Tag Archives: առակ

ԱՌԱԿ ՎԱԽԻ ՄԱՍԻՆ

28 Դկտ

— Ո՞ւր ես գնում,- հարցրեց ճամփորդը՝ հանդիպելով ժանտախտին։
— Գնում եմ Բաղդադ։ Այնտեղ պիտի կոտորեմ հինգ հազար մարդու։
Մի քանի օր անց ճամփորդը նորից հանդիպեց ժանտախտին։
— Դու ասացիր, թե կոտորելու ես հինգ հազար մարդու, բայց սպանեցիր հիսուն հազարի,- կշտամբեց նա։
— Ոչ,- առարկեց ժանտախտը,- ես սպանեցի միայն հինգ հազարին, մնացածները մեռան վախից։florence-6-vek-chuma-1

ՀԻՆԳ ՀԱՑ

28 Նյմ

Մի մարդ ամեն օր գնում էր շուկա ու առնում էր հինգ հատ հաց: Մի օր հանդիպեց իր ընկերոջը, և սա հարցրեց.
— Ասա, ինչու՞ ես դու հինգ հատ հաց գնում:
Եվ մարդը պատասխանեց.
— Մեկն ինքս եմ ուտում, երկուսը պարտքով եմ տալիս, մյուսներով պարտքս եմ վճարում:
— Չեմ հասկանում,- ասաց ընկերը,- բացատրիր ինձ:
— Դե ի՞նչ բացատրեմ. մեկը ինքս եմ ուտում, երկուսը տալիս եմ երեխաներիս, իսկ մյուս երկուսը` հորս ու մորս:

Հին հնդկական առակk_picb06

ՆԱԽ ՁԱՅՆԴ ՓՈԽԻՐ

1 Հկտ

Աղավնին պուրակում մի բու է տեսնում և ասում է.

— Այդ որտեղի՞ց ես գալիս, բու:

Բուն պատասխանում է.

— Ես ապրում էի արևելքում, իսկ հիմա թռչում եմ դեպի արևմուտք:

Այսպես պատասխանելով` բուն սկսում է չարամտորեն ճչալ ու քահ-քահ ծիծաղել:

Աղավնին նորից է հարցնում.

— Ինչու՞ ես թողել հայրենի տունդ և թռչում ես օտար երկրներ:

— Որովհետև արևելքում ինձ չեն սիրում, ասում են, որ զզվելի ձայն ունեմ ես:

Եվ բուն ճչում է նորից:

— Իզուր ես թողել հայրենի երկիրդ,- ասում է աղավնին:

— Ինչպե՞ս թե իզուր,- վրդովվում է բուն,- չէ՞ որ ես քեզ բացատրեցի` արևելքում ինձ ոչ ոք չի սիրում: Էլ ինչու՞ ես պետք է մնամ այնտեղ:

— Ախ, բու մորաքույր, պետք է փոխես ոչ թե երկիրդ, այլ ձայնդ: Իմացիր, որ ինչպես արևելքում, այնպես էլ արևմուտքում մարդիկ չեն կարող տանել քո չարամիտ ճիչն ու վայրի քրքիջը: Իսկ եթե չես կարող փոխել բնավորությունդ, այն ժամանակ մինչև վերջ ապրիր քո սեփական տան մեջ:

 

Չինական առակ1411705738_001-ellf.ru

ԱՍՏԾՈՒՆ ՄՈՏԵՆԱԼՈՒ ԱՌԱՋԻՆ ՔԱՅԼԸ

27 Սպտ

(հնդկական առակ)

Օրերից մի օր մի ճամփորդ մոտենում է հոգեւոր հովվին ու ասում, որ ցանկանում է ապրել հոգեւոր եւ ճգնակյաց կյանքով: Խոհեմ եւ երկար տարիներ ճգնակյաց կյանքով ապրող հովիվը մեղմ ժպտալով ասում է. «Որդիս, իսկ դու երբեւէ որեւէ կնոջ սիրե՞լ ես»: «Ոչ, Դուք ինձ սխալ հասկացաք, ես ասում եմ, որ ինձ բացարձակ չի հետաքրքրում աշխարհիկ կյանքը, ես ուզում եմ ինձ ամբողջովին նվիրել Աստծուն եւ ապրել միմիայն հոգեւոր կյանքով»,-բողոքում է ճամփորդը: «Որդիս, խնդրում եմ՝ լսիր ինձ ուշադիր, ես հարցնում եմ. դու քո կյանքի ընթացքում արդյոք չե՞ս սիրել որեւէ կնոջ կամ գոնե երեխայի, մի՞թե դու ոչ ոքի չես սիրել»: «Ախր, ես պարզ ասում եմ, որ աշխարհիկ կյանքն ինձ չի հետաքրքրում, ինձ ոչինչ պետք չէ այս ունայն աշխարհից, որտեղ ամեն հարաբերության մեջ մի օր կեղծիք է ծլում, որտեղ մարդիկ ավելի շատ իրենց շահն են հետապնդում, քան միմյանց հարգելն ու սիրելը, որտեղ մարդիկ օրվա հացը վաստակելու համար ուրանում են ամեն մի սրբություն, որտեղ մարդիկ իրենք էլ են հոգնել իրենցից: Ախր, ես ինչպե՞ս կամ ինչո՞ւ սիրեմ նրանց, ոչ, ես ուզում եմ բարձրանալ լեռները, առանձնանալ ու ինձ լիովին նվիրել Աստծուն»: «Ետ վերադարձիր աշխարհ, փորձիր սիրել մարդկանց. դա է Աստծուն մոտենալու առաջին քայլը»,-պատասխանում է ծերը:  

Պատրաստեց Աշխեն ՔԵՇԻՇՅԱՆԸ1376378584,8152

ՊԱՈՒԼՈ ԿՈԵԼԻՈ

15 Մյս

ԲԱՆԱՆՆԵՐԻ ԻՄԱՍՏԸ

Մի ճանապարհորդ որոշեց մի քանի շաբաթ անցկացնել նեապոլյան մենաստանում: Մի օր` կեսօրին, մտավ մենաստանի բազմաթիվ տաճարներից մեկը և տեսավ խորանում նստած ժպտացող հոգևորականին:
-Ինչո՞ւ ես ժպտում,- հարցրեց նա:
-Որովհետև հասկացել եմ բանանների խորհուրդը,- ասաց հոգևորականը և պարկից հանեց մի հոտած բանան.- սա կյանքն է, որն անցել է անիմաստ և ոչ մի բանի պետք չի եղել, իսկ հիմա արդեն շատ ուշ է:
Հետո պարկից հանեց մի ուրիշ բանան, որը դեռևս կանաչ էր, ցույց տվեց մարդուն և հետ դրեց պարկի մեջ:
-Սա կյանքն է, որը դեռ չի սկսել իր ուղին և հարմար պահի է սպասում,- ասաց նա:
Վեջապես հանեց մի հասած բանան, կիսեց այն ճանապարհորդի հետ և ասաց.
— Սա էլ իրական պահն է, սովորիր, թե ինչպես ապրես առանց վախենալու:

ԻՆՉՈ՞Ւ ԹԱԳԱՎՈՐԸ ՉԷՐ ԾԻԾԱՂՈՒՄ

9 Դկտ

Ժամանակագրության մատյանները պատմում են մի թագավորի մասին, որ երբեք չէր ծիծաղում կամ հազվադեպ էր ծիծաղում։ Իշխաններն ու նախարարներն աղաչեցին թագավորի եղբորը, որ իրենց տեղեկացնի արքայի տրտմության պատճառը, թե ինչո՞ւ է երբեք կամ հազվադեպ ծիծաղում, այլ միշտ տխուր-տրտում է օրն անցկացնում։ Եղբոր հարցին թագավորը պատասխանում էր.
-Մի ուրիշ օր կհայտնեմ քեզ։
Այնժամ թագավորը հրամայեց խորունկ փոս փորել և այն մինչև կեսը կայծկլտացող կրակով լցնել։ Հետո պատվիրեց փոսի վրա հին ու փտած աթոռ դնել եւ աթոռի վերևում բարակ թելից երկսայրի սուր կախել, իսկ նրա մոտ հրամայեց սեղան դնել՝ պատրաստված ամեն տեսակ կերակուրներով ու խորտիկներով և անուշահամ գինիով։ Իր եղբորը նստեցրեց այդ աթոռի վրա և սուսերամերկ չորս մարդիկ էլ նրա շուրջը կանգնեցրեց, մեկին՝ թիկունքից, երկրորդին՝ առջևից, երրորդին՝ աջից, չորրորդին էլ՝ ձախից, ովքեր իրենց սուսերները նրան մոտեցրին։ Եվ հրամայեց նրա առջև նվագել բոլոր քնարներն ու նվագարանները։ Եվ այդ ամենից հետո թագավորը եղբորն ասաց.
-Ուրախ լեր և զվարճացիր, կեր, խմիր, և թող քո սիրտն ուրախանա։
-Ինչպե՞ս կարող եմ ուրախանալ կամ ծիծաղել,- պատասխանեց եղբայրը,- երբ ամեն կողմից մեծ անձկության մեջ եմ։ Թե վար նայեմ, կրակ կտեսնեմ, թե կամենամ սեղանին մոտենալ՝ փտած աթոռս կջարդվի, և կրակի մեջ կընկնեմ, թե վեր նայեմ, մերկ սուր կտեսնեմ՝ բարակ թելից կախված, թե նայեմ առաջ կամ ետ, աջ կամ ձախ, ամեն կողմից պաշարված եմ մերկ սուսերներով։ Եվ այսպես, որովհետև այսպիսի նեղությունների մեջ եմ ընկել, չեմ կարող ոչ ուտել, ոչ խմել, ոչ էլ ուրախանալ։
Այնժամ թագավորն իր եղբորն ասաց.
-Ինչպիսի վիճակում որ դու ես այժմ, նույնպիսին էլ ես եմ ամեն ժամ, քանզի երբ վեր եմ նայում, այնտեղ իմ դատավորին եմ տեսնում, որ ինձ դատելու է, և նրան հաշիվ եմ տալու իմ բոլոր մտքերի, խոսքերի ու գործերի համար։ Եթե վար եմ նայում, մտածում եմ դժոխքի կրակի և դատապարտյալների տանջանքների մասին, որոնց հետ և դատապարտվելու եմ հավիտյան, եթե մի մահացու մեղքով իսկ այս աշխարհից ելնեմ։ Երբ առաջ եմ նայում՝ մտածում եմ մահվանս մասին, որին ամեն օր մոտենում եմ և չգիտեմ իմ մահվան ժամն ու տեղը։ Երբ ձախ եմ նայում, դևերին եմ տեսնում, որոնք գիշեր-ցերեկ իմ անձն են փնտրում և իմ փրկությանը հակառակ են։ Երբ աջ եմ նայում, տեսնում եմ Աստծո հրեշտակներին, որոնք միշտ բարի խորհուրդներ էին տալիս և ինձ չար ճանապարհից դարձնում էին, որոնք, ավաղ, բավականաչափ չկատարեցի ու նրանց բարի խրատներին չհետևեցի։ Եվ երբ խորհում եմ, որ այս ամենն ինձ վրա և իմ շուրջն է, ինչպե՞ս կարող եմ ուրախանալ այս աշխարհում, կամ սիրտս ինչո՞վ կարող է զվարճանալ։

ԹԵ ԻՆՉՊԵՍ ԱՂՔԱՏԸ ԿՈՐՑՐԵՑ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

8 Դկտ

Մի մեծահարուստ ուներ մեծ ու ընդարձակ տուն՝ կից մի շինական աղքատի տան։ Մի օր անկողնում պառկած՝ վշտանում էր և ննջել չէր կարողանում՝ ինչքեր ձեռք բերելու խորամանկության և առավել ագահության համար։ Եվ լսում էր, որ աղքատը, թոնրի մոտ նստած, իր որդիների հետ ուրախանում էր, իսկ գիշերվա մնացած մասն անուշ քնով անցնում, առավոտյան էլ կինը հազիվ էր զարթնեցնում, որպեսզի վեր կենա և գործի գնա։ Մեծահարուստը, այս լսելով եւ նախանձելով նրա ուրախությանը, մտածեց նրան իր տրտմությանն ու տառապանքներին հաղորդակից դարձնել։ Գիշերը վեր կենալով և աղքատի տան դուռը բացելով՝ դռնից դրամով լի քսակ կախեց, ինչն առավոտյան աղքատը գտնելով, չէր կամենում սովորական ձևով դրամ վաստակելու գնալ, վախենալով, թե միգուցե մեկը գողանա այդ դրամը։ Եվ մտքում վարանում էր, որ դրացիները կամ կինը չիմանան դրամը գտնելու մասին։
Ապա դրամը դրեց խոտի տակ, որտեղ ննջում էր, և պատճառաբանելով, թե հիվանդ է, պառկեց դրամի վրա, մինչև որ դրամի ինչ անելը որոշի։
Եվ երբ բազում օրեր այսպիսի վշտի մեջ էր, չէր ուրախանում և դադարել էր երգելուց, գիշերը նրա մոտ եկավ մեծահարուստը և նրա մասին հարցրեց։ Կինը պատասխանեց.
-Հիվանդացել է։
-Ես իսկույն նրան կբժշկեմ,- ասաց մեծահարուստը։
Եվ գալով նրա մոտ՝ ծածուկ նրան ասաց. «Վերադարձրո՛ւ իմ դրամը, որ վերցրել ես այսինչ տեղից, ապա թե ոչ՝ քեզ կախել կտամ»։
Աղքատն էլ, վախենալով, վերադարձրեց դրամը և նախկին ուրախությունը ձեռք բերեց։

ԿԱՐԵԼ ՉԱՊԵԿ

29 Մյս

ՃՆՃՂՈՒԿ
Մեծ բան է` սոխա~կ: Մենք` ճնճղուկներս ավելի շատ ենք:

ԿՈՃՂ
Ինչո՞ւ չեն ասում. «Արժանապատիվ կոճղ»:

ԴԻԿՏԱՏՈՐ
Ես հասա համախոհության: Բոլորը պետք է հնազանդվեն:

ԲՌՆԱԿԱԼ
Էյ, դուք, տականքներ: Ես ձեզանից փառապանծ ազգ ստեղծեցի:

ՔՆՆԱԴԱՏ
Ինչո՞ւ պետք է իմանամ, թե աշխարհն ինչպիսին է: Բավական է, որ գիտեմ, թե նա ինչպիսին պետք է լինի:

ՃԱՆՃԸ ՊԱՏՈՒՀԱՆԻ ԱՊԱԿՈՒՆ
Այժմ ես գիտեմ, թե որտեղ է կեցության սահմանը:

ՊԱՏԳԱՄ
Ինչ որ չես կարող անել ինքդ, հրամայիր ուրիշին:

ՍԵՐ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ
Միայն մեր կուսակցությունն է մեծարում մեր մեծ, հերոսական ժողովրդին: Բոլոր մյուս կուսակցությունները դավաճաններ են, վախկոտներ, ծախված հոգիներ ու սրիկաներ:

ՊԵՏԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՉ
Ես կգործեմ, իսկ դուք կսկսեք իմ գործողությունների համար հիմունքներ որոնել:

ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ
Մենք, անշուշտ, դատապարտում ենք բռնությունը, բայց պատրաստ ենք զենք տրամադրելու:

ԵՐԿՐԻ ԿԱՌԱՎԱՐԻՉ
Ես հայրենիքի սիրո շլացուցիչ օրինակ տվի. երեք հարյուր հազար մարդու ստիպեցի իրենց կյանքը զոհաբերել նրան:

ԳԱՅԼ
Այս խոյը զզվելի դիտավորություն ուներ` ուզում էր թաքնվել ինձանից:

ՉԻՆԱԿԱՆ ԱՌԱԿ

16 Մյս

ՈՒՄ ԵՆ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ

Մի հետաքրքրասեր աշակերտ ուսուցչին հարցնում է.
— Ասացեք, խնդրեմ, ու՞մ են մարդիկ ավելի շատ գնահատում` նրա՞նց, ովքեր շատ են խոսում, թե՞ նրանց, ովքեր քիչ են խոսում:
Ուսուցիչը պատասխանում է.
— Առավոտից առավոտ ճահճում կռկռում են գորտերը, բայց ոչ ոք նրանց վրա ուշադրություն չի դարձնում: Աքաղաղը կանչում է միայն լուսաբացին, և մարդիկ լսում են նրան, վեր են կենում ու անցնում գործի:

ՆԱՍՐԵԴԻՆ

30 Ապր

ԻՆՉՈՒ՞ ԷՐ ՆԱՍՐԵԴԻՆԸ ՍԻՐՈՒՄ ՓՈՂԸ

(Թուրքմենական)

Մի ժլատ մարդ հարցրեց Նասրեդինին.
— Դու փող սիրու՞մ ես:
— Հա, սիրում եմ,- պատասխանեց Մոլլան,- քանի որ փող ունենալը մարդուն անկախ է դարձնում ամեն տեսակ գծուծներից:

ՆԱՍՐԵԴԻՆԻ ԾԱՆՈԹԸ

(Պարսկական)

Նասրեդինը գնում էր դաշտով: Տեսնելով, որ մի քանի անծանոթ մարդ նստած հաց են ուտում, մոտեցավ: Ապա առանց մի հատիկ բառ ասելու ինքն էլ նստեց ու սկսեց ուտել: Նստածներից մեկը հարցրեց.
— Մեզնից ու՞մ հետ ծանոթ լինելու պատիվն ունես:
— Սրանց հետ,- ասաց Նասրեդինը` ցույց տալով ուտելիքները:

ԿԱՐԾԵՑԻ, ԹԵ ԱՅՆՏԵՂ ԷԼ ԵՆ ՍԱՓՐՈՒՄ

(Սերբական)

Մի անգամ Նասրեդինը որոշեց սափրվել, բայց բախտը նրան գցեց մի չափազանց անշնորհք սափրիչի մոտ: Սա անընդհատ ածելիով կտրում էր Նասրեդինի երեսը, իսկ վերջինս հազիվ էր ցավից զսպում ճիչը: Միայն արցունքներն էին հոսում Մոլլայի երեսից, մեկ էլ աչքերի առաջ օղակներ էին հայտնվում: Հանկարծ փողոցից ուժեղ աղմուկ լսվեց: Նասրեդինը սափրիչին հարցրեց, թե ինչ է պատահել:
— Մոտերքում դարբինը ձի է պայտում,- բացատրեց սա:
— Ա~,- ասաց Նասրեդինը,- ես էլ կարծեցի, թե այնտեղ էլ մեկ ուրիշին են սափրում:

Առակ Օշոյից

13 Ապր

ԸՆԴՈՒՆԵԼ ԻՆՔՆ ԻՐԵՆ

Դուք չեք կարող լինել ոչ այլ բան, քան այն, ինչ կաք: Թուլացեք: Գոյությանը դուք հարկավոր եք հենց այնպիսին, ինչպիսին կաք:
Մի անգամ թագավորը եկավ այգի և տեսավ թոշնող ու մեռնող ծառեր, թփեր ու ծաղիկներ: Կաղնին ասաց, որ ինքը մեռնում է, որովհետև չէր կարող լինել այնքան բարձր, որքան սոճին: Դիմելով սոճուն` թագավորը տեսավ, որ նա տերևաթափ է լինում, որովհետև չէր կարող խաղողի վազի նման խաղող տալ: Իսկ խաղողի վազը մեռնում է, որովհետև չէր կարող ծաղկել, ինչպես վարդը: Շուտով նա բույս գտավ, որ սրտին ուրախություն էր պատճառում, ծաղկուն էր և թարմ: Հարցուփորձ անելով` նա այսպիսի պատասխան ստացավ.
— Ես դա ինքնին հասկանալի բան եմ համարում: Չէ որ, երբ դու ինձ տնկում էիր, դու ցանկանում էիր ուրախություն ստանալ: Եթե դու կաղնի, խաղողի վազ ցանկանայիր ստանալ, դու դրանք կտնկեիր: Այդ պատճառով էլ ես մտածում եմ, որ չեմ կարող որևէ այլ բան լինել, բացի այն, ինչ կամ: Եվ ես ձգտում եմ զարգացնել իմ լավագույն հատկանիշները:

Սուֆիստական առակ

12 Ապր

ԵՍ ԸՆՏՐՈՒՄ ԵՄ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

Վարպետ Բահաուդինն իր ամբողջ կյանքում երջանիկ էր, ժպիտը երբեք չէր իջնում նրա դեմքից: Նրա ողջ կյանքը ներծծված էր տոնի բուրմունքով: Նույնիսկ մեռնելիս նա ուրախ ծիծաղում էր: Թվում էր, թե բավականություն էր ստանում մահվան գալստից:
Աշակերտները խմբվել էին նրա շուրջը: Նրանցից մեկը հարցրեց.
-Ինչո՞ւ եք Դուք ծիծաղում: Ձեր ամբողջ կյանքում Դուք միշտ ծիծաղել էիք, և մենք չէինք համարձակվում հարցնել, թե ինչպես է դա Ձեզ հաջողվում: Եվ ահա հիմա էլ՝ վերջին րոպեներին, Դուք դարձյալ ծիծաղում եք: Այստեղ ի՞նչ կա ծիծաղելու:
Ծեր վարպետը պատասխանեց.
— Շատ տարիներ առաջ ես եկա իմ Վարպետի մոտ, տասնութամյա երիտասարդ էի, բայց արդեն խորապես տառապող: Վարպետս յոթանասուն տարեկան էր, և նա ժպտում ու ծիծաղում էր հենց այնպես, առանց որևէ տեսանելի պատճառի: Ես նրան հարցրեցի. «Ինչպե՞ս է դա Ձեզ հաջողվում»: Եվ նա պատասխանեց. «Ներքուստ ես ազատ եմ իմ ընտրության մեջ: Պարզապես դա իմ ընտրությունն է: Ամեն առավոտ, երբ ես բացում եմ աչքերս, հարցնում եմ ինքս ինձ. ի՞նչ ընտրել այսօր՝ երջանկություն, թե՞ տառապանք: Եվ այնպես է լինում, որ ես ընտրում եմ երջանկությունը, չէ՞ որ դա այնքան բնական է»:

 

ՄԻԵՎՆՈՒՅՆ ԲԱՆԻ ՄԱՍԻՆ` ՏԱՐԲԵՐ ՁԵՎՈՎ

25 Մրտ

(չինական առակ)

Ժամանակով մի մարդ է լինում, որ կապիկներ շատ էր սիրում: Փոքրիկ կապիկները վազվզում էին նրա տան բոլոր անկյուններում: Կապիկներին կերակրելու համար մարդը պետք է աշխատեր, բայց նա այնքան էր սիրում նրանց, որ չէր կարողանում նույնիսկ մի ժամով հեռանալ նրանց մոտից: Ուստի և զարմանալի չէ, որ գալիս է այն օրը, երբ մարդը կարիքի մեջ է ընկնում:
Այդ ժամանակ նա կապիկներին ասում է.
— Ես չեմ կարող ձեզ կերակրել այնպես, ինչպես առաջ: Այսուհետ առավոտները դուք կստանաք ընդամենը չորս բանան, իսկ երեկոյան` միայն երեք…
Լսելով այդ, կապիկները զայրանում են, ծամածռվում և չարությամբ ճղճղում ողջ գյուղով մեկ:
— Քիչ է, քիչ է, քիչ է,- գոռում են նրանք:
— Լավ,- ասում է խորամանկ տերը,- ես փոխում եմ իմ որոշումը: Այդպես էլ պետք է: Առավոտյան դուք չորս բանանից պակաս չեք ստանա, իսկ երեկոյան կտանաք լրիվ երեք բանան:
— Այ դա ուրիշ բան է,- ուրախանում են կապիկները և հանգստանում:

ՋԵՅՄՍ ԹԸՐԲԵՐ

18 Փտր

ԳԱՅԼԸ ԴՌԱՆ ՄՈՏ

Տեր և տիկին Ոչխարները նստած էին իրենց հյուրասենյակում` իրենց դստեր հետ, որը որքան ուտելի, նույնքան էլ սիրուն էր, երբ շքադուռը բախեցին:
— Մի պարոն է այցի եկել, — ասաց դուստրը:
— Հագուստ Մաքրողն է,- ասաց մայրը:
Զգուշավոր հայրը վեր կացավ, լուսամուտից նայեց:
— Գայլն է,- ասաց նա:- Պոչը երևում է:
— Հիմար չլինես, — ասաց մայրը:- Հագուստ Մաքրողն է, դա էլ նրա խոզանակն է:- Եվ գնաց ու դուռը բացեց: Գայլը ներս մտավ, աղջկան առավ ու փախավ:
— Դու իրավացի էիր,- ի վերջո ընդունեց մայրը ոչխարաբար:
Առակս գալիս է ասելու, թե մայրը միշտ չէ, որ ամենաշատը գիտի: (Ընդգծումը հորն է, աղջկանը և իմը):

Թարգմ. Շ. Ավագյան

ՋԵՅՄՍ ԹԸՐԲԵՐ

17 Փտր

ԿՆՔԱՀԱՅՐՆ ՈՒ ՍԱՆՈՒՀԻՆ

Մի բազմափորձ հավաքորդ, որը ոտքի տակ էր տվել երկրագունդը` հավաքելով ամենայն բան, ինչը կարողացել էր հրացանով խփել, գնել կամ թռցնել, այցի գնաց իր սանուհուն` հնգամյա մի աղջնակի աշխարհի տարբեր երկրներում մեկ տարի հավաքչարարությամբ զբաղվելուց հետո:
— Ես ուզում եմ քեզ տալ երեք բան,- ասաց նա:- Սրտիդ ուզած երեք բանը: Ունեմ աֆրիկյան ադամանդներ և ռնգեղջյուրի եղջյուր, եգիպտական սրբազան կոյաբզեզներ, գվատեմալյան զմրուխտներ, շախմատի փղոսկրե և ոսկե խաղաքարեր, հյուսիսեղնի պոզեր, ազդանշանային թմբուկներ, ծիսական ծնծղաներ, տաճարի զանգեր և երեք հազվագյուտ ու նշանավոր տիկնիկ: Հիմա ինձ ասա,- ամփոփեց նա` աղջնակի գլուխը շոյելով,- ի՞նչ ես ուզում աշխարհում ամեն բանից ավելի:
Նրա փոքրիկ սանուհին, որը տատանվողներից չէր, չտատանվեց:
— Ուզում եմ կոտրել ձեր ակնոցը և թքել ձեր կոշիկներին,- ասաց նա:
Առակս գալիս է այն ասելու, որ թեև ժամանակակից վիճակագրությունը չի հաշվարկել, սակայն հետևում է, որ Տղամարդը շատ բան է ուզում, իսկ Կինը` էլ ավելի շատ:

Թարգմ. Շ. Ավագյան

ԷԴԳԱՐ ՊՈ

8 Փտր

ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ
(Առակ)

«Լեռնագագաթները նիրհում են. հովիտ, քարափ ու անձավ լուռ են»:
Ալկման

— Ինձ լսիր, ասաց Դևը` ձեռքը դնելով գլխիս:- Վայրը, որի մասին պատմում եմ, տխրաշուք մի տարածք է Լինիայում` Զաիր գետի ակունքին, և այնտեղ ոչ անդորր կա, ոչ լռություն:
— Գետի ջրերը քրքումի հիվանդագին թույրն ունեն և ոչ թե հոսում են դեպի ծով, այլ շռնդալից ու ջղաձիգ ալեկոծանքով հավիտենաբար տրոփում արևի կարմրաշեկ հայացքի ներքո: Գետահունի տղմոտ եզերքին մղոններով ձգվում է վիթխարի ջրաշուշանների դժգույն մի թավուտ: Նրանք հերթով հառաչում են այդ առանձնության մեջ, երկար ու քստմնելի վզերը երկինք կարկառում ու ետուառաջ տարուբերում մշտնջենական գլուխները: Եվ նրանց միջից լսվում է մի տարտամ մրմնջյուն, որն ընդերկրյա ջրերի հորդման է նման: Եվ նրանք հերթով հառաչում են:
— Բայց նրանց տիրույթը սահման ունի` մթին, խրոխտ ու ահարկու անտառի պատնեշը: Այնտեղ, ինչպես ալիքները Հեբրիդյան կղզիների շուրջբոլորը, անդուլ ծփում են թփերը: Սակայն երկնքում բնավ քամի չկա: Եվ երկնուղեշ նախաստեղծ ծառերը հզոր շաչյունով օրորվում են հանապազ: Եվ նրանց բարձր կատարներից մեկիկ- մեկիկ ընկնում են մշտնջենական ցողակաթիլներ: Եվ ծառերի արմատներին մերձ` խռովյալ նինջի մեջ, գալարուն մեկնված են օտարոտի թունավոր ծաղիկներ: Եվ վերևում գորշ ամպերը շրշուն ու դղորդաձայն աղմուկով հար սուրում են արևմուտք և ապա ջրվեժի հանգույն թավալվում հորիզոնի հրեղեն պատնեշից անդին: Եվ Զաիր գետի ափունքին ոչ անդորր կա, ոչ լռություն:
— Գիշեր էր, և անձրև էր տեղում, որ թափվելիս անձրև էր, իսկ գետնին դիպչելով` արյուն էր դառնում: Եվ ես կանգնած էի ճահճուտում երկայնիրան շուշանների մեջ, և անձրևը մաղում էր գլխիս. և շուշանները հերթով հառաչում էին իրենց առանձնության մեջ:
— Եվ ապա հանկարծ ու մեկեն, անոսր, քստմնելի մշուշի միջից բարձրացավ լուսինը, և գույնն էր բոսոր: Եվ աչքս ընկավ մի վիթխարի, գորշ ժայռի, որ կանգնած էր գետափին և լուսավորվում էր լուսնի լույսով: Եվ ժայռը գորշ էր ու ահեղ ու բարձր,- և ժայռը գորշ էր: Առջևի մասում նշաններ էին փորագրված, և ես անցա ջրաշուշանների ճախնուտի միջով ու մոտեցա ափին, որպեսզի ընթերցեմ: Սակայն գրերը զանազանել չկարողացա: Եվ ետ էի դառնում ճախնուտ, երբ լուսինը շողաց ավելի վառ կարմիրով, և ես շրջվեցի և կրկին նայեցի ժայռին, և այնտեղ գրված էր ` ԱՄԱՅՈՒԹՅՈՒՆ:
— Եվ ես վեր նայեցի, և քարափի կատարին մի մարդ էր կանգնած. թաքնվեցի ջրաշուշանների մեջ` մարդու վարմունքին հետևելու: Եվ մարդը պարթևահասակ էր, կեցվածքով վեհաշուք, ուսերից մինչև ոտքերը փաթաթված էին հին հռոմեական տոգայով: Եվ նրա մարմնաձի ուրվագիծն աղոտ էր, սակայն գիշերվա ու մեգի, լուսնի ու ցողի ծածկույթը չէր սքողել նրա դեմքը, և դիմագծերն աստվածենի էին: Եվ սեգ ճակատը խորասույզ էր, և աչքերը մտատանջությունից փայլում էին վայրենի փայլով. և այտերն ակոսող ծալքերում ես կարդացի առակները ցավ ու վշտի, խոնջանքի, առ մարդկությունը զզվանքի և մենության տենչի:
— Եվ մարդը նստել էր ժայռին, գլուխը ձեռքին հենած ու հայացքը հառած ամայությանը: Նայեց վար` անդադրում, ցածր թփերին ու վեր` բարձրուղեշ նախաստեղծ ծառերին ու ավելի վեր` շրշուն երկնքին ու բոսորաթույր լուսնին: Եվ ես ի մոտո շուշանների մեջ պահված, հետևում էի մարդու վարմունքին: Եվ մարդը դողում էր միայնության մեջ. սակայն գիշերն անցնում էր, և նա նստած էր ժայռին:
— Եվ մարդն ուշադրությունը շեղեց երկնքից և նայեց տխրաշուք Զաիր գետին և դեղին քստմնելի ջրերին ու ջրաշուշանների դեղին լեգեոններին: Եվ մարդն ունկնդիր էր ջրաշուշանների թառանչներին ու նրանց միջից եկող սոսափին: Եվ ես ի մոտո` իմ թաքստոցից հետևում էի մարդու վարմունքին: Եվ մարդը դողում էր միայնության մեջ. և սակայն գիշերն անցնում էր, իսկ նա նստած էր ժայռին:
— Հետո իջա ճախնուտի խորշերը, դժվարությամբ հեռացա շուշանենրի թավուտի միջով և կանչեցի գետաձիերին, որ բնակվում էին ճախճախուտի խորշերում: Եվ գետաձիերը լսեցին կանչս ու բեհեմովտների հետ միասին ժողովվեցին ժայռի ստորոտում և բարձր ու երկյուղալի մռնչացին լուսնի ներքո: Եվ ես ի մոտո` իմ թաքստոցից հետևում էի մարդու պահվածքին: Եվ մարդը դողում էր միայնության մեջ. սակայն գիշերն անցնում էր, իսկ նա նստած էր ժայռին:
— Ապա նզովեցի ես տարերքը շռինդի անեծքով. և մի ահեղ փոթորիկ հավաքվեց երկնքում, ուր մինչ այդ քամի չկար: Եվ փոթորիկի սաստկությունից երկինքը կապտեց- սևացավ, և անձրևը խփեց մարդու գլխին, գետի բաբախուն ջրերը ցածրացան, և գետը տանջանքից փրփրակալեց, և ջրաշուշանները ճչացին իրենց ածուներում, և անտառը փշուր- փշուր եղավ հողմի հանդիման, ամպրոպը ճայթեց, կայծակը զարկեց, և ժայռը հիմքից երերաց: Եվ ես ի մոտո` իմ թաքստոցից հետևում էի մարդու պահվածքին: Եվ մարդը դողում էր միայնության մեջ. սակայն գիշերն անցնում էր, իսկ նա նստած էր ժայռին:
— Այնժամ ես զայրացա և այս անգամ ԼՌՈՒԹՅԱՆ անեծքով նզովեցի գետն ու շուշանները, քամին ու անտառը, երկինքը, որոտն ու ջրաշուշանների հառաչանքները: Եվ նրանք նզովվեցին ու ԼՌԵՑԻՆ: Եվ լուսինը դադարեց երերուն վեր ելնել իր կածանով, ամպրոպը մարեց, կայծակը չշողաց, ամպերն անշարժ կախվեցին, ջրերը վերստին իջան իրենց մակարդակին ու այդպես մնացին, ծառերը դադարեցին ճոճվելուց, ջրաշուշաներն այլևս չէին հեծեծում և նրանց միջից այլևս սոսավյուն չէր լսվում, ոչ իսկ ուրիշ մի ձայն` այդ անծիր անապատում: Եվ ես նայեցի ժայռափոր տառերին, և գիրն այժմ էլ էր` ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ:
— Եվ աչքս ընկավ մարդու դեմքին, և նրա դեմքը գունատվեց սարսափից: Եվ նա ճեպով գլուխը բարձրացրեց ձեռքի վրայից, ոտքի ելավ ու ականջ դրեց: Սակայն անծայրածիր անապատում ոչ մի ձայն չկար, և ժայռի վրայի գիրն էր` ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ: Եվ մարդը սարսռաց, երեսը շրջեց և շտապ հեռացավ, և ես նրան այլևս չտեսա:

* * *
Մոգերի հատորներում հիասքանչ պատմություններ շատ կան` մոգերի երկաթակազմ, մելամաղձոտ հատորներում: Դրանցում, ասում եմ, կան փառապանծ ասքեր Երկնքի, Երկրի և հզոր ծովի մասին, և ոգիների, որ տիրում էին ծովը, երկիրը և գոռ երկինքը: Իմաստություն և խորհուրդ շատ կար նաև գուշակուհիների պատգամախոսություններում, և հնում բազում սրբազան պատմություններ էին պատմում ստվերամած տերևները, որ դողդոջում էին Դոդոնեի շուրջը, բայց, Ալլահը վկա, առակը, որ ինձ պատմեց Դևը` կողքիս շիրմաթմբի ստվերում նստած, բոլորից հրաշալին եմ համարում: Եվ, ավարտելով իր պատմությունը, Դևը ետ ընկավ գերեզմանի խորշն ու քրքջաց: Եվ ես չկարողացա ծիծաղել Դևի հետ, և նա անիծեց ինձ, քանզի չկարողացա: Եվ լուսանը, որ հավերծ բնակվում է շիրմի մեջ, դուրս ելավ, պառկեց Դևի ոտքեր տակ և անքթիթ հայացքը հառեց նրա դեմքին:

Թարգմ. Շ. Ավագյանի

ՄԽԻԹԱՐ ԳՈՇ

23 Դկտ

ՈՒՂՏՆ ՈԻ ՆՐԱ ԽՆԱՄՈՂԸ
Ուղտը հարված ստացավ իր խնամողից և բարկանալով ասաց.
— Տե՛ս, երբ տրտում եմ լինում, ինձ մի խփիր, թե չէ՝ կմեռնես իմ ձեռքով:
Խնամողը հարցրեց.
— Ի՞նչ նշանով է արտահայտվում քո տրտմությունը, իմանամ, որ չխփեմ։
— Երբ տեսնես ներքին շրթունքս կախված,- ասում է ուղտը,- և քայլելուս ժամանակ չլսես ոտքերիս ձայնը, ուրեմն տրտում եմ։
— Դու միշտ այդ ես,- պատասխանեց խնամողը,- էլ ինչպե՞ս իմանամ:
Չարաբարոների մասին է առակս, որոնք միշտ բարկացած են և երբեմն պատրվակում են, թե այդպիսին են տրտմության պատճառով:

ԱՊԱՇԽԱՐՈՂ ԳԱՅԼԸ
Գայլը ծերանալով, գնում է ոչխարի հոտի մոտ ու ասում.
— Այժմ ապաշխարող եմ և շատ եմ ձեզ վշտացրել, ուստի ուզում եմ գալ ու ձեր տան ավլողը դառնալ, որպեսզի թողության արժանանամ, պահպանեմ ձեր մանուկներին ուրիշ գայլերից։
Եվ ուրախանալով, ոչխարները շներին ասում են.
— Այլևս մի հալածեք նրան։
Գայլը մնում է այդտեղ, համբերում մինչև մեծանում են գառները, ապա սկսում է հոշոտել և ուտել նրանց։ Ի վերջո, շատերը նկատելով այդ, սատկեցնում են նրան։
Առակս այսպիսի խրատ է տալիս, շուտ չհավատալ չարագործին։

ՆՈԽԱԶՆ ՈԻ ԳԱՅԼԸ
Նոխազը այծերի հետ մտավ քարանձավ։ Տեսնելով նրանց, գայլը գալիս, հարցնում է.
— Ի՞նչ եք անում այդտեղ։
Եվ ասում են.
— Քառասուն օր ճգնելու ենք այստեղ։
Հավատալով, գայլը գնաց։ Իսկ այծերը իջնելով՝ գնացին խաղաղությամբ:
Առակս ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է ստությամբ ազատվել վտանգից, որ պարսավելի չէ։

ՁԿՆԵՐԸ ԵՎ ՆՐԱՆՑ ԹԱԳԱՎՈՐԸ
Ձկները մեղադրվեցին իրենց թագավորից.
— Ինչո՞ւ եք ուտում ձեզնից մանր ձկներին։
Համարձակություն ստանալով ձկները պատասխանում են.
— Որովհետև քեզնից սովորեցինք, շատերը եկան քեզ երկրպագելու, և կլանելով՝ քեզ կերակուր դարձրիր։
Ըստ այդմ իրենք ևս ավելի հանդուգն եղան:
Առակս հանդիմանում է, որ ոչ թե խոսքով, այլ գործով պետք է խրատող լինել։

ԽՈՀԵՄ ՄԱՐԴԸ ԵՎ ԾԱՌԵՐԸ
Մի խոհեմ մարդ հարցրեց ծառերին.
— Ի՞նչն է պատճառը, որ ինչքան բարձրանում եք, այնքան խորն եք արմատներ գցում։
Եվ նրանք պատասխանում են.
— Խոհեմ լինելով, ինչպե՞ս չգիտես, որ մենք չենք կարող այսքան ճյուղեր կրել և ընդդիմանալ հողմերի ճնշմանը, եթե խոր և բազմաճյուղ արմատներ չունենանք։ Տեսնու՞մ ես մեր եղբայր հաճարի և փիճի ծառերը, որ, թեև շատ ճյուղեր չունեն, չեն կարողանում դիմադրել, որովհետև չունեն նաև խոր արմատներ։

ՎԱՐԴԱՆ ԱՅԳԵԿՑԻ

6 Նյմ

ՀԱՅՐԵՆԱՍԵՐ ԳՈՐՏԵՐԸ
Գարնանը մի սակավաջուր ցեխաջրում գորտեր ծնվեցին եւ այնտեղ էլ մեծացան: Կարճ ժամանակ անց ջուրը նվազեց, եւ գետում ապրող գորտերն եկան եւ հորդորեցին, որ իրենց հետ ապրեն.
«Եկեք մեր անմահական ջրերը,- ասացին,- խղճացեք ձեզ, քանզի ձեր ցեխաջրերը արեւի տապից ցամաքել են»:
Եվ նրանք պատասխանեցին.
«Ոչ, անհնար է, որ մենք լքենք մեր հայրենիքը»:
Շատ ժամանակ չանցած ջուրն ամենեւին գոլորշիացավ, եւ գորտերն այնտեղ կնքեցին իրենց մահկանացուն:

ԱՅԾԵՐ ԵՎ ԳԱՅԼԵՐ
Հավաքվեցին այծերը միասին և պատգամ ուղարկեցին գայլերի ազգին ու ասան, թե ինչու մեր մեջ լինի անհաշտ խռովություն և ոչ թե խաղաղություն: Հավաքվեցին գայլերը և շատ ուրախացան, նամակով պատգամ ուղարկեցին այծերի ազգին, նաև անթիվ ընծաներ: Եվ գրեցին այծերին.
«Լսեցինք ձեր բարի խորհուրդը և գոհ ենք աստծուց, որովհետև մեզ համար մեծ խնդություն է և խաղաղություն, նաև իմացնում ենք ձերդ իմաստության, որ հովիվն ու շներն են պատճառը և սկիզբ մեր խռովության և կռվի: Եվ եթե նրանց վերացնենք մեջտեղից, շուտով խաղաղություն կլինի»:
Լսեցին այծերը, հաստատեցին և ասացին.
— Իրավացի են գայլերը, որ մեզ սպանում են, որովհետև շները և հովիվը նրանց հալածում են մեզնից:
եվ այծերը վտարեցին շներին ու հովվին և երդվեցին, որ հարյուր տարի մնան անխախտելի սիրով: Այծերը ցրվեցին լեռներն ու դաշտերը և սկսեցին ուրախ լինել, ցնծալ ու խաղալ, որովհետև արածում էին լավ արոտներում, ուտում էին համեղ խոտեր, խմում էին պաղ ջրեր, խնդում էին ու վազվզում, փառք տալով, որ հասան լավ ժամանակի:
Գայլերը համբերեցին հարյուր օր, ապա հավաքվեցին դաս-դաս, ընկան այծերի վրա և կերան:

ԱՌՅՈՒԾՆ ՈՒ ԱՂՎԵՍԸ
Մի առյուծ կորյուն ծնեց: Հավաքվեցին կենդանիները կորյունին տեսնելու և ուրախանալու: Աղվեսը եկավ և հանդեսի ժամանակ, բազմության մեջ, առյուծին նախատեց բարձրաձայն ու անարգեց, թե այդ է քո զորությունը, որ ծնում ես միայն մի կորյուն և ոչ բազմաթիվ:
Առյուծը հանդարտաբար պատասխանեց.
-Այո՛, ես ծնում եմ մի կորյուն, բայց առյուծ եմ ծնում և ոչ քեզ նման աղվես:

ՀԻՆ ՉԻՆԱԿԱՆ ԱՌԱԿՆԵՐ

25 Հկտ

Մինիստրներից մեկը մի օգնական ուներ, որ փառաբանվում էր իր ազնվության, կարգապահության և աշխատասիրության համար: Երբ նա երեք տարի արդեն ծառայել էր մինիստրի մոտ, վերջինս ասում է.
— Ես գոհ չեմ ձեզնից և այլևս ձեր ծառայությունների կարիքը չեմ զգում:
Օգնականը հուզված, կասկածամտորեն բացականչում է.
— Մի՞թե ես ձեր հանձնարարությունները վատ եմ կատարել: Մի՞թե երբևէ ծուլացել եմ: Մի՞թե կարգապահ չեմ եղել իմ աշխատանքում:
— Այդ բոլորը ճիշտ են,- հաստատում է մինիստրը:
— Հապա էլ ինչու՞ եք զրկում ինձ ձերդ ողորմածությունից և թույլ չեք տալիս այսուհետև ծառայել ձեզ:
— Դուք երեք տարի եղել եք իմ օգնականը,- պատասխանում է մինիստրը,- բայց այդ երեք տարիների ընթացքում իմ ոչ մի թերությունը ցույց չեք տվել: Նշանակում է, դուք հոգացել եք ոչ թե այն մասին, որպեսզի ես ավելի լավ աշխատեմ, այլ այն բանի մասին, որպեսզի հաճոյանանք ինձ: Հենց այդ պատճառով էլ ես այլևս ձեր ծառայությունների կարիքը չեմ զգում:

* * *
Գիտնական Չժուանցզին շատ աղքատ է լինում: Մի անգամ քնից արթնանալով` նա տեսնում է, որ մի բուռ բրինձ անգամ չկա տանը: Նա սոված գնում է հարևան կալվածատիրոջ մոտ և պարտք խնդրում նրանից մեկ լյան արծաթ: Սակայն ժլատ կալվածատերը դողում է իր փողերի վրա և ամեն կերպ աշխատում է չբաժանվել դրանցից: Նա գիտնականին ասում է.
— Ինչքա՞ն ժամանակ կարող է բավականացնել ձեզ մեկ լյանը: Եկեք մի ամսից հետո, ես ձեզ կտամ երեսուն լյան: Այն ժամանակ դուք կարող եք ավելի երկար ապրել առանց կարիքի: Տեսնում եք, թե որքան բարի եմ ես. Դուք խնդրում եք ընդամենը մեկ լյան, իսկ ես տալիս եմ երեսուն…
Չժուանցզին պատասխանում է.
-Ձեզ մոտ գալիս` ճանապարհին ցամաքած առվակում ես մի ձուկ տեսա: Նա շնչասպառ էր լինում և աղաչում էր ինձ` մոտակա ջրհորից երկու-երեք դույլ ջուր լցնել իր վրա: Ես ասացի նրան.
— Ի՞նչ պիտի անի քեզ երկու- երեք դույլ ջուրը: Սպասիր մի շաբաթ, ես ազատ ժամանակ կունենամ և ցամաքած առվակը կլցնեմ զուլալ, սառնորակ ջրով:
Ձուկը բացականչեց.
— Այս րոպեիս ջրհորի երկու- երեք դույլ ջուրը կփրկի ինձ մահից, իսկ մի շաբաթ հետո բոլոր օվկիանոսների ջրերը չեն կարողանա կենդանացնել ինձ:
— Ինչի՞ համար եք պատմում դա,- հարցնում է կալվածատերը:
— Նրա համար, — պատասխանում է գիտնականը,- որպեսզի ձեզ պարզ լինի, որ պետք է օգնել կենդանի մարդկանց, ոչ թե մեռածներին:

Թարգմ. Հ. Չոլախյան

%d bloggers like this: