություն, ոչ մի հավատ կառավարողների արդարության հանդեպ»,- հավելեց հրապարակախոսը:
Երկուշաբթի 07.02.2011

ՎԱՍԻԼ ԲԻԿՈՎ

25 Հնվ

21-րդ դարի սարսափների մասին

Աշխարհում, ցավոք, ավելի շատ չարիք կա, քան բարին: Մենք գիտենք` ինչ է բարին, ինչ-որ պատկերացումներ, կանոններ ու բանաձևեր ունենք: Չարն անվերջ է ու չսահմանագծված, հակված է ձևափոխությունների ու վերամարմնավորումների: Ահա և մշտական սարսափի պատճառը: Կարծում եմ` այս հազարամյակում չարը հազիվ թե շատ տարբերվի այն ամենից, ինչ եղել է 20-րդ դարում: Թե չարից, թե չարի նկատմամբ մեր սարսափից հիանալի օգտվում են տարբեր տեսակի ու մակարդակի արկածախնդիրները` պայծառատեսները, գուշակները, որ ընդհանուր ոչինչ չունեն ոչ գիտության, ոչ իրականության հետ: Փոխարենը հիանալի գիտեն շուկան և պահանջարկները, ահա և ծաղկում են:

Ուտոպիայի մասին

Հիշենք ժողովրդին` ինչ եղել է, այն էլ լինելու է, ամեն ինչ վերադառնում է իր ափերին: Համոզված եմ, սա ապագայի ճշգրիտ բնորոշումն է: Ինչպես էլ այսօր ձգտենք գիտությամբ, փիլիսոփայությամբ, հասարակագիտությամբ ճշգրիտ բնորոշել ապագան, այն երբեք չի տեղավորվելու կանխատեսումների սահմաններում: Ապագան անկանխատեսելի ու անորսալի է, և դա է նրա հմայքն ու հրաշքը, նրա սարսափը: Գուցե այդ պատճառով է անորսալի կյանքի իմաստը:

Ժողովրդավարության մասին

Առարկելու ոչինչ չունեմ Ուինստոն Չերչիլին, որ ինչպես հայտնի է, նկատել է, թե ժողովրդավարությունը մարդկության ամենամեծ հայտնագործությունը չէ, բայց դրանից ավելի լավ բան դեռ չի հայտնագործված: Մարդու գոյության փորձը վկայում է, որ մարդիկ շատ դժվար են միմյանց հետ լեզու գտնում: Իսկ ժողովրդավարական համակարգը փոխըմբռնումի լավագույն պայմաններ է ստեղծում: Ժողովրդավարությունը բնավ էլ առանց արատների չէ, երբեմն էլ նզովյալ է, որ հաճախ է լինում մեզ նման երկրներում` հետխորհրդային տարածքում: Ես հաճախ եմ զգացել այդ միության հակաբնականությունը, թեև բնավ չէի ընդունում նրա փլուզումը գոնե իմ սերնդի օրոք: Բայց պատմությունը կախված է նաև դեպքերից: Ահա և այդ դեպքը կատարվեց ԽՍՀՄ-ում որոշակի տեղում, որոշակի ժամանակին: ԽՍՀՄ-ը պետք է փլուզվեր, որովհետև վերջին կայսրությունն էր, համենայն դեպս` Եվրոպայում:

Խորհրդարանի և միապետության մասին

Խորհրդարանը հասարակության ժողովրդավարական ու քաղաքական կուլտուրայի առաջին ցուցանիշն է: Ինչպիսին է խորհրդարանական կուլտուրան, նույնպիսին է ազգի կուլտուրան: Միապետությունը մեր օրերում կառավարման հնացած ձև է: Մենք գիտենք` ինչ է ռուսական միապետությունը և կարող ենք դատել այդ մասին: Եթե իր ժամանակին հնարավոր չեղավ պահպանել, այսօր առավել քան անհնար ու անիմաստ է վերականգնել:

Տարագրության մասին

Իհարկե դժբախտություն է: Պարտադրանք, որովհետև Աստծո ու մարդկանց օրենքներով բնական է ապրել սեփական տանն ու այնտեղ ինքնաարտահայտման հնարավորություններ ունենալ: Ցավոք, ներկա աշխարհում չափազանց շատ մարդիկ տարբեր պատճառներով (տնտեսական, քաղաքական և այլ) բնակության վայր են ընտրում ուրիշ երկրները: Այլ խնդիր է, որ յուրաքանչյուրն այդ իրավունքն ունի, որն ամրագրված է միջազգային իրավունքի փաստաթղթերով: Մեզնից յուրաքանչյուրին պատկանում է ամբողջ աշխարհը: Կարելի է հասկանալ այն պետություններին, որ կարգավորում են արտասահմանցիների ներհոսքը իրենց պետություններ` պաշտպանելով սեփական ազգային, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային շահերը: Արտագաղթի խնդիրը բազմաբարդ է և պահանջում է համընդհանուր լուծումներ:

Նախանձի և հումորի մասին

Պետական խնդիրները շատ ավելի սերտ են առնչվում մարդու բնավորությանը, քան թվում է առաջին հայացքից: Օրինակ, նախանձը: Այդ զգացումը հատուկ է աղքատներին, մերժվածներին ու մարգինալներին: Պատահական չէ, որ չինացիները նախանձն անվանում են կարմիր աչքերի հիվանդություն: Միևնույն ժամանակ, այդ հատկությունը բնորոշ է հոգեբանությանը և բոլոր մարդկանց` դաստիարակության, նյութական վիճակի, նույնիսկ ծնյալ պաթալոգիաների բերումով: Անտարակույս, արգահատելի հատկանիշ է, և կարգին մարդը պիտի իրենից վանի կամ հնարավորինս ձերբազատվի այդ վիճակից: Նախանձն ունի ինչ-որ անբացատրելի ուժ, որ կործանում է և նախանձողին, և նրան, ում նախանձում են: Հումորը կարող է օգնել, երբ չի վիրավորում և բարի նկատառումներով է: Ցավոք, այսօր հումորն էլ վերարտադրվում է ինչ-որ վատորակ տեսակով, որը ես պարզապես չեմ հասկանում:

Գրականության մասին

Գրելը նախևառաջ դժվար, հոգնեցուցիչ աշխատանք է: Լինում են պահեր, երբ թվում է` հեղինակին ամեն ինչ հաջողվում է, բայց արձակագրի համար դա հազվադեպ վիճակ է: Ներշնչանքն առավել հաճախ բանաստեղծների հյուրն է: Գրողները փառասեր ու պատվախնդիր են, շատերը կարծում են` հենց նոր երկը հրատարակվի, Աստծո օրհնանքը պիտի հեղվի իրենց վրա: Ավաղ, առավել հաճախ վրա է հասնում հիասթափությունը: Ինչ արած: Այդ է մեր մասնագիտությունը:
Գրականության մեջ ինձ միշտ գրավել են խառնվածքները: Դա նորություն չէ, և ես ավանդույթի ուժով հավատարիմ եմ մնում սոցիալական կարծրատիպերին և չեմ մոռանում Վ. Բելինսկու խորհուրդը` սոցիալականություն կամ մահ: Ուրիշ հեղինակների դեպքում էլ ես գնահատում եմ սոցիալական ուղղվածությունը, որ ռեալիստական արվեստի հիմքն է: Գրականության մեջ ինչ-որ սինթետիկ կերպարների ստեղծումը, ըստ իս, անարժան զբաղմունք է:

Գրողը և քաղաքականությունը

Գրողն, այնուամենայնիվ, մարդ է: Բացի այդ` քաղաքացի: Նա ապրում է որոշակի հասարակության մեջ, որից չի կարող սահմանազատվել: Ես երբեք չեմ ցանկացել զբաղվել քաղաքականությամբ, բայց ստիպված եմ եղել: Որովհետև բանականությունից բացի մենք օժտված ենք հույզերով, որոնք թույլ չեն տալիս անտարբեր լինել այն ամենին, ինչ կատարվում է մեր հայրենիքում:

%d bloggers like this: