Tag Archives: դաշինք

Արտը՝ խախուտ, մահանեն՝ կարկուտ

30 Հնվ

Երբ օրեր առաջ Դաշնակցությունը «Ժառանգության» և «Բարգավաճ Հայաստանի» հետ համատեղ նույնաբովանդակ նամակներով դիմեցին ԱԺ նախագահին՝ ամբողջությամբ համամասնական ընտրակարգով ընտրություններ անցկացնելու հարցի վերաբերյալ խորհրդարանական լսումներ հրավիրելու խնդրանքով, այս նախաձեռնությունը գնահատվեց ոչ այլ կերպ, քան տագնապի ազդանշան և այդ հիմքի վրա ամենաանսպասելի շփման եզրեր որոնելու նախնական փորձ: Բոլորն էլ հասկանում էին, որ 100 տոկոսանոց համամասնականի ցանկությունը ոչ մի գնով չի հաղթահարի խորհրդարանի ամուր պատնեշը, բայց նաև ակնհայտ էր դառնում այն, որ այս անգամ մեծամասնականով գնալու համար անհրաժեշտ ռեսուրսների պակասը խիստ է անհանգստացնում ՀՅԴ-ին: Հավանաբար երբեք ընտրություններից առաջ դաշնակցականներն այսչափ խոցելի չեն եղել, որքան այժմ:
Տարիներ շարունակ կար այն կարծրացած համոզմունքը, որ ՀՅԴ-ն ունի կայուն ընտրազանգված, և եթե աշխարհն էլ փուլ գա, նա կարող է հաղթահարել իրեն անհրաժեշտ 7-10 տոկոսի շեմը: Աշխարհն, իհարկե, դեռ փուլ գալու հակվածություն չունի, և Դաշնակցությունն էլ նախկինի նման հրապարակավ հայտարարում է, որ կուսակցությունը ԱԺ ընտրություններում կհաղթահարի 5 տոկոսի ընտրական սահմանագիծը: Բայց այլ բան են բառերը, մեկ այլ բան՝ ներքին համոզմունքը, ինչն էականորեն տատանված է, և եթե նույնիսկ փորձ է արվում ամեն գնով դա քողարկել, միևնույն է, այն տեսանելի է և ունի իր ծանրակշիռ պատճառները:
Որպես նման՝ «ներկայանալի» հանգամանք պետք է նշել ՀՅԴ-ի կողմից հնարավոր դաշնակիցների փնտրտուքը: Ճիշտ է, օրերս ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանն ասաց, թե կուսակցությունը այս պահին տրամադրված է միայնակ մասնակցել խորհրդարանական ընտրություններին, սակայն հիշյալ «սեպարատիզմը» ոչ այնքան սկզբունքային դիրքորոշում է, որքան նախկին բարեկամներից լքված լինելու և նորերին դեռ չգտնելու արդյունք: Դաշնակցականները նույնպես խոստովանում են, որ քաղաքական դաշտը բավականին նեղացել է և ըստ այդմ պայքարը լինելու է դժվարին: Իսկ սա նշանակում է, որ միայնակությունն այլևս ոչ թե համարձակության ու ինքնավստահության արդյունք է, այլ բացահայտ ձախողման նախանշան, և ՀՅԴ-ն՝ ուզի թե չուզի, ստիպված է շատ արագ համախոհներ գտնել:
Այս ֆոնի վրա խիստ հավաստի հնչեց տեղեկությունն այն մասին, որ բոլորովին վերջերս Հրանտ Մարգարյանի բնակարանում տանտերը Վահան Հովհաննիսյանի և Արմեն Ռուստամյանի հետ քննարկել է առաջիկա ընտրություններին կուսակցության մասնակցության հարցը և արծարծել նախանշվող «Ազատ դեմոկրատներ»-«Ժառանգություն» դաշինքին ՀՅԴ-ի միանալու հնարավորությանը: Տվյալ դեպքում խոսքն այն մասին չէ, թե որքանով է հավանական նման միությունը, այլ այն մասին, որ Դաշնակցությունը բոլորովին էլ դեմ չէ «ալյանս» կազմել ինչ-որ մեկի հետ, ով կթեթևացնի նրա թռիչքը դեպի ապագա խորհրդարան: Եվ թերևս հենց այս անորոշությունն է նաև պատճառը, որ կուսակցության վերնախավը չի շտապում հստակեցնել իր նախընտրական ցուցակը: Վստահեցումներն այն մասին, թե այդ ցուցակում այս անգամ էլ մեծ անակնկալներ չեն լինելու, հնչում է ոչ այնքան համոզիչ: Անակնկալներ, անշուշտ կլինեն, բայց դրա մասին հանրությունը կիմանա այն ժամանակ, երբ վրա կհասնի ցուցակն անուններով համալրելու պահը:
Համամասնական ցուցակ կազմելուց առավել բարդ մի գործ էլ կա՝ մեծամասնական ընտրատարածքներում թեկնածուներ առաջադրելու հնարավորությունը: Իհարկե, կարելի է առաջ մղել ցանկացած մեկին և հայտարարել, թե տվյալ անձը պաշտպանվում է ՀՅԴ-ի կողմից: Բայց եթե խոսենք պոտենցյալ թեկնածուների և նրանց հաղթելու հնարավորության բարձր աստիճանի մասին, ապա այս դեպքում դաշնակցականներին չպիտի նախանձենք: Կային ուրախ, բարի ժամանակներ, երբ գործարար աշխարհի կարկառուն դեմքերը ապաստան էին որոնում Դաշնակցության թևերի տակ, պայքարում էին նրա բարեհաճության ու ցուցակներում անդամագրվելու իրավունքը ձեռք բերելու համար: Այժմ այդ օրերը քաղցր հիշողություն են, և ինչպես պատճառների, այնպես էլ հետևանքների մասին ՀՅԴ-ում շատ լավ գիտեն: Հազիվ թե դրամապանակի սիրահարներին կուսակցությունում երբևէ ընկալել են իբրև գաղափարական մարտիկների, բայց Դաշնակցությունն իր հերթին այսօր դրա դառը պտուղներն է ճաշակում՝ զղջալով այն բանի համար, որ դուռ է բացել կասկածելի վարկի ու վարքի տեր մարդկանց առաջ:
Եթե խոսք գնաց ՀՅԴ-ի խոցելի կետերի մասին, ապա չենք կարող շրջանցել կուսակցության առնչությունը նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ և վերաբերմունքը ներկայիս նախագահի նկատմամբ: Ասենք, ՀՅԴ լիդերներն իրենք են տվել դրա առիթը: Երկար ժամանակ է, ինչ շրջանառվում է Քոչարյան-ՀՅԴ կապի առկայության փաստը, և դաշնակցականները կարծես թե երբեք չեն բացառել Քոչարյանի ակտիվացումը ընտրությունների նախաշեմին: Հարցին, թե Դաշնակցությունը կընդգրկե՞ր Քոչարյանին իր ցուցակում, ՀՅԴ-ում խոսափողական պատասխան են տալիս. «Ճիշտն ասած` չենք մտածել այդ մասին»,- կրկնում են նրանք: Իհարկե, մտածել են, և ոչ մեկ անգամ: Իհարկե, կներառեն իրենց ցուցակում, եթե Քոչարյանն այդպիսի ցանկություն հայտնի: Միայն թե այն, որ նման շրջադարձը խիստ ընդգծված հետևանքներ կունենա, դեռևս շփոթմունքի ու ցայտնոտի մեջ գտնվող Դաշնակցության համար այսօր այնքան էլ հստակ չէ:
Ճիշտ այդպիսի անորոշ, չպարզեցված վերաբերմունք կա նաև Սերժ Սարգսյանի հանդեպ: Բոլորովին վերջերս էր, երբ Հրանտ Մարգարյանը չբացառեց, որ ՀՅԴ-ն կարող է նորից համագործակցել Սերժ Սարգսյանի հետ, քանի որ «քաղաքականության մեջ ոչինչ չի բացառվում»: Սակայն այս խոսքերն արտասանելուց հաշված օրեր անց «Ռեգիոն» հետազոտական կենտրոնի կողմից կազմակերպված առցանց հարցազրույցի ընթացքում արդեն Կիրո Մանոյանը՝ անդրադառնալով Սերժ Սարգսյանին սատարելու մասին հարցին` ասաց, որ Դաշնակցությունը ոչ նրա վարած սոցիալական և մոնոպոլիզացված տնտեսական քաղաքականության հետ է համամիտ, ոչ էլ տարվող արտաքին քաղաքականության, հատկապես` հայ-թուրքական արձանագրություններից հետո: Այսինքն, համագործակցության մասին խոսք լինել չի կարող:
Նման պնդուներից որի՞ն հավատալ: Թերևս դարձյալ այն մտքին, որ «քաղաքականության մեջ ոչինչ չի բացառվում»: Իսկ քանի դեռ վրա չի հասել բացասման բացասումի ճակատագրական պահը, ՀՅԴ-ն զբաղված է իր նախընտրական ծրագրային դրույթների մշակման գործով: Հիշենք, որ այդ ծրագիրն ավանդաբար ունենում է սոցիալական ուղղվածություն, ու հիմա կարելի է հանգիստ սրտով այնտեղ գրել, որ երկրի վիճակը ծանր է, որ իշխանությունները շարունակում են իրենց գաղջ, գորշ ղեկավարությունը երկրում, որ Դաշնակցությունը չի հավատում նրանց խոստումներին, թե աննախադեպ ազատ ու արդար ընտրություններ են անցկացնելու: Սրանք շատ հարմար ձևակերպումներ ու տարբերակներ են, քանի որ ձախողման դեպքում միշտ էլ կարելի է արդարանալ, որ իրենք նախապես էին դա մատնացույց արել:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Կեսդարյա դաշինք, թե՞ ենթակայություն

12 Ապր

Երեկ Ազգային ժողովի նիստի ավարտին խորհրդարանը սկսեց 2010թ. օգոստոսի 20-ին Երևանում Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև ստորագրված պայմանագրում փոփոխություններ կատարելու մասին թիվ 5 արձանագրության քննարկումը: Խոսքն այն հանրահայտ համաձայնագրի մասին է, որ նախատեսում է մեր երկրում ՌԴ ռազմակայանի տեղակայման ժամկետի երկարաձգումը: Մոտ ութ ամիս առաջ ձեռք բերված պայմանավորվածությանը միայն այժմ անդրադառնալը պիտի փոքր-ինչ անսովոր դիտվեր նախօրոք արված այն կանխատեսումների ֆոնի վրա, համաձայն որոնց այսպիսի գործարքը պահանջում էր շուտափույթ վավերացում: Սակայն, ինչպես պարզվեց, հանգամանքներն այդ դեպքում էլ ավելի զորեղ գտնվեցին, քան ցանկությունները: Ընդ որում, նկատենք, որ Հայաստանի օրենսդիրն այս խնդրին ձեռնամուխ եղավ միայն այն բանից հետո, երբ երկու շաբաթ առաջ ՌԴ կառավարությունը հավանություն տվեց ու այնուհետև ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հաստատմանը ներկայացրեց Գյումրի քաղաքում գտնվող ռազմակայանի տեղակայման երկարացման մասին արձանագրությունը: Այս քայլը մի տեսակ ազդանշան-հրահանգի դեր կատարեց:
Վերոհիշյալ պայմանագիրը թե ամբողջությամբ, թե առանձին դրվագներով արդեն արժանացել էր մանրակրկիտ քննարկման: Նրա շուրջ ծավալված բուռն բանավեճերն ի հայտ էին բերել հասարակությանը հուզող այն բոլոր խնդիրները, որոնք կարող էր հետագայում հարուցել այսօրինակ որոշումը: Եվ այնուամենայնիվ, Ազգային ժողովի նիստը հերթական հնարավորությունը ստեղծեց մեկ անգամ ևս ծանրութեթև անելու փաստաթղթի իրական արժեքն ու նշանակությունը թե իբրև ռազմաքաղաքական դաշինքի իրավական հավաստիք, և թե որպես անվտանգության հայեցակարգային մոտեցումների համար սպառնալիք հանդիսացող կռվան:
Պետք է ասել, որ խորհրդարանում արդարացի դժգոհություն առաջացրեց այն փաստը, որ պայմանագիրը ներկայացնում էր ոչ թե արտգործնախարարը (ինչը միանգաման տրամաբանական պիտի լիներ), այլ պաշտպանության փոխնախարար Արա Նազարյանը: Ամեն դեպքում, վերջինս նույնպես ստիպված էր պատասխանել մի շարք դժվարին հարցերի, որոնք չէին կարող չհնչել: Նախ և առաջ մի քանի պատգամավորների զարմանքն էր հարուցել այն, թե ինչու են ռազմակայանի տեղակայումը երկարաձգում հիմա, երբ 1995-ին ընդունված պայմանագրի ժամկետի ավարտին մոտ 10 տարի կա: Ի դեպ, նկատենք, որ հատկապես այս հարցը ի սկզբանե եղավ և մնաց առանց որևէ հրապարակային հիմնավորման: Այնպես որ Ազգային ժողովի պատերի ներսում նույնպես վիճակված չէր լսել դրա լիարժեք փաստարկումը: Նման անորոշության պայմաններում մնում է այլ կարգի ենթադրություններ անել: Օրինակ, կարելի է մտածել, որ ժամանակից առաջ ընկնելով ու համաձայնությունը վերանայելով Ռուսաստանը կամա թե ակամա ակնարկեց այն մասին, որ ի դեմս Հայաստանի չի տեսնում հուսալի, երկարաժամկետ ու վստահելի գործընկերոջ, այդ իսկ պատճառով էլ փորձում է պակասը լրացնել հավելյալ իրավական երաշխիքներով: Կարելի է նաև կռահումներ անել այն մասին, որ Հայաստանը, առանց այդ էլ արտաքին հարաբերություններում չունենալով մեծ կշիռ ու ազդեցություն, այժմ հարկադրաբար էլ ավելի է նվազեցնում դա` փոխարենն ակնկալելով միակ ձեռքբերումը` տարածաշրջանում ուժային հավասարակշռության վերականգնումը, ինչը սեփական միջոցներով ու հնարավորություններով նա ի վիճակի չի պահպանել:
Փաստաթղթին կողմ արտահայտվողների հիմնավորումների հետ ևս պետք է հաշվի նստել: Չի կարելի անտեսել այն էական հանգամանքը, որ այսուհետ ՀՀ տարածքում գտնող ռուսական ռազմաբազան՝ բացի Ռուսաստանի Դաշնության շահերի պաշտպանության գործառույթներից, պարտավորվում է Հայաստանի զինված ուժերի հետ համատեղ ապահովել մեր հանրապետության անվտանգությունը: Հիշեցման կարգով ասենք, որ պայմանագրի նախկին ձևակերպումը ենթադրում էր միայն նախկին ԽՍՀՄ-ի արտաքին սահմանների երկայնքով սահմանների պաշտպանություն: Դրանից բացի ներկայացված արձանագրությամբ նախատեսվում է, որ Հայաստանի անվտանգության ապահովան համար Ռուսաստանը պետք է Հայաստանին ապահովի ժամանակակից և համատեղելի սպառազինությամբ ու ռազմական տեխնիկայով: Հանուն արդարության նկատենք, որ մեր երկիրն իր սահմնափակ հնարավորություններով հազիվ թե կարողանար այդ բանն իրագործել ինքնուրույնաբար: Եվ, իհարկե, արձանագրության գլխավոր փոփոխությունը` երկարացնել Հայաստանում գործող ռուսական ռազմակայանի գործունեության ժամկետը՝ 25 տարուց դարձնելով 49 տարի: Սա իր հերթին կարող է դիտվել փաստացի ապացույցն այն բանի, որ ռուսների հետ մեր ռազմական դաշինքը նվազագույնը կես դար գոյություն ունենալու երաշխիք է ստանում:
Ի դեպ, Գյումրիի 102-րդ ռուսական ռազմակայանը իրենից ներկայացնում է բավականին պատկառելի զորային միավոր և մարտական հերթապահություն է իրականացնում ԱՊՀ ՀՕՊ Միացյալ համակարգի շրջանակներում` ենթարկվելով ՌԴ Հյուսիս-կովկասյան ռազմական տարածաշրջանի Անդկովկասի ռուսական զորքերի խմբին: Ռազմակայանը հագեցած է C-300 զենիթահրթիռային համակարգերով ու ՄիԳ-29 կործանիչներով: Անձնակազմը հասնում է 5 հազարի: Նաև այս հանգամանքը հաշվի առնելով մի շարք վերլուծաբաններ անմիջապես շտապեցին արձանագրել, որ Հայաստանում Ռուսաստանի ռազմակայանի մասին 1995 թ. պայմանագրում փոփոխությունների ստորագրումը և С-300 հրթիռային համակարգերի տրամադրումը արձանագրում է նոր աշխարհաքաղաքական իրողությունների հաստատումը տարածաշրջանում:
Ամենայն հավանականությամբ խորհրդարանն այսօր կշարունակի հարցի քննարկումը և արդյունքում կվավերացնի պայմանագիրը, որը ոմանց կարծիքով պատմական փաստաթուղթ է, իսկ ոմանց խորին համոզմամբ` վտանգավոր ծուղակ: Սակայն ինչպիսի որոշում էլ կայացնեն երկրի վաղվա օրվա պատասխանատվությունը ստանձնած քաղաքական այրերը, մի բան մշտապես մնալու է անառարկելի. յուրաքանչյուր երկիր ինքն է պարտավոր ապահովել սեփական ժողովրդի ու տարածքների առավելագույն անվտանգությունը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: