Tag Archives: Բրյուսել

Աբիևի չհաջողված սուտը

10 Հկտ

Նախ պետք է արձանագրել, որ վերջին շրջանում Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական կյանքում անհաջողությունները հաջոդու են մեկը մյուսին: Դա ակնհայտորեն ափերից հանում է նրանց, ինչն էլ իր հերթին մեծացնում է հերթական սխալը թույլ տալու հավանականությունը: Օրերս մի այդպիսի աններելի վրիպում էլ բաժին հասավ այդ երկրի պաշտպանության նախարար Սաֆար Աբիևին: Դեպքը տեղի ունեցավ Բրյուսելում, որտեղ ընթանում էր Աֆղանստանում անվտանգության աջակցության միջազգային ուժերի գործողություններին մասնակցող պետությունների ձևաչափով ՆԱՏՕ-ի անդամ ու գործընկեր երկրների պաշտպանության նախարարների նիստը: Բնական է, որ հավաքին մասնակցում էր նաև Հայաստանի պատվիրակությունը՝ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի գլխավորությամբ: Եվ մինչ ներկաները կքննարկում էին Աֆղանստանում տիրող իրավիճակը, դաշինքի հետագա ռազմավարությունն ու իրականացվող գործողություններին վերաբերող այլ հարցեր, ստացվեց այնպես, որ հակամարտող երկրների ուժային կառույցների ղեկավարները կարճատև հանդիպում ունեցան: Հազիվ թե հարկ կա կարծելու, թե նրանք փափագում էին այդպիսի հանդիպման մասին: Պարզապես երբեմն անհրաժեշտությունը պարտադրում է զոհաբերել անձնական զգացողությունները ավելի լուրջ խնդիրներին: Եվ Օհանյան- Աբիև շփումը կայացավ: Նույն օրը կատարվածի մասին հակիրճ հաղորդագրություններ տարածեցին ինչպես տեղական, այնպես էլ օտարերկրյա լրատվամիջոցները: Դրանցում մասնավորապես ասվում էր, թե երկու նախարարների զրույցի նյութը եղել էր հայ-ադրբեջանական շփման գծում տիրող իրավիճակ:
Բայց այս հաղորդումից դեռ մեկ օր էլ չէր անցել, երբ հանկարծ ադրբեջանական 1news.az կայքէջը, հղում անելով Հյուսիսատլանտյան դաշինքում Ադրբեջանի ներկայացուցիչ Վուգար Գուրբանովի խոսքերին, հայտնեց, թե իբր Սեյրան Օհանյանի ու Սաֆար Աբիևի հանդիպման մասին լուրը չի համապատասխանում իրականությանը:
Առաջին դեպքը չէ, երբ ադրբեջանական կողմը փորձում է քողարկել կամ նվազագույնը՝ խեղաթյուրել բացահայտ ճշմարտությունը: Եվ, այնուամենայնիվ, այս տեղեկատվությունը տարակուսանքի հետ մեկտեղ զարմանք հարուցեց: Բանն այն է, որ կարծես թե արտասովոր ոչինչ չէր կատարվել: Հայաստանի ու Ադրբեջանի իշխանության ներկայացուցիչները հանդիպում են պարբերաբար, ամենատարբեր հանգամանքներում և առիթներով՝ նախագահներից, ԱԳ նախարարներից սկսած մինչև երկրորդ կարգի պաշտոնյանները, և այդ իրողությունը արդեն վաղուց որևէ մեկի համար սրբապղծություն, դավաճանություն կամ անկարելիություն չի ներկայացնում: Զարմացածների թվում էին նաև մեր պաշտպանության նախարարության չինովնիկները, որոնց ընդհանուր տրամադրության մասին լրատվամիջոցներին հաղորդեց ՊՆ մամլո քարտուղարը. «Զարմանալի է, թե ինչո՞ւ է ադրբեջանական կողմը խուսափում խոսել Հայաստանի ու Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարների Բրյուսելում ունեցած կարճատև առանձնազրույցի մասին: Հավանաբար, նրանց մտահոգում է այդ խոսակցության բովանդակությունը»,- նշեց նա՝ հավելելով, թե «ամեն դեպքում, տեղի ունեցած փաստը դիվանագիտական ոչ բարձրաստիճան պաշտոնյայի միջոցով հերքելը իրականությունը թաքցնելու անհաջող փորձ է»:
Այժմ՝ զրույցի բովանդակության մասին: Ինչպես արդեն նշեցինք, մեզ հայտնի է ընդամենը այնքան, որ Աբիևի հետ Օհանյանի հանդիպման ընթացքում հայկական պաշտպանական գերատեսչության ղեկավարն անդրադարձել էր ադրբեջանական կողմից հրադադարի ռեժիմի խախտման դեպքերին: Իսկ այդ հարցին վերադառնալու առիթ, ցավոք, կար: Բանն այն է, որ Բրյուսել մեկնելու նախօրեին Ղարաբաղի ու Ադրբեջանի զորքերի շփման գծում ողբերգական միջադեպ էր տեղի ունեցել: Հակառակորդի կողմից արձակված կրակոցից գլխի շրջանում ստանալով հրազենային մահացու վերք, զոհվել է ՊԲ զինծառայող, 1987 թվականին ծնված Յուրի Սարգսյանը: Նույն օրը հրադադարի ռեժիմի խախտում էր արձանագրվել նաև Տավուշի մարզի Չինարի գյուղի ուղղությամբ տեղակայված մարտական հենակետում: Հակառակորդի դիպուկահար կրակից վիրավորվել էին ժամկետային զինծառայողներ Հենրիկ Խաչատրյանը և Խաչատուր Սուքիասյանը: Այս ամենից հաշված ժամեր անց հայկական զորամիավորումները դիմել էին պատժիչ գործողությունների, որի արդյունքում սպանվեցին երկու ադրբեջանցի զինվորականներ:
Ի դեպ, ինչպես սահմանային դեպքերի վիճակագրությունն է վկայում, հատկապես վերջին շրջանում Ադրբեջանը հրադադարի ռեժիմը խախտում է օրական միջինը 50 անգամ, իսկ հայկական կողմին այլ բանմ չի մնում, քան անհրաժեշտությունից դրդված դիմել պատասխան քայլերի: Այսօր ոչ Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը և ոչ էլ ԼՂՀ ՊԲ-ն այլևս չեն ժխտում, որ պատժիչ գործողություններ են իրականացնում՝ դրանց ողջ պատասխանատվությունը թողնելով հակառակորդի վրա: Թշնամու դիպուկահարների գործողությունների ակտիվացումը կասեցնելու համար ներկա պահին չկա մեկ այլ արդյունավետ միջոց, քան դրանց արձագանքը համարժեք ձևով: Եվ ստացվում է այնպես, որ միայն այս տարվա 9 ամսվա կտրվածքով Ադրբեջանի պաշտպանության ու անվտանգության ոլորտում գրանցվել է ավելի քան 75 զինծառայողի մահվան դեպք: Իսկ ընդհանրապես, ինչպես ապացուցված է «Դոկտրինա» ռազմական հետազոտությունների կենտրոնի փորձագետների հաշվետվություններում, 2004 թվականից ի վեր ադրբեջանական բանակի կորուստների վերաբերյալ ցուցանիշը համարվում է ամենաբարձրը: Այժմ արդեն դժվար չէ հասկանալ, որ նման ծանր բեռ կրող նախարարի համար ցանկալի չէր լինի, որպեսզի իր երկրի հանրությունը տեղեկանար, թե ինչպես է հայ գործընկերը նրան մեկ անգամ ևս զգուշացրել սպասվելիք հետևանքների մասին:
Կա ևս մի հանգամանք, որն, անկասկած, լուրջ անհանգստություն է պատճառել Աբիևին: Բանն այն է, որ տարիներ շարունակ ադրբեջանցիները Սեյրան Օհանյանի անունը ներառել են այն սև ցուցակում, որտեղ ընդգրկված են «մարդկության և ադրբեջանական ժողովրդի դեմ մեծագույն հանցանքներ իրագործած» անձիք: Բաքուն նույնիսկ չի զլացել և ոչ միայն նրանց դեմ գործեր է հարուցել, այլև միջազգային հեռախուզում է հայտարարել: Ու այժմ կարելի է պատկերացնել, թե իր խաբված ժողովրդին ինչպես պիտի ներկայանար այն անվեհեր Սաֆար Աբիևը, ով նստել ու խաղաղ զրույց էր վարել «հանցագործի» հետ: Այդ ամոթալի բիծը քողարկելու ամենակարճ ճանապարհը տեղի ունեցած հանդիպման փաստը կտրականապես հերքելն էր, ինչն էլ արեցին Բաքվում: Բայց թե ինչպես պիտի քողարկեն օր-օրի ավելացող դիակները, սա արդեն բոլորովին այլ խնդիր է:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Վրաստանի տիկին ընդդիմությունը

9 Հնս

Որքան էլ ջանանք Վրաստանի ընդդիմադիր «Ժողովրդական ժողով» կուսակցության առաջնորդ Նինո Բուրջանաձեի քաղաքական գործունեությունը դիտարկել միայն ներկա զարգացումների ֆոնի վրա, դարձյալ անհրաժեշտություն է ծագելու հետադարձ հայացք նետել դեպի ոչ հեռու անցյալը, երբ Արևմուտքի սցենարի հնազանդ դերակատարը «Վարդերի հեղափոխության» ալիքների հետ վրացական իրականություն էր ներմուծում հասարակական գործչի նորագույն տիպարը` հիմնված այլ արժեհամակարգի և այլ պատկերացումների վրա: Սակայն ժամանակն անցավ, և իշխանության բարձրագույն մարմնի ղեկավարներից մեկը վերստին հայտնվեց ընդդիմության շարքերում` այս անգամ պայքարի մեջ մտնելով երեկվա իր դաշնակիցների ու համախոհների հետ: Պետք էր կարծել, որ նման անհատական շրջադարձը որոշակի շտկումներ կմտցներ ինչպես անձի աշխարհընկալման, այնպես էլ նրա հետագա գործողությունների որակական շերտերում: Բայց արի ու տես, որ հին սերմերն ամուր ծիլեր էին տվել, և այժմ էլ Բուրջանաձեն շարունակում է հավատարմություն պահպանել նախկին հավատամքին` դրանով իսկ լինելով կանխատեսելի և մնալով արտաքին ազդակների կախյալը:
Մայիսյան ընդվզումները, նախագահ Սահակաշվիլու վարչակազմի կողմից անհնազանդների ճնշումները բացահայտեցին ոչ միայն երկրում առկա հակասությունները, այլև ի հայտ բերեցին Բուրջանաձեի հեղափոխական պատկերացումների ճշմարիտ նկարագիրը: Ասվածի լավագույն ապացույցը դարձավ նրա սկանդալային հեռախոսազրույցը, որտեղ տիկին ընդդիմությունը որդու հետ խոսում էր պետական հեղաշրջման ծրագրի մասին: Ձայնագրությունից պարզ էր դառնում, որ Բուրջանաձեի համար ընդունելի էր իրադարձությունների եգիպտական տարբերակով զարգացումը` 400-500 զոհերի արյան գնով: Գունավոր հեղափոխությունների սիրահարն այս անգամ էլ իր նախընտրած երագն էր ցանկանում հավելել կայուն ներկապնակին:
Սակայն Սահակաշվիլու համար էականը դարձավ ոչ թե դա, այլ նույն հեռախոսազրույցի այն հատվածը, որտեղ ասվում էր Ռուսատանի հետ հարաբերությունների զարգացման մասին: «Բուրջանաձեի և նրա համակիրների թիկունքում կանգնած են կայսերական մեծ հավակնություններ ունեցող երկրի (Ռուսաստանի) մեծ բանակը, անվտանգության մեծ ծառայությունը, կաշառքի ու նավթի մեծ պաշարները, ինչից էլ նրանք կորցնում են գլուխները: Եթե իշխանափոխության պլանների հղացումը վերաբերեր միայն տեղական ոչնչություններին, ապա ես նրանց լուրջ չէի ընդունի: Բայց երբ մենք գիտենք, թե ովքեր են կանգնած այդ պլանների ետևում, լուրջ ենք ընդունում նահանջել չցանկացող այդ ուժերին»,- անմիջապես հակադարձեց նախագահը:
Լիովին դեպի Միացյալ Նահանգներ հակված Սահակաշվիլին պիտի հասկանար, որ իր հակակշիռը այլ կերպ լինել չէր կարող: Ընտրությունն ամեն դեպքում կանգ էր առնելու Մոսկվայի վրա, և սա վրացական կողմնորոշումների նոր` Բուրջանաձեի բևեռն է: Կոփված ընդդիմադիրը, որն արդեն մեկ անգամ հասել էր իշխանության դրսի ուժերի աջակցությամբ, երկրորդ փորձը իրականացնելիս վերստին պիտի դաշնակիցներ փնտրեր Վրաստանի սահմաններից դուրս: Իսկ Ռուսաստանն իր հերթին չէր հրաժարվի փաղաքշել նրան, ով պատրաստվում է երկրի ներսում հարվածել հակառուս ուժերի ողնաշարին: Միակ դժվարությունը կայանում էր նրանում, որ հասարակության հիշողության մեջ դեռ չէին սպիացել 2008-ի օգոստոսի վերքերը, և մեծ համարձակություն էր պահանջվելու նրանց հետ խոսել ռուսների հետ ձեռք-ձեռքի տալու հեռանկարի մասին: Սակայն Բուրջանաձեն գտավ նաև այդ ձևը: «Սահակաշվիլին միայն հակառուսական հիստերիայից է կառչում: Նա ստիպված կլիներ հորինել ռուս-վրացական կոնֆլիկտը, եթե այն իրականում չլիներ,- հայտարարում էր նա, իսկ ռուսների հետ իր սերտացած կապերի մասին հետևյալն էր ասում:- Վերջին տարվա ընթացքում ես Մոսկվայում եղել եմ ընդամենը երեք անգամ: Սահակաշվիլու էմիսարները շատ ավելի հաճախ են լինում ՌԴ-ում: Նրանք Ռուսաստանի իշխանություններին առաջարկում են ամեն ինչ, միայն թե իրենց իշխանությանը ոչինչ չսպառանա»:
Այս խոսքերն ակամա մատնում էին թե նրան, թե Սահակշվիլուն այն իմաստով, որ երկուսի պարագայում էլ երկրի ապագան պայմանավորվում էր հյուսիսային հարևանի կամեցողությամբ: Ի դեպ, ավելորդ չէ վերհիշել, որ մեկ տարի առաջ Բուջանաձեն նույնի առիթով ստիպված եղավ վերստին բացատրություն տալ, երբ հերթական անգամ ուղևորվում էր Մոսկվա: «Ռուսաստանն առաջին հերթին հարևան երկիր է, որի հետ պետք է հարաբերություններ հաստատել: Այն ժամանակ, երբ ընդդիմությունը զբաղվում է առաջիկա ընտրություններով, իսկ իշխանությունները զբաղվում են ընդդիմության դեմ «սև PR-ով», ես մեծ քաղաքականությամբ եմ զբաղվում»,- ասել էր նա: Մեծ թռիչքների ու մեծ անկումների սովոր տիկինը այսօր էլ շարունակում է պնդել, որ ինքն իրականում վրացամետ գործիչ է, ով կարծում է, որ Վրաստանի համար սկզբունքորեն կարևոր է ռազմավարական ու սերտ համագործակցություն ունենալ արևմտյան երկրների հետ, լրջորեն ինտերգվել արևմտյան կառույցներին, բայց միաժամանակ նորմալ կապեր պահպանել Ռուսաստանի հետ:
Հաշվի առնելով նրա ծավալած գործունեության ընդգրկման տարածքները, դժվար չէ կռահել, որ այն դեռ լինելու է շարունակական ու երկարատև: Բուրջանաձեն այսօր վստահ է, որ Վրաստանի իշխանությունները վախենում են իրեն կալանավորել: «Եթե ինձ ձերբակալեն, բանտից իբրև հերոս դուրս կգամ»,-ասել է նա, մինչդեռ հերոսականության լուսապսակը չէ դրա իրական շարժառիթը: Ի վերջո, Բուրջանաձեի պես քաղաքական ֆիգուրների ներկայությունը միշտ էլ ձեռնտու է եղել բոլոր կողմերի համար` լինի դա Արևմուտք թե Ռուսաստան: Սա շատ հարմար դագանակ է Սահակաշվիլուն մշտապես հնազանդ պահելու համար, և հավասարակշռման գործոն է ցանկացած բարդ իրավիճակում: Ու եթե հիմա նա մերթ Մոսկվայում է, մերթ Կիևում, իսկ վաղը պատրաստ է ուղևորվել Եվրոպայի խորքերը, իր բառերով ասած` Բրյուսել կամ մեկ այլ մայրաքաղաք, որպեսզի եվրոպացի քաղաքական գործիչներին «ճշմարտությունը պատմի Վրաստանում իրականացվող հալածանքների և մայիսի 26-ին Թբիլիսիում խաղաղ ակցիան ցրելու մասին», ապա լսարանի պակաս Բուրջանաձեն երբեք չի ունենա: Նրա խոսքերն այնտեղ կլսեն, կմտապահեն ու անհրաժեշտության դեպքում դրանք կօգտագործեն հենց Վրաստանի դեմ:
Մայիսյան իրադարձություններից հետո վերջնականապես հստակ է դարձել, որ այդ երկրում արագ բռնկվող և նույնքան էլ արագ մարող ընդդիմության կրակը վառ պահելու համար գլխավոր խաղադրույքը կատարվել է Նինո Բուրջանաձեի վրա: Մինչև մոտակա ընտրություններ նրան է վերապահվելու այդ ծանր բեռը կրելու իրավունքը: Իսկ նա իր հերթին հաճույքով է ստանձնել վեր նշված մտադրությունների իրագործումը` «վրաց ժողովրդի հետ միասին, այն մեթոդներով, որ ընդունված են քաղաքակիրթ երկրներում»: Վերջին շեշտադրումը խիստ էական է, քանի որ քաղաքակիրթ աշխարհը ուշի ուշով հետևելու է մեթոդների անսխալ գործադրմանը: Իսկ երբ այժմ Բուրջանաձեն ասում է, թե պայքարելու է մինչև վերջ, եթե անգամ միայնակ մնա այս պայքարում, ապա դա սոսկ գեղեցիկ հռետորաբանություն է: Բուրջանաձեն և նրա նմանները երբեք միայնակ չեն մնում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: