Tag Archives: Իսրայել

Հրեաների հայկական հարցը. եթե, ապա…

28 Դկտ

Երեկ Իսրայելի խորհրդարանի՝ Կնեսետի Կրթության հարցերի հանձնաժողովը քննարկեց Հայոց Ցեղասպանության ճանաչման հարցը, իսկ այնուհետև որոշեց, որ բանաձևերի ընդունումը հետաձգվում է անորոշ ժամանակով։ Այս առաջարկը խորհրդարանին ներկայացվել էր դեռևս ութ ամիս առաջ, սակայն քննարկումը տարբեր պատճառաբանություններով անընդմեջ հետաձգվում էր:
Նիստին մասնակցում էր Կնեսետի նախագահ Ռուվեն Ռիվլինը, ինչն աննախադեպ երևույթ է Իսրայելի խորհրդարանական պրակտիկայում: Իր ելույթում նա նշեց, որ Իսրայելը պատմական և բարոյական պարտավորություն ունի ընդունելու Հայոց Ցեղասպանությունն՝ անկախ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ ունեցած հարաբերություններից: Ընդհանուր առմամբ քննարկման ընթացքում ներկաների ճնշող մեծամասնությունը կողմ արտահայտվեց ցեղասպանության ճանաչմանը, բացառությամբ Արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչներից: ԱԳՆ-ի հիմնավորումը հստակ էր՝ Իսրայելի հարաբերությունները Թուրքիայի հետ ճգնաժամի մեջ են և պետք չէ, որ չափը անցնեն: «Հաշվի առնելով Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունները` կարծում ենք, որ նման բանաձև պետք չէ ընդունել»,- ասացին նրանք: Նշենք, որ Ազգային անվտանգության խորհրդատու Յաակով Ամիդրորը դեռևս մինչև նիստն էր առաջարկել Կնեսետի խոսնակ Ռիվլինին հետաձգել քննարկումը, բայց Ռիվլինը մերժել էր` նշելով. «Որպես Հոլոքոստ ապրած ազգ` մենք չենք կարող արհամարհել այս հարցը, և արդյունքում լսումները տեղի կունենան նախատեսվածի պես»:
Գաղտնիք չէ, որ առաջներում հրեական կազմակերպությունները միջազգային հարթակներում և այլ հարաբերություններում երբեք էլ աչքի չեն ընկել հայկական խնդիրների շուրջ ընդգծված հետևողականությամբ: Նրանք կամ եղել են իներտ, կամ դրսևորել են բացասական վերաբերմունք: Ու եթե վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում իրավիճակը կտրուկ փոխվել է, ապա դա ոչ թե արդյունքն է այն բանի, որ Իսրայելը հանկարծ հատուկ ջերմ վերաբերմունք է որդեգրել Հայաստանի նկատմամբ, այլ միակ պատճառը իսրայելա- թուրքական խորացող գժտությունն է: Եվ նաև սա է պատճառը, որ ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ խորհրդարանում չկա միասնական դիրքորոշում: Նույնիսկ Կնեսետում կոալիցիոն գլխավոր դաշնակիցներ «Լիկուդ» և «Մեր տուն Իսրայելը» կուսակցությունները հայերի ցեղասպանության ճանաչման անհրաժեշտության շուրջ տարաձայնություններ ունեն. իշխող կուսակցության անդամների զգալի մասը կողմ են ճանաչմանը, իսկ «Մեր տուն Իսրայելը» կուսակցության անդամները դեմ են: Նրանք կարծում են, որ Կնեսետի կողմից այդ հարցի անգամ քննարկումն արդեն վնասում է Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ ռազմավարական գործընկերությանը: Այդ իսկ պատճառով էլ վերլուծաբանները այսօր շատ ավելի հավանական են համարում, որ ճանաչում, այդուհանդերձ, չի լինի: Կնեսետում քվեարկելու դեպքում իշխող կուսակցության մեծամասնությունը ճանաչմանը դեմ կլինի, քանի որ նրանց այդպես կասի վարչապետը:
Հատկանշական է այն փաստը, որ երեկվա քննարկման ժամանակ շատերը վկայակոչում էին Ֆրանսիայի կողմից ընդունված օրինագիծը՝ նշելով, որ՝ տեսեք, ֆրանսիացիները չվախեցան հակամարտության մեջ մտնել Թուրքիայի հետ: Սակայն այդ կարծիքներին դեմ հանդես եկավ հանձնաժողովի նախագահ Ալեքս Միլլերը՝ բացատրելով, թե կարևոր է հասկանալ, որ ամեն երկիր ունի իր կանոններն ու առաջնահերթությունները, ու այս պարագայում Ֆրանսիան կարող է իրեն թույլ տալ այն, ինչն իրեն չի կարող թույլ տալ Իսրայելը: «Բացի այդ, նրանք Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու ավելի շատ պատճառներ ունեն»,-ասաց Միլլերը՝ պարզաբանելով, որ նկատի ունի 600 հազարանոց ֆրանսահայ համայնքի առկայությունը, ինչը լուրջ ձայներ կապահովի Սարկոզիի համար:
Եթե խոսքը միայն լիներ այն մասին, թե հարկ չկա պատճենել Ֆրանսիացի պատգամավորների գործողությունները, դա թերևս հասկանալի լիներ: Սակայն հրեաները հարցի էությունը շեղում են ոչ այնքան ցանկալի ուղղությումբ՝ նշելով, թե կարիք չկա ակադեմիական ու պատմական խնդիրը վերածել քաղաքականի, այսինքն՝ կարելի է սովորել ու դասեր քաղել պատմությունից, որպեսզի ողբերգությունները չկրկնվեն, բայց դրա հետ մեկտեղ իմաստ չունի փչացնել հարաբերությունները դաշնակիցների հետ: Այս մասին հատկապես բացահայտ արտահայտվեց «Ադրբեջան-Իսրայել» միջազգային ասոցիացիայի վարչության անդամ Յանա Սալմանը. «Հայերը գրեթե հարյուր տարի առաջ տեղի ունեցած իրադարձություններն օգտագործում են քաղաքական նպատակներով: Իսրայելը չպետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը»,- հայտարարեց նա:
Դառնալով Իսրայելի քաղաքական շրջանակներում տիրող տրամադրություններին, հարկ է նկատել, որ այնտեղ ևս համակիրների թիվը մեծ չէ, իսկ ազդեցիկ դեմքերի անմիջական միջամտությունները անում են իրենց սև գործը: Այդ հակամետ դեմքերի շարքում այս օրերին հատկապես հաճախակի է հիշատակվում վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի անունը: Նրա դերակատարության և կառավարության ներսում տիրող մթնոլորտի մասին բավականին զավեշտական պատկեր է ներկայացրել IzRus.co.il կայքէջը՝ մասնավորապես գրելով. «Պատճառը պարզ է, եթե հիմա պետք լիներ քվեարկել այդ հարցով, ապա Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի մոտ կգային խորհրդականներ, ովքեր նրան կբացատրեին, որ մենք Ֆրանսիա չենք, եւ մեզ համար թուրքական թշնամանքը շատ ավելի կարևոր է, քան Ֆրանսիայի պարագայում: Նրա մոտ կգար Իսրայելի ԱԳՆ ղեկավար Ավիգդոր Լիբերմանը, ով լավ հարաբերություններ ունի ինչպես իր ադրբեջանցի գործընկեր Մամեդյարովի, այնպես էլ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ: Նա կբացատրի վարչապետին, որ թեկուզ Ադրբեջանը կապ չունի 1915-ի իրադարձությունների հետ, սակայն այնքան էլ սերտ հարաբերությունները չունի Հայաստանի հետ: Եվ Բաքվում կարող են օժանդակություն ցույց տալ եղբայրական Թուրքիային, թեկուզ և այնքան էլ չեն սիրում Էրդողանի կառավարությանը: Ու հետո բոլորը միասին կհարցնեին մեր վարչապետին. իսկ դա Ձեզ պե՞տք է»:
Այս հնչեցված հարցի պատասխանը, կարծում ենք, ակնհայտ է: Ներկա պահին չափազանց փոքր է հավանականությունն այն բանի, որ Կնեսետն ինչ-որ պահի կանաչ լույս կվառի այդ բանաձևի առաջ: Իսկ եթե հանկարծ հրաշք կատարվի և դա իրողություն դառնա, այդ դեպքում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացում մենք կունենանք հերթական և շատ նշանակալից հաջողությունը: Սա անվիճելի փաստ է, քանի որ հանրահայտ է, թե հրեական համաշխարհային կազմակերպություններն ինչպիսի մեծ ազդեցություն և դերակատարում ունեն միջազգային քաղաքական գործընթացներում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Գաղտնի անձի գաղտնի այցի գաղտնի նպատակը

31 Հկտ

Սովորաբար լրատվամիջոցներին չսիրելու պատճառներից մեկն էլ այն է, որ նրանք հրապարակում են փաստեր, որոնք ուրիշները ջանում էին գաղտնի պահել: Իրավիճակն էլ ավելի բարդ է դառնում, եթե այդ գաղտնիքներն առնչվում են դիվանագիտական կամ քաղաքական ոլորտներին: Ահա մոտավորապես նմանատիպ տհաճ մի անակնկալ մատուցեց հրեական ռուսալեզու IzRus կայքէջը, երբ գրեց, որ այս տարվա հոկտեմբերի վերջին կամ նոյեմբերի սկզբին նախատեսվում է է Հայաստանից բարձրաստիճան պաշտոնյայի այցը Իսրայել: Նույն աղբյուրի հավաստմամբ, հայ պաշտոնյան այնտեղ քննարկելու է քաղաքական ու ռազմավարական բնույթի հարցեր: «Անուղղակի նախանշաններից դատելով` նրա խնդիրն է ստուգել ռազմական ոլորտում կապերի հաստատման հավանականությունը, թեկուզ ամենասահմանափակ ձևաչափով»,- գրում էր IzRus-ը և հավելում, որ այցի նախապատրաստմամբ զբաղվում է Իսրայելի ԱԳՆ-ի Կենտրոնական Եվրոպայի և Եվրասիայի «Եվրասիա-2» բաժինը:
Ինչպես և պետք էր ակնկալել, հրապարակումից անմիջապես հետո պաշտոնական անձինք առանձնապես հակված չէին լրացուցիչ բացատրություններ կամ մեկնաբաններ տալու այս տեղեկատվության առթիվ: Երբ լրագրողները դիմեցին Իսրայելի արտաքին քաղաքական գերատեսչություն, այնտեղից ստացան ընդամենը հետևյալ պատասխանը. «Նախարարությունն առայժմ հետաքրքրված չէ այդ այցի վերաբերյալ արձագանքելու հարցում», իսկ Հայաստանում Իսրայելի դեսպան Շմուել Մերոմն ընդհանրապես հրաժարվեց որևէ մեկնաբանություն անել:
Սա հետաքրքրական հանգամանք է այն իմաստով, որ որևէ մեկն այդպես էլ չհերքեց գաղտնի պաշտոնյայի գաղտնի այցելության փաստը, նույնիսկ ավելին՝ անուղղակիորեն հաստատեցին դա:
Իսկ այդ ընթացքում հրեական թերթերն անմիջապես հաջորդ բացահայտումը հրամցրեցին՝ պարզաբանելով սպասվող բանակցությունների նպատակահարմրության առիթը: «Չնայած Երուսաղեմի ու Բաքվի, ինչպես նաև Երևանի և Թեհրանի միջև սերտ կապերին, Իսրայել կժամանի Հայաստանի բարձրաստիճան ներկայացուցիչը` ռազմական հարցերում համագործակցության հնարավորությունը քննարկելու համար: Անկարայի տարածաշրջանային քաղաքականությունը բարենպաստ ֆոն է դրա համար»,- գրեցին քաղաքական վերլուծաբանները:
Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Իրանի անունների հիշատակումը հենց այն գայթակղության քարն է, որի վրա մինչ օրս սայթաքում են հայ-հրեական առնչությունները: Վաղուց ձևավորվել է այն կարծիքը, թե բավական է, որ Թել Ավիվն ու Երևանը համագործակցեն, և անմիջապես կբացվի Պանդորայի տուփը՝ իր բոլոր անկանխատեսելի հետևանքներով: Սակայն, ինչպես տեսնում ենք, այնուամենայնիվ կան որոշակի քաղաքական շրջանակներ, որոնք այդպես չեն կարծում և ջանում են սկզբնական քայլերը կատարել՝ հարաբերություններ ստեղծելու ուղղությամբ: Այլ բան է, որ այս պահին Հայաստանի բարձրաստիճան ներկայացուցչի Թել Ավիվ այցի վերաբերյալ տեղեկատվության հրապարակումը նյարդայնացնում է թե Հայաստանի և Իսրայելի իշխանություններին: Սա հաստատում է նաև IzRus-ի գլխավոր խմբագրի տեղակալ Ալեքսանդր Գոլդենշտեյնը՝ ելնելով ստացված արձագանքներից: Նրա խոսքով` այդ տեղեկատվությունը խնամքով թաքցվում է ու միակ բանը, որը կարելի է այսօր միանշանակ արձանագրել` խիստ գաղտնիության ռեժիմի փաստն է: «Ո՞վ է գալու Իսրայել, ու՞մ հետ է հանդիպելու, և կոնկրետ ի՞նչ հարցեր են քննարկվելու, այս ամենը գաղտնի է պահվում»,- ընդգծել է Գոլդենշտեյնը:
Հայաստանում ևս առանձնահատուկ վերաբերմունք է ձևավորվել թե այցի և թե, ընդհանրապես, հայ-իսրայելական կապերի մասին: Հատկապես վերջին շրջանում` Թուրքիայի և Իսրայելի միջև հակամարտության ֆոնին մեր քաղաքացիների կարծիքներն այդ հարցում բաժանվել են: Մի մասը կարծում է, որ պետք է օգտվել նրանց անհաշտությունից՝ հանուն սեփական շահերի, մյուսները գտնում են, որ Իսրայելը հայկական հարցում ղեկավարվում է սեփական մղումներով և անկեղծ մտադրություններ չունի սերտ հարաբերություններ հաստատել Հայաստանի հետ: Վերջին մտքի հետ թերևս կարելի է համաձայնել՝ դիտարկելով, թե ինչպես և ինչ հետևողականությամբ են Թել Ավիվում վերաբերվում այն բոլոր խնդիրներին, որոնք «հայկական» պիտակն են կրում:
Ի դեպ, ավելորդ չէ հիշեցնել, որ ընդամենը երկու ամիս առաջ՝ օգոստոսի վերջին Երևանում կայացավ հայ-իսրայելյան քաղաքական խորհրդակցությունների հերթական փուլը: Այն ժամանակ Հայաստան էր եկել Իսրայելի ԱԳՆ քաղաքական տնօրեն Փինխաս Ավիվին։ Խորհրդակցությունների ընթացքում քննարկվեցին Հայաստան-Իսրայել համագործակցությանը վերաբերող խնդիրներ, մերձավորարևելյան ու հարավկովկասյան տարածաշրջաններում տեղի ունեցող զարգացումները, ինչպես նաև երկկողմ հետաքրքրություն ներկայացնող այլ հարցեր։ Հետո հյուրերը եղան Էջմիածնում ու նույնիսկ ծաղիկներ դրեցին Ծիծեռնակաբերդում: Բայց նույնիսկ այս ամենից հետո էլ հրեական պետության ղեկավարները նախապատվությունը տալիս են դանդաղ գործողություններին: Նրանց բոլոր կարգի վերլուծություններն ու քննարկումները առայժմ հանգում են միևնույն մտքերին: Իսկ այդ մտքերն այսպիսին են՝ Հայաստանը Իրանի հետ շատ լավ հարաբերություններ ունի, Իսրայելը` ոչ: Իսրայելը բարեկամություն է անում Ադրբեջանի հետ, նավթ է գնում: Այդ ընթացքում Թուրքիան ճնշում է գործադրում Ադրբեջանի հանդեպ, որպեսզի Բաքուն սահմանափակի հարաբերությունները Իսրայելի հետ: Ու թեև Իսրայելը չի գնա Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների վատթարացմանը, սակայն Երևանի և Թել Ավիվի միջև որոշակի ջերմացում ակնկալելուն նույնպես դեմ չէ: Միայն թե այժմ այդ բանը նա կանի ոչ այնքան բացահայտ, ինչպես ընդունված է: Եվ հենց այս պատճառով էլ հայ պատվիրակը առայժմ Իսրայել կարող է մեկնել միայն գաղտնի և նրանց զրույցների բովանդակությունը ևս կմնա գաղտնիության շղարշի տակ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Խղճի արթնացման էվոլյուցիան

24 Մյս

Իսրայելի խորհրդարանի (Կնեսետի) որոշումը` քննարկել Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցը, ամեն դեպքում անսպասելի էր, թեև դրա համար կային բոլոր նախադրյալները և նման հնարավորության մասին խոսվում էր վաղուց: Սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, թե նախկինում հրեաներն ինչպիսի համառությամբ էին շրջանցում այս հարցին անդրադառնալու բոլոր փորձերը, տպավորություն էր ձևավորվել, որ Եղեռնի թեմայի նկատմամբ այդ երկրում կիրառվող տաբուն կլինի անժամկետ: Այժմ կարծես թե հոռետեսության ամպերը հետզհետե ցրվում են, իսկ Կնեսետն իր հերթին այս ընթացքում կատարեց առաջին շոշափելի քայլը`ընդունելով հայկական հարցը խորհրդարանի կրթության հանձնաժողովին փոխանցելու` «Մերեց» կուսակցության առաջարկը։ Սրան կողմ քվեարկեցին նիստին մասնակցող 20 պատգամավորները, ինչպես նաև կառավարության ներկայացուցիչները: Եթե հիշյալ հանձնաժողովը նույնպես դրական եզրակացության հանգի, ապա նախագիծը կվերադառնա լիագումար նիստ, և այն ժամանակ արդեն հույսերն այն մասին, թե առաջիկա ամիսներին կամ տարվա ընթացքում Ցեղասպանության ճանաչումը Իսրայելում կարող է իրականություն դառնալ, այնքան էլ աննյութական չեն լինի:
Առայժմ բոլորի ուշադրությունը բևեռված է հրեական օրենսդիր մարմնում առկա տրամադրությունների (կամ ավելի ճիշտ կլինի ասել` տրամադրությունների շրջադարձային փոփոխության) վրա: Հատկանշական է, որ կայացած նիստի ժամանակ ելույթ ունեցողները առանձնակի շեշտադրությամբ են նշել, թե Թուրքիայի հետ Իսրայելի ներկա հարաբերությունները չպետք է պատճառ դառնան, որ Իսրայելը չճանաչի պատմական իրողությունը: Նույնիսկ Իսրայելի Կնեսետում մեծամասնություն կազմող խորհրդարանական կոալիցիայի նախագահ Էլկինն է հարկ համարել շարադրել իր տեսակետը` արտասանելով հիրավի պատմական մտքեր: «Իսրայել պետությունը, որը ողջ աշխարհից պահանջում է պատմական արդարության ճանաչումն ու բարոյական չափանիշների հարգումը, չի կարող գործել այդ կոչերին հակառակ՝ ղեկավարվելով միայն նեղ քաղաքական նկատառումներով: Ժամանակն է եկել վերջ դնելու Թուրքիային սիրաշահելու քաղաքականությանը և, վերջիվերջո, հայտարարել հայերի ցեղասպանության մասին: Հրեական պետությունը պետք է լիներ առաջինը պաշտոնապես ճանաչած երկրների շարքում: Ցավոք սրտի, Իսրայելը Արևմուտքի վերջին երկրներից է, որը մինչ օրս դա չի արել: Բայց ավելի լավ է ուշ, քան երբեք»,- հայտարարել է նա:
Հրեա քաղաքական մտքի արթնացած խիղճը ակնհայտորեն պիտի ապշեցներ բոլոր նրանց, ովքեր քաջածանոթ էին այս շահարկված ու չարչրկված նյութի նախապատմությանը: Հայտնի է, որ նախկինում խորհրդարանը որոշել էր հարցը քննարկել պաշտպանության և արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում: Իսկ այդ հանձնաժողովն իր նիստերը գումարում է դռնփակ: Սա հարուցում էր մտահոգություն, որ նման պայմաններում հարցը քննարկման դնելով` հանձնաժողովը վերստին կառաջնորդվեր ինչ-ինչ քաղաքական նկատառումներով ու կարող էր Ցեղասպանության հարցի ճանաչման վերաբերյալ բացասական կարծիք տալ խորհրդարանին: Այժմ, դատելով արդեն տեղի ունեցած դեպքերից և քննարկումներից, որին մասնակցեցին նաեւ Կնեսետի ղեկավարը, իշխող քաղաքական կոալիցիայի նախագահը, երկրի քաղաքական վերնախավում նախօրոք ձևավորվել էին բարենպաստ պայմաններ ցեղասպանության ճանաչման խնդիրը գոնե մինչև այս հանգրվան բարեհաջող առաջ մղելու համար:
Ինչ խոսք, չի կարելի ուրանալ, որ եղածը նաև տեղի հայ լոբբիստների տարիների տքնաջան աշխատանքի արդյունք է: Սակայն ոչ մի կերպ չնսեմացնելով նրանց վաստակը, այնուամենայնիվ պետք է մնանք այն խորին համոզմանը, որ առաջընթացի առյուծի բաժինը ընկնում է իրավիճակային փոփոխություններին և առաջին հերթին Իսրայել-Թուրքիա հարաբերությունների արդի բնույթին: Պաշտոնական Թել Ավիվը իր գործողություններով որևէ կասկած չի թողնում, որ ցեղասպանության ճանաչման հարցը սկսել է օգտագործել որպես Թուրքիայի իշխանություններին ուղղված սպառնալից նախազգուշացում: Այլ կերպ ասած, եթե դիտարկելու լինենք լայն ասպեկտով, ապա նույնիսկ կարող ենք պնդել, որ այդ քայլին մղող դրդապատճառները մեծ հաշվով որևէ ընդհանուր բան չունեն ոչ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և ոչ էլ Հայաստան-Իսրայել հարաբերությունների հետ։ Ինչպես արդեն շատ անգամներ և շատ երկրների գործողություններում ենք տեսել, իսրայելցիները նույնպես մեր խնդիրը վերածում են մի դագանակի, որով պիտի հարվածեն թուրքերին` նրանց հավակնություններն ու ոտնձգությունները սաստելու համար: Իսկ հայկական կողմին այլ բան չի մնում, քան աչք փակել բարոյական շերտերի առաջ և հուսալ, որ նպատակը կարդարացնի միջոցները:
Այս իմաստով շատ ավելի լավատեսները նույնիսկ շտապում են մեծ-մեծ ծրագրեր կանխատեսել ապագայի համար: Նրանք ենթադրում են, որ Իսրայելի կողմից Ցեղասպանության հարցի ճանաչմանը կարող են հաջորդել այնպիսի ուշագրավ զարգացումներ, ինչպես, օրինակ, Իսրայել-Հայաստան փոխհարաբերությունների ջերմացում, դիվանագիտական կապերի ամրապնդում, և այդ բոլորն, իհարկե, ի նպաստ Հայաստանի: Էլ ավելի ընդգծված երևականության տեր դիտորդները համոզված են, որ հրեաների քայլը կհանգեցնի ԱՄՆ-ի կողմից ճանաչման գործընթաց սկսելուն, քանի որ հրեական լոբբիստները մեծ ազդեցություն ունեն ամերիկյան կառավարությունում: Սակայն վառ ցանկություններից այն կողմ իրողությունն է, համաձայն որի Իսրայելի քաղաքական գործիչները գիտեն, թե ինչ է հետևելու դրան, թե ինչպես է դա ազդելու Իսրայելի տնտեսության և անվտանգության վրա: Եվ ուրեմն իմաստ կա այս անգամ վաղվա օրվան նայել հրեաների աչքերով:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Վտանգ, որ դեռ անուն չունի

21 Փտր

Երբ Ահաբեկչության դեմ պայքարող իսրայելական պետական բյուրոն հրապարակեց այն պետությունների ցանկը, որտեղ մեծ է հավանականությունը, թե մոտ ժամանակներս հարձակումներ կլինեն իսրայելցիների ու իսրայելական դիվանագիտական կառույցների դեմ, ամենաշատը զարմանալու պատճառ ունեցանք հայերս, քանի որ հնարավոր 9 պետությունների ցանկում նշվել էր նաև Հայաստանի անունը: Ի՞նչ ընդհանուր բան կարող էր Հայաստանն ունենալ «Հըզբալա»-ի առաջնորդ Իմադա Մուղնիի սպանության, այդ դեպքի 3-րդ տարելիցի և դրա արդյունքում վրիժառության ակտ կատարելու սպառնալիքների հետ, մնաց անպատասխան ու անհասկանալի: Մեր երկրի ԱԳՆ-ն, որի անմիջական պարտականություններից մեկն էլ քաղաքացիներին պարզաբանումներ տալն է, դարձյալ բերանը ջուր առավ ու հրաժարվեց որևէ հայտարարություն անելուց: Եղած զարմանքներին գումարվեց մի զարմանք էլ այն բանի համար, որ Երևանում Իսրայելի դեսպանատուն ոչ եղել է ու ոչ էլ կա, ուրեմն և չեղած դեսպանատունը հօդս ցնդեցնելու ծրագիրը ոչ մի գնով իրագործելի չէր լինի նույնիսկ աշխարհի ամենապրոֆեսիոնալ տեռորիստի համար: Այս բոլորն այնքան տարօրինակ էր, որ արդեն ոչ թե մենք, այլ Հայաստանում հրեական համայնքի ղեկավարը սադրանք որակեց իսրայելական պետական բյուրոյի հայտարարությունը։ «Այս լուրը սադրանք է։ Հայաստանը տոլերանտ երկիր է, այստեղ ամեն ինչ լավ է, հանգիստ է։ Նմանօրինակ լուրերը տարածվում են հատուկ, որպեսզի այս սիրուն երկրում զբոսաշրջությունը չզարգանա»,- ասաց նա:
Հնարավոր պատճառների մասին դեռ կխոսենք, իսկ մինչ այդ նշենք, որ մեզնից զատ հատկապես վտանգավոր պետություններ էին դիտվում Ադրբեջանը, Վրաստանը, Թուրքիան, Վենեսուելան, Եգիպտոսը, Կոտ-դ-Իվուարը, Մալին ու Մավրիտանիան: Ի դեպ, սա նոր բան չէ, Իսրայելն արդեն 3-րդ տարին է, որ փետրվարին հայտարարում է բարձր պատրաստականության մասին։ Սակայն այժմ տարբերությունը կայանում է նրանում, որ սպառնալիքը ոչ թե ընդհանուր է, այլ վերաբերում է կոնկրետ երկրների: Եվ ահա, ահաբեկչությունների վտանգով պայմանավորված երեք երկրներում սկսեցին փակվել Իսրայելի ներկայացուցչությունները: Առաջինն այդ շարքում Թուրքիան էր: Անկարայում փակվեց Իսրայելի դեսպանատունը, իսկ Ստամբուլում` իսրայելյան հյուպատոսությունը: Շատ չանցած Իսրայելի դեսապանատունը դադարեցրեց իր աշխատանքը Վրաստանում: Դիվանագիտական առաքելության աշխատակիցները հրաժարվեցին մեկնաբանություններից, ԱԳՆ-ն նույնպես պարզաբանում չտվեց: Եվս մի փոքր, ու եռյակն ամբողջացրեց Ադրբեջանում Իսրայելի դեսպանատունը: Նրա դռները կողպվեցին անորոշ ժամանակով:
Ի՞նչ կարող էր սա նշանակել: Եթե կա վտանգ, այդ դեպքում ինչու՞ խուսափել այդ բանն ասելուց և փոխարենը եղածը բացատրել ինչ-ինչ տեխնիկական խնդիրներով, որոնք որևէ մեկը լուրջ ընդունել չի պատրաստվում: Ի վերջո կա Ահաբեկչության դեմ պայքարող իսրայելական պետական բյուրոյի հայտարարությունը, էլ ի՞նչ կարիք կա մուկնուկատու խաղալ:
Բայց պարզվում է, որ կարիք կա: Ենթադրենք, թե Իսրայելին իսկապես սպառնացել են: Այդ դեպքում ինչպե՞ս բացատրել այն, որ օրերս Միացյալ Նահանգները հանկարծ որոշեց ոչ թե հրեաներին, այլ իր քաղաքացիներին նախազգուշացնել Ադրբեջանում հնարավոր ահաբեկչության մասին: Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպանատունը վերջին երկու շաբաթում երկու հաղորդագրություն տարածեց միևնույն բովանդակությամբ, որում վերահաստատել էր սպառնացող վտանգը: «ԱՄՆ պետքարտուղարությունը տեղեկությունների է տիրապետում, որ Ադրբեջանում ամերիկյան շահերի դեմ ահաբեկչություններ են հնարավոր: Այդ վտանգը լուրջ է մնում»,- ասված էր հաղորդագրության մեջ: Բայց արի ու տես, որ ոչ մի ամերիկացու մտքով չանցավ իսրայելցիների օրինակով փակել Բաքվում ԱՄՆ դեսպանատունը:
Մի պահ պատկերացնենք, թե Վաշինգտոնն ու Թել Ավիվը միևնույն բանի մասին են խոսում: Այդ դեպքում ի՞նչ բացատրություն կարելի է տալ Վրաստանի անվտանգության կոմիտեի նախագահ Գիվի Թարգամաձեի այն պնդմանը, թե Իսրայելի նման որոշումը, ինչպես նաև որոշումը, որով Վրաստանը, Հայաստանն ու Ադրբեջանը մտցվել են Իսրայելի քաղաքացիների համար վտանգավոր համարվող երկրների ցանկի մեջ, կապված է Իրանին տարածքով մոտ գտնվելու հետ: Իսկ ու՞ր մնաց հանգուցյալ Իմադա Մուղնիի հիշատակը, ու՞ր անհետացան պաղեստինցի և այլ ազգության ծայրահեղական խմբավորումները, որոնք իբր խոստացել էին տարբեր երկրներում Իսրայելի ներկայացուցչությունների նկատմամբ ահաբեկչական գործողություններ կատարել, եթե ամբողջ իրարանցման մեղավորը Իրանն է:
Սակայն պատկերացրեք, որ սա էլ դեռ վերջնական փաստարկումը չէ: Հաջորդ վարկածն անմիջականորեն վերաբերում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի կողմից ստորագրված մի հրամանագրի, որով հաստատվում է Ադրբեջանի ԱԳՆ և Պաղեստինի պետության միջև Բաքվում Պաղեստինի դեսպանատան գործունեությանը նյութատեխնիկական օգնություն ցուցաբերելու մասին համաձայնագիրը: Այդ համաձայնագրում ուշադրություն է գրավում «Պաղեստինի պետություն» արտահայտությունը: Եվ այժմ Բաքվի դիվանագիտական շրջանակներում շատերն են համոզված, որ Ադրբեջանում Իսրայելի դեսպանատան աշխատանքը դադարեցնելու պատճառը հենց դա է, Իսրայելը դրանով սպառնացել է Պաղեստինի հետ պաշտոնական հարաբերություններ ստեղծած Ադրբեջանին: Նույնիսկ խոսվում է մի հեռագրի մասին, որտեղ իբր գրված է եղել, որ եթե պաշտոնական Բաքուն Պաղեստինի հետ կապված քաղաքականությունը չվերանայի, Իսրայելը նույն քայլերը կարող է գործադրել Լեռնային Ղարաբաղի հարցում` անտեսելով Բաքվի հետ բարեկամական հարաբերությունները:
Այս բոլորն` ի գիտություն: Իսկ հիմա` մեկ այլ դիտարկման մասին, որը ևս գոյության ու արծարծվելու իրավունք ունի: Իսրայելը, ԱՄՆ-ն, այնուհետև Մեծ Բրիտանիան ու Ֆրանսիան համարյա միաժամանակ իրենց քաղաքացիներին հորդորեցին հեռու մնալ Անդրկովկասից: Եվ բոլոր դեպքերում առանձնապես ընդգծվում էին Հայաստանը, Ադրբեջանն ու Լեռնային Ղարաբաղը: Ընդ որում, ընդգծվում էին ակնհայտ անհիմն ու նույնիսկ ծիծաղելի պատճառաբանություններով: Օրինակ, որքանո՞վ է խելամիտ սեփական երկրի քաղաքացուն ասել, թե կարիք չկա գնալ Հայաստան, քանի որ ինչ-որ տեղ` Սյունիքում ականապատված վայրեր կան: Նման բան նույնիսկ Հայաստանն իր քաղաքացիներին չի զգուշացնում: Բայց ահա Փարիզում դրա մասին մտածել են ու խիստ անհանգստացել. հանկարծ մի բան չպատահի՞ լեն ու բոլ երկիրը թողած սահմանի ականների վրա շրջագայող իրենց զբոսաշրջիկներին…
Իսկ գուցե այդ երկրներում իսկապե՞ս գիտեն մի լուրջ բան, որը մենք դեռ չգիտենք: Ասենք, պատերազմի վերսկսման հավանականությունը, ինչը բոլորովին էլ յոթ սարից այն կողմ չէ: Ուրիշ ի՞նչը կարող էր այդպես միանգամից ոտքի հանել բոլորին և ստիպել` դիմելու ծայրահեղ քայլերի:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Հրդեհն այդքան հեշտ չի մարվի

14 Դկտ

«Սառույցը հալչում է»,- բացականչեցին շատերը, երբ այս ամսվա սկզբին Իսրայելի Հայֆա քաղաքում բռնկված խոշոր հրդեհների ժամանակ թուրքական երկու ինքնաթիռներ եկան միանալու ծավալված փրկարարական աշխատանքներին: Մայիսի 31-ի դրամատիկ դեպքերից հետո, երբ Իսրայելի ռազմածովային ուժերը հարձակում գործեցին վեց նավից բաղկացած «Ազատության նավատորմի» վրա ու սպանեցին 9 թուրքերի, սա ամիսներ տևած լարվածությունից հետո առաջին բարի կամքի դրսևորումն էր: Թել-Ավիվից վարչապետի գրասենյակն անմիջապես գոհունակություն հայտնել Էրդողանի որոշման կապակցությամբ՝ նշելով, որ իրենք գնահատում են Անկարայի այդ ժեստը: Դրանից անմիջապես հետո սկսեցին շրջանառվել լուրեր այն մասին, թե իբր թուրքական և իսրայելական կողմերը նախապատրաստում են երկու երկրների հարաբերությունների բարելավման մասին պայմանագրի նախագիծ, իսկ Ժնևում ընթացող գաղտնի բանակցությունների արդյունքում Իսրայելը համաձայնել է ներողություն խնդրել Թուրքիայից ու նավերի դեմ իրականացրած գործողությունների ընթացքում տուժածներին փոխհատուցում տրամադրել։ Դրա դիմաց Թուրքիան իր հերթին համաձայնել է կարգավորել հարաբերությունները և Թել-Ավիվ ուղարկել իր դեսպանին:
Թվում էր` ուր որ է Իսրայել-Թուրքիա ճգնաժամը կմոտենա իր ավարտին՝ տեղը զիջելով այսպես կոչված «հրդեհային դիվանագիտությանը»: Ընդ որում, առաջին հայացքից նման հանգուցալուծումը կարծես թե բխում էր երկուսի շահերից: Թուրքիան հետաքրքրված էր տնտեսական կապերով և այնպիսի տպավորություն էր թողնում, որ ինքը պատրաստ է համագործակցել Իսրայելի հետ: Հրեաներն էլ իրենց հերթին ընդառաջ քայլեր էին կատարում: Մասնավորապես դրա օգտին էր խոսում այն փաստը, որ դեկտեմբերի 1-ին Թել-Ավիվում մեկնարկեց թուրք-իսրայելական գործարար խորհրդի նիստը:
Սակայն շատ արագ պարզվեց, որ ամեն բան փոքր-ինչ այլ կերպ է, քան ենթադրվում էր: Թուրքիան շարունակում էր քաղաքական ու դիվանագիտական խողովակներով Իսրայելից պահանջել ներողություն խնդրել միջերկրածովյան արյունոտ միջադեպի համար: «Նախ Իսրայելը պետք է պատասխան տա մեր 9 նահատակ եղբայրների համար, ներողություն խնդրի ու փոխհատուցում վճարի: Թող ոչ ոք չակնկալի, որ մենք լռություն կպահպանենք, քանի դեռ չի մաքրվել Միջերկրական ծովում թափված արյան բիծը»,- հայտարարեց վարչապետ Էրդողանը: Նրանից ետ չմնաց նախագահ Գյուլը: Լրագրողներից մեկի այն հարցին, թե Իսրայելը կորցրե°լ է Թուրքիայի բարեկամությունը, Գյուլը պատասխանեց. «Անկասկած: Այսինքն Թուրքիայի, թուրք ժողովրդի բարեկամությունն է կորցրել»:
Այսպիսի խոսքեր լսելուց հետո դժվար չէր կռահել, թե ինչպիսին կլիներ արձագանքը: Իսրայելյան լրատվամիջոցները մեկը մյուսի ետևից վարչապետ Նեթանյահուին կոչ էին անում տուրք չտալ Անկարայի պահանջին: Հրապարակումներից մեկում, որ կրում էր «Չհամարձակվես ներողություն խնդրել» վերտառությունը, հոդվածագիրը նշվում էր, որ Նեթանյահուն իրավունք չունի հրեաների անունից գլուխ խոնարհել թուրքերի առաջ: Եվ դեռ ավելին` հենց թուրքերը պետք է ամաչեն իրենց սադրիչ գործողությունենրի համար: Իսկ եթե, այնուամենայնիվ, ներողություն խնդրելու հարկ կա, ապա «այդ դեպքում մենք պետք է ներողություն խնդրենք հայերից մեր անտարբեր լռության և քրդերից` մեր երկերեսանիության համար»,- գրում էր հոդվածի հեղինակը:
Ի վերջո Նեթանյահուին այլ բան չէր մնում, քան հրապարակավ հայտարարել, որ լրատվամիջոցներում հայտնված տեղեկությունը, թե Իսրայելը մտադիր է ընդառաջ գնալ Թուրքիային ու փոխհատուցում վճարել, չեն համապատասխանում իրականությանը: Իր հերթին Թել-Ավիվն Անկարայից պահանջում էր իսրայելցի զինվորների գործողությունները ճանաչել ոչ չարամիտ ու դադարեցնել հետաքննչական խմբի աշխատանքը, որը ստեղծվել էր ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների կոմիտեում՝ թուրքական կողմի պահանջով: Իսրայելը նաև պնդում էր, որ Թուրքիան հրապարակայնորեն հրաժարվի Երուսաղեմի նկատմամբ բոլոր իրավաբանական պահանջներից:
Այս ամենից հետո պիտի որ շատ արագ մոռացության տրվեին համատեղ ջանքերով մարված հրդեհները, քանի որ մյուս` քաղաքական ու դիվանագիտական կրակների բոցերը շատ ավելի թեժ էին և խոստանում էին էլ առավել բորբոքվել: Սակայն մյուս կողմից ամենքն էլ հասկանում են, որ հակասությունների ձնագունդը անվերջ գլորվել չի կարող և վաղ թե ուշ վրա կհասնի հանգուցալուծումը: Այս իմաստով միանգամայն տրամաբանական պիտի դիտվի այն փաստը, որ իսրայելական կողմն այնուամենայնիվ բանակցում է թուրքական իշխանությունների հետ: Ինչպես Իսրայելը, այնպես էլ Թուրքիան չեն կարող վերջնականապես անտեսել այն իրողությունը, որ իրենց համար չափազանց կարևոր է հարաբերությունների պահպանումը:
Առայժմ կան կարծիքներ այն մասին, թե թուրքական կառավարությունը, մասնավորապես վարչապետ Էրդողանը, հակաիսրայելական կեցվածք է որդեգրել` առաջիկա ընտրություններում լրացուցիչ քվեներ ապահովելու համար: Գուցե և հիմքեր կան նման տեսակետ պաշտպանելու համար, և գուցե թե այդ խաղն իրեն արդարացնի: Ամեն դեպքում հրեաների համար լուրջ անհանգստության հիմքեր է տալիս այն, որ Թուրքիան հեռանում է Արևմուտքից, փոխում է կողմնորոշման առանցքը` մերձենալով այնպիսի ռադիկալ երկրների հետ, ինչպիսին են Իրանը, Սիրիան: Իսկ այդ պարագայում անվերջ վիճաբանելը կամ ձեռքերը ծալած նստելն անհեռատեսություն կհամարվի:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Իսրայելյան զենք` Ղարաբաղի ճակատում

8 Դկտ

Երբ հայ սահմանապահները ստուգում էին սպանված ադրբեջանցի դիվերսանտի իրերը, գերազանց սպառազինված զինվորի մոտ նրանք հայտնաբերեցին նաև իսրայելական արտադրության գիշերային տեսասարք, խլացուցիչով ինքնաձիգ, սառը զենք: Սակայն դրանց պատկանելիությունն առանձնապես չզարմացրեց հայկական կողմին: Վաղուց էր հայտնի, թե Իսրայելն ինչպես է հոգ տանում Ադրբեջանի բանակի հագեցվածությունն ապահովելու համար: Այնպես որ, մեզ համար մեծ անակնկալ լինել չէր կարող նաև սկանդալային Wikileaks-ի հազարավոր բացահայտումներից այն մեկը, ուր խոսք է գնում Ադրբեջանի և Իսրայելի ռազմական հարաբերությունների մասին: Բաքվում ԱՄՆ դեսպանատան խորհրդականի այդ հեռագիրում նշվում է, որ շնորհիվ Իսրայելի հետ սերտ կապերի՝ Ադրբեջանին հասանելի է դարձել սպառազինության նոր մակարդակը՝ սեփական բանակի զարգացման համար: Ադրբեջանցի դիվանագետը նաև գրում է, թե նման տեխնիկա նա չի կարող ստանալ ոչ ԱՄՆ-ից, ոչ Եվրոպայից ու ոչ էլ հետխորհրդային երկրներից տարբեր իրավական սահմանափակումների պատճառով: Իբրև ասվածի հիմնավորում, պատճառաբանվում է, որ Արևմուտքի մյուս երկրները վախենում են վերգետնյա ռազմական համակարգեր վաճառել Ադրբեջանին Լեռնային Ղարաբաղում նոր պատերազմ չսկսելու համար, իսկ ահա Իսրայելն իրեն միանգամայն ազատ է զգում ու սիրով պատրաստ է գործարքներ կնքել և եկամուտ ստանալ հարուստ հաճախորդից:
Նախ նկատենք, որ ամերիկացի նամակագիրը չափից ավելի է խտացրել գույները և շրջանցել է ճշմարտությունն այն պարզ պատճառով, որ Բաքուն վաղուց ի վեր ակտիվ ռազմական համագործակցություն է ծավալում ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Ուկրաինայի, Բելոռուսի, Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետության հետ: Պաշտպանության ծախսերը մեծացնելով` Ադրբեջանն այսօր ռազմական տեխնիկա է ձեռք բերում նաև ՆԱՏՕ-ի այլ անդամներից` Գերմանիայից ու Իտալիայից: Այնպես որ, Իսրայելը սոսկ այդ ընդարձակ ցանկում հերթական գործընկեր է: Սակայն նույնիսկ այս պարագայում երկու երկրների համագործակցությունը առանձնակի ուշադրություն է պահանջում:
Իսրայելի ու Ադրբեջանի ռազմական կապն առաջին անգամ հրապարակայնորեն հաստատվեց 2008 թվականին (չնայած, ըստ որոշ աղբյուրների, նրանց հարաբերությունները սկիզբ են առել դեռևս 1990-ականների սկզբներին): Այն ժամանակ Բաքուն հեշտ ու հանգիստ և առանց ավելորդ դիմադրության համաձայնագիր ստորագրեց Իսրայելի պաշտպանության նախարարության հետ, որը նրան թույլ էր տալիս նռնականետներ, զինամթերք, ռեակտիվ հրետանի ու կապի միջոցներ ձեռք բերել: Նույն ժամանակ Իսրայելի Կնեսեթում այդ երկրի իշխանության ներկայացուցիչները կուրծք էին ծեծում` հավատացնելով, թե «Իսրայելը երբեք զենք չի մատակարարի մի երկրի, եթե դա կարող է սպառնալ հարևան երկրների անվտանգությանը»: Շատ ու շատ դժվար պիտի լինի մտածել, թե Թել Ավիվում ոչինչ չէին լսել Լեռնային Ղարաբաղի մասին և չգիտեին, որ Հայաստանը Ադրբեջանի հետ գտնվում է պատերազմական վիճակում: Բայց նույնիսկ տեղեկացված լինելը չխանգարեց, որպեսզի կնքվեր հարյուրավոր միլիոն դոլարների չափով գործարքը, և Իսրայելից Ադրբեջան տեղափոխվեին Lynx համազարկային 122 մմ-անոց համակարգեր, «Սոլթամ» ընկերության արտադրության հաուբիցներ ու դրանց համար ռազմամթերք, հրթիռա-հրետանային համակարգեր, «Տադիրան» ընկերության կապի միջոցներ, մեծ հզորությամբ ու հեռահարությամբ օժտված «EXTRA» հրթիռներ և այլն, և այլն: Իսկ ընդամենը երկու ամիս առաջ տեղեկություն հրապարակվեց, որ իսրայելական Elbit Systems ընկերությունն արդիականացնելու է ադրբեջանական բանակի Т-72 տանկերը: Հիշենք նաև, որ այս տարվա սկզբներին մամուլում լրատվություն սպրդեց այն մասին, որ ադրբեջանական զինվորական պատվիրակությունը գաղտնի այցելել է Իսրայելի ռազմա-արդյունաբերական մի շարք ձեռնարկություններ ու բանակցել է երկրի ռազմական ապահովման կառույցների հետ:
Հազիվ թե գտնվի ավելի պերճախոս վկայությունն այն իրողությյան, որ Իսրայելն ակնհայտորեն փորձում է ներխուժել կովկասյան առանց այդ էլ անկայուն տարածաշրջան` իր ներկայությամբ մեծացնելով պատերազմի վերսկսման հնարավորությունը: Թել Ավիվի այս «դեպի հյուսիս» տեղաշարժերի մասին այսօր զանազան ենթադրություններ են արվում, որոնցից մեկի համաձայն էլ ադրբեջանա-իսրայելական հարաբերությունների ակտիվացումը կարող է պայմանավորված լինել հայ-թուրքական հարաբերություններում նշմարված փոփոխություններով, մի հանգամանք, որն անհետևանք չմնաց ու որոշակի լարվածություն հաղորդեց նաև թուրք-ադրբեջանական հարաբերություններին: Սակայն Իսրայելում նախընտրում են դա արդարացնել սոսկ Իրանից եկող վտանգներով: Հատկանշական է, որ Իսրայելի հետ ձայն ձայնի տված, Ադրբեջանը նույնպես սկսել է Իրանը դիտարկել որպես իր անվտանգության գլխավոր սպառնալիք: Այսպես շատ հարմար է, և ցանկացած դեպքում կարելի է Արևմուտքին բացատրել, թե հատկապես դրանով է պայմանավորված երկու երկրների համագործակցությունը, առավել ևս, որ վերջիններիս կապը լուրջ դժգոհություն է հարուցել Իրանի պաշտոնական օղակներում, և Թեհրանում բացահայտորեն ու խստությամբ դատապարտում են Ալիևի իսրայելական քաղաքականությունը: Միայն թե այնքան էլ հեշտ գործ չէ մախաթը պարկում պահել ու Հայաստանի փոխարեն մատնացույց անել Իրանին: Զենքի ու ռազմամթերքի այդ ահռելի պաշարը, որ կուտակվում է Բաքվում, գործադրման մեկ հասցե կարող է ունենալ, և դա Ղարաբաղն է: Տարօրինակ է միայն, որ, ի տարբերություն Իրանի, Երևանում ու Ստեփանակերտում շարունակում են համառ լռություն պահպանել, և այդ լռությունն այս պահին ոչ մի արդարացում չունի:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ԲԵՆ ՀՈՒՐԻՈՆ

11 Նյմ

ԲԵՆ ՀՈՒՐԻՈՆ
(Իսրայելի առաջին վարչապետը)

Արտաքին քաղաքականությունը և պաշտպանական քաղաքականությունը նույն նպատակին են ծառայում: Եթե պարզաբանումները չեն օգնում, ուժի են դիմում: Ուժը միայն բանակը չէ, այլ նաև քաղաքական իրականության ստեղծման հնարավորությունը…
Երբ պետությունը հռչակվեց, նրա առջև երեք խնդիր ծառացան. սահմանների խնդիրը, փախստականների խնդիրը և Երուսաղեմի խնդիրը: Դրանցից ոչ մեկը չի լուծվել և չի լուծվելու համոզման ճանապարհով: Դրանց լուծմանը կարող է նպաստել միայն քաղաքական փոփոխությունների անշրջելիության ընդունումը: 1948թ. ամռանը մենք խափանեցինք Բերնադոտի պլանը հարավային կամպանիայի օգնությամբ: Մենք զավթեցինք Բեեր Շևուն ՄԱԿ-ի և անվտանգության խորհրդի կարծիքին հակառակ: Նույնը վերաբերում է նաև Յաֆոյին, Լոդին, Ռամլային և Արևմտյան Գալիլեային: Փախստականների խնդիրը նույնպես կլուծվի փաստերի ուժով, այն է` նրանց վերադարձն արգելելով: Այս հարցում մեր դիրքորոշման արդարացիությունը բացատրելն ամենադժվարն է լինելու: Այս երեք խնդիրների լուծման մեջ անշրջելի քաղաքական իրականության ստեղծումը գերակայում է համոզման քաղաքականության նկատմամբ, և պետք է անել այն, ինչ պետք է` չվախենալով, թե դա առաջ կբերի զայրույթ մեր դեմ և կհանգեցնի աշխարհի թշնամական ռեակցիային…

… Ես գիտեմ, որ տարբերություն կա հարգարժան թերթի տերերի ու հեղինակների և Կիներեթի ձկնորսների միջև: Թերթի տերը կրթված մարդ է, հայտնի ընտանիքից, նշանավոր բիզնեսմեն, իսկ Կիներեթի ձկնորսները հասարակ աշխատավոր մարդիկ են, որ Կիներեթի ջրերում հոգում են իրենց ապրուստը ծանր աշխատանքով: Բայց իսրայելյան կառավարությունը պարտավոր է պաշտպանել նաև հասարակ ձկնորսի կյանքը, որն ազնվորեն կատարում է իր աշխատանքը, և ապահովել իր սուվերեն իրավունքները Կիներեթում ոչ պակաս չափով, քան Թել Ավիվում…
Որոշ մարդիկ, որ փորձում են հանրային կարծիք ձևավորել Թել Ավիվի իրենց բարեկեցիկ բնակարաններից, չեն հասկանում տարրական և, գուցե, ողբերգական ճշմարտությունը. առանց Իսրայելի սահմանների էֆեկտիվ պաշտպանության անվտանգություն չի լինի նաև Թել Ավիվի բնակիչների համար… Մենք բոլորս, երկրի բոլոր բնակիչներս, Մեթուլից մինչև Էյլաթ, մի նավակի մեջ ենք նստած, և մեր բոլորի ճակատագիրը նույնն է:

%d bloggers like this: