Tag Archives: լրտես

ՍՈՄԵՐՍԵԹ ՄՈԵՄ

29 Հկտ

Ես կարծում եմ, որ խիղճը հսկիչ է, ով յուրաքանչյուր առանձին մարդու համար պահպանում է այն կարգը, որ հասարակությունը մշակել է իր անվտանգության համար: Նա` մեր սրտի ոստիկանը այնտեղ է, որպեսզի թույլ չտա մեզ խախտել օրենքը: Լրտես է, որ ներթափանցել է մեր «ես»-ի ամրոցը: Մարդն այնպես է մղվում ճանաչման, այնպես խենթորեն է սարսափում, թե կդատապարտեն իրեն, որ ինքն է շտապում դռները բացել իր ոխերիմ թշնամու առաջ: Եվ ահա թշնամին աննահանջ հետևում է նրան` նվիրվածորեն պաշտպանելով իր տիրոջ շահերը, արմատից կանխում է երամից անջատվելու  մարդու չնչին հավակնությունները: Եվ մարդը սկսում է հավատալ, որ հանրության շահը վեր է անձնական շահից…Somerset621X414--621x414

Հալի լրտեսական արկածները Իրանում

10 Հնվ

Մոլորակի տարբեր անկյուններում հայերի մասնակցությամբ լրտեսական սկանդալները հետզհետե դառնում են սովորական երևույթ: Այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, կարծես խոսքը մի երկրի մասին է, որի հետախուզական հզոր կառույցը իր ցանցն է գործում բոլոր ուղղություններով: Մերթ նրանց որսում են Վրաստանում, մերթ Մերձդնեստրում, էլ չենք խոսում Ադրբեջանի մասին: Եվ ահա ամանորի տոներից անմիջապես հետո այդ շարքը լրացվեց նոր պատմությամբ, այս անգամ Իրանի սահմանին: Կատարվածի մասին առաջին հաղորդագրությունը հայտնում էր, թե իբր իրանցի սահմանապահները ձերբակալել են ԱՄՆ-ի մի քաղաքացուհու, որին մեղադրում են լրտեսության մեջ: Կինը ձերբակալվել էր Իրանի հյուսիս-արևելքում գտնվող Նորդուզ բնակավայրում, ուր ժամանել էր Հայաստանից առանց մուտքի արտոնագրի: Ասվում էր, որ ձերբակալության պահին նրա մոտ լրտեսական սարքավորումներ էին հայտնաբերվել, ինչպես նաև ձայնագրող սարք, որը նա պահում էր ատամների տակ: Շատ շուտով հայտնի դարձավ ձախողակ լրտեսի անունն ու ազգությունը: Վերջինս հայուհի, 55-ամյա Հալ (Խալլ) Թալայանն էր:
Մինչ ամենքն ակնկալում էին որևէ պարզաբանում ու բացատրություն, դրա փոխարեն ամերիկյան, իրանական ու ռուսական լրատվամիջոցները մեկը մյուսին հերթ չտալով սկսեցին հակասող տեղեկատվություններ տարածել: Օրինակ, ռուսները շտապեցին գրել, թե իբր ձերբակալվածը հրաժարվել է վերադառնալ Հայաստան` պնդելով, որ այնտեղ նրան մահացու վտանգ է սպառնում: ԱՄՆ պետքարտուղարությունն իր հերթին հայտարարեց, թե առայժմ ուսումնասիրում է Իրանում ԱՄՆ քաղաքացու ձերբակալության մասին տեղեկությունը: Հունվարի 6-ին Պետքարտուղարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարկ Տոներն ուղղակի ասաց. «Մենք կապվել ենք Իրանում մեր շահերը ներկայացնող Շվեյցարիայի հետ, որպեսզի պարզենք այդ միջադեպի հետ կապված մանրամասները»: Նույն կառույցը հարկ համարեց միջադեպի առնչությամբ լրացուցիչ տեղեկություն ունենալու համար հարցում անել նաև հայաստանյան իշխանություններին:
Թե դիվանագիտական խողովակներով ինչպիսի ինֆորմացիա փոխանակվեց, դժվար է ասել, սակայն մեկ օր անց` հունվարի 7-ին, այս անգամ արդեն ԱՄՆ պետդեպարտամենտի պաշտոնական ներկայացուցիչ Ֆիլիպ Քրոուլին բրիֆինգի ժամանակ հայտարարեց, որ իրենք տեղեկություններ չունեն այն մասին, թե Իրանի իշխանությունները լրտեսության կասկածակնքով ձերբակալել են ԱՄՆ քաղաքացու: «Ոչ Իրանում, ոչ Հայաստանում չկան փաստաթղթեր, որոնք կհաստատեն ԱՄՆ քաղաքացու կողմից հայ-իրանական սահմանը հատելու կամ նման փորձ կատարելու փաստը, ինչպես այդ մասին գրել են լրատվամիջոցները»,- ասաց Քրաուլին: Ստեղծված իրավիճակն էլ ավելի մշուշոտ դարձավ, երբ պաշտոնական Թեհրանը նույնպես հերքեց Թալայանի ձերբակալության մասին լուրը: «Իրանի իշխանությունները չեն ձերբակալել ամերիկյան լրտեսուհուն, ում ձերբակալության մասին տեղեկություններ էին տարածել որոշ իրանական լրատվամիջոցներ»,- հաղորդեց այդ երկրի պետական «Ալ-Ալյամ» հեռուստաալիքը: Նույնիսկ մեջբերվում էր անվտանգության տեղական ծառայության աշխատակցի խոսքը, համաձայն որի «այդ ամերիկուհին չի կարողացել մուտք գործել Իրան, նա մոտեցել է սահմանապահներին, բայց քանի որ մուտքի արտոնագիր չի ունեցել, չի կարողացել անցնել: Նրան անմիջապես ետ են ուղարկել Հայաստան»:
Վերջապես իրանցիներին ու ամերիկացիներին միացան նաև հայերը: Եթե ամենասկզբում Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայությունից հրաժարվում էին որևէ մեկնաբանություն տալ այս տեղեկատվության վերաբերյալ` պատճառաբանելով, թե սահմանի այդ հատվածը հսկում են ռուս սահմանապահները, ապա երկու օր անց ծառայությունը միանշանակորեն հերքեց, որ ԱՄՆ քաղաքացի Հալ Թալայանը մուտք է գործել Հայաստան: «Այդ քաղաքացին ոչ մուտք է գործել Հայաստան, ոչ էլ հետևաբար դուրս եկել երկրի տարածքից»,- հայտարարեց մեր անվտանգության գերատեսչությունը` իր պատասխանը համարելով խիստ օրինաչափ և կուռ տրամաբանության վրա հիմնված:
Շրջանը փակվում էր: Չկար խնդիր, չկար լրտեսություն, չկային փոխադարձ մեղադրանքներ ու բոլոր կողմերը հաշտ-համերաշխ էին: Հենց այսպես էլ պատմությունը կարող էր եզրափակվել, եթե հունվարի 8-ին, ինչպես ամպրոպը` պարզ երկնքում, չհնչեր Թեհրանի մեկ այլ հաղորդում այն մասին, որ իրենք հաստատում են երկրի հյուսիս-արևմուտքում ԱՄՆ քաղաքացիություն ունեցող կնոջ ձերբակալության փաստը: Նոր տեղեկատվության մեջ նշվում էր, որ տեղի սահմանապահ ոստիկանության տվյալներով, Հալ Թալայանը ձերբակալվել է ոչ թե Նորդուզ բնակավայրում, այլ Ջուլֆա քաղաքում: Ասվում էր նաև, որ նա ամերիկյան հատուկ ծառայությունների պատվերով նկարահանումներ էր իրականացնում:
Իրավիճակն անմիջապես փոխվեց: Փոխվեցին նաև դրա արձագանքները: Այս անգամ Վաշինգտոնից ոչ թե կտրականապես հերքում էին փաստը, այլ ընդամենը կասկածի էին ենթարկում լրտեսի քաղաքացիության խնդիրը: Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության ներկայացուցիչ Մարկ Թոները շտապեց պարզաբանել. «Առայժմ որևէ հիմք չկա պնդելու, թե ձերբալված կինը ԱՄՆ-ի քաղաքացի է»: Նույն Թոները մեկ օր հետո արդեն բոլորովին ուրիշ երգ էր երգում: CNNTurk-ի փոխանցմամբ, վերջինս պնդում էր, թե իրենց քաղաքացին ներկա պահին գտնվում է անվտանգ վայրում: Իսկ մեկ այլ ամերիկացի պաշտոնյա, որի անունը չէր նշվում, հայտարարեց, թե կինը, որին իբր ձերբակալել են Իրանի իշխանությունները, գտնվում է Թուրքիայում` ընդգծելով, որ «այդ կինը Ստամբուլում է, որի հետ կապ են հաստատել ամերիկյան հյուպատոսության աշխատակիցները»:
Այժմ արդեն երկար ժամանակ կպահանջվի իմանալու համար, թե ի վերջո ո՞վ է այդ անորսալի Հալը, ի՞նչ էր նա պատրաստվում անել, որտե՞ղ է նա և ինչո՞վ կավարտվի այս խճճված պատմությունը: Միայն ամենաֆանտաստիկ գրքերում կարելի է հանդիպել հերոսի, ով միաժամանակ գտնվում է մի քանի վայրում, հատում ու չի հատում սահմանը, ձերբակալվում ու շրջում է ազատության մեջ` ատամի տակ սեղմած ձայնագրիչ սարքը: Բայց առանց դրա էլ հստակ է մի բան. Հայաստանի ԱԱ ծառայության մտածող ուղղեղների համար հեշտ չի լինի լուծել այս գլուխկոտրուկը, որպեսզի մի կողմից իրենք մնան անմեղ ու անմասնակից, իսկ մյուս կողմից էլ չխաթարվեն ջերմ հարաբերությունները թե իրանցիների և թե ամերիկացիների հետ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Լրտեսամանիա` հայկական հետքով

2 Նյմ

Վրացական իշխանությունները, որոնք ոչ մի գնով չեն կարողանում ձերբազատվել հետապնդման բարդույթից, այս օրերին համակվել են հերթական լրտեսամանիայով: Տեղեկատվությունն այն մասին, որ այդ երկրում ձերբակալվել են 20 անձ՝ Ռուսաստանի օգտին լրտեսության մեղադրանքով, քչերին զարմացրեց: Այն ամենն, ինչ սովորաբար Թբիլիսին վերագրում է ռուսներին, մեծ մասամբ ուրիշ բան չի լինում, քան թերարժեքության ու արկածախնդրության միաձուլումից ծնունդ առած գործողություն: Եվ այժմ խիստ դժվար է հավատալ, որ գոնե այս անգամ խոսք կարող է գնալ իրականությանը մոտ փաստերի մասին:
Արդեն հաղորդվել է, որ բոլոր ձերբակալվածները Վրաստանի քաղաքացիներ են, որոնք կասկածվում են ճյուղավորված լրտեսական ցանց ստեղծելու համար՝ նպատակ ունենալով ձեռք բերել ու Մոսկվային փոխանցել պետական ու ռազմական գաղտնիք ներկայացնող տեղեկատվություն։ Առանձահատուկ շեշտադրությամբ ընդգծվել է և այն, որ խմբի երկու անդամները հայազգի քաղաքացիներ են:
Որքան էլ առաջին հայացքից տարօրինակ հնչի, բայց միայն աժմ է հայտնի դառնում, որ իրավապահները դեռևս հոկտեմբերի 17-ին ձերբակալել էին Բաթումիի բնակիչներ Արմեն Գևորգյանին ու Ռուբեն Շիկոյանին: Վերջիններիս մասին ասվում է, որ երկուսն էլ աշխատել են բեռների ու նավթամթերքի փոխադրման ստուգումներով զբաղվող մի ընկերությունում: Գևորգյանն այդ ընկերության տնօրենն էր, իսկ Շիկոյանը զբաղեցնում էր նրա տեղակալի պաշտոնը: Նրանք շարժման անդամներ են դեռևս 1998 թվից և ակտիվորեն աշխատել են երիտասարդության հիմնախնդիրների լուծման ուղղությամբ: Իսկ Ա. Գևորգյանը Ասլան Աբաշիձեի իշխանության տարիներին նաև Աջարիայի հայ համայնքի ղեկավարն էր:
Վրացական իշխանություններն առայժմ հրաժարվում են որևէ հավելյալ տեղեկատվություն տրամադրել: Գործի քննությունն ընթանում է լիակատար գաղտնիության պայմաններում: Անանուն աղբյուրներից հնարավոր է դարձել իմանալ ընդամենը այն, որ Շիկոյանին ու Գևորգյանին մեղադրում են Ռուսաստանի Դաշնության մի քաղաքացուց գումար ստանալու մեջ: Վրացական թերթերը գրում են, թե ենթադրաբար այդ ռուսաստանցին հետախուզության աշխատակից է եղել, իսկ ձերբակալվածներին հանձնարարված է եղել տեղեկություններ հավաքել Վրաստանի ներքին գործերի ու պաշտպանության նախարարությունների կողմից իրականացված գնումների, ինչպես նաև ուժային կառույցների աշխատակիցների անձնական տվյալների մասին: Հույս կա, որ մոտ օրերս փոքր-ինչ լույս կսփռվի այս մութ պատմության վրա: Համենայն դեպս, վրաց իրավապահները խոստացել են գործի մանրամասները հրապարակել նոյեմբերի 5-ին: Իսկ առայժմ տեղյակ է պահվել այն մասին, որ հայերից մեկը ներկայումս գտնվում է հիվանդանոցում, քանի որ տառապում է շաքարախտով:
Դժվար է ասել` Հայաստանի իշխանություններն ինչ-որ կերպ կփորձե՞ն արձագանքել կատարվածին: Հասկանալի է, որ ձերբակալվածները մեր երկրի քաղաքացիներ չեն և դա դժվարություններ կհարուցի միջամտելու պարագայում: Սակայն հարկ է նաև չմոռանալ, որ սա բնավ էլ վրացական իշխանությունների կողմից բացահայտման առաջին փորձը չէ: Անցյալ տարվա հունվարին նրանք նույն կերպ Ախալցխայի երիտասարդական կենտրոնում ձերբակալեցին երկու հայերի` Գրիգոր Մինասյանին ու Սերգեյ Հակոբջանյանին: Երիտասարդներին մեղադրանք առաջադրվեց` հանցագործության նախապատրաստում, անօրինական զինված խմբավորման ստեղծում և լրտեսություն: Հասկանալի է, որ հետո ոչ միայն անհնար եղավ լրտեսության փաստն ապացուցել, այլ գոնե մի պարսատիկ գտնել զինված խմբավորման զինանոցից: Բայց նույնիսկ այդ աղաղակող կեղծիքները վրացական կողմին ետ չեն պահում իրենց մտադրություններից: Ջանալով անպայման ընդգծել հայ-ռուսական դավադրության գոյությունը, նրանք յուրաքանչյուր անգամ երևակայական լրտեսական խմբերի ինտերնացիոնալ կազմը:
Մոսկվայի առաջին արձագանքները գալիս են հաստատելու ձեռնարկի շինծու լինելու հանգամանքը: Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն հրաժարվել է մեկնաբանություններ անելուց, իսկ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, թե քանի որ ձերբակալվածները Վրաստանի քաղաքացիներ են, ապա ավելի տրամաբանական կլիներ հենց պաշտոնական Թբիլիսիին դիմել պարզաբանումների համար: Ի դեպ, հիշեցնենք նաև, որ 2006-ին վրացական ոստիկանությունը ձերբակալել էր 4 ռուս զինվորականների ու Վրաստանի 11 քաղաքացիների, որոնք կրկին մեղադրվում էին լրտեսության մեջ:
Վրաստանի ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը աղմկահարույց այս առնչությամբ իրենց բացատրությունն ունեն: Նրանք ուշադրություն են հրավիրում այն փաստի վրա, որ ռուս- հայկական հետքով հերթական լրտեսական սկանդալը ծագել է տեղի ընդդիմության խոստացված ակտիվացման նախօրեին: Վրացի ընդդիմադիրները նոյեմբերի երկրորդ կեսին պատրաստվում են փողոց դուրս գալ` անհամաձայնություն հայտնելու նախագահ Սահակաշվիլիի վարած քաղաքականությանը: Եվ չի բացառվում, որ շատ շուտով իշխանությունները փորձեն ներքին քաղաքական շիկացումը կապել Մոսկվայի խարդավանքների հետ: Դա նոր բան չէ Թբիլիսիի գործելաոճում:
Կա ևս մի ուշագրավ դրվագ: Դեռևս այս տարվա ամռանը Վրաստանի պաշտոնական մարմինները հայտարարել էին, թե չեն բացառում, որ երկրի ներսում լրտեսական ցանց է ձևավորվում: Այս խոսքերից անմիջապես հետո ելույթ ունեցավ Բրիտանական հետախուզության պետը` նախազգուշացնելով այն մասին, թե իբր ձախողվելով ԱՄՆ-ում ու Եվրոպայում, Ռուսաստանի հատուկ ծառայություններն այժմ կարող են իրենց հետախույզներին ուղարկել Վրաստան: Ահա այսպիսի դետեկտիվ սյուժե` միանգամայն արժանի Արթուր Կոնան Դոյլի գրչին ու երևակայությանը: Ուրեմն զինվենք համբերությամբ և սպասենք վիպական հանգուցալուծման:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: