Tag Archives: խոսք

ԽԱՎԻԵՐ ՄԱՐԻԱՍ

17 Դկտ

Երբ դու երիտասարդ ես` կյանքը խաղ է թվում: Այն, ինչ կատարվում է ուրիշների հետ` դժբախտություն, աղետ, հանցագործություն, թվում է որևէ առնչություն չունի մեզ հետ, թվում է անիրական: Մենք զատվում ենք նույնիսկ նրանից, ինչը մեզ հետ է կատարվել` հենց որ կատարվածն անցյալ է դառնում: Ոմանք այդպիսին են մնում ողջ կյանքում` հավերժ երիտասարդ, և դրանք դժբախտ մարդիկ են: Մենք ասում ենք, պատմում ենք, զրուցում ենք, բառը ոչինչ չարժե, դրանք արտաբերում ենք առանց մտածելու, դրանք ոչինչ չեն պարունակում: Բառը դուրս է թռչում ամեն հարմար պահի` երբ հարբած ենք, զայրացած, ճնշված, երբ մեզ ամեն բան զզվացրել է, երբ ներշնչված ենք ինչ-որ բանով, երբ սիրահարված ենք, երբ ամենևին պետք չէր խոսել և երբ, մինչև խոսելը, պետք էր մտածել հետևանքների մասին, որ քո պատմությամբ կարող ես վնասել ինչ-որ մեկին: Սխալներն անխուսափելի են: Զարմանալին այն է, որ խոսքն ամեն դեպքում այնքան էլ հաճախ չի հանգեցնում ճակատագրական հետևանքների: Կամ էլ մենք պարզապես չենք իմանում այդ հետևանքների մասին, մտածում ենք, թե սարսափելի ոչինչ չկա, մինչդեռ իրականում այն, ինչ պատմում ենք, կյանքը վերածում է համատարած աղետիների շարանի: Եվ ոչ ոք չի կարող այն վերահսկել: Ոչ ոք չի կարող կանխատեսել, թե դա ինչի կհանգեցնի:javier-marias-observer-bo-006

ԲՐՈՒՆՈ ՇՈՒԼՑ

24 Մյս

Իրականության հիմքում իմաստն է: Անիմաստն անիրական է: Իսկ իրականության ուզածդ մասնիկ ողջ է այն բանով, որ մտնում է ինչ-որ համընդհանուր իմաստի մեջ: Վաղնջական տիեզերածնությունները դա համանման էին արտահայտում` ի սկզբանե Բանն էր: Չանվանվածը գոյություն չունի: Անվանել իրը` կնշանակի կապել այն համընդհանուր իմաստին: Առանձին, խճանկարային խոսքը` ավելի ուշ ժամանակների արտադրանք է, տեխնիկայի ծնունդ: Նախասկզբնական բառը ստվերի պես հածում էր աշխարհի իմաստի վրա, և մեծ, համընդհանուր ամբողջություն էր: Այժմյան գործածության մեջ բառը` միմիայն բեկոր է, ինչ-որ հինավուրց, համընդգրկուն, միասնական առասպելաբանության մնացուկ: Այստեղից էլ` նրա ձգտումն առ վերականգնում, մինչև նախնական իմաստի լիալրումը: Բառն ապրում է այն բանով, որ հազարավոր թելերով պրկվում է մեկում, հանց առասպելական վիշապի հատված մարմինը, որի մասերը միմյանց են փնտրում համաշխարհային գիշերվա մեջ: Բառի հազարադեմ ու միասնական օրգանիզմը հատվել էր առանձին բառերի, հնչյունների, առօրյա խոսքի և արդեն այդ նոր, գործնական կարիքների համար հարմարեցված ձևով հասել էր մեզ՝ որպես փոխըմբռնման միջոց: Բառի կյանքը, նրա զարգացումը փոխադրել էին այլ ուղիներ, դեպի կենցաղային գործնականությունը, ենթարկել էին այլ օրենքների: Սակայն ամեն անգամ, երբ գործնականության խստաշունչ հրամայականները ինչ-ինչ պատճառներով թուլանում են և ճնշումից ազատ խոսքը թողնում են ազատ՝ վերադարձնելով վաղեմի իրավունքները, նրան մեկեն համակում է ետդարձի տենչը, և բառը ձգտում է վերականգնել նախկին կապերը, վերադառնալ դեպ իմաստի լիությունը: Բառի այդ տենչն առ հարազատ օրրանը, նրա կարոտն առ վերադարձ, դեպի բառային նախահայրենիքը կոչում են հենց բանաստեղծություն:

ԱՐՈՒՍ ՈՍԿԱՆՅԱՆ

13 Հնվ

Ինձ քաջ հայտնի է, որ որոշ երիտասարդների մեջ գոյություն ունի այն վտանգավոր կարծիքը, թե «առանց հայերեն լավ գիտենալու կամ խոսքի տեխնիկային տիրապետելու էլ կարելի է լավ դերասան դառնալ` խաղով ծածկելով լեզվական թերությունները»: Դա, իհարկե, բացարձակապես սխալ է, անընդունելի թատրոնի համար, որտեղ ամենահատու զենքը խոսքն է, ուստի նա անպայման պետք է հնչի,- կրկնում եմ,- պարզ, հստակ, մատչելի, հասկանալի ու գեղարվեստական ձևով:
Խոսքը հմայիչ ու հետաքրքրական է դառնում, երբ դերասանը` ղեկավարվելով միմիայն իրական հոգեբանությամբ, տեղին է օգտագործում ներքին, միջին և վերին ռեգիստրները, ձայնի տեմբրի փոփոխությունները- հանդարտ, հանդիսավոր, արագ, ոգևորված, կցկտուր շշուկով և զանազան տարբերակներով խոսելու ձևերը… Բեմական խոսքը պարզ, ճշմարիտ և հասկանալի է լինում, երբ գլխավոր, երկրորդական, երրորդական շերտերը և մեծ ու փոքր դադարները տեղին են գործածվում` ըստ բովանդակության և հոգեբանության: Կան դերասաններ, որոնք սխալ ըմբռնելով խոսքի իրական երաժշտությունը, տարօրինակ երգեցիկ եղանակով են խոսում, անտեղի շեշտերով ու երկարացումներով:

%d bloggers like this: