Tag Archives: Բյուրո

Լուսանցքային ՀՅԴ-ի կարմիր վրանները

30 Օգս

Արդեն մեկ շաբաթից ավելի է, Գյումրիի կենտրոնում՝ Թատերական հրապարակում, ՀՅԴ ներկայացուցիչները կարմիր վրան են տեղադրել, որտեղ հերթապահում են երիտասարդ կուսակցականները: Դաշնակների այս վաղաժամկետ ակտիվությունը, որը ներկա պահին դրսևորվում է «Քվեն ուժ է» ծրագրի շրջանակներում, արտահայտվում է նրանով, որ նրանք սկսել են պայմանագրեր կնքել քաղաքացիների հետ, ովքեր ընտրական իրավունքի իրացման միջոցով հայտնելու են իրենց պատրաստակամությունը` ձևավորել ժողովրդի իշխանություն: Եթե նույնը պարզ բառերով շարադրենք, ապա նախաձեռնության հեղինակները քաղաքացիներից կորզում են խոստում, որ առաջիկա ընտրություններում իրենց ձայնը կտան Դաշնակցությանը:
Կարմիր վրանների գաղափարը փոխառված է զյուգանովյան կոմունիստներից, ովքեր մեկ անգամ չէ, որ Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում նման ակցիաներ են իրականացնում: Իսկ դրա հայկական կատարումը առաջիկայում կուղեկցվի նաև Հայաստանի տարբեր մարզերում հանրահավաքների շարքով, որի նախակարապետը ներկա պահին դարձել է Գյումրին: Հարցին, թե ինչո՞ւ են իրենց ակտիվությունը սկսում հատկապես այդ քաղաքից, ՀՅԴ Շիրակի մարզի պատասխանատու Արամ Հակոբյանը պատասխանել էր. «Ամենաաղքատ մարզը Շիրակի մարզն է հանրապետությունում, դրա համար դաշնակցականները նախ որոշել են հանրահավաք կազմակերպել Գյումրիում»:
Առաջին հայացքից նման պատասխանը կարող է ուղղակի անտրամաբանական թվալ: Ի՞նչ կապ ունի բնակչության աղքատությունը միտինգների հետ: Ի վերջո, Դաշնակցությունը չի պատրաստվում հավաքի ժամանակ հումանիտար օգնություն բաժանել կամ բնակարանի բանալիներ նվիրել: Սակայն այս խոսքերի տակ քողարկված մտադրությունը միանգամայն ակնհայտ է: ՀՅԴ-ին հիմա օդ ու ջրի պես անհրաժեշտ է սոցալական դժգոհություն, զրկվածների այն խումբը, որոնց ցավերի ու խնդիրների նուրբ լարերի վրա խաղալով և դրանց ալիքի վրա կուսակցությունը կկարողանա առաջ լողալ: Երևանն այս իմաստով զբաղեցված է ՀԱԿ-ի ու հարակիցների կողմից: Մնում են մարզերը:
Սակայն սա դեռ գլխավորը չէ: Ներկա պահին ամենաէականն այն է, որ Դաշնակցությունն իր դեմքը պահելու խնդիր ունի, մի դեմք, որը բավականին աղճատվեց վերջին իրադարձություններից հետո: Դրանցից առավել տհաճն ու անսպասելին ՀՅԴ Արևմտյան Ամերիկայի Կենտրոնական կոմիտեի հայտարարություն էր, որում մասնավորապես ասված էր, թե ամերկացի դաշնակցականները չեն պատրաստվում մասնակցել Հայաստանի անկախության վերականգնման 20-ամյակի առիթով ի պատիվ նախագահ Սերժ Սարգսյանի տոնական հանդիսավոր ճաշկերույթ կազմակերպելու նախաձեռնությունը: «Անկախության տոնակատարությունը չի կարող առիթ ծառայել փառավորելու հեղինակազրկված պաշտոնատարներ, այս պարագայում` մի նախագահ, որի վարած քաղաքականության հետևանքով 20-ամյա անկախ Հայաստանը ամեն օր առավել ևս խրվում է փտախտի տիղմի մեջ, իսկ ժողովրդավարութունն ու ժողովրդավարական արժեքները շարունակվում են ոտնակոխ լինել, որպեսզի կարելի լինի ապահովել հանցավոր վարչակարգի վերարտադրությունը»:
Հայտարարության հրապարակումից հետո Հայաստանի դաշնակների շրջանում մի իսկական խուճապ էր: Բայց այդ խուճապը բացատրություն էր պահանջում: Եթե ՀՅԴ-ն ընդդիմություն է, իսկ դառը խոսքերը բաժին են հասել նախագահին, այդ դեպքում ինչու՞ են անհանգստության ցնցումները փոխանցվել ընկեր հեղափոխականներին: Այս տագնապն արդարացնել էր պետք: Մի քանի օր անց ՀՅԴ բյուրոյի պատասխանատուները համաձակություն կուտակեցին ու քննադատեցին Արևմտյան Ամերիկայի Կենտրոնական կոմիտեի որոշումը: Վերջիններս պնդում էին, թե այդ հայտարարությունն արտահայտում է ԿԿ-ի դիրքորոշումը ու, թերևս, արդյունք է գաղութում առկա որոշակի տրամադրությունների։ Սրա հետ մեկտեղ հայաստանցի դաշնակները գրում էին, որ Հայաստանում կուտակվել են բազմաթիվ հիմնահարցեր, առկա են բազմաթիվ չլուծված խնդիրներ։ «Բայց 20-ամյա տարելիցը մեր ընդհանուր հաղթանակի և ձեռքբերումների ամրագրումն է: Մենք իրավունք չունենք այս մակարդակի միջոցառումներում անձնավորված հարաբերություններով և հուզական քայլերով առաջնորդվելու»,- ասում էին նրանք:
Իրավիճակը զավեշտալի էր: Նախ, դաշնակներն իրենց պատասխանով բոլորովին էլ չէին ժխտում այն որակումները, որոնք տվել էր ամերիկյան կառույցը: Մյուս կողմից էլ հակազդում էին նրան, քանի որ կատարվածը դեմ էր Հայաստանում գործող ՀՅԴ Բյուրոյի գծին: Ստացվում էր, որ ոչ անկախության տարեդարձը, ոչ էլ նախագահն այս դեպքում էական չէին: Եղածը սոսկ մի բան էր վկայում. կուսակցության ներսում առկա են սուր խնդիրներ ու հակասություններ։ Իսկ դրանց մեղավորները կրկին ՀՅԴ վերնախավում էին, այլ ոչ թե հարակից տարածքներում:
Հիմա նույնիսկ ամերիկացի դաշնակցականների համար գաղտնիք չէ, որ Երևան տեղափոխված կուսակցության ղեկավարությունը վերջին տարիներին ամուր թելերով սերտաճել է իշխանությանը` այդ մերձեցման դիմաց ստանալով ինչպես տնտեսական, այնպես էլ քաղաքական արտոնություններ: Պատմում են, որ երբ այս տարվա հուլիսի սկզբին Ծաղկաձորում գումարվել էր ՀՅԴ 31-րդ Ընդհանուր ժողովը, սփյուռքից ժամանած կուսակցապետերը դառը խոսքեր ուղղեցին իրենց հայաստանցի կուսակիցների հասցեին՝ մեղադրելով վերջիններիս այն բանում, որ նրանք ընդդիմության իմիտացիա են ստեղծում և հարկ եղածին պես չեն արձագանքում իշխանությունների վարած սխալ քաղաքականությանը: Սրան ի պատասխան տեղի դաշնակները ՀՅԴ Բյուրոյի կազմից դուրս թողեցին ԱՄՆ-ի ու Կանադայի ներկայացուցիչներին: Բայց ռևանշը կարծես թե ձախողվում է: Մի կողմից Դաշնակցության ներսում ծայր են առնում լուրջ հակասություններ հատկապես այն հիմնահարցի շուրջ, թե ինչ դիրքորոշում պետք է ունենա կուսակցությունը Հայաստանի առաջիկա ներքաղաքական զարգացումների առնչությամբ, մյուս կողմից նվազել է «կերակրափողը»՝ դեպի կուսակցության գանձարան հոսող սփյուռքի ֆինանսական աղբյուրները:
Դրսի անհաջողությունները կարծես թե քիչ էին, ներսում էլ ՀՅԴ-ին միանգամայն լուսանցքային ուժի վերածեցին իշխանությունների ու ընդդիմադիր ՀԱԿ-ի միջև ծայր առած քաղաքական երկխոսությունները: Դաշնակները խաղից դուրս են: Մնում են փրփուրները, որոնցից էլ այսօր նրանք կառչում են՝ մի դեպքում կարմիր վրաններ շարելով, մեկ այլ դեպքում ակնարկելով այն մասին, թե պատրաստ են նույնիսկ երկխոսությունից դուրս մնացածներ մյուս ուժի՝ «Ժառանգության» հետ համագործակցել, միայն թե վերջնականապես չվտարվեն քաղաքական դաշտից: Նրանք հիմա էլ շարունակում են հայտարարել, թե իբր ՀՅԴ-ն ընդհանուր առմամբ հանդես է գալիս Հայաստանում համակարգային իշխանափոխության օգտին, բայց այս խոսքերի անկեղծությանը օր-օրի ավելի քիչ թվով մարդիկ են հավատում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Երեքը` նույն նպատակի համար

9 Փտր

Այսօր հերթական աշխատանքային այցով Հայաստան կժամանեն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Ռոբերտ Բրադկեն, Բեռնար Ֆասյեն և Իգոր Պոպովը: Սա այս տարվա ընթացքում եռանախագահների առաջին համատեղ այցն է տարածաշրջան: Նրանք Երևանում հանդիպումներ կունենան նախագահ Ս. Սարգսյանի և արտգործնախարար Է. Նալբանդյանի հետ: Որքան էլ տարօրինակ թվա, սակայն մինչ այս պահը դեռևս տեղեկություն չկար այն մասին, թե արդյո՞ք համանախագահները կայցելեն նաև Բաքու կամ Ստեփանակերտ, և ի՞նչ «ուղեբեռով» են վերջիններս ժամանում մեզ մոտ: Ահա այսպիսի անորոշության պայմաններում սպասվելիք բանակցությունների համար եզակի հուշում պիտի դառնար օրերս համանախագահ երկրների ներկայացուցիչների հրապարակավ արտահայտած դժգոհությունը ԵԽԽՎ բյուրոյի կողմից ԼՂ հարցով ենթահանձնաժողով ստեղծելու որոշման վերաբերյալ: Ինչպես հայտնի է, նրանք մասնավորապես դժգոհել էին ԵԽԽՎ Բյուրոյի ղարաբաղյան բանակցային գործընթացին ակնհայտորեն վնասող որոշման կապակցությամբ` նշելով, որ դրա բացասական հետևանքների պատասխանատվությունն ամբողջովին ընկնում է ԵԽԽՎ-ի վրա: Մինսկի խումբը նաև կոչ էր արել ԵԽԽՎ ղեկավար մարմնին հարգանքով վերաբերվել բանակցային գործընթացի բնույթին ու ձևաչափին, դրան մոտենալ հասունության զգացումով: Նման կոշտ բնորոշումներից հետո Ֆրանսիայի ու Ռուսաստանի ներկայացուցիչները նշել էին, որ ղարաբաղյան հիմնախնդրի շուրջ բանակցությունների մանրամասներին չտիրապետող քաղաքական գործիչների հանրային քննարկումները չեն կարող իմաստալից աջակցություն լինել գործընթացի համար:
Ճիշտն ասած, Մինսի խմբի անկեղծությանն այս հարցում քչերն են հավատում ու վստահում: Եթե նրանք իսկապես անհամաձայնություններ ունեին տվյալ ենթահանձնաժողովի աշխատանքների վերսկսման վերաբերյալ, ապա ինչու՞ իրենց բողոքը չարտահայտեցին հենց ԵԽԽՎ-ի նիստի ժամանակ կամ դրանից առաջ, այլ սպասեցին, մինչև կհայտնվեին կատարված փաստի առաջ և նոր միայն հիշեցին իրենց վիրավորված կողմ լինելու մասին: Թերևս չեն սխալվում նրանք, ովքեր այդ պահվածքի մեջ որոշկի փարիսեցիություն են նշմարում: Ամեն դեպքում, այսօր համանախագահները հիանալի հնարավորություն ունեն ապացուցելու իրենց խմբի գործունեության արդյունավետությունը` ի հակակշիռ նորաստեղծ և հավելյալ կառույցների:
Մյուս կողմից չափազանց անբարենպաստ է ընդհանուր մթնոլորտը: Այլևս գաղտնիք չէ, որ վերջին շրջանում խնդրի կարգավորման քաղաքական էլեմենտը հետզհետե իր տեղը զիջում է ռազմականին, իսկ բանակցությունները նույնանման ընթացքով կորցնում են նախկին կարևորությունն ու նշանակությունը: Թե Հայաստանում, թե Ադրբեջանում քիչ չէ նրանց թիվը, ովքեր համոզված են, որ միջնորդ երկրները արդեն վաղուց լվացել են իրենց ձեռքերը և առանձնապես լուրջ հույսեր չեն փայփայում, որ կարող են որևէ արդյունքի հասնել: Ասենք, նման հոռետեսներ դրսում էլ կան:
Գուցե իսկապես սովորական զուգադիպություն էր, որ հատկապես համանախագահների այցի նախօրեին Միջազգային ճգնաժամային խումբը հրապարակեց Ղարաբաղյան խնդրի վերաբերյալ իր հերթական զեկույցը: Այդ փաստաթուղթը արձանագրում էր, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացը 2010 թվականին զգալիորեն վատթարացել է, իսկ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պատերազմական գործողությունների վերսկսումը միանգամայն հավանական է:
Մռայլ կանխատեսումների այդ շարքը շարունակեց նաև International Alert ոչ պետական խաղաղարար կազմակերպությունը: Վերջինիս Եվրասիայի ծրագրերի պատասխանատու Դեսիսլավա Ռուսանովայի տեսակետը քիչ բանով էր տարբերվում նախորդից: «Կարծես ներկայումս ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացը փակուղում է: Առաջ գնալու համար անհրաժեշտ է կողմերի կամքը, պետք է առաջարկություններ արվեն, որոնք առավելագույնս կբավարարեն կողմերի շահերը: Իհարկե, առաջարկություններից բացի, անհրաժեշտ են նաև իրական քայլեր, այլ ոչ միայն կոսմետիկ զիջումներ»,- կարծում էր նա` բացահայտորեն ակնարկելով Մինսկի խմբի առաքելության անհաջողությունների երկար շղթան:
Սակայն ումի՞ց է պետք սպասել իրական քայլեր: Հակամարտող երկրները դեռևս հաստատակամ են իրենց որդեգրած դիրքորոշումներում, իսկ օգնել կամ միջամտել ցանկացողները ավելին անել կամ չեն կարող, կամ չեն ցանկանում: Ահա, օրերս Լիտվան հայտարարեց, թե Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ հատուկ բանաձև է մշակվել, և այդ փաստաթուղթը ստորագրված է խորհրդարանի 50 անդամների կողմից։ Նշվեց նաև, որ մոտ ժամանակներս բանաձևը խորհրդարանում քննարկման կդրվի ու թերևս ընդունվի։ Սակայն որքանո՞վ դա նպաստավոր կլինի մեզ համար: Չմոռանանք, որ Լիտվան միշտ պաշտպանել է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը։
Նախկինի պես իբրև շահագրգիռ կողմ են հանդես գալիս նաև Ռուսաստանն ու Թուրքիան: Օրերս Ռուսաստանի արտգործնախարարությունը հաղորդագրություն տարածեց այն մասին, որ Մոսկվայում ՌԴ փախարտգործնախարարի քարտուղար Գ. Բ. Կարասինի ու Թուրքիայի արտգործնախարարի առաջին տեղակալ Ֆ. Սինիրլիօղլուի միջև խորհրդակցություն է տեղի ունեցել
տարածաշրջանային հարցերի՝ ներառյալ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ։ Նույն օրը Թուրքիայի ԱԳՆ նախկին ղեկավար Յաշար Յակիշը հիշեցրեց իր գոյությունը և տեսակետ հայտնեց այն մասին, թե «այստեղ հիմնական խաղացողը Ռուսաստանն է, որին, իմ կարծիքով, ձեռնտու է չկարգավորված հակամարտությունը: ԵԱՀԿ ՄԽ գործունեության ակտիվացման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի Ռուսաստանը վերանայի իր քաղաքականությունը: Եթե կա ԵԱՀԿ ՄԽ ջանքերն ակտիվացնելու հնարավորություն, ապա պետք է դրանից օգտվել: Այդ առումով պետք է ջանքեր գործադրեն Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ն: Կարծում եմ, որ դա հակամարտության խաղաղ լուծման միակ հույսն է»:
Միակ հույսն այժմ ժամանում է Երևան: Բոլորը նրանից մեծ սպասելիքներ ունեն, սակայն քչերն են պատրաստ օգնելու, որպեսզի ակնկալիքներն իրական դառնան: Եվ այս նույն պատկերը կրկնվում է ավելի քան մեկ ու կես տասնամյակ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Երբ բոլորը կողմ են, իսկ մերոնք` դեմ

31 Հնվ

Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովն ինչպես խոստացել էր` այնպես էլ արեց: ԵԽԽՎ Բյուրոյի նիստում որոշում կայացվեց վերստեղծել Ղարաբաղի հարցով ենթահանձնաժողովը: Ամիսներ շարունակ գործադրված ջանքերը` թույլ չտալ մեռած մարմնի վերակենդանացումը, անհաջողությամբ պսակվեց: Նոր ենթահանձնաժողովի կազմում կընդգրկվեն ԵԽԽՎ Մոնիթորինգի հանձնաժողովում Ադրբեջանի ու Հայաստանի հարցերով համազեկուցողները, երկու երկրների ընդդիմությունից և իշխանությունից ԵԽԽՎ-ում ներկայացված պատգամավորներ, իսկ ենթահանձնաժողովի նախագահ նշանակվեց իսպանացի պատգամավոր, «Եվրոպայի դեմոկրատների և լիբերալների ալյանս» խմբի անդամ Ջորդի Խուգլա ի Կոստան:
Վճռորոշ նիստի նախօրեին հայկական պատվիրակությունը մի վերջին փորձ էլ կատարեց կացությունը փրկելու համար` նամակ հղելով Բյուրոյի անդամներին, որտեղ ասվում էր, թե ինչու է անընդունելի նման հանձնաժողովի գործունեությունը: Սակայն, ինչպես հետո պարզվեց, տեղի էր ունեցել ընթացակարգային խախտում: Ըստ սահմանված կարգի, քարտուղարությունը պարտավոր էր նամակը պաշտոնապես հանձնել Բյուրոյի անդամներին, որպեսզի նրանք քվեարկության օրը ձեռքի տակ ունենային պարզաբանումներով ու վերապահումներով լրացված այդ շարադրանքը: Միայն թե քարտուղարությունը դա չէր տրամադրել: Հիմա արդեն դժվար է ասել, թե միտումնաբար կամ անփութությամբ արված բացթողումը կարո՞ղ էր արդյոք որևէ կերպ իր ներգործությունն ունենալ արդյունքների վրա: Փաստ է միայն, որ Բյուրոյում բոլորը, բացառությամբ հայկական պատվիրակության անդամների, կողմ քվեարկեցին Ղարաբաղի հարցով ենթահանձնաժողովի ստեղծմանը: Այդ համերաշխ միասնության մեջ աննկատ անցավ մեկ այլ խախտում ևս` ենթահանձնաժողովի նախագահի նշանակումը: Բանն այն է, որ կատալոնցի պատվիրակը նույնիսկ հարկ չէր համարել ժամանել` մասնակցելու ԵԽԽՎ նստաշրջանին: Իսկ նման ինքնավստահությունը կարող էր ունենալ մեկ բացատրություն` նշանակման երաշխիքները տրվել էին նախապես:
Այսօր հայ խորհրդարանականները կատարվածի ողջ մեղքն ու պատասխանատվությունը բարդում են ԵԽԽՎ ազգությամբ թուրք նախագահ Մևլութ Չավուշօղլու վրա, մյուսներն էլ եղածը որակում են իբրև հայ դիվանագիտության ցավալի պարտություն: Բայց արդյո՞ք այդ պարտությունը միայն մերն էր:
Այս հարցին անաչառ պատասխան գտնելու համար եկեք վերհիշենք, թե հայկական կողմի ժխտողական դիրքորոշման հիմքում ի՞նչ փաստարկներ էին ընկած: Առաջին հերթին հայերն այն կարծիքին էին, որ անհրաժեշտ է նախ հասնել երկու անհաշտ պատվիրակությունների դիրքերի մերձեցմանը, և նոր միայն խոսել մեկ ընդհանուր հարկի տակ համագործակցելու, քննարկումներ անցկացնելու ու տեսակետներ ներկայացնելու մասին: Սա կարող էր նաև որոշ առումով մեղմել այն փոխադարձ ագրեսիվ մեղադրանքների հեղեղը, ինչը մշտապես անիմաստ էր դարձնում ցանկացած երկխոսություն: Հայկական կողմի հաջորդ փաստարկն այն էր, որ հիշյալ հանձնաժողովի վերստեղծմամբ ԵԽԽՎ-ն անխուսափելիորեն առնչվելու է ղարաբաղյան այն խնդիրներին, որոնք ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների մանդատի ու իրավասությունների շրջանակներում են, իսկ դա կարող է նշանակել ոչ այլ բան, քան անընդունելի քայլ, ինչը շեղելու է ԼՂ խնդրի քննարկումը Մինսկի խմբի ձևաչափից: Իր հերթին այդ կողմնակի միջամտությունը կարող է Ադրբեջանի մոտ առաջացնել պատրանքներ, թե իր ձեռքերն ազատ են արձակված և այսուհետ թույլատրելի է օգտագործել այլ ձևաչափերը՝ բանակցություններում սեփական դիրքերն ուժեղացնելու նպատակով։ Մի խոսքով, ենթահանձնաժողով ասվածը սոսկ ծուղակ է ու լայն ասպարեզ ագրեսիվ հռետորության համար:
Ի դեպ, առիթը չափազանց հարմար էր վերհիշելու նախորդին և ցրելու այն թյուր կարծիքը, թե նախկինում ստեղծված ենթահանձնաժողովի աշխատանքները դադարել էին սոսկ այն պատճառով, որ դրա նախագահ Ռասսել Ջոնսոնը մահացել էր: Իրականում Ջոնսոնի կենդանության օրոք էլ այդ մարմինը էական ոչինչ չէր անում, չկարողացավ արձանագրել որևէ արդյունավետ տեղաշարժ, բայց փոխարենը մեծապես «նպաստեց» հայկական և ադրբեջանական պատվիրակությունների միջև թշնամական մթնոլորտի խորացմանը:
Նման հիմնավորումների ու փաստարկումների պայմաններում հայերի համար դեռևս անպատասխան է մնում հարցն այն մասին, թե ինչու՞ նիստում կողմ քվեարկեցին նաև միջնորդ երկրները ներկայացնող պատվիրակները, այնինչ քվեարկությունից օրեր առաջ նրանք պաշտպանում էին հայկական տեսակետը: Վերջնական պատասխան չունի նաև այն հարցը, թե ո՞րն է լինելու մեր պատասխանը Չավուշօղլուին: Նախապես ասվում էր, թե անցանկալի ելքի դեպքում Հայաստանը պարզապես կբոյկոտի ենթահանձնաժողովի աշխատանքները, իսկ կողմերից մեկի բացակայությունն ինքնաբերաբար այդ մարմնի գործունեությունը կվերածի պարապ մտավարժանքների հարթակի: Արդեն ասվել է այն մասին, որ առաջիկայում պատվիրակության անդամները խորհրդակցություններ կանցկացնեն հանրապետության քաղաքական ուժերի հետ, որից հետո միայն հանդես կգան համապատասխան հայտարարությամբ:
Իսկ մինչ այդ հավելենք հետևյալը. սպասվում է, որ ԵԽԽՎ-ում ապրիլյան նստաշրջանի ժամանակ քննարկվելու է ԼՂ հարցերով ենթահանձնաժողովի ղեկավարի տարածաշրջան այցելելու հարցը։

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: