Tag Archives: Ժառանգություն

Երեքը և մյուսները

18 Հնվ

Առաջկա խորհրդարանական ընտրությունների կարևոր ինտրիգներից մեկն իր պատասխանը ստացավ: Երկար ժամանակ քննարկվող և այդ առթիվ ամենատարբեր ենթադրությունների արժանացած հարցը հիմա արդեն բացահայտված է. «Բարգավաճ Հայաստանը» ընտրություններին մասնակցելու է միայնակ: Այս մասին երեկ տեղեկացրեց ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը: Որքան էլ այժմ ասվի, թե նման հանգուցալուծումը կանխատեսելի էր, այնուամենայնիվ մինչև վերջին պահը դեռևս պահպանվում էր այն համոզմունքը, թե ԲՀԿ- Հանրապետական դաշինքն ուղղակի անխուսափելի է, իսկ միասնական ցուցակ ունենալը ամեն կարգի շահարկումներից ու կոնֆլիկտներից զերծ մնալու միակ լուծումն է: Սակայն, ինչպես տեսնում ենք, երկու գլխավոր մրցակիցների «ապահարզանը» կայացած փաստ է, ինչը խոստանում է միանգամայն այլ զարգացումներ և մրցակցության որոշակի լարվածություն:
Հատկապես ԲՀԿ-ի հայտարարությամբ էր պայմանավորված, որ երեկ միանգամից մի քանի հանրապետականներ տարբեր աղբյուրներով տեղեկացրեցին, թե Հանրապետական կուսակցությունը ևս միայնակ կմասնակցի մայիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններին: Եվ որքան էլ նրանք ինքնավստահ շեշտադրությամբ նշեն, թե ՀՀԿ-ն որոշել է համամասնական ընտրապայքարում միայնակ հասնել բացարձակ հաղթանակի ու պայքարել մեծամասնական բոլոր տեղերի համար, արդեն հասկանալի է, որ նման որոշումը բոլորովին էլ ինքնաբուխ չէր, այլ թելադրված էր իրավիճակային փոփոխություններով: Հազիվ թե հանրապետականներն այս պահին անկեղծորեն հավատում են, որ մայիսին իրենք կարող են ջախջախիչ հաղթանակ տոնել: Սթափ դատողության պարագայում պիտի շատերի համար պարզ լինի, որ մրցակից ուժերի թիվը մեկով համալրելու հետ մեկտեղ նրանք կորստի են մատնում ևս մի էական բան. այն է՝ ԲՀԿ-ի հետ միասնական ցուցակ ունենալու բուն նպատակը: Իսկ այդ նպատակը պայմանավորված էր մեկ գլխավոր նկատառումով՝ որպեսզի ԲՀԿ-ն անակնկալ չմատուցի ընտրությունների շրջանում: Այսինքն, եթե նրանք ձեռք-ձեռքի տված էին պայքարի մեջ մտնում, ապա դա ՀՀԿ-ի համար երաշխիք էր, որ գործընկերը պատրաստվում է հարգել նախապես ձեռք բերված պայմանավորվածությունները, որոնք ամրագրված են կոալիցիոն հուշագրով: Իսկ նման պայմանավորվածությունների թվում հիմնական կետը պիտի վերաբերեր նախագահական ընտրություններին Սերժ Սարգսյանի թեկնածությանը սատարելու խնդրին: Այժմ այդ հարցը վերստին բաց է մնում, և դեռ վաղ է կանխորոշել, թե այն ինչպիսի շրջադարձեր կարող է ունենալ:
Իբրև վերը թվարկված դեպքերի շղթայական արձագանք, երեկ իրենք խոսքը ասացին նաև գլխավոր ընդդիմադիր ուժի՝ Հայ ազգային կոնգրեսի ներկայացուցիչները: Վերջիններս հայտնեցին, որ այսօր կայանալիք քաղխորհրդի նիստում կքննարկի առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու ձևաչափը: Ակնհայտորեն ՀԱԿ-ի համար ևս անակնկալ էր ՀՀԿ- ԲՀԿ տարանջատումը, և այժմ անհրաժեշտություն կա ժամ առաջ հստակեցնել մարտավարության այն դրվագները, որոնք պայմանավորված էին քաղաքական այս ուժերի հետագա պահվածքով: Հարցին, թե հնարավո՞ր է, որ քաղխորհրդի նիստում քննարկվի նաև խորհրդարանական ընտրություններում ՀԱԿ-ի համամասնական ցուցակի հարցը, Կոնգրեսի անդամները պատասխանել էին, որ նման մտադրություն չկա, սակայն օրակարգը դեռևս ձևավորված չէ, դրա վերաբերյալ կարող են լինել տարբեր առաջարկություններ, և հնարավոր չէ բացառել նման հարցի քննարկումը: Այս վերջին խոսքերն արդեն իսկ մատնում են ՀԱԿ-ի անպատրաստ լինելն ու շտապողականությունը: Անօրակարգ նիստ գումարելու փաստն ինքնին հուշում է, որ ընդդիմությունը այժմ խնդիր ունի ժամ առաջ ճշտելու հետագա քայլերի տրամաբանությունը և հստակեցնելու, թե քանի ճակատով է պատրաստվում կռիվ մղել:
Բայց եթե մոտեցող ընտրությունների գլխավոր դերակատարների առնչությամբ այժմ որոշ բաներ քիչ թե շատ պարզվում են, ապա չբացահայտված խնդիրների թվում նույնպես քիչ չեն ենթադրվող անակնկալները: Առաջին հերթին դա վերաբերում է այն ուժերին, ովքեր կարող են համախմբվել նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի շուրջ: Ու վերստին երեկ, (և ոչ պատահականորեն), տեղեկատվություն տարածվեց այն մասին, որ մոտ օրերս Քոչարյանը ընտրությունների առնչությամբ հանդես կգա հատուկ հայտարարությամբ: Բացառված չէ, որ այդ հայտարարությունը հիմնավորապես շրջի բոլոր խաղաքարերի դասավորությունը՝ թելադրելով մի այնպիսի իրողություն, երբ անհաշտները հաշտվում են, իսկ անհամատեղելիները՝ համատեղվում: Բայց քանի դեռ այն չի հնչել, ապա կարելի է առաջնորդվել եղածով ու առկա հիմքերի վրա կառուցել մոտակա քայլերի տրամաբանությունը:
Այս պահին տեսանելի դաշտում փորձում են որոշակի ակտիվություն ցուցադրել կամ քոնե դրա պատրանքը ստեղծել ՀՀԿ-ն, ԲՀԿ-ն, ՀԱԿ-ը, ՀՅԴ-ն, «Ժառանգությունը» և նույնիսկ ՕԵԿ-ը, որտեղ շարունակում են կարծել, թե իրենք դեռևս դերակատարություն ունեն ծավալվող գործընթացներում: Դրան, իհարկե, քչերն են լուրջ վերաբերում, ինչպես, ասենք, դժվար է լուրջ վերաբերվել Պարույր Հայրիկյանի հերթական մտավարժանքին, որն այս անգամ «Կատարյալ ժողովրդավարության բանաձև» անունն ունի և մեծահոգաբար երկրին հուշում է, թե ինչպես Հայաստանը կարող է դառնալ կատարյալ ժողովրդավարական երկիր: Բայց քանի որ հայաստանցիներին կատարյալ դառնալու հեռանկարն առանձնապես չի հուզում, ինչպես որ չի հուզում ԱԻՄ-ի հետագա ճակատագիրը, ապա հասկանալի է, որ վերջինիս՝ տարբեր կուսակցությունների հետ դաշինք կազմելու առաջարկները միանշանակորեն մերժվել են: Վաղվա մարտադաշտը ուժեղների պայքարի ասպարեզն է, իսկ մանր-մունր խմբերն այս մրցության մեջ որևէ կերպ արդյունք գրանցելու շանսեր չունեն: Նույնիսկ այն կուսակցությունները, որոնք սովորաբար հենվում են մեկ անձի վարկանիշի վրա, ստիպված են մի կողմ քաշվել զանազան պատճառաբանություններով: Ոմանք ասում են, թե ֆինանսական միջոցներ չունեն, մյուները արտասանում են ամենահարմար հիմնավորումը, ըստ որի ներկայիս քաղաքական դաշտի գոյության պայմաններում ազատ, արդար և թափանցիկ ընտրությունների անցկացումը անհնար է, երրորդները կարծում են, թե սա ժամանակի անիմաստ վատնում է, մինչդեռ բուն խնդիրը հաջողության հասնելու անհավանականությունն է և ոչինչ ավելի: Իսկ եթե այնուամենայնիվ հաջողվի ձևավորել ինչ-ինչ դաշինքներ, ինչպես, օրինակ, ձախ ուժերն են պատրաստվում խումբ կազմել Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցության շուրջ, ապա այդ դեպքում էլ որակական իմաստով տեղաշարժեր չեն գրանցվի, քանի որ ընդհանուր տարածքն արդեն զավթված է և բանակները վերադասավորվում են գլխավոր ճակատամարտից առաջ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Լյուստրացիան և դրա իլյուստրացիան

2 Դկտ

Հայաստանում կրկին վիճաբանելու թեմա են գտել, և այս անգամ նման հնարավորություն ընձեռել է «Ժառանգություն» խորհրդարանական խմբակցությունը, որը մոտ երկու շաբաթ առաջ հանդես եկավ օրենսդրական մի նախաձեռնությամբ` ԱԺ-ում շրջանառության մեջ դնելով «Գաղտնազերծման (լյուստրացիայի) մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը: Եթե լսելու լինենք հեղինակների բացատրությունները, ապա ըստ նրանց այս օրինագծի նպատակն է գաղտնազերծել մինչեւ 1991թ. Հայաստանի անկախության հանրաքվեն նախկին ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի, հետախուզական, հակահետախուզական, օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների կամ այլ երկրների հատուկ ծառայությունների հետ բացահայտ կամ գաղտնի հիմունքներով աշխատած կամ համագործակցած անձանց: Իսկ այդ գործընթացն էլ իր հերթին հնարավորություն պիտի ստեղծի իրականացնել երկրի օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանության, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնող անձանց պաշտոնանկությունը, եթե վերջիններս նախկինում գաղտնի կամ բացահայտ համագործակցել են հատուկ ծառայությունների հետ, ինչպես նաև` կանխել այդպիսի անցյալով անձանց ղեկավար և այլ պաշտոններ զբաղեցնելու հավակնությունները:
Պնդել, թե ներկա պահին նման օրենք ունենալը օդի ու ջրի պես անհրաժեշտ էր հանրությանը, ճիշտ չի լինի: Ասենք ավելին, այս խնդիրը նույնիսկ սպառել է ոչ միայն իր հրատապությունը, այլև վաղեմության ժամկետը: Ընդ որում, մեր նորագույն պատմության մեջ սա առաջին դեպքը չէ, երբ պահանջ է արթնանում հրապարակել գործակալների ցուցակները: Դեռևս 1992 թվականին համանման մի օրինագիծ արդեն ներկայացվել է Գերագույն Խորհուրդ ու մատնվել անհաջողության: Ինչ վերաբերում է ներկա նախագծին, ապա դա ևս կարող է արժանանալ նույն ճակատագրին հենց թեկուզ այն պատճառով, որ վերջինիս հայտնության նպատակը միայն ներքաղաքական հարցեր լուծելն է, ինչը հազիվ թե որևէ օգուտ տա պետությանն ու մարդկանց: Ասվածի օգտին է խոսում նաև այն փաստը, որ խորհրդարանը հենց առաջին իսկ պահից դա չընդունեց, քանի որ օրինագիծը լի էր բազում թերություններով, իսկ սա էլ իր հերթին վկայությունն էր այն բանի, որ նախաձեռնողները ոչ միայն խնդիրը չէին պատկերացրել իր բոլոր հարթություններում, այլև ակնհայտորեն շտապել էին: Եվ դրա համար կար նվազագույնը մեկ ծանրակշիռ հանգամանք՝ կես տարուց սպասվող ընտրությունները…
Իհարկե, շատ հարմար և լսարանի ականջին հաճելի հնչերանգներ ունեն փաստարկումներն այն մասին, թե սա շատ կարևոր օրենք է, ուղղված է բացառապես Հայաստանի անկախության ամրապնդմանը, ժողովրդավարական կարգերի հաստատմանը և նման գեղեցիկ այլ ձևակերպումներ: Շատ հարմար է նաև վկայակոչել այլ երկրների փորձը՝ հիշելով Արևելյան Եվրոպայի ու Մերձբալթյան պետություններին և, իհարկե, նաև Վրաստանին: Սակայն այն մասին, թե ինչ շահեցին և ինչ կորցրեցին թվարկված երկրները, ոչինչ չի ասվում, ինչպես որ չի նշվում, թե նրանք ե՞րբ և ինչու՞ դիմեցին այդպիսի քայլերի, հատկապես ու՞մ դեմ էր ուղղված այդ երկրների իշխանությունների կիրառած գաղտնազերծումը, և նշված գործընթացներում որքա՞ն էական դեր էին խաղացել քաղաքական շարժառիթները: Սրանց մասին լռությունը շարունակվում է:
Երրորդ բացատրությունը, որ լսելի է «Ժառանգության» ներկայացուցիչներից, հավաստիացումն է այն մասին, թե օրենքը վերաբերում է միայն օտարերկրյա գործակալներին ր ոչ երբեք Հայաստանի անվտանգության ծառայության աշխատակիցներին: Այսքանով հանդերձ նրանք հավելում են, որ այդպիսի մարդիկ միանշանակ կան կառավարման համակարգում: «Եվ լինելով կառավարման համակարգում` նրանք միտումնավոր Հայաստանը բացասական կամ սխալ ուղղությամբ են տանում»,- եզրահանգում են օրինագծի հեղինակները:
Առաջին իսկ պահից անմիջապես հարց է ծագում. եթե կան երկրին մեծ վնաս հասցնող մարդիկ և այդ մարդկանց «Ժառանգության» անդամները ճանաչում են, ապա ինչու՞ իսկույն դրա մասին չեն հայտնում համապատասխան մարմիններին, որպեսզի վտանգը չեզոքացվի, այլ նստել-սպասում են օրինագծի ընդունմանը: Ստացվում է, որ կամ նրանք քողարկում են թշնամուն, կամ ճիշտ չեն խոսում՝ պնդելով, թե կառավարման համակարգում լրտեսներ կան:
Հաջորդ տարակուսանքը առնչվում է այն փաստի հետ, որ եթե պահանջ կա լյուստրացիայի ենթարկել այն անձանց, ովքեր մինչև անկախության հռչակումը համագործակցել են ՊԱԿ-ի հետ, ապա թերևս արժե նաև հիշել, որ ԿԳԲ կոչված կառույցը մինչև 1991 թվականը բոլորովին էլ օտարերկրյա հատուկ ծառայություն չէր այն պարզ պատճառով, որ Հայաստանը ԽՍՀՄ մի մասն էր: Այսինքն մարդիկ ծառայել ու համագործակցել են իրենց իսկ երկրի մարմինների հետ, ինչը ոչ միայն դավաճանություն չէ, այլև միանգամայն բնական երևույթ է: Ուրեմն ո՞ր մեղքերի համար նրանց պիտի դատապարտել ու ամոթանքի սյունին գամել:
Եվ կրկին մենք վերադառնում ենք այն նույն կետին, համաձայն որի գաղտնազերծման անհրաժեշտությունը պետք է բխի որոշակի նպատակներից: Սակայն մինչ այս պահը դեռ հստակ տեսանելի չէ մեկ ուրիշ նպատակ, բացի ներքաղաքական խնդիրներ լուծելը և այն, որ նման օրինագիծ ներկայացնելն իր ներսում PR-ի տարրեր է պարունակում: Իսկ այսպիսի սցենարի տրամաբանությունը հուշում է, որ առաջիկայում «Ժառանգությունը» կփորձի հանդես կգալ նաև մի քանի աղմկոտ բացահայտումներով: Սակայն հազիվ թե դրանք սպասված ներգործությունն ունենան, քանի որ ինչպես քաղաքական գործիչները, այնպես էլ հասարակությունը հետզհետե սուզվում են նախընտրական շրջանին հատուկ տրամադրությունների մթնոլորտի մեջ, իսկ այդ պայմաններում յուրաքանչյուր երևույթ առաջին հերթին բացատրվում է մեկ հիմնական դիրքից։ Այս հանգամանքը հաշվի առնելով՝ հեշտ է հասկանալ, թե ինչու այժմ շատերը համոզված են, որ «Գաղտնազերծման մասին» օրինագիծը խորհրդարան տանելով՝ «Ժառանգությունը» ընտրություններից առաջ կորցրած դիրքերի ձեռքբերման նպատակ է հետապնդում, իսկ առավել մարտականորեն տրամադրվածները գտնում են, որ հիշյալ օրինագծի նպատակը Հայաստանը թուլացնելն ու կամազուրկ երկիր դարձնելն է: «Գործակալների ցուցակները հրապարակելուց հետո ազգային անվտանգությունն առաջիկա 30 տարիներին որևէ գործակալ բերելու հնարավորություն չի ունենա: Իսկ եթե չկա գործակալ, չկա նաև օպերատիվ աշխատանք»,- ասում են նրանք:
Ինչպես տեսնում ենք, դեռ առանձնապես ոչինչ չի կատարվել, բայց արդեն իսկ ոմանք առիթը բաց չեն թողել զանազան որակումներ ու մեղադրանքներ փոխանակել՝ իրար անվանելով դավաճան, կագեբեյշնիկ, միստիֆիկատոր, ծախու լրտես, ժողովրդի թշնամի և այլն: Չենք կարող նաև չարձանագրել, որ այս օրենսդրական նախաձեռնության շրջանառումից անմիջապես հետո աննախադեպ ակտիվություն են դրսևորում այն կարգի անհատները, ովքեր ամենուր լրտեսներ են տեսնում և ամենքին կարող են լրտեսի «կոչում» վերագրել: Հետապնդման բարդույթով տառապող այս քաղաքացիները գերագույն հաճույքով հանդիսատեսը կդառնան «վհուկների որսի», որի պարագայում բոլորովին էլ էական չէ՝ մարդն իսկապե՞ս վհուկ է, թե ոչ: Նրանց անհրաժեշտ է սոսկ պրոցեսը՝ բռնել, պատժել, վարկաբեկել, պատին դեմ տալ: Եվ վերջապես այդ աղմուկ-աղաղակի մեջ մոռացության կտրվի այն իրողությունը, որ այսօրվա Հայաստանին միայն աներևույթ գործակալների ցանցը չէ, որ խանգարում է նորմալ երկիր դառնալ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Կազան. նախօրեի բազմաձայնություն

24 Հնս

Վաղը Կազանում կմեկնարկեն Լեռնային Ղարաբաղի հարցի շուրջ Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների եռակողմ բանակցությունները: Միանգամից ասենք, որ առաջներում որևէ անգամ նման ակատիվություն ու բազմաբևեռ հետաքրքրություն չէր դրսևորվել կարգավորման գործընթացքի նկատմամբ, և շատերը դրան նույնիսկ սահմանագծային նշանակություն են տալիս: Սա թերևս պայմանավորված է նրանով, որ, ըստ շրջանառվող լուրերի, հնարավոր է Կազանի հանդիպման ժամանակ «Ղարաբաղյան հակամարտության հիմնական սկզբունքները» կոչվող փաստաթուղթի ստորագրումը կամ գոնե զգալի առաջընթաց դրա տեքստի համաձայնեցման հարցում: Ըստ էության, այնտեղ խոսք է գնալու սկզբունքների մասին, որոնց շուրջ երկու կողմերին էլ դեմ չեն արտահայտվել, սակայն այլ բան է, թե նրանցից յուրաքանչյուրն ինչպես է դա հասկանում կամ ուզում հասկանալ: Կա նաև կարծիք, որ եղածը ոչ այլ ինչ է, քան ճանապարհային քարտեզ` քննարկումների նոր շրջան սկսելու նկատառումով:
Ամեն դեպքում, այսքանը լիովին բավարար էր, որպեսզի կարևորագույն իրադարձությունից առաջ շահագրգիռ թևերից յուրաքանչյուրը ջանար մի վերջին անգամ իր համար բարենպաստ միջավայր ապահովել, շահավետ դիրքեր ստանալու որոշակի տպավորություն ստեղծել: Եվ այդ նպատակին լծվեցին անխտիր բոլորը` և հակամարտող կողմերը, և շահագրգիռ երկրներն ու նրանց սպասարկու միջազգային կազմակերպությունները, և կողմնակալ կամ անկողմնակալ դիտորդներն ու զանգվածային լրատվամիջոցները: Դրանց թվում քիչ չէին նաև այնպիսիք, որոնք վաղօրոք մշակված սցենարի ու դերաբաշխման համապատասխան իրենց խաղն էին խաղում: Ու եթե փորձենք ընդհանուր հայտարարի բերել արդյունքները, ապա պատկերը մոտավորապես այսպիսին կլինի:
Արտերկրից եկող արձագանքներում կա կարծեցյալ միասնականություն: Համենայն դեպս, բոլորը ցանկանում են տպավորություն գործել, թե խիստ շահագրգռված են հաշտեցմամբ ու համաձայնությամբ: Տարբերությունը նրբերանգների մեջ է և այն բանում, թե ով ինչպե՞ս է դա տեսնում: Նախօրեին Եվրամիության նախագահ Հերման Վան Ռոմպեյը հանդես եկավ հայտարարությամբ և ասաց, որ այժմ ժամանակն է լրացուցիչ ջանքեր գործադրել, որպեսզի ավարտին հասցվեն հիմնարար սկզբունքների վրա փաստաթղթի պատրաստումը, ինչն այնուհետև թույլ կտա սկսել խաղաղ համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները: Միջազգային ճգնաժամային խումբն այս իմաստով փոքր-ինչ թերահավատ է: «Բանակցությունների սեղանին դրված փաստաթուղթն այնքան էլ մեծ բան չէ: Ի վերջո, դա միայն նշանակելու է գործընթացի սկիզբ, ոչ թե ամփոփում: Սակայն եթե ՌԴ նախագահ Մեդվեդևն այնպես անի, որպեսզի կողմերը ստորագրեն փաստաթուղթը, դա եզակի ու զգալի առաջընթաց քայլ կլինի այդ հակադրության մեջ, ինչպես նաև Ռուսաստանի առաջնորդի համառության ստուգում»,- կարծում են նրանք:
Ամերիկացիները Մեդվեդևին միայնակ թողնել չեն ցանկանում: Դա հաստատեց նաև ԱՄՆ պետդեպարտամենտի ներկայացուցիչ Մարկ Թոներն իր ամենօրյա ճեպազրույցի ժամանակ: Լրագրողի այն հարցին, թե կա՞ արդյոք Վաշինգթոնից կողմերին ուղարկված որևէ մեսիջ, որպեսզի նրանց տեսակետները մոտեցվեն, իսկ ռազմական գործողությունները բացառվեն, Թոները պատասխանեց. «Իհարկե, կա»: Այդ մեսիջի մի դրվագն էլ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի հեռախոսազանգն էր նախագահ Սերժ Սարգսյանին, որի ընթացքում Օբաման կարևորում էր Կազանում տեղի ունենալիք հանդիպումն իր դիրքերից:
Բնականաբար, թուրքական կողմը ևս լռել չէր կարող: Այս առթիվ «Today`s Zaman» պարբերականը գրեց, թե բանակցություններում թարմ դինամիկա մտցնելու և ատելության քարոզչությանը հակադրվելու անհետաձգելի անհրաժեշտություն կա: Բայց դրա հետ մեկտեղ թուրքերը կարծում էին, որ համաձայնագրի կնքումը նախկինի պես անիրագործելի է և վերջնական լուծման համար կողմերից ոչ մեկը չի դրսևորի քաղաքական կամք: Թերթը ուշադրություն էր հրավիրում այն փաստի վրա, որ Հայաստանի ու Ադրբեջանի հասարակությունները նախապատրաստված չեն փոխզիջումների համար, իսկ այդ երկրների առաջնորդներն էլ խոսում են մաքսիմալիստական նպատակների մասին:
Այս ֆոնի վրա առանձնակի բացատրություն պիտի պահանջի ռուսների ընդգծված լավատեսությունը: Կազանում կայանալիք հանդիպման վերաբերյալ ՌԴ ԱԳՆ հայտարարությունը ասվածի վառ վկայությունն էր: «Փաստաթուղթը, որը կքննարկվի Կազանում, կողմերի և համանախագահող երկրների համատեղ աշխատանքի կարևոր շրջանի արդյունք է և առաջ շարժվելու ու Խաղաղ պայմանագրի նախապատրաստման իրական հիմք»,- ասված էր հայտարարության մեջ։
Այստեղ, իհարկե, ավելորդ է մանրամասնել, թե այս օրերին ինչ էին ասում Ադրբեջանում: Դա վաղուց է հայտնի: Բաքվի քարոզչամեքենան կրկին դիմում էր շանտաժի` սպառնալով իր ցանկացածը չստանալու դեպքում պատասխանել պատերազմով: Բայց այս սպառնալիքներին հիմա քչերն են ականջ դնում:
Առավել բազմազան ու հետաքրքրական էր հայկական դիրքորոշումների ներկապնակը: Եվ հասարակական տրամադրություններն էլ գոնե մասամբ արտահայտված էին քաղաքական ուժերի տեսակետներում: Եթե իշխող կոալիցիայի ներկայացուցիչները հիմնականում լավատեսորեն էին տրամադրված, ապա ընդդիմադիր ուժերը, մասնավորաբար ՀՅԴ-ն ու «Ժառանգություն»-ը բացասական հնչերանգներով էին ծավալում քննարկումները: Վերջիններս դեմ են Մադրիդյան սկզբունքների նորացված տարբերակին և իրենց պահանջներում չեն խուսափում նաև կոշտ արտահայտություններից: «Մադրիդյան սկզբունքների մեջ պատերազմի վտանգը շատ ավելի է, քան նույնիսկ ստատուս քվոյի պահպանումը, իսկ Արցախի սահմանադիր ինքնիշխանությունը սակարկման առարկա չէ, հետևաբար պետք է ԼՂՀ-ին վերադարձվի բանակցելու և ճանաչվելու նրա իրավունքը»,- ահա նրանց պահանջների էությունը:
Ի դեպ, ծայրահեղ մտքերի պակաս նույնպես չկար: Ոմանք սպառնում էին բողոքի ակցիաներ նախաձեռնել, եթե Կազանում փաստաթուղթ ստորագրվի, մյուսները խոստանում էին ազատագրված տարածքների հարցում ցանկացած զիջման դեպքում ժողովրդի աննախադեպ բունտ սանձազերծել, մի երրորդ կողմ էլ պատրաստ էր փաստաթղթի տակ ստորագրած անձին մեխանիկորեն ընկալել ազգի թշնամի` դրանից բխող բոլոր հետևանքներով: Ասենք, նման արձագանքն այնքան էլ անսպասելի չէր, եթե հաշվի առնենք, որ հանրությունը փաստացի ոչինչ չգիտի բանակցությունների ընթացքի և այն հարցերի մասին, որոնք քննության են առնվում: Իսկ անտեղյակությունից ու անորոշությունից պիտի ծնվի հակազդեցությունն ու զգուշավորությունը:
Վաղը Կազանը գոնե նվազագույն չափով պատասխան կտա շատերին հետաքրքրող հարցերին: Լավատեսական սպասումները կարող են վերափոխվել հիասթափության և կամ հակառակը: Միայն թե որոշակիությունն այդ դեպքում ավելին արժե, եթե նույնիսկ այն հաճելի չէ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: