Tag Archives: բոհեմ

ԲՈՀԵՄԱԿԱՆ

21 Հկտ

Բոհեմ: Մենք այդպես ենք անվանում այն կենսակերպը, որ բնորոշ է արվեստի ոլորտի մարդկանց` ազատ վարագիծ, էքսցենտրիկ ոճ, ռոմանտիկ միջավայր: Բայց, պարզվում է, «բոհեմ» բառը սկզբնապես որևէ ընդհանուր բան չի ունեցել մտավորական շրջանակների հետ: Այն առաջացել է Չեխիայի Բոհեմիա շրջանի անվանումից: Միջնադարում այս տարածքում ապրում էին մեծ թվով գնչուներ: Այդ գնչուները հաճախ էին հասնում մինչև Փարիզ` ֆրանսիացիներին հիացնելով իրենց թափառական կենցաղով, անկայուն ապրելակերպով, յուրահատուկ տեսքով: Եվ քանի որ մարդիկ ընդհանրություններ նկատեցին այդ գնչուների ու ստեղծագործական էլիտայի բարքերում, նման որակներն էլ պատճառ դարձան, որ բոհեմ կոչվեի նաև արվեստամերձ հանրությունը:

14005778._SX540_

ՄԱՄՈՒԼԻ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ

22 Հնվ

ԱՆԹՐԱՇ, ԹՈՔԱԽՏԱՎՈՐ ԲՈՀԵՄ ՉԿԱ
19.01.2011
Գրականագետ Արքմենիկ Նիկողոսյանը լրագրողների հետ հանդիպմանը նշեց, որ առաջին անգամ են գրական տարին ամփոփում հրապարակավ. պատճառը լրատվամիջոցներով գրականության քարոզչության պակասն է:
Նիկողոսյանի հավաստմամբ` գրական էջերին ու հաղորդումներին հեռուստաընկերությունները եթերաժամ չեն հատկացնում` մտածելով, որ այն գովազդ չի բերի:
«Գրական տարին չէի ասի, որ հարուստ էր իրադարձություններով, մանավանդ որ իրադարձություն ասելով հասկանում են երեւույթ, որը մեծ աղմուկ է բարձրացրել: Տարվա ընթացքում եթե հետեւենք հեռուստաընկերություններում եւ մամուլում սփռված տարբեր հայտարարություններին, կտեսնենք, որ գրական աղմուկներից մեծ մասն էլ շինծու է»,- ասաց Արք. Նիկողոսյանը:
Վերջինս նշեց նաեւ, որ ցավալի է` երբեմն երկրորդական, երրորդական հեղինակներ շատ ավելի մեծ ուշադրության են արժանանում մամուլի կողմից, քան` ճշմարիտ արժեքները:Ըստ գրականագետի, երեւույթը նաեւ լրագրողների անտեղյակությունից եւ գրական դաշտին լավ չտիրապետելու արդյունք է:
«2010թ. տվեց լավ արժեքներ ու գրքեր, գրական մամուլի պարագծում էլ վերջին 2-3 տարվա լճացումներից հետո գրականությունը կրկին արծարծման, զգաստացման, հասարակական իրադարձություններին արագ արձագանքման նշաններ է ցույց տալիս: Իսկ լճացումը բնական երեւույթ է, քանի որ գրական պրոցեսն այնպիսի երեւույթ է, որ վերելքներն ու վայէջքները միմյանց հաջորդելու սովորություն ունեն»,-նշեց գրականագետը:
Նիկողոսյանի համոզմամբ` 2010թ.ամենակարեւոր խնդիրը գրող-ընթերցող կապի սերտացումն էր` շնորհիվ ինտերնետի եւ Կարեն Անտաշյանի բացած «Գրանիշ»գրական բլոգի: Ըստ բանախոսի, առաջին անգամ գրական դաշտում լույս տեսան արժեքավոր գրքեր, ինչպիսիք են Հովհաննես Գրիգորյանի «Երբեք չմեռնես», Վրեժ Իսրայելյանի «Տոնապետ», Հովիկ Չարխչյանի «Չարենցի կրակոցը», որոնք ոչ մի ուշադրության չարժանացան ԶԼՄ-ի կողմից, չնայած գրախանութներից շատ շուտ«անհայտացան»:
Գրող Կարեն Անտաշյանը նույնպես նշեց լրագրողների հոգածության պակասը: Նա նաեւ կարեւորեց 2010թ. Երեւանը համաշխարհային գրքի մայրաքաղաք հռչակելը:
«Ինտերնետային բում ունեցանք 2010-ին, ինչը էապես նպաստեց նրան, որ մենք կարողացանք գրականությունը տեղափոխել ինտերնետի ակտիվ քննարկման եւ տարածման դաշտ: Հայ գրականությունը երբեք ընթերցողներին այդքան մոտ չէր եղել, որքան` 2010-ին»,-ասաց Կարեն Անտաշյանը:
ԶԼՄ-ում շատ երեւալը Արքմենիկ Նիկողոսյանի գնահատմամբ` նաեւ «ինչ-որ բան այն չէ» է նշանակում: Նա պնդում է, որ եթե հայտարարի, թե Վրեժի գրքի հիմնական առանցքը հայ-թուրքական հարաբերություններն են, ավելի մեծ հետաքրքրության կարժանանա:
«Գործառույթը, որ պետք է ունենա գիրքը, չի ունենում: Լավ քարոզչության դեպքում ընթերցողը գնում է դեպի գիրքը: 2010թ. 3 օր շարունակ Մարտիրոս Սարյանի պուրակում գրքի ցուցահանդես վաճառք էր եւ 3 օրվա ընթացքում ոչ մի լրատվամիջոց չլուսաբանեց»,-նկատեց Նիկողոսյանը:
«Գրանիշ»-ը ոչ միայն նոր ընթերցողների ի հայտ բերելուն է միտված, այլ նաեւ` նոր անունների հայտաբերմանը: Անտաշյանը ստեղծեց «Գրանիշ»-ը` «Ով պետք է անի, եթե ոչ` մենք» գիտակցությամբ, ինչի արդյունքում օրական հազարավոր մարդիկ շղարշի տակ գտնվող ստեղծագործություններ են ջրի երես հանում:
«Այսօր մենք ունենք ինքնության առաջին նշանները ցույց տվող գրական սերունդ: Անթրաշ, թոքախտավոր բոհեմը չկա: Գրողներն իջել` մարդկանց հետ քայլում են` ավելի լավ զգալով ժամանակը: Սակայն շուկայական տնտեսությանը «հարիր»գրաշրջանառության մեխանիզմ չունենք, ինչը շատ ու շատ խնդիրների առաջացման պատճառն է»,-ասաց գրողը:
Գրական շուկա ստեղծելու եւ ընթերցող-գրող կապն ամրապնդելու համար, ըստ Անտաշյանի, անհրաժեշտ է գրական ժառանգության ակտիվ թվայնացման գործընթաց, հայ գրականության «արտահանում» եւ ԶԼՄ-ի հոգածություն:
2011թ. կլինի «Գրանիշ»-ի թերթային տարբերակը. համարները լինելու են թեմատիկ:
Անտաշյանը դժգոհում է, որ չունենք ընթերցանության ավանդույթ, փոխարենն ունենք սերիալ նայելու անխախտ ավանդույթ:
Քաղաքակրթությունը հաստատ օրերից մեկ օր կթակի մեր դուռը, երբ տեսնի` սերիալի ժամին նստած ընթերցում ենք:

ՄՇԱԿՈՒՅԹ ԱՍԵԼՈՎ ՀԱՍԿԱՆՈՒՄ ԵՆ ՇՈՈՒ- ԲԻԶՆԵՍԸ

Գրականագետ Արքմենիկ Նիկողոսյանի ու բանաստեղծ Կարեն Անտաշյանի ասուլիսի մասին երեկ տեղեկացա «Ֆեյսբուքում»՝ ինձ ուղարկված «Գրանիշ» գրական ակումբի հաղորդագրությունից: Ի հավաստումն այս փաստի, Արքմենիկ Նիկողոսյանը, ամփոփելով անցնող տարին, նշեց, որ 2010թ.-ն առանձնացավ նրանով, որ գրական դաշտն ընդլայնվեց ինտերնետ տիրույթում. «Վերջին 3 տարիների լճացումից հետո գրական կյանքը արթնացման նշաններ է ցույց տալիս: 2010թ.-ի ամենակարեւոր խնդիրներից մեկը գրող-ընթերցող կապի սերտացումն էր, որ տեղի ունեցավ շնորհիվ ինտերնետի, Կարեն Անտաշյանի ու մի խումբ նախաձեռնողների կողմից ստեղծված «Գրանիշ» գրական ակումբի»:
Բանաստեղծ Կարեն Անտաշյանն էլ նշեց, որ 2010-ը որակապես նոր փուլի սկիզբ դարձավ. հայրենական հեռուստաալիքների անտարբերության ֆոնին ինտերնետն ու սոցիալական ցանցերը բում արձանագրեցին: Բայց, այնուամենայնիվ, իրականության մեջ գրականությունը ԶԼՄ-ներով լուսաբանման խնդիր ունի: Ու եթե ինտերնետ, տպագիր մամուլն ու ռադիոն հետաքրքրություն են ցուցաբերում գրականության հանդեպ, ակտիվ շփվում գրողների հետ, ապա հեռուստաընկերությունների կողմից դեռ զրո ուշադրություն է գրանցվում:
«Եթե իրենց թվում է, որ գրականությունը գովազդ չբերող ապրանք է, սխալվում են, որովհետեւ ինտերնետի օրինակով համոզվեցինք, որ ճիշտ քարոզչության դեպքում հետաքրքրություն առաջանում է: Ժամանակակից հայ գրականությանը պակասող ամենամեծ բանը լրագրողների եւ ԶԼՄ-ների ուշադրությունն է: Մինչեւ ԶԼՄ-ները չսկսեն սիրել գրականությունը, այդ գրական շարժումը չի ծավալվելու»,- նշեց Կարեն Անտաշյանը: Իսկ Արքմենիկ Նիկողոսյանի կարծիքով՝ մամուլում գրական աղմուկների մեծ մասը սարքովի է, որովհետեւ շատ մարդիկ ԶԼՄ-ներում կապերի շնորհիվ իրենց շուրջ աղմուկ են սարքում:
«Երբեմն 2-րդական, 3-րդական հեղինակներն ավելի մեծ ուշադրության են արժանանում: Տարվա ընթացքում շատ լավ գրքեր լույս տեսան, որոնցից էին Հովհաննես Գրիգորյանի «Երբեք չմեռնես»-ը, Վրեժ Իսրայելյանի «Տոնապետը», բայց այդ գրքերի մեծ մասը տարածվում է գրական նեղ շրջանակում»,- նշեց գրականագետն ու փաստեց, որ այսօր մեր երկրում «մշակույթ» ասելով` հասկանում են շոու-բիզնեսը: Կարեն Անտաշյանի բնութագրմամբ՝ այսօր ունենք սերիալ նայելու ավանդույթ, բայց չունենք ընթերցանության ավանդույթ. «Մենք ուզում ենք նոր ընթերցող ստեղծել: Դրա համար մեր գրական արտադրանքը ձրի ինտերնետի միջոցով տարածելով՝ փորձում ենք ստեղծել այդ ընթերցողին»:
Իսկ այն, որ ընթերցողը պատրաստ չէ փող տալ գրքին, ըստ բանախոսների, ուռճացված է ու սուտ, լավ քարոզչության, տեղեկացվածության դեպքում ընթերցողը գնում է դեպի գիրքը: «Օրինակ ՀովիկՉարխչյանի գրքերը մեծ պահանջարկ ունեն, դա պայմանավորված է ոչ միայն նրա ընտրած փաստակենսագրական ժանրով, այլ նաեւ սյուժե կառուցելու, գրողական տաղանդի, լավ հայերենի եւ լավ գրականությունը լավ վաճառելու՝ փիառի կանոններին տիրապետելու հանգամանքով»,- նշեց Արքմենիկ Նիկողոսյանը:
ՍՈՆԱ ԱԴԱՄՅԱՆ

«2010-Ը ԳՐԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔԻ ՀԱՄԱՐ ԲԵԿՈՒՄՆԱՅԻՆ ԷՐ»

Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը գրականագետ Արքեմնիկ Նիկողոսյանը եւ բանաստեղծ Կարեն Անտաշյանը ամփոփում էին 2010 թ. գրական տարին եւ նշում 2011 թ. անելիքները:
«Գրականությունը միշտ հանդիպում է մեկ պրոբլեմի` քարոզչության պակասն է հատկապես հեռուստատեսությամբ: Ամեն հեռուստաընկերություն պետք է պարտադիր ունենա գրական հաղորդում, չեմ ասում` մշակութային, քանի որ մեզանում մշակույթ ասելով` հասկանում են շոու բիզնեսը»,- ասաց գրականագետ Արքեմնիկ Նիկողոսյանը: 2010 թ.-ը տվեց լավ գրքեր, լավ արդյունքներ, նրա խոսքերով`վերջին մի 2-3 տարվա լճացումից հետո գրականությունը կրկին զգաստացման նշաններ է ցույց տալիս: Շատ գրքեր ընթերցողների ուշադրությանն արժանացան, օրինակ` Հովհաննես Գրիրգորյանի, Մհեր Իսրայելյանի, Հովիկ Չարխչյանի գրքերը: Բայց անգամ այդ գրքերը կարդում են գրողների ընկերները, նրանց շրջապատի մարդիկ, ինչպես նաեւ ինտերնետից օգտվողները:
Բանաստեղծ Կարեն Անտաշյանը եւս շեշտեց, որ այսօր մեր գրականությանը ամենից շատ պակասում է պրոպագանդան: Այդ առումով 2010 թ.-ը նշանավոր էր նաեւ հեղինակ-ընթերցող սերտացմամբ`շնորհիվ ինտերնետի: «2010 թ.-ը գրական կյանքի համար բեկումնային էր եւ որակապես նոր փուլի սկիզբը դարձավ: Բեկումի հիմնական գործոնը, խթանը հայրենական մեդիա արտադրության ճեղքումն է ինտերնետի միջոցով: Բլոգային, ֆեյսբուքային բումը, որ ունեցանք 2010-ին նպաստեցին նրան, որ կարողացան գրականությունը տեղափոխել ինտերնետի քննարկման դաշտ»,- ասաց բանաստեղծ Կարեն Անտաշյանը: 2010 թ.-ի սկզբին մի խումբ գրողներ, գրականագետներ որոշեցին ստեղծել «Գրանիշ» գրական ակումբը, որտեղ փորձեցին ներկայացնել լավ հեղինակների ստեղագործությունները, երեւան եկավ ինքնորոշման առաջին ազդակները ցույց տվող սերունդ, որի վրա կարելի է հույս դնել եւ հավատալ, որ հայ գրականության ապագան լավ է լինելու: «Գրանիշ» ակումբը նախաձեռնել է «Գրանիշ» գրական ամսագրի տպագրումը, որը կառանձնանա նրանով, որ կանի թեմատիկ համարներ, օրինակ` կանդրադառնա գրական լեզվի խնդրին, կլինեն թարգմանություններ, Ցեղասպանության վերաբերյալ անդրադարձներ գրականության մեջ, մանկական համար:
Մյուս կարեւոր իրադարձությունը, Կարեն Անտաշյանի կարծիքով, 2012 թ.-ին Երեւանը գրքի մայրաքաղաք հռչակելն էր: Առիթը պետք է օգտագործել եւ լավագույնս պատրաստվել, սթափվել եւ փոխել իրավիճակը` «ուշադրության չարժանացած գրողներ, պետպատվերով անորակ եւ սահմանափակ տպաքանակով ժամանակակից հայ գրականություն` չտարածվող, ընթերցողին չհասնող»: Բանաստեղծը նշում է, որ այսօր չունենք շուկայական տնտեսության հարմար գրական մեխանիզմներ եւ մեզանում գրական գործընթացը կապվում է Գրողների միության հետ, հրատարակիչները հիմնականում հետաքրքրված չեն կամ չեն ճանաչում ժամանակակիցենրին, ոգեւորված չեն դրանք տպագրելու, թարգմանելու գործում: «Մինչեւ մենք չստեղծենք գրական շուկա, չենք ունենա լավ ապագա գրականության համար»,- ասում է նա: 2011 թ.-ի անելիքների մասին խոսելով` Կարեն Անտաշյանը նշեց, որ կարեւոր խնդիր է նաեւ ընթերցող ստեղծելը, քանի որ մենք չունենք ընթերցանության ավանդույթ, բայց ունենք սերիալ նայելու ավանդույթ: Հաջորդ կարեւոր խնդիրը այն է, որ մեր գրական ժառանգությունը պետք է թվայնացվի եւ ներկայացվի ինտերնետում: Երրորդ խնդիրը ժամանակակից հայ հեղինակների թարգմանությունն է ու արտահանումը, քանի որ այդ դեպքում կկարողանան հաջողությունների հասնել:

Ինգա Մարտինյան

ԵՐՎԱՆԴ ՔՈՉԱՐ

21 Հկտ

Վերջին բոհեմը
Երկար մազերով, սպանված թռչունի պես լայն փողկապը քամուն տված, թափթփված ու անխնամ, խորապես զզված ամեն ինչից` ահա անցնում է վերջին բոհեմը` Արվեստագետը. նա գալիս է անհիշատակ ժամանակներից` միշտ ամեն դարաշրջանի եւ երկրի պայմանների հետ փոփոխելով իր դեմքն ու կեցվածքը: Մեռավ այն պատմական շրջանը, որտեղ նա հաղթողների ու տիրողների պարծանքն էր, երբ իր ստեղծագործությունն էր բարգավաճման եւ զորության չափանիշը: Ռենեսանսի շրջանից, երբ դրամատիրական իշխանությունը իր թաթը դրեց եւ ընկճեց ամեն ինչ, Արվեստագետն այլեւս դարձավ ծառան, նվաստ հպատակը ոսկու: Արդեն, լավագույն դեպքում, նրան շրջապատում էին բարձր վարձատրությամբ եւ շքանշաններով, բայց միշտ իր տիրոջ փառքը ակնհայտ դարձնելու համար, չէ՞ որ ծառային նայելով` կարելի էր դատել տիրոջ մեծության մասին: Բայց այլեւս մեռած էր նրա սիրտը դեպի իշխողը եւ ուժեղը: Դրամատիրական կարգերը նրան դուրս շպրտեցին կյանքից, նա կյանքի լուսանցքի վրա էր միայն…Սկսած վերածնության շրջանից` ո՞ր դասակարգին է պատկանում նա: Ազնվական չէ, որովհետեւ մեծ մասամբ դուրս է գալիս խեղճ ու ընչազուրկ դասակարգի ծոցից, բուրժուա չէ, որովհետեւ չունի շահագործման աղբյուրներ: Նա միշտ տիրոջ, իշխողի տրամադրության տակ է, սպասում է նրա հրամանին, իսկ հաճախ էլ` քմայքին: Բանվոր չէ, որովհետեւ իր աշխատանքը չի կարելի չափել որեւէ չափանիշով, առավելապես մտային է նրա ստեղծագործությունը. նա մտավորական է ավելի շուտ, բայց մտավորականը որեւէ դասակարգի չի պատկանում. կարող է գաղափարաբանությամբ լինել բուրժուա, ազնվական, բանվոր:
Արվեստագետի եւ տիրողների միջեւ բացված է մի վիհ: Նրա գործերը զարդարում են պալատները, տաճարները, բայց ինքը նկուղներում է ապրում` հաճախ մոռացված. նա հասկացված չէ… Արվեստագետի նուրբ եւ զգայուն հոգին ատում է օրենքը, որովհետեւ տեսնում է, որ այն ծառայում է ուժեղներին ու հարուստներին, եւ ահա նա փախչում է օրենքից, ստեղծում իր ուրույն աշխարհը:

Կայեն ու Աբել
(Գործողությունը տեւում է մեկ վայրկյան)
Աբել — (Պառկած կանաչ խոտերի ու ծաղիկների մեջ՝ նայում է երկնքին) Երանի բարձր, շատ բարձր սարերի կատարներին լինեի հիմա, ինչպե՜ս են փայլում նրանց կատարները…
(Կայենը պառկած նայում է լճակի մեջ լուռ ու մտազբաղ)
Աբել — (Կայենին) Դու կուզեի՞ր, որ օրը չմթներ, միշտ վերջալույս լիներ` կարմիր, ծիրանի, էն լոտոսի պես: Անտառների մեջ միշտ լույս լիներ, եւ մենք գազաններից այլեւս չվախենայինք…
(Կայենը լուռ նայում է ալ ջրին, որ արտացոլում է նրա սեւ սաթի պես աչքերը` կարծես արյան մեջ թաթախված կարմիր դեմքի վրա):
Աբելը — (Կայենին) Ինչո՞ւ չես խոսում եւ ինչո՞ւ ես այդպես նայում ջրին: Այդտեղ փոքրիկ ծիրանագույն ձկնիկներ կան, կարո՞ղ ես մեկը բռնել…
Կայենը — (Աբելին) Ձկնիկներ չկան: Տե՛ս, այստեղ մորթած ուլի նման է երկինքը…

%d bloggers like this: