Tag Archives: Գլխավոր ասամբլեա

Բաքուն աչքը դրել է ՄԱԿ-ի վրա

9 Սպտ

Հայաստանն ու Ադրբեջանը պայքարի ու մրցակցության նոր թատերաբեմ են գտել և այդ ասպարեզն այժմ ՄԱԿ-ն է: Բանն այն է, որ Ադրբեջանը ցանկանում է անդամակցել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին, իսկ Երևանը կտրականապես դեմ է դրան: Եթե ավելի մանրամասնենք, ապա այս տարվա հոկտեմբերին նշանակված է ՄԱԿ ԱԽ 2012-2013 թթ. ժամանակավոր անդամների ընտրություններ: Թեկնածուներն առայժմ երեքն են՝ Հունգարիան, Սլովենիան և Ադրբեջանը: Ճիշտ է, հավանականությունը մեծ է, որ Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի ևս 23 երկրներ կարող են պայքարել այդ տեղի համար, սակայն մեզ համար էականը միայն ադրբեջանցիների շանսերն են:
Հայտնի է, որ ԱԽ-ն ունի 5 մշտական և 10 ոչ մշտական անդամ: Վերջիններս ընտրվում են երկու տարի ժամկետով: Դեռ 2000-ականների սկզբներին Հայաստանը և Ադրբեջանը միաժամանակ ցանկություն հայտնեցին համալրել այդ տասնյակի շարքերը: Իսկ այսօր արդեն Հայաստանը չի ցանկանում քվեարկվել առաջիկա երկու տարիների համար, մինչդեռ Ադրբեջանը բուռն և հետևողական աշխատանքներ է ծավալել՝ ամեն գնով այնտեղ ընկնելու նպատակով:
Հայաստանի առարկությունները մի քանի որակներ ունեն: Վերջերս դրանք շարադրեց ԱԳ նախարար Է. Նալբանդյանը՝ սկզբնապես շեշտը դնելով խնդրի բարոյական կողմի վրա: «Մի երկիր, որն իր ռազմատենչ քաղաքականությամբ, իր պատերազմի քարոզչությամբ, մի երկիր, որի ղեկավարությունը պարծենում է, որ 6 տարում 20 անգամ ավելացրել է իր ռազմական բյուջեն, մի երկիր, որն ուժի կիրառման սպառնալիքը դարձրել է իր քաղաքականության կարևոր մաս և փաստորեն սպառնում է հենց խաղաղությանը, ինչպե՞ս կարող է հավակնել Անվտանգության խորհրդի ոչ մշտական անդամ դառնալ»,- հռետորական հարց հնչեցրեց նա: Իսկ այնուհետև անցում կատարվեց առարկայական դաշտ՝ հիշեցնելով, որ Ադրբեջանը, ով բանակցություններ է վարում Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագիր կնքելու հեռանկարով, Անվտանգության խորհրդում տեղ զավթելու համար դեմ է դուրս եկել Եվրամիության երկու անդամ երկրների` Սլովենիային ու Հունգարիային` ասելով, թե Եվրամիության անդամները չեն կարող ավելի լավ կատարել այն, ինչ Ադրբեջանը կարող է անել:
Գուցե և այս խոսքերի թիկունքում հմտորեն քողարկված նպատակ կա՝ լարվածություն հրահրել Ադրբեջանի և ԵՄ-ի միջև, սակայն նույնիսկ սա հազիվ թե Բաքվին ետ պահի իր մտադրություններից, առավել ևս, որ վերջինիս հաշվարկները կառուցված են ոչ թե եվրոպացիների, այլ առաջին հերթին իսլամական պետությունների օժանդակության վրա: Հիմա Ադրբեջանում այդ մասին խոսում են բացեիբաց՝ նախագահից մինչև շարքային չինովնիկը: Իլհամ Ալիևն, օրինակ, արդեն մի քանի անգամ առիթ է ունեցել կրկնելու, որ մի քանի տարի առաջ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում Լեռնային Ղարաբաղի հարցի շուրջ տեղի ունեցած քննարկումների ժամանակ իրենց ամենամեծ աջակցությունը ցուցաբերել են մուսուլմանական երկրները։ «Մենք շնորհակալ ենք նրանց այդ աջակցության համար, ինչը զգում ենք նաև ներկայումս։ Ադրբեջանն էլ իր հերթին բոլոր միջազգային կառույցներում պաշտպանում է մուսուլմանական երկրների շահերը և այդպես կլինի նաև այսուհետ»,- ասում է նա:
Իր առաջնորդի գծած ճանապարհով էր ընթանում նաև ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը, երբ Աստանայում ելույթ ունենալով Իսլամական համագործակցության կազմակերպության 38-րդ նստաշրջանում, ասաց. «Իսլամական աշխարհին անհրաժեշտ է սեփական ներկայացուցիչն ունենալ ՄԱԿ ԱԽ-ում։ Դրա համար էլ մենք վստահ ենք, որ այդ երկրները մշտապես կաջակցեն Ադրբեջանին»։ Այսինքն միջազգային ամենահեղինակավոր կառույցներից մեկում Բաքուն պատրաստվում է խնդիրներ քննարկել՝ ելնելով բացառապես շահադիտական նկատառումներից և այդ բանը ոչ միայն չի թաքցնում, այլև դարձրել է իր «քարոզարշավի» հիմնական լոզունքը:
«Ես քեզ, դու ինձ» առևտրային բանաձևը ողջ թափով գործողության մեջ է, բայց ոչ միայն յուրայինների հետ: Արժանահավատ աղբյուրների համաձայն, իր նպատակին հասնելու համար Բաքուն պատրաստ է նույնիսկ փոքր-ինչ թեթևացնել երկրի գանձարանը: Այդ իսկ պատճառով էլ նախարար Մամեդյարովն այժմ ճանապարհորդում է աշխարհով մեկ և տասնյակ կարիքավոր երկրների խոստանում ֆինանսական աջակցություն տրամադրել, եթե վերջիններս դրա դիմաց վաճառեն իրենց ձայնը ՄԱԿ-ում: Հայտնի են այդ երկրներից մի քանիսի անունները: Օրինակ, Սենտ-Վենսենտի ու Գրենադայի իշխանությունները ոչ միայն սիրով համաձայնել են ձեռնտու գործարքին, այլև վստահեցրել, թե Կարիբյան ավազանի 14 երկրները ՄԱԿ-ում կպաշտպանեն Ադրբեջանի դիրքորոշումը: Նույն պայմանով Ադրբեջանին կարող են իրենց ձայները տրամադրել Կամբոջիան, Բենինը, Հասարակածային Գվինեան, Մավրիկիան, Նամիբիան, Սենտ-Լուսիան, Սեյշելյան կղզիները, Սյերա-Լեոնան, Շրի-Լանկան, Յամայկան, Զիմբաբվեն ու այսպես շարունակ: Այդ իսկ պատճառով էլ երբ ադրբեջանցիներն այժմ անցնում են թվաբանությանը, ապա պատկերը նրանց համար դառնում է միանգամայն նպաստավոր: Եվ պատահական չէ, որ հաշվարկներ կատարողներից մեկը՝ ՄԱԿ-ում Ադրբեջանի մշտական ներկայացուցիչ, դեսպան Ագշին Մեհդիևը հպարտությամբ զեկուցում է. «Առաջին անգամ, երբ Ադրբեջանը ՄԱԿ-ի Գլխավոր Վեհաժողովում քննարկման դրեց Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ բանաձևը, մեզ աջակցեցին 39 երկրներ, 7 երկրներ դեմ հանդես եկան, իսկ մնացածները ձեռնպահ մնացին: Չեմ կասկածում, որ եթե այս անգամ մենք ՄԱԿ-ի քննարկմանը նորկայացնենք որևէ փաստաթուղթ, ապա մեզ աջակցող երկրների թիվը զգալիորեն կավելանա»:
Բաքուն իսկապես մտադրվել է ուժգին գրոհով նվաճել ՄԱԿ-ը: Եվ այդ ցանկության մեջ ամենևին էլ երկրորդական դեր չեն խաղում հին վիրավորանքները: Այստեղ ոչ մի գնով չեն կարողանում մոռացության տալ այն փաստը, որ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ չորս բանաձև է ընդունել, և դրանցից ոչ մեկը կյանքի չի կոչվել: Իսկ այսօր, երբ աշխարհում կատարվում են զարմանալի իրադարձություններ, Իլհամ Ալիևը վրդովված նկատում է. «Երբ մենք տեսնում ենք, որ Լիբիայի վերաբերյալ Անվտանգության խորհրդի բանաձևերը սկսում են իրագործվել բառացիորեն դրանց ընդունումից մի քանի ժամ անց, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ բանաձևերը չեն իրագործվում արդեն 17-18 տարի, բնականաբար հարց է ծագում` ինչո՞ւ: Ի՞նչն է պատճառն այնտեղ նման օպերատիվության, իսկ մեր դեպքում` նման պասսիվության»: Հասկանալի է, որ իր իսկ առաջադրած հարցերի պատասխանն Ալիևը վաղուց ունի, ինչպես որ ղարաբաղյան խնդիրը մի դաշտից մեկ այլ դաշտ տեղափոխելու մարտավարությունն էլ հետանդում է հեռուն գնացող նպատակներ:
Իսկ ի՞նչ են մտածում այս մասին Հայաստանում: Շատերն են հիմա այն կարծիքին, որ Երևանը սխալ է թույլ տվել՝ չառաջադրելով սեփական թեկնածությունը նույն տեղի համար: Դա կարող էր միանգամից երկու նպատակ հետապնդել՝ պայքարել ընտրվելու և Ադրբեջանին խոչընդոտելու համար: Սրան զուգահետ սփյուռքում արդեն կոչեր են հնչում՝ օգտագործել ողջ ներուժն ու քաղաքական ազդեցությունը՝ հակակշռվելու այն զգալի ֆինանսական միջոցներին, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը տրամադրում են բազմաթիվ երկրներին ՄԱԿ-ում նրանց ձայները ստանալու նպատակով: Մի երրորդ խումբ էլ համոզված է, թե քանի որ Ադրբեջանը մրցակցելու է Սլովենիայի և Հունգարիայի հետ, ապա Անվտանգության խորհրդում տեղ զբաղեցնելու նրա շանսերը հավասար են զրոյի: Թե նրանցից ով իրավացի կգտնվի՝ կիմանանք ուշ աշնանը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՄԱԿ-ը մեկ ուզում է, մեկ չի ուզում

24 Նյմ

Այն, որ հատկապես այս պահին ՄԱԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ Կարեն Նազարյանը նախաձեռնեց նամակ հղել այդ կառույցի գլխավոր քարտուղար Բան Կի-Մունին և մեղադրել Ադրբեջանի իշխանություններին պատմական փաստերը աղավաղելու, բանակցային գործընթացը խոչընդոտելու, ռազմական գործողություններ հրահրելու մեջ, թերևս ունի իր հիմնավորումը: Ընդգծելով, թե Ադրբեջանն իր քաղաքականությամբ խախտում է ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ սահմանված նորմերը, խոչընդոտում է տարածաշրջանային համագործակցությանը և դրանով սպառնալիք ստեղծում միջազգային անվտանգության ու խաղաղության համար, Նազարյանը չէր մոռացել հավելել, որ ցավոք, չնայած Հայաստանի բազմաթիվ հորդորներին, ՄԱԿ-ի կառույցները որևէ ուշադրություն չեն դարձնում թվարկված երևույթներին ու որևէ կերպ չեն արձագանքում դրանց:
ՄԱԿ-ի դերակատարության մասին խոսելու բազմաթիվ առիթներ են եղել: Հատկապես Ղարաբաղի խնդրի առնչությամբ վերջինս երբեք էլ առանձնապես բուռն հակումներ ու հետևողականություն չի դրևսորել, իսկ բոլորովին վերջերս նույն Բան Կի-Մունը` այն հարցին, թե ՄԱԿ-ը ի՞նչ քայլեր է մտադիր ձեռնարկել ԼՂ հակամարտության լուծման ուղղությամբ, պատասխանել էր, որ «խնդիրը պետք է լուծվի խաղաղության և երկխոսության ճանապարհով, իսկ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը կատարում է իր միջնորդական առաքելությունը դա լուծելու համար»: Այլ կերպ ասած, ՄԱԿ-ը չի զբաղվում (կամ չի ցանկանում զբաղվել) Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգավորմամբ` առաջնությունը զիջելով ԵԱՀԿ-ին:
Սակայն այլ բան է ասելը, մեկ այլ բան` իրական պատկերը: Միայն վերջին մեկ-երկու ամիսների ընթացքում ՄԱԿ-ի պատերի ներքո Ղարաբաղի անունը շոշափվել է տասնյակ անգամներ ու ամենատարբեր առիթներով: Հոկտեմբերի 5-ին Գլխավոր ասամբլեայի 6-րդ կոմիտեում ընթացող քննարկման ժամանակ Հայաստանի ու Ադրբեջանի պատվիրակները «կրակահերթեր» փոխանակեցին, երբ ադրբեջանցիները փորձեցին մեզ մեղադրել ահաբեկչական գործողություններ իրականացնելու համար: Ավելի ուշ ՄԱԿ կենտրոնատեղում անդամ-երկրների մասնակցությամբ քննարկվեցին ներքին տեղահանվածների խնդիրները, և սա նույնպես չավարտվեց առանց բախումների: Հետո` Նյու Յորքում ընթացող ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի Առաջին կոմիտեի «Տարածաշրջանային զինաթափումն ու անվտանգությունը» խորագրով լսումների ժամանակ հին պատկերը կրկնվեց: Իսկ նոյեմբերի 3-ին օրակարգում արդեն նոր թեմա էր` «Ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը», որտեղ ելույթներով հանդես եկան մոտ չորս տասնյակ երկրների պատվիրակներ, այդ թվում նաև Հայաստանի ներկայացուցիչը: Նոյեմբերի 18-ին ՄԱԿ-ի սոցիալական, մշակութային և հումանիտար հարցերով կոմիտեի նիստում ընդունվեց «Անհայտ կորած անձանց մասին» բանաձևը, որն առաջ էր քաշել Ադրբեջանը: Որպես համահեղինակներ, բանաձևին միացան 71 երկրներ և այն կքննարկվի դեկտեմբերին կայանալիք ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նիստում:
Այսքանից հետո փոքր-ինչ տարօրինակ է պնդել, թե իբր ՄԱԿ-ը հեռու է մնում որևէ դերակատարությունից և հակված չէ միջամտել տարածաշրջանային խնդիրներին: Ինչ վերաբերում է Գլխավոր ասամբլեայի դեկտեմբերի 13-ին սպասվելիք նիստին, ապա արդեն իսկ հայտնի է, որ այնտեղ Ադրբեջանը փորձ կկատարի անցկացնել հակահայկական իր նոր բանաձևը՝ «օկուպացված» տարածքների մասին: Թեև այս բանաձևի նախագիծը ավելի վաղ հետ էր կանչվել ղարաբաղյան հարցի կարգավորման միջազգային միջնորդների ճնշման տակ, սակայն Բաքվի նոր փորձը հազիվ թե պատահականություն կամ իմպուլսիվ քայլ համարվի: Բանն այն է, որ դեկտեմբերի սկզբին Աստանայում մեկնարկող ԵԱՀԿ գագաթաժողովի աշխատանքների ընդհանուր ֆոնի վրա դա կարող է խթանիչ լիցքեր հաղորդել Ադրբեջանին, որը Աստանայի փորձը ձախողելու պարագայում ձեռքի տակ պահուստային տարբերակ կունենա: Եվ այսօր Հայաստանի ներկայացուցիչ Նազարյանի վերը հիշատակված նամակի անհրաժեշտությունը պետք է դիտարկել այս զարգացումների համատեքստում: Երկար ժամանակ Երևանը կրկնում էր, թե ՄԱԿ-ը այն ամբիոնը չէ, որտեղից պետք է Ղարաբաղի հարց տաևփողել, բայց արի ու տես, որ այժմ ինքն է օգտագործում նույն կառույցը` Բաքվին հակազդելու համար:
Իսկ եթե եղածին հավելենք նաև այս տարվա սեպտեմբերին Լատվիայի նախկին նախագահ, ՄԱԿ-ի քարտուղարի հատուկ բանագնաց Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգայի այն անսպասելի նախաձեռնությունը, որով առաջարկվում էր ՄԱԿ-ում Ղարաբաղի հարցով հատուկ ներկայացուցիչ նշանակել, ապա էլ ավելի ակնհայտ կդառնա այդ կառույցում նշմարվող փոփոխությունների ուղղությունը: Ի դեպ, բանագնաց դիվանագետն էլ ավելի հեռուն գնաց՝ առաջարկելով փոխել հակամարտության կարգավորման ձեւաչափը՝ հաշվի առնելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի «ապարդյուն» փորձերը։ Սա արդեն բոլորովին նման չէ Բան Կի-Մունի այն հանգստությանը, թե Մինսկի խումբն ի վիճակի է կրել միջնորդի ծանր ու պատվավոր բեռը:
Երեկ Հայաստանի ԱԳՆ-ում անցկացվել է խորհրդակցությունը ՀՀ գործադիր իշխանության մարմինների արտաքին կապերի պատասխանատուների մասնակցությամբ: Խորհրդակցության ժամանակ անդրադարձ է կատարվել ՀՀ արտաքին քաղաքական բնագավառի վերջին զարգացումներին, քննարկվել են Հայաստանի միասնական արտաքին քաղաքականության իրականացմանը, գերատեսչությունների արտաքին կապերի համակարգմանն առնչվող հարցեր: Տպավորություն է ստեղծվում, որ մեր երկիրը ներկա պահին որոշ դրույթներ վերանայելու լուրջ դրդապատճառներ ունի:
Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: