Tag Archives: աբսուրդ

ԱԼԲԵՐ ՔԱՄՅՈՒ

25 Հնս

ԱԲՍՈՒՐԴ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ

Գլխավորն արդեն արված է: Ես արդեն ունեմ մի քանի ճշմարտություն, որոնցից չեմ կարող հրաժարվել: Ես ընդունում եմ միայն այն, ինչ գիտեմ, ինչին հավատում եմ և ի վիճակի չեմ ժխտել, անտեսել: Իմ անորոշ թախիծով ապրող էությունից կարելի է հեռացնել ամեն ինչ, բացի միասնականության ցանկությունից, վճռականության ձգտումից, պարզության ու կապակցվածության պահանջից: Ես ի վիճակի եմ ինձ շրջապատող, նյարդայնացնող, ինչ-որ տեղ տանող աշխարհում մերժել ամեն ինչ, բացի այս քաոսից, բացի վերին պատահականություններից ու անիշխանականությունից առաջացած աստվածային հավասարակշռությունից: Ես չգիտեմ՝ աշխարհն ունի արդյոք իրեն գերազանցող իմաստ, բայց գիտեմ, որ ինձ հայտնի չէ այդ իմաստը և տվյալ պահին անհնար է իմանալ: Բայց ինչ արժեք ունի ինձ համար այն իմաստը, որ իմ ընկալման շրջանակից դուրս է: Ես ունակ եմ հասկանալու միայն մարդկային արտահայտությունները, այն, ինչին ձեռք եմ տալիս, ինչը դիմադրում է ինձ: Ինձ հայտնի է նաև, որ ի վիճակի չեմ հաշտեցնելու երկու հավաստիություններ՝ բացարձակի, միասնականության իմ ձգտումը և այս աշխարհի անհամատեղելությունը ռացիոնալ ու տրամաբանական սկզբունքներին: Ուրիշ ի՞նչ ճշմարտություն կարելի է իմանալ առանց ինքնախաբեության, հույսի միջամտության, որ ես չունեմ և որն ավելորդ է իմ իմացության սահմաններում:
Եթե ես անտառում ծառ, կենդանիների մեջ՝ կատու լինեի, կյանքը կունենար իմաստ, ավելի շուտ նման հարց չէր ծագի, որովհետև աշխարհի մասնիկը կլինեի: Ես կլինեի այս աշխարհը, որին այժմ իմ ողջ իմացությամբ ու հարազատության ներքին պահանջով ներհակ եմ: Այս տարրական տրամաբանությունն ինձ հակադրում է արարված ամեն ինչի, մի տրամաբանություն, որը գրչի հարվածով անհնար է ժխտել: Չէ՞ որ ես պարտավոր եմ պաշտպանել այն, ինչ ճիշտ եմ համարում, այն, ինչ նույնիսկ կամքիս հակառակ ինձ ճշմարիտ է թվում: Եվ ի՞նչ է ընկած այդ կոնֆլիկտի, աշխարհի և իմ գիտակցության խզման հիմքում, եթե ոչ կոնֆլիկտի գիտակցությունը: Ուրեմն կոնֆլիկտը պահպանելու համար ես պետք է միշտ, անընդհատ թարմացնեմ, անընդհատ լարեմ գիտակցությունս…

Ծուռ հայելիների թագավորությունում

13 Դկտ

Բաքվում ինչ-որ բան է կատարվում: Կամ այնտեղ հիմնավորապես խճճվել են իրենց իսկ նետած ցանցերի մեջ ու այլևս ի վիճակի չեն միանշանակ դիրքորոշում ձևավորել, կամ սկսել են հրապարակային մակարդակով մի այնպիսի խաղ խաղալ, որի հետևանքները հազիվ թե որևէ լավ բան խոստանան: Առաջինը, ինչն աչքի է զարնում, ադրբեջանցիներ բացահայտ առճակատումն է բոլոր կողմերի հետ: Ընդ որում, նրանց համար ամենևին էական չէ, թե խոսքն ինչի մասին է, քանի որ յուրաքանչյուր դեպքի համար պատրաստ կա միևնույն պատասխանը. «Այստեղ խառն է հայերի մատը»: Ասվածի վերջին և ամենաակնհայտ օրինակը դարձավ Բաքվի արձագանքը ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի ելույթին, որտեղ վերջինս կոշտ քննադատության էր ենթարկել մարդու իրավունքների և ազատությունների վիճակն Ադրբեջանում՝ այդ երկրին համեմատելով Զիմբաբվեի հետ: Արձագանքը չուշացավ և այն եկավ հենց նախագահի աշխատակազմից: Աշխատակազմի արտաքին կապերի հարցերի բաժնի ղեկավար Նովրուզ Մամեդովը ոչ միայն ծաղրական տոնով մեկնաբանեց Քլինթոնի հայտարարությունը, այլև Վաշինգտոնին մեղադրեց կողմնապահության մեջ՝ պնդելով, թե նրանք անտեսում են «հայկական ագրեսիայի» զոհ դարձած գրեթե 1 միլիոն ադրբեջանցի փախստականների և հարկադիր վերաբնակների իրավունքների խախտումները: Սակայն սա միակ մեղադրանքը չէր: Հետո Բաքուն պնդեց, թե Հայաստանի նկատմամբ Միացյալ Նահանգների կողմից անբնական սեր գոյություն ունի: «ԱՄՆ-ում խորը լռություն են պահապանել նույնիսկ այն ժամանակ, երբ Հայաստանում կոպտորեն կեղծել են ընտրությունները, իսկ բողոքողների ցրման ընթացքում սպանվել է 30 մարդ։ Եթե նույնիսկ Հայաստանի բանտերում նստեն հարյուրավոր քաղբանտարկյալներ, իսկ իշխանությունները փակեն բոլոր ԶԼՄ-ները և հայտարարեն արտակարգ իրավիճակ՝ ԱՄՆ-ում կպահպանեն գերեզմանային լռություն։ Այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ ԱՄՆ հայկական համայնքի առջև ինչ որ պարտավորություններ ունի, որն ինչպես մամլո կառույցներին, այնպես էլ պաշտոնական անձանց ստիպում է՝ բացասական գնահատականներ արտահայտել բացառապես Ադրբեջանի մասին, դրա հետ մեկտեղ՝ Հայաստանի մասին արտահայտվել միայն դրական առումով»,- հավելում էր Մամեդովը։
Այդպես էլ տարակուսանքի մեջ թողնելով բոլոր նրանք, ովքեր լիովին չըմբռնեցին, թե ի՞նչ պիտի շահեր Ադրբեջանը և ինչպե՞ս պիտի շտկվեր այդ երկրում մարդու իրավունքների վիճակը, եթե ամերիկացիները հայերին նույնպես քննադատեին, Բաքուն նույն ոգևորությամբ շարունակեց երկակի ստանդարտներ կիրառող նոր մեղավորներ փնտրել, և հաջորդ թիրախը դարձան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները: Դարձյալ Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմը ստանձնեց միջնորդների «պորտը տեղը դնելու» առաքելությունը և Մինսկի խմբին մեղադեց նրա համար, որ Ղարաբաղի խնդրով բանակցություններն ու ձեռնարկվող քայլերը ցանկալի արդյունք չեն տալիս։ Բողոքելով, որ իբր արդեն 7 տարի բանակցություններն անցկացվում են նախ Պրահայի գործընթացի, այնուհետև մադրիդյան սկզբունքների հիման վրա, սակայն այդ ընթացքում միջազգային հանրությունը, իրենք՝ համանախագահները, և բանակցություններին մասնակցող Ռուսաստանի նախագահը հերթական անգամ ականատեսը դարձան տարբեր պատրվակներով բանակցային գործընթացը ձգձգելու Հայաստանի փորձերին, իսկ հայերի կողմից առաջ քաշած բոլոր առաջարկություններն էլ անընդունելի են համաշխարհային հանրության համար, Բաքուն եզրահանգում էր. «Մոտ 20 տարի է՝ համանախագահները անարդյունք այցեր են կատարում տարածաշրջան։ Կա՞ արդյոք այդ խմբի գործունեության շարունակման անհրաժեշտություն, եթե յուրաքանչյուր պետությունից մեկական պրոֆեսիոնալ քաղաքագետ չեն կարողանում միանալ այդ գործընթացին և արդյունավետ քայլեր ձեռնարկել: Այդպես շարունակվել չի կարող։ Նրանք պետք է կոնկրետ դիրքորոշում ցուցաբերեն և կատարելով ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի բանաձևերը՝ հայկական զորքերը դուրս բերեն օկուպացված տարածքներից։ Եթե կա միջազգային իրավունք, ապա դա պետք է կիրառել։ Այդ ժամանակ համանախագահներն էլ կիմանան, թե ինչ պետք է անել և կձեռնարկեն անհրաժեշտ քայլեր»:
Նույնիսկ ծիծաղելի է, որ առ այսօր Ադրբեջանում կարծում են, թե ինչ-որ մեկը պարտավոր է գալ և լուծել իր խնդիրները: Նրանք անկեղծորեն զարմանում են, երբ միջնորդներն ասում են՝ «Ինքներդ պայմանավորվեք, որպեսզի մենք աջակցենք»: Այս տարբերակը բոլորովին Բաքվի սրտով չէ: Ու քանի որ անհնար բան է խոստովանելը, որ ըստ էության որդեգրած քաղաքականությունը լիակատար ձախողում է ապրում դիվանագիտական դաշտում, հրապարակ է գալիս հաջորդ տարբերակը՝ այն է, նույն աղբյուրից երկու հակասական կարծիքներ հնչեցնելը կամ քայլեր ձեռնարկելը: Եվ ստացվում է, որ մինչ Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմը չի վստահում միջնորդներին, նույն երկրի ԱԳ նախարարությունը հաշված օրեր առաջ միանում է այն հայտարարությանը, որում իր երախտագիտությունն էր հայտնում համանախագահ պետություններին՝ նրանց կառուցողական գործունեության համար:
Վերադառնալով տարակուսանք հարուցող իրադարձությունների շղթային, չենք կարող չհիշատակել դրանցից նվազագույնը երեքը, որոնք որևէ տրամաբանության չեն ենթարկվում: Առաջինը մեր հարևանների բուռն մղումն է՝ այցելել Ղարաբաղ, ինչպես նաև կազմակերպել հայերի ու ադրբեջանցիների հանդիպումներ: Թվում է՝ դատապարտելի ոչինչ չկա. ուզում են՝ թող այցելեն: Սակայն նույնիսկ այս դեպքում նրանք խնդիրն այնպես են ներկայացնում, որ այլևս որևէ ցանկություն չի մնում շփման մասին մտածելու համար: Պնդելով, թե հայկական կողմն ամեն կերպ խուսափում է հանդիպումից, Բաքվում իսկույն հետևության են հանգում. « Երևի կառավարությունը նրանց թույլ չի տալիս դա անել», իսկ հետո ասում են մի բան, որն ուղղակի ֆանտաստիկայի ժանրից է: Պարզվում է, որ հայկական և ադրբեջանական համայնքները արդեն մի քանի անգամ հանդիպել են, բայց արի ու տես, որ այս հերթական հանդիպման ժամկետը չի նշանակվել, ու դրա մեղավորը ռազմատենչ հայերն են:
Այն, որ ոչ մի հանդիպում էլ չի եղել ու չի սպասվում, բոլորը գիտեն: Իսկ սուտը քաղաքական կատեգորիա հռչակող Ադրբեջանում այս մեթոդը դեռ կիրառվում է ողջ թափով՝ ստեղծելով այն պատրանքը, թե իբր բարի կամքն ու պարզված ձեռքը չեն արժանանում ուշադրության: Ի դեպ, պատրանքների ոլորտում այնտեղ վաղուց լուրջ հաջողությունների են հասել: Այլ կերպ չես անվանի Բաքվի հերթական նախաձեռնությունը, որոնք դեռ որևէ հարց չլուծած արդեն խոսում են այն մասին, թե իբր… Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև կքնարկվեն սահմանի սահմանագծման հետ կապված հարցերը։ Այդ մասին հայտնող Ադրբեջանի հողի և քարտեզագրության հարցերով պետկոմիտեի նախագահ Ղարիբ Մամեդովը հավաստիացնում է, թե այդ ուղղությամբ բանակցություններ են սպասվում Ադրբեջանի և բոլոր սահմանամերձ պետությունների միջև, և ըստ այդմ անհրաժեշտ է Լեռնային Ղարաբաղին պայմանական կարգավիճակ տրամադրել ու դա հաշվի առնել սահմանները գծելու կառավարության քաղաքականության ժամանակ:
Ահա այսպես, դեպքերից, իրադարձություններից, ժամանակից առաջ սլացող Ադրբեջանում այսօր քննարկում են են այնպիսի թեմաներ, որ կարծես Ղարաբաղի խնդիրն արդեն լուծված է և ընդամենը մնացել են հարակից հարցերը, իսկ իրենք մտահոգ են օր առաջ դրանք կյանքի կոչելու համար: Ասվածին եթե գումարենք նաև այն, որ բոլորովին վերջերս այդ երկրի խորհրդարանում պետական բյուջեի շուրջ քննարկումների ժամանակ բարձրացվել է Լեռնային Ղարաբաղի ֆինանսավորման հարցը, ապա ամբողջական կդառնա այն մեծ աբսուրդը, որի մեջ խրվել են հարևանները և որևէ ցանկություն չունեն ձերբազատվել դրանից:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ԷԺԵՆ ԻՈՆԵՍԿՈ

11 Հկտ

Մարդ ընտելանում է, գիտե՞ք… Արդեն ոչ ոք չի զարմանում ռնգեղջյուրների հոտերի վրա, որոնք մեծ թափով արշավում են փողոցներում… Մարդիկ մի կողմ են քաշվում՝ նրանց ճանապարհ տալու համար, հետո շարունակում են իրենց զբոսանքը, իրենց գործին են նայում, կարծես ոչինչ էլ չի եղել… Գուցե և տրամաբանական է, բայց կարո՞ղ ենք մենք համակերպվել, որ մեր կատուները մեր աչքերի առջև տրորվեն ռնգեղջյուրների կողմից՝ դրանք լինեն միակոտոշ, թե երկկոտոշանի, ասիական, թե աֆրիկյան:
Օ՛հ, ինչքան կուզենայի լինել նրանց նման: Ավա՜ղ, ես կոտոշ չունեմ: Ինչքա՜ն տգեղ է տափակ ճակատը: Ինձ հարկավոր է մեկ կամ երկու կոտոշ՝ կախ ընկած դիմագծերս պրկելու համար: Գուցե աճի, և ես այլևս չամաչեմ: Ձեռքերս խոնավ են: Մաշկս թույլ է:
Ափսոս, ես ճիվաղ եմ. ճիվաղ եմ ես: Ավաղ, ես երբեք չեմ դառնալու ռնգեղջյուր: Վայ նրան, ով կուզենա պահպանել իր ինքնատիպությունը: Էհ, հերն էլ անծած: Ես ինքս ինձ եմ պաշտպանելու ընդդեմ բոլորին: Հրացանս, հրացանս: Ես վերջին մարդն եմ: Ես մնալու եմ այդպիսին մինչև վերջ: Ես չեմ զիջելու իմ դիրքերը…

«Ռնգեղջյուրը»

ԴԱՆԻԵԼ ԽԱՐՄՍ

18 Փտր


ՆԱՄԱԿ

Թանկագին Նիկանդր Անդրեևիչ,
ստացա նամակդ և անմիջապես հասկացա, որ այն քեզնից է: Նախ, մտածեցի, որ այն միգուցե քեզնից չէ, բայց հենց որ բացեցի, միանգամից հասկացա, որ քեզնից է, թե չէ քիչ էր մնում մտածեի, որ քեզնից չէ: Ես ուրախ եմ, որ դու վաղուց արդեն ամուսնացել ես, որովհետև երբ մարդն ամուսնանում է նրա հետ, ում հետ ուզում էր ամուսնանալ, ուրեմն արդեն հասել է նրան, ինչին ձգտում էր:
Երեկ ես ստացա նամակդ և անմիջապես մտածեցի, որ այն քեզնից է, բայց հետո մտքովս անցավ, որ քեզնից չէ, բայց բացեցի ու տեսա` քեզնից է որ կա: Շատ լավ արեցիր, որ գրեցիր ինձ: Առաջ չէիր գրում, հետո հանկարծ գրեցիր, թեև նախքան այն, երբ որոշ ժամանակ չէիր գրում, դարձյալ գրում էիր:
Հենց որ ստացա նամակդ, անմիջապես հասկացա, որ այն քեզնից է և, բացի այդ, ես շատ ուրախ եմ, որ դու ամուսնացել ես, թե չէ, երբ մարդ որոշում է ամուսնանալ, ապա նա անպայման պետք է ամուսնանա: Այդ իսկ պատճառով ես շատ ուրախ եմ, որ դու վերջապես ամուսնացել ես նրա հետ, ում հետ ուզում էիր ամուսնանալ: Եվ շատ լավ արեցիր, որ գրեցիր ինձ: Ես շատ ուրախացա, որ տեսա նամակդ և անմիջապես մտածեցի, որ այն քեզնից է: Ճիշտ է, մինչև բացում էի, միտք հղացավ, որ այն քեզնից չէ, բայց հետո, համենայն դեպս, որոշեցի, որ քեզնից է: Շնորհակալություն, որ գրեցիր:
Շնորհակալ եմ քեզ և շատ ուրախ քեզ համար: Դու թերևս գլխի չես ընկնում, թե ես ինչու եմ այդքան ուրախ քեզ համար, բայց ես քեզ իսկույն կասեմ. ես ուրախ եմ քեզ համար, որովհետև դու ամուսնացել ես, և ընդ որում` նրա հետ, ում հետ որ ուզում էիր ամուսնանալ, քանի որ հենց այդպես են հասնում նրան, ինչին ձգտում են: Ահա հանց այս պատճառով էլ ես շատ ուրախ եմ քեզ համար: Նաև ուրախ եմ, որ նամակ գրեցիր ինձ: Ես դեռ հեռվից գլխի ընկա, որ նամակը քեզնից է, բայց երբ ձեռքս վերցրի` մտածեցի. իսկ եթե քեզնից չ՞է: Հետո մտածեցի` դե ոչ, իհարկե քեզնից է: Բացում եմ նամակը և միաժամանակ մտածում` քեզնի՞ց է, քեզնի՞ց չէ: Իսկ երբ բացեցի, տեսա, որ քեզնից է: Ես շատ ուրախացա և որոշեցի պատասխանել քեզ:
Շատ բան կա ասելու, բայց ժամանակ չունեմ: Ինչ հասցրեցի, գրեցի այս նամակում, իսկ մնացածը հետո կգրեմ, թե չէ հիմա բոլորովին ժամանակ չունեմ: Ինչևէ, լավ է, որ դու ինձ նամակ գրեցիր: Հիմա ես հաստատ գիտեմ, որ դու վաղուց արդեն ամուսնացել ես: Եվ նախորդ նամակներիցդ էլ գիտեի, որ դու ամուսնացել ես, և հիմա նորից իմացա, որ դու, հիրավի, ամուսնացել ես: Եվ ես շատ ուրախ եմ, որ դու ամուսնացել և նամակ ես գրել ինձ: Նամակը տեսնելուն պես անմիջապես գլխի ընկա, որ դու նորից ամուսնացել ես: Դե ինչ, կարծում եմ, որ լավ է, որ դու նորից ամուսնացել և նամակ ես գրել ինձ: Հիմա պատասխանիր. ինչպես է քո կինը, և ինչպես այդ ամենը գլուխ եկավ: Հաղորդիր բարևներս նոր կնոջդ:
25-ը սեպտեմբերի և հոկտեմբերի, 1933թ.

%d bloggers like this: