Tag Archives: Լիբանան

Ուրիշի հայրենիքում՝ հայկական պահանջատիրությամբ

8 Նյմ

Լիբանանից ստացված հակասական տեղեկությունները անհանգստություն հարուցեցին. այնտեղ լուրջ խնդիրներ էին ծագել հայերի ու քրդերի միջև: Խոսքն առաջին հերթին վերաբերում էր Լիբանանի հայաշատ Պուրճ Համուտ թաղամասին, որտեղ վերջին տարիներին բնակություն են հաստատել մի քանի հազար քրդեր՝ (ըստ որոշ տվյալների՝ ավելի քան 7000 մարդ): Վերջիններս հիմնականում վարձվոր են և հանդիսանում են Սիրիայի քաղաքացիներ: Նրանք չունեն Լիբանանում բնակվելու կեցության իրավունք, իսկ մեր հայրենակիցներն առաջարկում են նրանց դուրս գալ իրենց բնակարաններից` մինչև օրինական փաստաթղթերի կարգավորումը: Բայց սա ընդամենը խնդրի մի շերտն է: Այս ամենին զուգահեռ օրերս տեղի ունեցան մի շարք տհաճ միջադեպեր: Այսպես, ավտոկայանատեղիի համար վիճաբանություն ծագեց հայերի ու քրդերի միջև, հայերից մեկին դանակահարեցին: Նույն օրերին քրդերը փորձել էին բռնաբարել աշխատանքից վերադարձող մի աղջկա, ինչը հեթական խժդժության պատճառ դարձավ: Դրանից հետո սիրիական դեսպանության մոտ կազմակերպված հերթական ցույցից Պուրճ Համուտ վերադարձող քրդերը բախվեցին հայերի հետ: Որպես հետևանք` մեկական վիրավոր յուրաքանչյուր կողմից։ Շատ չանցած՝ հայտնի դարձավ, որ տեղի դաշնակցականները գիշերային պարեկախմբեր են կազմել, նրանք զինված չեն, բայց աչալուրջ հսկում են կուսակցական գրասենյակը, հայկական թաղամասը, ոսկերչական խանութները:
Իրադարձությունների նման շղթան ամեն վայրկյան կարող է դուրս գալ վերահսկողությունից: Եվ այդ դեպքում այլևս էական չի լինի՝ շարժառիթները կենցաղայի՞ն էին, թե՞ քաղաքական կամ էթնիկ: Քրդերն այսօր էլ շարունակում են պնդել, թե հայերն իրենց մեղադրում են Բեյրութում Սիրիայի դեսպանատան առջև ցույցեր կազմակերպելու, հակաօրինական գործողություններ թույլ տալու մեջ: Հայերն իրենց հերթին բողոքում են, որ Բեյրութի Դորա և Նեբաա թաղամասերում բնակվող մեր հայրենակիցները ցանկանում են լքել իրենց տները և տեղափոխվել այլ թաղամասեր միայն այն պատճառով, որ այնտեղ քրդերն անկարգությունների են դիմում: Սրա հետ մեկտեղ չենք կարող նաև չնկատել, որ Լիբանանի մամուլն ու Բեյրութի հայերը տեղի ունեցող իրադարձությունների տրամագծորեն հակառակ պատկերն են ներկայացնում: Մի շարք լիբանանյան թերթեր ու կայքէջեր պնդում են, որ Պուրճ Համուտի հայերը և այս շրջանում առաջատար դերակատարություն ունեցող Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը որոշել են վտարել սիրիացի քրդերին. ինչի պատճառը վերջիններիս հետ հայերի ունեցած քաղաքական տարաձայնություններն են: Օրինակ, Լիբանանում գործող քրդական կազմակերպություններից մեկի ներկայացուցիչ Մահմուդ Սիվալան ասում է. «Հայերը կարծում են, թե քրդերը, մասնակցելով Սիրիայում տեղի ունեցող զանգվածային բողոքի ակցիաներին, անհանգիստ իրավիճակ են ստեղծել Բեյրութում։ Բացի այդ, հայերը պնդում են, թե քրդերը թմրամիջոցներ են օգտագործում և անընդհատ խախտում են օրենքը»: Քուրդ ակտիվիստի այս խոսքերում գուցեև կա ճշմարտություն: Գաղտնիք չէ, որ Պուրճ Համուտում բնակվող քրդերը ակտիվորեն դեմ են հանդես գալիս Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադի կառավարմանը: Իսկ բեյրութահայերի զգալի մասը, հակառակը, դեռ 70-ականներից աչքի է ընկել սիրիամետ կեցվածքով: Եվ այժմ նրանք մտահոգվում են, որ սիրիական «հեղափոխական վարակը» կարող է հատել սահմանը և լուրջ խնդիրներ հարուցել իրենց համար: «Մենք գիտենք, որ այս ամենի պատճառները քաղաքական են: Դաշնակցականները հրահանգել են թաղամասի շենքերի հայազգի սեփականատերերին՝ վտարել քրդերին: Մենք նույնիսկ ձայնագրել ենք տանտերերից մեկին, որն ասում է. «Սա իմ ցանկությունը չէ, ես կատարում եմ Դաշնակցության հրահանգը»,- գրում է քրդական թերթերից մեկի լրագրողը:
Այն, որ ՀՅԴ-ն ազդեցիկ դերակատարություն ունի այդ երկրում, հանրահայտ փաստ է: Սակայն դաշնակները բոլորովին հակված չեն իրավիճակը մատուցել այդ նրբերանգներով: Լիբանանի խորհրդարանի պատգամավոր Հակոբ Բագրատունին կտրականապես հերքել է արտաքսման հետ կապված լուրերին քաղաքական ենթատեքստ հաղորդելու միտումները՝ բացատրելով, թե դա ուղղակի կապված է Բեյրութի որոշ շրջաններում քրդերի գործողությունների արդյունքում առաջացած անվտանգության խնդիրների հետ։ Ելույթ ունենալով Լիբանանի խորհրդարանում և պատասխանելով ՀՅԴ-ի հասցեին հնչած մեղադրանքներին՝ Բագրատունին ասել է, որ Պուրճ Համուտ թաղամասում տեղի ունեցած իրադարձությունների առնչությամբ սխալ և իրականությանը չհամապատախանող ինֆորմացիա է շրջանառվում։ «Պահանջում եմ չշահարկել Պուրճ Համուտում օրինազանցությունները սանձելու այս որոշումը: Պուրճ Համուտից լիբանանցի թե սիրիացի մեր քուրդ եղբայրներին վտարելու մասին խոսելը նշանակում է հարված հասցնել Պուրճ Համուտում տիրող ազգային համերաշխությանը ու համագոյակցությանը, ինչպես նաև միացյալ պատմությանն ու նույն ճակատագրին արժանացած հայ և քուրդ ժողովուրդներին, որոնք սպանդի և ջարդի են ենթարկվել նույն դահիճի ձեռքով»,- հայտարարել է նա:
Դաշնակցությունը, որ կամա թե ակամա ստանձնել է հայ համայնքի անվտանգության պատասխանատվությունը, իրականում գուցե թե իսկապես չէր կարող այս ամենն անարձագանք թողնել: Եվ նախաձեռնելով հայկական թաղամասերի պաշտպանությունն իբրև մի գոտի, որտեղ քաղաքացին կարող է ապրել հանգիստ, ապահով, ազատ տեղաշարժվել, կուսակցությունն իր քայլերի հետ մեկտեղ դիմել քաղաքապետարանին, որպեսզի այն վերջ դնի այս վիճակին: «Վերջին օրերին մի շարք լրատվամիջոցներ սխալ լուրեր տարածեցին այն մասին, թե Պուրճ Համուտից, Տորայից և Նաբայից քրդերին վտարելու ուղությամբ ՀՅ Դաշնակցությունն արշավ է սկսել։ ՀՅԴ տեղեկատվական գրասենյակը ցանկանում է հստակացնել, որ Պուրճ Համուտը եղել և մնում է անխտիր բոլոր համայնքների և եկեղեցիների համակեցության խորհրդանիշը՝ աշխարհագրական մեկ տարածքում։ Հարցը, պարզապես, Համուտի քաղաքապետարանի հետ մեկտեղ շրջանի վերադասավորում իրականացնելն է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ կան տարբեր կրոններ դավանող մեծ թվով աշխատավորներ, որոնք շրջանում մեկ կամ երկու սենյականոց տան մեջ 10-15 մարդկանցով են բնակվում։ Այդ հանգամանքը մեծապես անհանգստացնում է շենքերի մյուս բնակիչներին։ Բացի այդ, այդ մարդիկ տները վարձակալում են ապօրինի՝ առանց քաղաքապետարանում համապատասխան գրանցման։ Նրանց թվում կան նաև այնպիսիք, որոնք չունեն ինքնությունը հաստատող փաստաթուղթ»,– ասված է ՀՅԴ հաղորդագրության մեջ։
Իսկ մինչ այդ շարունակվում են գրանցվել առանձին բախումներ, խնդրին արդեն միջամտելու են եկել Լիբանանի անվտանգության ուժերը, բանակը: Թե մինչև եռման ի՞նչ աստիճանի կբորբոքվեն կրքերը՝ առայժմ պարզ չէ: Սակայն արդեն հայտնի է, որ շուրջ 1500 քրդեր լքել էին Պուրճ Համուտը` առանց ավելորդ խնդիրներ հարուցելու: Մնում է հուսալ, որ ուրիշի հայրենիքում փոքրիկ հայրենիք ունենալու ցանկության համար թանկ գին վճարելու անհրաժեշտություն չի ծագի:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Ոչ մի օր առանց պատերազմի

10 Օգս

Երբ հայտնի դարձավ, որ Միացյալ Նահանգների իշխանությունները Բեյրութից ետ են կանչել իրենց դեսպանին, առաջին արձագանքը միանշանակ էր. «Այս ամենից պատերազմի հոտ է գալիս»: Իսկ այդպես ենթադրողները գուցե թե այնքան էլ չեն սխալվում: Մերձավոր Արևելքին պատերազմով չես զարմացնի, իսկ մտավախությունն այն մասին, որ Լիբանանն ու Իսրայելը ցանկացած պահի կարող են պատերազմական գործողություններ սանձազերծել, միանգամայն հիմնավորված է: Ընդամենը հաշված օրեր առաջ էր, երբ կրկին լարվածությունն իր գագաթնակետին հասավ Լիբանանի հարավային սահմաններում: Լրատվամիջոցները հաղորդեցին, թե լիբանանյան զինվորները կրակ են բացել իսրայելյան սահմանապահների ուղղությամբ: Լիբանանի նախագահ Միշել Սուլեյմանն անմիջապես հայտարարեց, թե Իսրայելը հերթական սադրիչ գործողություններն է հրահրել, իսկ լիբանանյան բանակին այլ բան չէր մնում, քան կանխել դրանք: Լիբանանում ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերի խոսնակի համաձայն, պատահարը տեղի էր ունեցել Վազանի շրջանում, և կապույտ բերետավորներն անմիջապես արձագանքել էին` լարվածության սաստկացումը կանխելու համար: Ավելի ուշ Հարավային Լիբանանում ՄԱԿ-ի խաղաղարար զորակազմի (UNFIL) ներկայացուցիչները, ուսումնասիրելով միջադեպի հանգամանքները, հայտարարեցին, թե զինված միջադեպը սադրել էին լիբանանցիները, սակայն այս ճշտումները քիչ բան կարող էին փոխել իրադարձությունների զարգացման ընթացքի մեջ:
Այն, որ վաղ թե ուշ այդ հատվածում ինչ-որ բան պիտի հասունանար, ոչ ոք չէր կասկածում: Եվ այս անգամ դա արդեն ուղղակի առնչություն ուներ Սիրիայում ծավալվող իրադարձությունների հետ: Հաշվի առնելով Լիբանան-Սիրիա հարաբերությունները, վերլուծաբանները մեկ անգամ չէ, որ կանխատեսում էին, թե Դամասկոսն անպայման ստեղծված խառնաշփոթի մեջ կներքաշի Բեյրութին: Եվ սահմանային փոխհրաձգություններն այժմ կարող են գնահատվել իբրև լավ ծրագրված մանևր, որի նպատակն է ուշադրությունը շեղել այն բանից, թե ինչպես են սիրիական իշխանությունները հաշվեհարդար տեսնում ընդդիմադիրների հետ: Իսկ Լիբանանի մասնակցությունը համանման «հանգամանքների պարզաբանմանը» ոչ առաջին անգամն է և ոչ էլ վերջինը: Այդ երկիրը, ուր առկա է մշտական ներքաղաքական անկայունություն, քաղաքացիական պատերազմի սպառնալիք և կամ ահաբեկչական որևէ գործողությամբ իրավիճակն ապակայունացնելու հնարավորություն, խրվել է Իսրայելի ու արաբական աշխարհի անվերջ բախումների մեջ, և այնտեղից դուրս գալու ելքերն օր-օրի ավելի են նվազում: Այս հարցում Բեյրութին քիչ «ծառայություններ» չի մատուցում նաև ծայրահեղական «Հեզբոլլահ» խմբավորումը, որն ամեն պահի պատրաստ է մատուցել ինչպես ներքաղաքական ճգնաժամեր, այնպես էլ տարածաշրջանային խմորումներ:
Սակայն հնարավոր պատերազմի սանձազերծման համար Սիրիայի պարագան դեռևս բավարար չէ: Կա ևս մի խնդիր, ինչը կարող է Լիբանանին իսկապես հրել կրակների մեջ: Խոսքը վերաբերում է Միջերկրական ծովի արևելյան ջրերում` Իսրայելի ու Լիբանանի սահմանային հատվածում բնական գազի ահռելի պաշարների առկայությանը, որի պատկանելության հարցը այն գայթակղության քարն է, ինչի վրա կարելի է իրապես սայթաքել: Լիբանանն այժմ պնդում է, որ այդ պաշարները անօրինական կերպով շահագործելու ցանկություն ունեն ամերիկյան ընկերությունները, իսկ հորատումների աշխատանքներին նրանց հետ ակտիվորեն համագործակցում է Իսրայելը: Փաստն իսկույն հարուցեց ինչպես «Հեզբոլլահի», այնպես էլ երկրի մի շարք քաղաքական ուժերի բողոքը: Լիբանանի հանրապետության նախագահ Միշել Սուլեյմանը նախազգուշացրեց Թել Ավիվին Լիբանանին պատկանող ջրերում էներգետիկ պաշարները յուրացնելու առիթով ու նշեց, թե հրեաներն այս անգամ կարող են արժանանալ իր ժողովրդի կտրուկ պատասխանին և դիմադրությանը: Իր հերթին «Հեզբոլլահ»-ի առաջնորդ Հասան Նասրալլան հայտարարեց, որ շարժման զինված թևը պատրաստ է պատասխանել Իսրայելի ցանկացած ոտնձգության` ուղղված լիբանանյան նավթի ու գազի հանքերին: Դրանից հետո վիճաբանող երկու կողմերն էլ դիմեցին ՄԱԿ-ին` ներկայացնելով իրենց տեսակետները, թե ինչպես պետք է անցնի ծովային սահմանը: Ու մինչ նրանք ջանում են վերստին հստակեցնել այդ փոփոխական գիծը, վերլուծաբաններն արդեն իսկ համոզված են, որ Միջերկրական ծովում Լիբանանի տարածքների նկատմամբ հավակնությունները սոսկ նավթով կամ գազով չեն սահմանափակվում: Որպես Իսրայելի դժգոհությունների գլխավոր պատճառներ կարող են համարվել մի դեպքում` Պաղեստինի հետ Լիբանանի սահմանների ճշտման խնդիրը, մեկ այլ դեպքում` այն, որ Բեյրութն այս բանավեճում վայելելու է Իրանի աջակցությունը: Պատահական չէ, որ վեճի ամենաթեժ պահին Իսրայելի ծովուժի հետախուզական բաժնի հրամանատար Յարոն Լևին հայտարարեց. «Հիզբոլլահ» խմբավորումը Իրանի աջակցությամբ հնարավորություն ունի Իսրայելը ծովային լիարժեք շրջափակման ենթարկել», իսկ նման հնարավոր կամ կարծեցյալ վտանգի պարագայում Թել Ավիվն իրեն իրավունք կվերապահի դիմել ցանկացած միջոցի: Հրեաներն այժմ պնդում են, թե «Հիզբոլլահը» իրանական ծովային հզոր հրթիռներ ունի ու ցանկության դեպքում կարող է հարվածել ծովում գտնվող Իսրայելի գազահանքերի սարքավորումներին: Նրանք նաև ասում են, որ բացի Իրանի կողմից «Հիզբոլլահին» տրամադրված S 802 ցամաքային-ծովային արդի հրթիռներից, վերջիններս այժմ փորձում են ձեռք բերել ռուսական արտադրության հրթիռներ, ինչի արդյունքում կողմերի միջև առկա ռազմական հավասարակշռությունը խախտվելու է:
Իհարկե, հազիվ թե մի քանի հրթիռով հնարավոր լինի ուժային հավասարակշռության հասնել Իսրայելի հետ: Բայց դա կարևոր չէ: Էականն այն է, որ այժմ բոլոր կարգի պատրվակներն ու առիթները առկա են հերթական զինված բախումը սանձազերծելու համար: Իսկ այդ տարածաշրջանում սովորություն է դարձել, որ երբ կողմերից ինչ-որ մեկին որևէ բան չի բավարարում, ձեռքն անմիջապես պարզում է զենքին:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՊԱՈՒԼՈ ԿՈԵԼՅՈ

23 Հլս

ԾՆՆԴՅԱՆ ՀԵՔԻԱԹ

Ըստ հին ու շատ հայտնի լեգենդի, մի օր Լիբանանի հրաշք անտառներում ծնվեցին երեք մայրի։ Մայրիները, ինչպես հայտնի է, շատ դանդաղ են աճում, այնպես որ մեր երեք ծառերը բավականին երկար ժամանակ ունեին մտածելու կյանքի և մահվան, մարդկանց ու բնության մասին։ Նրանք տեսան, թե ինչպես Լիբանան եկան Սողոմոն արքայի մարդիկ, և թե ինչպես հետո ասորացիների հետ մարտերում ողջ երկիրը ողողվեց արյան գետերով։ Նրանք մոտիկից տեսան անգամ իրենց երդվյալ թշնամիներին` Եղիա մարգարեին և Իզաբելին: Նրանց ժամանակ էր, որ ստեղծվեց այբուբենը: Ու նրանք անընդհատ զարմանում էին` տեսնելով, թե ինչպես են գույնզգույն կտորներով բարձված քարավաններն անցնում իրենց կողքով:
Եվ մի գեղեցիկ օր նրանք որոշեցին խոսել ապագայի մասին.
— Այս ամենից հետո, ինչ ինձ բախտ վիճակվեց տեսնել,- ասաց առաջինը,- ես կուզեի դառնալ գահ, որին կնստեր աշխարհի ամենազորեղ թագավորը:
— Իսկ ես կուզեի դառնալ ինչ-որ բանի մի մասնիկը, ինչը հավետ կվերածեր Չարը Բարու, -ասաց երկրորդը:
— Ինչ վերաբերում է ինձ,- ասաց երրորդը,- ես երազում եմ, որ մարդիկ, ամեն անգամ նայելով ինձ, հիշեին Աստծուն:
Այդպես անցան երկար ու ձիգ տարիներ, և վերջապես, անտառում հայտնվեցին փայտահատները: Նրանք կտրեցին ծառերն ու տարան:
Ամեն մի ծառն ուներ իր նվիրական երազանքը, բայց իրականությունը երբեք չի հարցնում, թե ինչեր ենք երազում: Առաջին ծառից փարախ կառուցեցին, իսկ մնացորդներով` մսուր: Երկրորդից` կոպիտ, գյուղական աթոռներ ու սեղան սարքեցին, որոնք հետո ծախեցին կահույքավաճառին: Երրորդի գերանները վաճառել չհաջողվեց: Դրանցից տախտակներ սղոցեցին և դրեցին մեծ քաղաքի պահեստներից մեկում:
Միշտ տրտնջում էին երեք ծառերը. «Մեր փայտն այնքան լավն էր, բայց ոչ-ոք չկարողացավ ինչպես հարկն է օգտագործել այն»:
Ժամանակն անցնում էր, և մի անգամ ամուսնական մի զույգ գիշերելու տեղ չգտնելով, որոշեց մտնել ու գիշերը լուսացնել այն փարախում, որը կառուցված էր առաջին ծառի տախտակներից: Կինը հղի էր և հենց փարախում նա այդ գիշեր տղա ունեցավ, որին դրեց մսուրում, փափուկ դեզի վրա: Եվ այդ պահին առաջին ծառը հասկացավ, որ իր երազանքն իրականացավ. նա այդ գիշեր պահել էր Աշխարհի ամենակարող Թագավորին:
Մի քանի տարի անց գյուղական մի սովորական խրճիթում մարդիկ հացի նստեցին հենց այն սեղանի շուրջ, որը պատրաստված էր երկրորդ ծառի փայտերից: Մինչ ընթրիքը կսկսեին, նրանցից մեկը օրհնեց սեղանին դրված հացն ու գինին: Եվ երկրորդ ծառն անմիջապես հասկացավ, որ ոչ սովորական այս ընթրիքին ինքը Մարդու և Աստվածայինի կապի ականատեսը դարձավ:
Հաջորդ առավոտյան երրորդ ծառի տախտակներից խաչ սարքեցին: Մի քանի ժամ անց մի տանջված ու արյունոտված տղամարդու բերեցին և խաչեցին: Երրորդ ծառը սարսափեց իր ճակատագրից և անիծեց իր դաժան բախտը: Սակայն չէր անցել երեք օր, երբ նա հասկացավ իրեն բաժին ընկած ճակատագիրը: Մարդը, որ մեխված էր այդ խաչին, դարձավ Երկրի Լուսատուն: Իսկ իր փայտից պատրաստված խաչը տանջանքների գործիքից վերափոխվեց հաղթանակի և հավատի խորհրդանիշի:
Այսպես իրականացան նրանց ցանկությունները, այնպես, ինչպես միշտ լինում է մեր երազանքների հետ: Դրանք կատարվում են, բայց բոլորովին այլ կերպ, քան պատկերացնում ենք:

Թարգմ. Սևակ Գևորգյան

%d bloggers like this: