Tag Archives: արքա

ԱՐՔԱՆԵՐԻ ՎԵՀԱՆՁՆՈՒԹՅԱՆ ՉԱՓԸ

10 Հնս

15-րդ դարի անգլիացի գրող ու պատմաբան Ջոն Լոուն զառամյալ հասակում զրկվել էր ապրուստի միջոցներից և ընկել ծայրահեղ թշվառության մեջ: Իմանալով այդ մասին` թագավորը նրան մի տեղեկանք է տվել, որի մեջ ասվում է. «Նկատի ունենալով, որ Ջոն Լոուն իր կյանքի քառասուն տարին նվիրել է պատմական և գիտական հետազոտություններ կատարելուն և դրանով նպաստել մեր հայրենիքի հռչակմանը, նրան տալիս ենք մեր արքայական գթառատ թույտվությունը՝ մեկ տարի ժամանակով ողորմություն մուրալու Անգլիայի բոլոր ճանապարհներին և հավաքածը ծախսելու իր օգտին»:img_12

ՍՐՏՆԵՂԱԾ ԳՅՈՒԼԲԵՆԿՅԱՆՆ ՈՒ ԱՐՔԱՅԻ ՍՈՒՐԸ

23 Մյս

Հայ նշանավոր գրող Երվանդ Օտյանը 1898 թվականին գրված մի պատմվածք ունի: Կոչվում է «Լևոն թագավորի սուրը»: Պատմությունն այն մասին է, թե ինչպես մի քանի ընկերներ այցելում են Աթենքի անկախության պատերազմի թանգարան՝ տեսնելու Կիլիկիո արքա Լևոն Զ Լուսինյանի սուրը: Իսկ հետո հեղինակը գրում է. «Այդ սուրը ուրիշ անգամ տեսած էի արդեն: Դաշույն մըն էր` ոսկեզօծ նրբակերտ պատյանով մը, որուն վրա Լևոն թագավոր Հայոց բառերը փորագրված էին, հետո թվական մը, Ի թվին Քր. ՌՄԻ: Այդ դաշույնը շինված էր, ինչպես պատմեցին ինծի, Պոլսո շուկայի վարպետ հայ արհեստագետ մը ու և հաջողած էր իբրև հարազատ բան մը կլլեցնող հնության հավաքիչ անգլիացիի մը ու ծախել մեծկակ գումարի մը փոխարեն: Անգլիացին Աթենք գտնված միջոցին նվեր տված էր թանգարանին, խաբեբայությունը հասկնալե ետքը: Հիմա հոն դարանի մը անկյունը նետված կը մնար…»:

Ինչպես հայտնի է, պատմությունը կրկնվելու հատկություն ունի: Թագավորական կեղծված սրի մասին այս պատմվածքի հրատարակումից գրեթե 4 տասնամյակ անց կատարվեց մի դեպք, որն անկեղծորեն պիտի զարմացներ Օտյանին, եթե նա կենդանի լիներ: Իսկ դեպքը տեղի ունեցավ 1935 թվականին: Այդ տարի Խորհրդային Միությունում նշվում էր պարսիկ բանաստեղծ Ֆիրդուսու ծննդյան 1000-ամյակը: Ամենուր զանազան միջոցառումներ էին անցկացվում և այդ առումով ետ չմնաց նաև Լենինգրադի Էրմիտաժը: Թանգարանում բացվել էր պարսկագիտական ցուցահանդես: Եվ ցուցահանդեսի պատվավոր հյուրերի թվում էր շատ անսպասելի մեկը՝ հայ մեծահարուստ, բարերար, արվեստների սիրահար Գալուստ Գյուլբենկյանը: Կապիտալիստ Գյուլբենկյանի ներկայությունը պրոլետարական երկրում, այն էլ հրավիրյալի կարգավիճակով, իրոք որ բացառիկ էր: Սակայն դա իր պատճառներն ուներ: Ժամանակին, երբ սովետների երկիրը ծանր դրության մեջ էր ու ստիպված վաճառքի էր հանել արվեստի նշանավոր գործեր, Գյուլբենկյանը դարձել էր գնորդներից մեկը՝ բավականին պատկառելի գումար վճարելով տասնյակ կտավների դիմաց:Gulbenkian

Սակայն 1935-ին նրա ներկայությունն Էրմիտաժում միայն այդ հանգամանքով պայմանավորված չէր: Բանն այն է, որ հայ մեծահարուստը նաև Սասանյան ժամանակաշրջանի պատմական իրերի հարուստ հավաքածու ուներ, և մի քանի նմուշներ բերել էր Լենինգրադ՝ ցուցադրության: Եվ հենց այստեղ էլ նա առիթ է ունենում հանդիպելու Հայաստանի պատվիրակության ներկայացուցիչների հետ: Տեսակցությունը շատ ջերմ էր: Խոսում են երկրի ներկա վիճակից, ապագա ծրագրերից: Եվ ոգևորված Գուլբենկյանը հայ գիտնականներին խոստանում է ոչ միայն դրամական օժանդակություն ցույց տալ Հայաստանի պատմության թանգարանի շենքի կառուցման համար, այլև իր մասնավոր հավաքածուից թանգարանին նվիրաբերել հայկական ծագում ունեցող պատմական իրեր:

Հանդիպումից մի քանի ամիս անց Երևանում իսկապես ստացան խոստացած ծանրոցը: Կից գրությամբ տեղեկացվում էր, որ դա Լևոն թագավորի սուրն է: Նվիատուն հայտնում էր նաև, որ սուրը ձեռք է բերել Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության թանգարանից: Հայաստանի պատմության թանգարանի աշխատակիցները սկսեցին զննել բացառիկ նվերը: Դա կովկասյան դաշույնի ձև ունեցող, երկու խոր քիվերով մի զենք էր, որի փղոսկրե դաստապանի վրա Լևոն թագավորի հայտնի փորագրաքանդակն էր, իսկ պատյանը ծածկված էր կաշվով: Բայց մասնագետների եզրակացությունը լսելուց հետո ընդհանուր ուրախությունն անմիջապես փոխվեց հիասթափության: Սուրը կեղծ էր: Փորձառու Գյուլբենկյանին նույնպես կարողացել էին մոլորեցնել:

Պետք էր նրան ասել այդ մասին: Թանգարանի կողմից նամակ ուղարկվեց Լոնդոն: Նամակում շնորհակալություն էին հայտնում՝ ցուցաբերած ուշադրության համար,  բայց միաժամանակ տեղեկացնում էին, որ առաքված նվերը ոչ մի կերպ չէր կարող Կիլիկիո արքայինը լինել: Իսկ հետո հաջորդեց երկարատև լռությունը: Պատասխան այդպես էլ չստացվեց: Թե ինչպես էր նվիրատուն ընկալել ցավալի լուրը՝ հայտնի չէ: Ասենք միայն, որ այդ դեպքից հետո թանգարանը ոչ խոստացած դրամական օժանդակությունը ստացավ, ոչ էլ այլ ցուցանմուշներով հարստացավ: Գալուստ Գյուլբենկյանը կարծես թե խորապես վիրավորվել էր: Սակայն ումի՞ց: Գուցե այդպես էլ չէր կարողացել ներել ինքն իրե՞ն, որ լինելով պատմության և արվեստների հմուտ գիտակ, միամտաբար կուլ էր տվել զեղծարարների նետած խայծը:Меч Левона 6-ого, последнего короля Киликийской Армении

Բայց վերադառնանք Կիլիկիո թագավորի զենքի ճակատագրին, որովհետև պատմությունը դեռ շարունակություն ունի: Թե հատկապես ինչո՞վ էր Լևոն արքայի սուրն արժանացել կեղծվելու այդ բացառիկ հետևողականությանը, դժվար է կռահել: Միայն պիտի ասենք, որ թագավորական նորանոր սրերի պակաս հետագայում էլ չնկատվեց: Նմանատիպ դեպքեր դարձյալ արձանագրվեցին: Այսպես, Վարդան Հայր վարդապետ Հացունին դեռևս 1923 թվականին իր «Պատմություն հին հայ տարազին» աշխատության մեջ նկարագրում էր Լևոն արքայի սուրը և այն համարում էր սովորական կեղծիք: Մեկ այլ սուր ժամանակին հայտնվեց Էջմիածնի ազգագրական թանգարանում: Նրա մասին պատմում էին, որ դամասկոսյան պողպատից շինված երկսայրի այդ սուրը շատ խոշոր էր, իսկ վրան դրոշմված էր մի գաղտնագիր, որն իբրև թե պիտի վկայեր պատկանելիությունը Լևոն Զ թագավորին: Բայց, ինչպես դժվար չէ կռահել, դա նույնպես կեղծ էր: Հաջորդ կեղծված սուրը գտնվել էր Փարիզի հայկական եկեղեցու թանգարանում: Դրա նույնիսկ արտաքին տեսքն էր մատնում, որ որևէ առնչություն չուներ հայկական զինատեսակների հետ: Իսկ այսօր հայտնի և ցուցադրվող միայն մեկ սուր կա, որը գտնվում է Սուրբ Ղազար կղզու թանգարանում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆլևոն սուրը

ՎԵՐՋԻՆ ԱՐՔԱՆ

19 Ապր

1393 թվականի նոյեմբերի 29-ին Փարիզում վախճանվեց Հայոց վերջին թագավորը` Լևոն Ե Լուսինյանը: Նրա մարմինը զետեղվեց Թուռնելի պալատի մոտ գտնվող Սելեսթենների վանքի Սուրբ Աստվածամոր տաճարում, դամբարանի մեջ: 400 տարի անց ավերվեց թե տաճարը, թե դամբարանը: Կիլիկիայի արքայի աճյունը պղծվեց ու ցիրուցան արվեց: Բայց անվնաս մնաց քանդակված տապանաքարը, որը հետագայում փոխադրվեց Սեն Դընիի աբբայություն:tumulo-de-leon-v-em-saint-denis-paris

ԽՈՐԽԵ ԼՈՒԻՍ ԲՈՐԽԵՍ

11 Դկտ

Երկու արքաներն ու երկու լաբիրինթոսները

Վստահության արժանի մարդիկ են պատմում( թեև Ալլահն ավելի գիտե) ,թե Բաբելոնի կղզիներում առաջին օրերին եղել է մի թագավոր, որ կանչել էր բոլոր մոգերին ու ճարտարապետներին և կառուցել այնքան նրբամիտ ու այնքան վարանամիտ մի լաբիրինթոս, ուր ոտք դնել չէին համարձակվում անգամ ամենախոհեմ կտրիճները, իսկ մտնողները կորչում էին: Այդ կառույցը խայտառակություն էր, քանի որ շփոթությունն ու չնաշխարհիկը Աստծուն և ոչ թե մարդկանց վայել արարքներ են:
Ժամանակի ընթացքում արքունիք այցելեց մի արաբ թագավոր, և Բաբելոնի թագավորը (ծաղրելով հյուրի միամտությունը) նրան մտցրեց լաբիրինթոս, որտեղ նա անարգված ու շփոթված թափառեց մինչև երեկո: Այդ ժամանակ թագավորը աստվածային օգնություն խնդրեց և գտավ դուռը: Ոչ մի բողոք չարտահայտեցին շուրթերը, բայց Բաբելոնի թագավորին ասաց, թե ինքն Արաբիայում ունի առավել ճարտար լաբիրինթոս և, եթե Աստված կամենա, մի օր ցույց կտա: Հետո վերադարձավ Արաբիա, հավաքեց իր զորավարներին և այնպիսի հաջողությամբ ջախջախեց Բաբելոնի թագավորությունը, որ կործանեց պալատները, կոտորեց մարդկանց և գերեվարեց թագավորին: Նրան կապեց արագավազ ուղտի վրա և տարավ անապատ: Երեք օր ճամփա գնալուց հետո ասաց . «Օ՜հ, թագավոր ժամանակի, նյութ ու թիվ դարերի, աստիճաններով ու պատերով կառուցված մի բրոնզե լաբիրինթոսում էիր ինձ ուզում կորցնել, հիմա Ամենակարողը պարգևել է իմը քեզ ցույց տալ, ուր ոչ բարձրանալու աստիճաններ կան, ոչ բացելու դռներ, ոչ էլ ճանապարհդ կտրող պատեր»:
Հետո կապերն արձակեց և թողեց անապատում, ուր նա սոված ու ծարավ մեռավ: Աստծո փառքը Նրան, ով չի մեռնում:

%d bloggers like this: