Tag Archives: Աշոտ Հովհաննիսյան

ԲԱԿՈՒՆՑԸ` ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՀԱՅԱՑՔԻ ՆԵՐՔՈ

30 Ապր

ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ` ՎԿԱ ԱՇՈՏ ԳԱՐԵԳԻՆԻ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ ՀԱՐՑԱՔՆՆՈՒԹՅԱՆ

16 սեպտեմբերի 1954թ.
Ակսել Բակունցին գիտեի 1914թ., Էջմիածնի Գեւորգյան ճեմարանում նրա ուսանելու ժամանակից, որտեղ ես դասավանդում էի պատմություն, լատիներեն ու գերմաներեն լեզուներ, ինչպես նաև բարձր դասարաններում՝ քաղաքատնտեսություն: 1923թ. Բակունցը, որը նոր էր վերադարձել Խարկովից, ղեկավար մասնակցություն ունեցավ դաշնակցականների կուսակցությունը վերացնելու համագումարի հրավիրման և անցկացման գործում: Անցյալում չունենալով որևէ կապ Դաշնակցություն կուսակցության հետ, չլինելով այդ կուսակցության անդամ կամ նրա գաղափարական հետևող, Ակսել Բակունցը Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության Լենինականի գավառային կոմիտեի քարտուղար Երեմիա Բակունցի միջոցով, որը նրա համերկրացին ու բարեկամն էր (ժամանակին մոտիկ մասնակցություն է ունեցել գրողի գաղափարական ձևավորման մեջ), ներգրավվել է դաշնակցականների համագումարի կազմակերպման գործում և բուն համագումարում հանդես եկել «զղջացող դաշնակցականի» դերում:
Այդ ժամանակ լինելով ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմի գլխավոր քարտուղար, ես հետևում էի այդ համագումարի նախապատրաստությանը: Այն անմիջապես ղեկավարում էր Կենտկոմի առանձնացրած հանձնաժողովը, Կենտկոմի քարտուղար Ա.Շահսուվարյանի գլխավորությամբ: Հանձնաժողովի նախապատրաստական աշխատանքի մասին հարցը քննարկելու ժամանակ Կենտկոմը նպատակահարմար գտավ այդ գործի մեջ Բակունցի ներգրավումը, մի մարդու, որն ի վիճակի էր ղեկավարել համագումարը և նպաստել մտավորականների զգալի շերտերի հեռացմանը դաշնակցականներից, մտավորականներ, որոնք անցյալում կապված էին եղել նրանց հետ: Բակունցի
կատարած աշխատանքը հետագայում մեզ համոզեց, որ մեր հաշվարկները ճիշտ էին: Նա իրականացրեց ստանձնած առաքելությունը: Դժբախտաբար Բակունցն անձամբ դաժանորեն հատուցեց դաշնակցականների համագումարի կազմակերպմանը եռանդուն մասնակցելու համար: Հայ «ռապպականների» խմբից նրա հակառակորդները հետագայում ամբոխավարի մատնացույց էին անում նրա «դաշնակցականությունը», մտածելով այդպիսի էժան եղանակով վարկաբեկել և նրան գցել գրական վեճերում գրաված դիրքից: Սակայն ոչ տրոցկիզմի ու աջերի դեմ պայքարի ժամանակ Բակունցի վարքագիծը, ոչ նրա գրական ելույթների բնույթն ու բովանդակությունը, ոչ նրա բողոքները Անդրկովկասում ժողովրդի թշնամի Լ.Բերիայի անցկացրած ազգայնական քաղաքականության դեմ, հիմք չէին տալիս կասկածելու Բակունցին՝ որպես դաշնակցականի կամ ազգայնականի: Հայաստանի Կ(բ)Կ Կենտկոմը, քարտուղար Ա.Խանջյանի գլխավորությամբ, նրան լրիվ վստահում էր: Բնորոշ է, որ 1930-ական թվականների կեսերին, երբ դաշնակցականներին մերկացնելու համար Ա.Միկոյանի առաջարկությամբ ձեռնարկվեց «Զանգեզուր» կինոնկարի նկարահանումը, որի բովանդակությունը Հայաստանում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ դաշնակցականների կատարած գազանություններն էին, այդ կինոնկարի սցենարի հեղինակ առաջադրվեց Ա.Բակունցը: «Զանգեզուր» կինոնկարը, որն իրականացվեց այդ սցենարով, փայլուն կերպով արդարացրեց իրեն:

Աշոտ Իոաննիսյան
Արդարադատության գնդապետ՝
Ա.Վիտիևսկի

ՀՀ ԱԱՆԱ, ԿԳՖ, գ. 3036 (8 հատոր), հ.8, թ. 302 եւ հակ. — 305 և հակ.:
Բնագիր: Ինքնագիր: Թարգմ. ռուս.:

%d bloggers like this: