Պահոց | ՕՐԱԳԻՐ RSS feed for this section

ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ԿՐԿՆՈՒԹՅՈՒՆ

10 Սպտ

Այն ո՞վ է ասել, թե պետք չէ կրկին գնալ այնտեղ, որտեղ երջանիկ ես եղել: Ոչ միայն կարելի է, այլև անհրաժեշտ է գնալը: Երջանկությունը ոչ միակն է, ոչ էլ վերջինը, և եթե նույնիսկ նրան տեղում չգտնես, կգտնես ուրիշ մի բան, նույնքան կարևոր ու ոչ պակաս ցանկալի՝ քեզ կգտնես սպասման դռների մոտ կանգնած կամ կգտնես քո փափագը՝ պատուհանիս դուրս նայելիս:
Իմ սենյակը հիմա ձայների կողոպտված, սնամեջ խեցու է նման: Դրանք` այդ ձայները եղել են, բայց արդեն չկան: Պատուհանից բացվող աշխարհի լույսը մի պատմություն գիտի ու ամենքին պատմում է դրա մասին: Միջավայրի դիմադրությունը բացակայում է, և նյութի անհանգիստ շարժումը դատարկ սենյակում ինձ արդեն հասցրել է ասել.
— Ամեն բան լավ է լինելու:

40080783_1895603983808258_7157993655154769920_o

30 ՏԱՐՎԱ ՀԱՎԱՏԱՐՄՈՒԹՅՈՒՆ

10 Սպտ

Ասածս անհավատալի կթվա, բայց արդեն երեսուն տարի ես օգտագործում եմ միայն մեկ և անփոխարինելի մոխրաման: Այս փայտե անշուք փորվածքով, ժամանակի ընթացքում ճաքեր ու քերծվածքներ ստացած մոխրամանն ինձ «ժառանգություն» մնաց «Գարուն» ամսագրում աշխատած տարիներից: Մնաց ու այլևս երբեք չլքեց: Այդ ընթացքում ես տասնյակ ու տասնյակ գեղեցիկ, շքեղ, թանկարժեք մոխրամաններ եմ ստացել, բայց դրանք այդպես էլ չարժանացան այն սիրուն, որ բաժին հասավ իմ փայտաշեն ծերուկին: Մեր անդավաճան կապը բացատրություն չունի և գուցե թե հենց դրա մեջ է թաքնված գաղտնիքը, որովհետև բացատրելին միշտ էլ զրկվում է իր առեղծվածային հմայքից, իսկ մենք միասին ենք` ինքներս էլ չիմանալով, թե ինչու:
Չի կարող լինել այնպիսի թվաբանություն, որն ինձ կասի, թե քանի գլանակ ու քնթուկ եմ մարել մոխրամանիս մեջ, որքան մոխիր ու ծուխ է տեսել բազմաչարչար փայտը, ինչպես որ անհնար է հաշվել, թե ինչքան ապրումներ, հոգեվիճակ, տրամադրություններ են կուտակվել նրա շուրջբոլորը` իմ քմահաճ հարկադրանքով և իր լռակյաց հանդուրժողականությամբ:
Իրերի հանդեպ երբեք առանձնակի թուլությամբ չեմ առանձնացել, թեև մեծ մեղք չեմ համարում նման հակվածությունը: Բայց այս մոխրամանը 30 տարի ինձ հավատարմության դաս է տվել և վարձահատույց չլինելը նվազագույնը ստորություն է: Այնպես որ մենք դեռ կշարունակնք լինել միասին արևածագից մինչև մայրամուտ, կեսգիշերից մինչև միջօրե:

IMG_20180910_012040

Պատկեր

Ուզու՞մ եք իմանալ

10 Սպտ

41283161_1080141675484097_3409769219124887552_o

Մշակույթ-պետություն հարաբերությունները հասցնել նվազագույնի. երկուսն էլ շահած դուրս կգան. Հովիկ Չարխչյան

30 Հլս

Գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանի խոսքը «Բարեփոխումների աջակցության հանրային նախաձեռնության» կազմակերպած «Մշակույթ-արվեստ-պետություն. պահանջարկ-առաջարկ» թեմայով հանդիպում-քննարկմանը։

Ամեն անգամ, երբ խոսք է բացվում պետություն-մշակույթ հարաբերությունների մասին, խնդիր է առաջանում: Պետությունն ուզում է մշակույթին ծառայեցնել իր նպատակներին, մշակույթը չի ուզում ծառայեցվել, այլ ուզում է պետությանն օգտագործել իր համար առավել բարենպաստ միջավայր ստեղծելու համար: Եվ այս տեսանկյունից մոտենալով խնդրին՝ պետք է նշենք, որ պետք է այս մշակույթ-պետություն հարաբերությունները հասցնել նվազագույնի. երկուսն էլ շահած դուրս կգան:
Մենք պետականության կորուստ ունեցել ենք, բայց մշակույթի կորուստ չենք ունեցել: Մենք մշակույթ ունեցել ենք՝ անկախ նրանից, կար պետականություն, թե՝ չէ: Ընդհանրացնեմ. մշակույթ կա պետության ցանկությունից և գիտակցությունից անկախ: Մի՞թե մարդը պիտի մտածի՝ պետությունը լավ աչքով նայի, ստեղծագործեմ. մեծագույն մոլորություն է: Եթե մարդը տաղանդ չունի, տասներկու պետություն թիկունքին կանգնեցնենք, ոչ մի լավ բան չի ստեղծվի: Մյուս կողմից, պիտի չմոռանանք, որ մշակութային գործիչը ռոբինզոն չի, նա անկախ իրենից հարաբերվելու է թե պետության հետ, թե հանրության հետ: Եվ այս առումով՝ ցանկացած արվեստագետ՝ որպես քաղաքացի պիտի մտածի, որ ինքը պարտավոր է գործի դնել իր բոլոր հնարավորությունները, կարողությունները՝ նպաստելու պետության զարգացմանը: Այսինքն, այս հարաբերության մեջ արվեստագետն ավելի շատ բան ունի պետությանը տալու, քան պետությունը՝ արվեստագետին: Հատկապես, երբ մենք ապրում ենք մի ժամանակում, երբ հանրային կապ ապահովելու միջոցների մեջ ընտրությունը շատ մեծ է: Ներողություն արտահայտությանս համար, այսօրվա ամեն ֆեյսբուքի օգտատեր ավելի մեծ լսարան ունի, քան Քրիստոսը ժամանակին ունեցել է: Եթե դու ասելիք ունես, դու շատ հեշտ կարող ես դա անել. պետք չէ մահանա գտնել, թե ես այսպիսի լավ բան ուզում էի անել, իմ դեմ դռները փակեցին: Ցանկացած գրող տպագրվում է, ցանկացած երգիչ ունի իր լսարանը, ցանկացած բեմադիչ կարողանում է ներկայացնել՝ թե մտքում ինչ կա: Վստահեցնում եմ ձեզ, համենայն դեպս, անցած բոլոր տարիները դա են ապացուցում, որևէ լավ բան գետնին չի մնում:
Մշակութային ճգնաժամի պատճառը պետությունը չէ. վերջին երեսուն տարիներին ստեղծված պոեզիայի մեծ մասն աղբ է. այդպես ստացվեց. հասարակությունը չուզեց կարդալ, իմանալ: Մեր ընթերցողը չի ուզում կարդալ հայ հեղինակին: Գրողներ կան, որ տարվա մեջ յոթ գիրք են վաճառել. նույնիսկ իր հարազատները չեն ուզել կարդալ իր գիրքը, էլ ուր մնաց թե դրսում թարգմանվելու, այնտեղ մատուցվելու մասին խոսվեր: Այսինքն, նախ մենք պիտի լավ արտադրանք տանք, հետո պահանջենք, որ այն հասանելի դառնա լայն հանրությանը:
Ամփոփելով՝ հիշեցնեմ՝ փորձը ցույց է տալիս, որ մշակութային գործիչն ինչքան հեռու մնա պետությունից, այնքան շահած է դուրս գալիս:

«Բարեփոխումների աջակցության հանրային նախաձեռնություն»
«Երևակ» լրատվական-վերլուծական խումբ

36978747_1024148994416699_8332453540282761216_o

ԿՐԱԿ ԵՎ ՋՈՒՐ

29 Հլս

Գիշերային լճի հմայքների մասին դուք ասեք: Ես կպատմեմ լճի ափին վառվող կրակի մասին: Փոքրիկ կրակ, որ չի հավակնում մեծ խարույկ դառնալ ու դեռ չգիտի, որ ջուրն ու կրակը ներհակ են: Եվ քանի որ չգիտի, կրակի կարմիրը բեկբեկվում է ջրերում, կրակն արտացոլվում է լճի անտարբեր հանդարտության վրա: Կրակն ուզում է ջրերի հետ լինել:
Բայց լիճը չի արտացոլվում խարույկի մեջ: Ոչ էլ նրա ջերմությունն է առնում: Ոչ էլ մոխիրների մեջ է լինելու: Որովհետև պատահում է նաև այդպես` սերը չի փոխադարձվում, ձգտումներն անկատար են մնում և ծփանքը գեղեցիկ է լինելու իր միայնության մեջ:

Հ. Չ.2114

Նախարարի շտապողականությունը միայն ծիծաղ է հարուցում. Գրականագետ

12 Հլս

Հայաստանի մշակույթի նախարար Լիլիթ Մակունցը նախօրեին ֆեյսբուքյան իր էջի միջոցով տեղեկացրել էր, որ Հայաստանի պատմության թանգարանում 5-օրյա ժամկետում կհատկացվի ցուցասրահ՝ նվիրված թավշյա հեղափոխությանը:
«Երկուշաբթի օրը աշխատանքային խումբը կապ կհաստատի թանգարանի տնօրեն պարոն Գրիգորյանի հետ և հնարավորինս սեղմ ժամկետներում կսկսի ցուցասրահը համապատասխան նմուշներով համալրելն ու կահավորելը: Ցուցասրահի պաշտոնական բացման մասին կտրամադրենք լրացուցիչ տեղեկատվություն»,- հայտնել էր նախարարը:
Լիլիթ Մակունցի այս հայտարարությունը միանշանակ չընդունվեց։
Panorama.am-ը գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանից հետաքրքրվեց, թե Ձեր կարծիքով, արդյո՞ք նման ցուցասրահ ունենալու անհրաժեշտություն կա Պատմության թանգարանում, այն դեպքում, երբ մշտապես ասում են, որ թանգարանը տարածքի խնդիր ունի, թանգարանի ցուցանմուշների քիչ տոկոսն է ցուցադրվում, նա ասաց. «Բնության մեջ գոյություն ունի դեպքերի հաջորդականություն: Նախ պետք է պատմություն կերտել, հետո միայն դառնալ պատմության թանգարանում ցուցադրման կարևորության երևույթ: Տվյալ դեպքում նախարարի շտապողականությունը միայն ծիծաղ է հարուցում` անկախ այն բանից, թանգարանում տարածքը բավարար է, թե ոչ»:
Հարցին, թե արդյո՞ք այդպես անձի պաշտամունքին չենք «վերադառնում», քանի որ թավշյա հեղափոխությունը կապվում է մասնավորապես մեկ անձի հետ, նա պատասխանեց. «Չեմ կիսում ձեր կարծիքը, թե «թավշյա հեղափոխությունը» մեկ անձի հետ է կապված: Յուրաքանչյուր շարժում ունենում է առաջնորդ, սա ևս բացառություն չէր: Այլ խնդիր է, թե ոմանք ինչպես են ընկալում անհատի դերը քաղաքական խոշոր իրադարձություններում: Բնական է, որ կլինեն գերագնահատողներ, ինչպես որ կլինեն նաև թերագնահատողներ: Սակայն ժամանակն ամեն բան իր տեղը կդնի: Ընդամենը պետք է մի փոքր սպասել»:
Ձեր կարծիքով ի՞նչ նմուշներ են հնարավոր ցուցադրել հարցին ի պատասխան Հ. Չարխչյանն ասաց. «Ես նույնիսկ չեմ էլ փորձի մտածել ցուցադրվելիք նմուշների մասին, որովհետև, ինչպես արդեն ասացի, նման ցուցադրության կազմակերպումը համարում եմ վաղաժամ և ինչ-որ առումով նաև թեթևամիտ արարք: Կգա օրը ու ժողովուրդն ինքը կորոշի` հեղափոխությունը արժանի՞ է իր պատմության լուսավոր էջ համարել, թե՞ ոչ: Իսկ հիմա դեռ պետք է իրագործել այդ հեղափոխությունը ժամանակային ու որակական իմաստներով: Դափնիները բաժանում են վերջում: Թանգարաններում պահում են անցյալը, ոչ թե գալիքը»:

https://www.panorama.am/am/news/2018/07/11/%D5%A3%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%A5%D5%BF-%D5%B6%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A1%D6%80/1976875

1in

ԿԱՆԳՆԵԼՈՒ ՏԵՂԸ

12 Հլս

Ցույցերի օրերին հրապարակում մի խումբ երիտասարդներ մոտեցան ինձ և նրանցից առավել համարձակն ասաց.
— Հոպար ջան, որ խնդրենք, մի քիչ այն կողմի վրա կկանգնե՞ք: Ուղղակի սա մեր մշտական տեղն է:
Ցույցի մշտական տեղ ունենալը որքան էլ զարմանալի, բայց հարգանքի արժանի բան է: Բնականաբար, տեղը զիջեցի: Հիմա էլ դրա պես մի ուրիշ բան եմ նկատում: Ոնց որ անընդհատ մի խումբ մարդիկ գան ու ասեն` հոպար ջան, պիտի էլի քո տեղը փոխես, էս նոր ժամանակներում սա մեր մշտական տեղն է դառնալու, գնացեք, ուրիշ կանգնելու տեղ գտեք ձեզ համար:

Հ. Չ.2

ԳՐՊԱՆԻ ՓՈՂ

12 Հլս

Մի հին ծանոթ կա: Երևի 2 տարի առաջ էր, գործի բերումով սրա մոտ գնացի: Իր աշխատասենյակում ինձ ընդունեց Հարուն ալ Ռաշիդ թագավորի կեցվածքով և Ավիցենայի լրջախոհությունը դեմքին: Խոսեցինք դեսից-դենից, հարցրեց՝ ոնց ես ապրում: Ասացի. «Բոլորի պես»: Մեկ էլ սա, թե՝ «Բա լա՞վ չէր լինի, որ հիմա գրպանումդ մի 10 հազար դոլար լիներ (իր գրպանում կար), հանգիստ քաղաք դուրս գայիր, քեզ համար կյանքը վայելեիր»: Ես էլ իբր կատակի տալով ասացի՝ ես հիմա էլ եմ քաղաք դուրս գալիս ու կյանքն էլ լիուլի վայելում եմ:
Ինչու՞ սա հիշեցի: Օրերս իմացա, որ մեր սիրելի Ավիցենան հնար է ման գալիս երկրից մի կերպ ճողոպրելու համար: Ու հիմա դարդ եմ անում՝ տեսնես գոնե էն 10 հազարը պահե՞լ է, որ օտար երկրում խեղճացած չապրի: Ոնց որ թե իր գրպանի եղածը քչություն արեց մեր երկրում կյանք վայելելու համար:

Հ. Չ.1330534192_money_karman

ՈՐՄՆԱԽՈՐՇԻ ՀԱՏՈՒՄԸ

12 Հլս

Վստահաբար ձեզնից շատերն են հայտնվել նման իրավիճակում, երբ ինչ-որ բանի համար մի սենյակից մյուսն եք գնացել ու հանկարծ չեք հիշել, թե հատկապես ինչ էիք պատրատվում անել: Հոգեբանները պնդում են, թե արգելակման այս երևույթի պատճառն այսպես կոչված «դռնային որմնախորշի հատումն» է, ինչը յուրահատուկ սահմանագծի դեր է խաղում մեր ուղեղի համար: Նույնիսկ հատուկ փորձեր են կտարվել, որոնք ցույց են տվել, որ միևնույն հանձանարարությունից մարդիկ հեշտությամբ գլուխ են հանել, եթե գտնվել են նույն սենյակում, բայց երբ վերջնական նպատակակետը եղել է դրա սահմաններից դուրս, խնդիրներ են ծագել:
Ես սրա մասին վերհիշեցի ոչ պատահմամբ: Մեր երկրում կատարված փոփոխությունները բոլորիս հարկադրեցին անցնել իրավիճակային մի սենյակից մեկ այլ սենյակ: Եվ այդ «որմնախորշային» հատումը ոմանց համար ունեցել է նույն հետևանքը, ինչն առօրյա կյանքում է պատահում. կարկամել ու մոռացել են, թե ինչու այդ անցումը կատարվեց: Բացված դռների հեռանկարը շփոթմունքի է մատնել նրանց, որովհետև մտադրությունների ու բարձրագոչ բառերի մեջ ամեն բան հասանելի էր թվում, սակայն սահմանագիծը հատելուց հետո նոր միջավայրը խոսքի իրագործում է պահանջել: Եվ խնդիրն այստեղ միայն այն չէ, թե դեպի որ կողմ ես քայլ անելու: Խնդիրն այն է, որ հիշես, թե ինչ նպատակի համար մի սենյակից մյուս սենյակ եկար:
Ի դեպ, արագ են հիշում նրանք, ովքեր քիչ են խոսում: Աղմուկը միշտ էլ շեղում է:

Հովիկ Չարխչյան5d97b5dcecf94c2b88371b391bbb0512

ՑԱՎԻ ԳԻՆԸ

16 Հնս

Ես չեմ հարցնում այն մասին, թե ինչու է մեղուն ընդհանրապես խայթում: Դա գիտեմ, ինձ բացատրել պետք չէ: Ուզում եմ հասկանալ, թե խայթոցն ինչու է նրա համար ունենում այդքան ցավալի ու դաժան վերջաբան: Եթե բնության մեջ ամեն ինչ օրինաչափ է ու արդարացված, ուրեմն պիտի նաև բացատրություն լինի այն բանի համար, թե ինչու են մեղուները կյանքով հատուցում իրենց խայթի դիմաց:
Իսկ գուցե սրա մե՞ջ էլ թաքնված մի խորհուրդ կա, սառը հաշվարկ, թափանցիկ ակնարկ.
— Նա, ով ցավ է պատճառում, պիտի հատուցի:

Հովիկ Չարխչյան

ukus-pchely-simptomy-pervaya-pomoshh-i-posledstviya-logo

 

ՄԻԱՅՆ ԱՅԴՔԱՆԸ

18 Մյս

Ինձ դուր է գալիս այդպես ապրելը: Ինձ հարազատ է առավոտի մեջ լինելը, որ հետո երեկոն իր սկիզբն ունենա: Ինձ համար սիրելի են բոլոր նրանք, ովքեր արթնանում են, որպեսզի գիշերը քուն մտնեն այն միամիտ հույսով, թե ապրեցին այս օրը վաղվա համար: Եվ ես ուզում եմ լինել բոլոր այդ մարդկանց կողքին, նրանց օրվա մեջ, նրանց մտքերում, նրանց հաջողությունների ու ձախողումների հետ, կորուստների ու հայտնությունների ժամանակ, լինել այնքան, որքան տրված է ու որքան ուզում է ցանկությունս: Ես սիրում եմ նրանց սիրելը, նրանց հիասթափություններն ու տխրությունը, լարված հայացքները, երբ պատասխան չի լինում, սեղմված մատները, երբ ուրիշ է ելքը, առկայծող աչքերը, եթե մոտ է ցանկալին, խաղաղ շնչառությունը, երբ հրաժեշտ են տալիս: Ես ինքս էլ նրանցից մեկն եմ, և ուրիշ ոչինչ ինձ պետք չէ, բացի նրանցից մեկը լինելը: Միայն այդքանը:
Այսօր էլ, ինչպես ամեն մի օր, լինելու է այն, ինչ լինելու է: Դա է մեր փրկությունը: Մեր բոլորի միակ փրկությունը հենց դա է: Եվ հենց սա է միակ անվիճելին, պատասխանների պատասխանը, ցանկություններից առաջինն ու վերջինը, համոզմունքներից անքննելին ու կասկածներից անմեղը:

Հովիկ Չարխչյան

flower-growing

ԿԻՆԸ ՊԱՏՈՒՀԱՆԻ ՄՈՏ

18 Մյս

Պատմում է.
— Հյուրանոցի դիմացի մայթին կանգնել, ընկերուհուս եմ սպասում: Մեկ էլ աչքս ընկավ` հյուրանոցի վերին հարկի պատուհանից մի կին ձեռքով է անում: Ես էլ ձեռքս բարձրացրի ու թափահարեցի: Անցավ մի փոքր, այդ կինը նորից ձեռքով արեց: Դարձյալ պատասխանեցի, բայց քանի որ հեռու էր, գլխի չէի ընկնում, թե ով կլինի: Հետո սա երրորդ, չորրորդ անգամ ձեռքը տարուբերեց: Էլ չդիմացա: Փողոցն անցա, մտա հյուրանոց, վերելակով բարձրացա նրա հարկը: Երբ սենյակի դուռը բացեցի, պատուհանի մոտ կանգնած հավաքարարը ապակիներն էր մաքրում…

plastikovye-okna-chem-otteret_2

Հովիկ Չարխչյան. «Նոր սերնդի ու նոր որակի ականատեսն ենք՝ իշխանությունները տագնապելու բոլոր հիմքերն ունեն»

4 Մյս

Շարունակվող հանրահավաքներն ու ակցիաները, ըստ գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանի, նախկին կանխատեսումների տրամաբանական զարգացումն են:
«Օրեր, ամիսներ շարունակ ահազանգվում էր, որ հասարակության համբերությունն անսպառ չէ, որ մի օր պայթելու է, այդ հեղեղը լցվելու է քաղաքի փողոցներն ու այլևս շատ դժվար է լինելու այն կասեցնել: Մենք այսօր այդ կանխատեսելի զարգացման ականատեսն ենք և այստեղ ես որևէ զարմանալի, անսպասելի ու չնախատեսված բան չեմ տեսնում: Այլ խնդիր է, որ իշխանությունները մինչև վերջին պահն էլ փորձում են այս ամենը «մի խումբ մարդկանց խժդժություններ» ներկայացնել, թեև իրենց հոգու խորքում շատ լավ հասկանում են, թե երկրում ինչ է կատարվում, և սա ինչի հետևանքն է»,-Past.am-ի հետ զրույցում ասաց Հովիկ Չարխչյանը:
Ինչ վերաբերում է հասարակության տրամադրություններին, նա նկատեց. «Բնության մեջ գոյություն չունի այնպիսի հասարակություն, որ զուրկ է պայքարելու, ընդվզելու ընդունակությունից: Հասարակության սպասումները և դադարները չպետք է նույնացվեն ապատիայի կամ իր հիասթափությունների հետ: Ամեն ինչ իր ժամանակն ու պահն ունի: Այնպես որ՝ ոչ ոք չի կարող օրացույցային ժամկետներ նշել ու ասել, թե՝ գիտեք, ամսվա մեջ կոնկրետ ժամանակահատվածում հասարակությունը պետք է ընդվզի, իսկ մյուսում՝ դադար տա: Գուցե շատերին թվա, թե այն, ինչ մեզ մոտ կատարվում է, ուշացած է կամ ավելի վաղ պետք է լիներ: Բայց այդ ասելուց առաջ փորձեք հասկանալ. ինչու չեղավ, ենթադրենք, մեկ կամ կես տարի առաջ: Երբ նորից վերանայում ենք իրադարձությունների ամբողջ շղթան, տեսնում ենք, որ ամեն ինչն իր բնական ընթացքի մեջ է: Ես քիչ առաջ եմ փողոցից եկել. երբ տեսնում ես հսկայական բազմությունը, հոսքը, նրանց փայլող աչքերը, մինչև վերջ գնալու պատրաստակամությունը, բոլոր տեսակի կասկածները ցրվում են»:
Մեր զրուցակցի խոսքով՝ կարևորագույն առանձնահատկություններից մեկն էլ այն է, որ ոտքի է կանգնել հատկապես երիտասարդությունը. «Իսկ երիտասարդությունը յուրաքանչյուր ժողովրդի, երկրի ու հասարակության ամենապայծառ, ամենաակտիվ, ամենաանկասելի, էներգիայով լի ու բոլոր տեսակի վախերից ազատված հատվածն է: Նրանց հեշտ չէ բերել ու գցել ցանկացած հունի մեջ: Այնպես որ՝ իշխանություններն այսօր մտահոգվելու, անգամ տագնապելու բոլոր հիմքերն ունեն: Առհասարակ, շատ ուշադիր եմ հետևել եմ այն ամենին, ինչն իրականացնում էր Նիկոլն իր խմբի և մյուս ակտիվիստների հետ: Պետք է ասեմ, որ բավականին գրագետ ու նաև շատ յուրահատուկ քայլեր են: Այսօր կյանքի են կոչվում պայքարի մեխանիզմներ, որոնք նախկինում երբեք չեն իրագործվել: Բացի այդ, դրանք ապացուցում են իրենց կենսունակությունը: Այսինքն՝ մենք տեսնում ենք և՛ գործողությունը, և՛ դրա հետևանքը, և՛ արձագանքը: Տա Աստված՝ մեր երեխաներից և ոչ ոքի մատը փուշ չմտնի, խուսափենք կորուստներից, ցավալի իրավիճակներից: Կազմակերպիչներն իրենք են ասում, որ քաղաքացիական անհնազանդություն է, բայց առանց բռնությունների: Իսկ ովքեր ամբիոն են բարձրանում նման կոչերով՝ հեռացվում են: Սա դրական է ու կարևոր հենց իրենց համար. մյուս կողմը չի կարող կառչել նման կոչերից, քանի որ դրանք չկան»:
Հովիկ Չարխչյանը շեշտեց՝ երկրի իշխանությունները հակափաստարկներ չունեն:
«Նրանց հակափաստարկը ոստիկանությունն է ու պատժիչ գործողությունները: Սա նշանակում է, որ իշխանությունները լիովին սպառված են և գործի են դրել ուժային մեթոդներով այս ամենը ճնշելու, խեղդելու ու նման կերպ ասպարեզից հեռացնելու գործողությունները, ինչը երբեք արդյունքի չի բերել: Ի դեպ՝ բոլորովին կարևոր չէ, թե շարժումը կհաղթի, թե՝ ոչ: Կարևորն այն է, որ այսօր մենք նոր որակի ականատեսն ենք: Տեսնում ենք այն սերնդին, որն այլևս ոչ մի գնով թույլ չի տա ոտնահարել իր իրավունքները, կեցության ձևերը: Նրանք, ովքեր այսօր փողոցում են՝ արդեն հաղթել են: Իսկ հաղթողին չեն դատում»,-եզրափակեց Հ. Չարխչյանը:

Աննա Բադալյան
22 ապրիլի, 2018 «Փաստ»

օօօօօ

Նիկոլ Փաշինյանը պետք է ապացուցի, որ այն, ինչ իրագործեց, արժանի է հեղափոխություն կոչվելու․Հովիկ Չարխչյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

4 Մյս

«Նիկոլ Փաշինյանը շատ հիմար վիճակում դրեց բոլոր այն քաղաքական վերլուծաբաններին, քաղտեխնոլոգներին, որոնք հաշված օրեր առաջ ասում էին, թե Հայաստանում դեռևս չկա կրիտիկական զանգված, և առաջիկա մեկ-երկու տարում փոփոխություն իրականացնել գրեթե անհնար է»,- Factor.am-ի հետ զրույցում նման տեսակետ է հայտնում գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը՝ անդրադառնալով ԱԺ պատգամավոր, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդած ընդդիմադիր շարժմանը։ Նա միևնույն ժամանակ շեշտում է, որ մենք հիմա թևակոխում ենք վտանգավոր մի փուլ, երբ անցած կլինի էյֆորիան և կգա սառը դատողությունների, հաշվարկների ժամանակը․ «Այն, ինչ կոչում ենք հակահեղափոխություն, անպայման գլուխ է բարձրացնելու, քանի որ այն ուժերը, որոնք մեկ տասնյակից ավել տարի իշխանության գլուխ էին կանգնած, մեկ անձի փոփոխությամբ չեն պայմանավորելու իրենց հեռացումը քաղաքական դաշտից և ոչ միայն»։ Մեր զրուցակիցը նկատում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը և նրա համակիրները ներկա պահին հնչեցնում են հեղափոխական լոզունգներ՝ ընդհանուր դրույթներով, բայց որևէ առարկայական խոսակցություն չի եղել, թե ինչ է կատարվելու համակարգի հետ․ «Նիկոլ Փաշինյանը պետք է ապացուցի, որ այն, ինչ իրագործեց, ընդ որում՝ իրագործեց ժողովրդի աջակցությամբ, արժանի է հեղափոխություն կոչվելու։ Մենք հաղթել ենք ճակատամարտը, բայց պատերազմը դեռ առջևում է»։ Նա հավելում է, որ եթե Ն․Փաշինյանը կարողանում է երկրից մաքրել աղբը, նա կկարողանա երկիրն ազատել նաև գարշահոտությունից։

Աննա Բաբաջանյան

ԱԺ նիստը ինքնախարազանման, ինչնամերկացման ու քաղաքական մազոխիզմի եզակի դրսեւորում էր. Հովիկ Չարխչյան

4 Մյս

Նախօրեին իրավունքի ուժով գումարված հատուկ նիստին Ազգային ժողովը դեմ քվեարկեց Նիկոլ Փաշինյանին՝ որպես վարչապետի թեկնածու՝ 45 կողմ, 56 դեմ քվեարկությամբ: Դեմ քվեարկեց մասնավորապես ՀՀԿ խմբակցությունը, կողմ՝ ՀՅԴ-ն եւ «Ծառուկյան» խմբակցությունները: Թեմայի շուրջ «Ժողովուրդ» օրաթերթը զրուցել է գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանի հետ:
-Պարո՛ն Չարխչյան, Ազգային ժողովը, մասնավորապես ՀՀԿ-ն` մեկ բացառությամբ, դեմ քվեարկեց վարչապետի թեկնածությանը: Ի՞նչ տպավորություն ունեք այս պրոցեսից:
-ՀՀԿ քվեարկությունը Նիկոլ Փաշինյանի դեմ չէր: ՀՀԿ-ն քվեարկեց ժողովրդի կամքի դեմ` ապացուցելով, որ ինքը հակաժողովրդական երեւույթ է: Երկիրը վարչապետը չէ, երկիրը ժողովուրդն է: Մերժել նրա ցանկությունները, նշանակում է ոտքի տակ տրորել ազգային ու պետական շահերը: Աթոռներից կառչած մնալու հիվանդագին մոլուցքը կուրացրեց առողջ բանականությունը եւ խլացրեց իրավիճակը սթափ գնահատելու ինքնապաշտպանական բնազդը: Հիմա ՀՀԿ-ին այլեւս գերեզմանափոր պետք չէ: Այդ վայրկյանից ի վեր նրանք սկսել են փորել սեփական գերեզմանները: Բայց արդեն ոչ ոք հանգուցյալի համար արցունք թափելու ո՛չ ցանկություն ունի, ո՛չ պատճառ:
-Ի՞նչ կասեք նախօրեին Ազգային ժողովում հատուկ նիստի ժամանակ հնչած ելույթների առնչությամբ:
-Ազգային ժողովի նիստը` թե՛ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթով, թե՛ հարցուպատասխաններով, թե՛ առանձին պատգամավորների տեսակետների շարադրմամբ, անչափ կարեւոր էր: Կարեւոր էր առաջին հերթին այն մարդկանց համար, ովքեր փողոց են դուրս եկել: Այդ հազարավոր մարդիկ մեկ անգամ եւս համոզվեցին, թե 10 տարի շարունակ այս երկիրն ինչ կեղտի մեջ է թաթախված եղել, եւ ովքեր են եղել այդ աղտեղության արտադրողները: Սրանից էլ ավելի ամրապնդվեց այն համոզմունքը, որ ախոռները մաքրել է պետք եւ անհապաղ: Ընդ որում, պետք է մաքրել մաքրություն իրականացնելու բոլոր հնարավոր ձեւերով ու եղանակներով: Խորհրդարանը նաեւ ցուցադրեց, թե ում տնօրինությանն ենք հանձնել մեր երկրի ճակատագիրը, եւ դա ինչպիսի մեծ ողբերգություն է ցանկացած ժողովրդի համար: Ավելի մեծ, ծանր ու կործանիչ հարված իշխանական թեւը հազիվ թե կարողանար ստանալ մեկ ուրիշից, որ նա ստացավ ինքն իր ձեռքից: Սա ԱԺ հատուկ նիստ չէր միայն: Սա ինքնախարազանման, ինքնամերկացման ու քաղաքական մազոխիզմի եզակի դրսեւորում էր: Այս պահից ի վեր մենք կարող ենք խոսել ոչ միայն համաժողովրդական շարժման կարեւորության, այլեւ այն մասին, թե անձնապես յուրաքանչյուրիս համար որքան մեծ կարեւորություն ունի այդ շարժման հաղթանակը, քանի որ դա բերելու է ոչ միայն նոր իշխանություն, այլեւ երկրի օդափոխություն: Ինչ-որ մեկը կարող է չսիրել Նիկոլին, բայց այդ մեկը չի կարող հրաժարվել իր թոքերն ու շնչառական համակարգը ախտահանելու հնարավորությունից:
-Ի՞նչ կասեք Նիկոլ Փաշինյանի հնչեցրած փաստարկների կապակցությամբ, դրանք, ըստ Ձեզ, համոզի՞չ էին:
-Որտե՞ղ պիտի Նիկոլ Փաշինյանը համոզեր` խորհրդարանու՞մ, թե՞ հրապարակներում: Երբ շարժումը սկսեց, այն օրերին եւս համոզում էր: Ո՞վ լսեց, ո՞վ համոզվեց: Շատ քչերը: Բայց նա եկավ ու համոզիչ դարձավ հազարավորների համար: Հիմա նույն պատկերը կրկնվում է Ազգային ժողովում: Ու՞մ պիտի համոզեր Նիկոլն այստեղ. ՀՀԿ-ականների՞ն, որոնք առանց Փաշինյանի խոսքը լսելու արդեն նիստի էին ներկայացել պատրաստի գրավոր ելույթներով եւ այնտեղ արդեն գրել էին, որ Նիկոլի խոսքն իրենց համար համոզիչ չէր: Երեկ գրել էին, որ այսօր չի համոզել: Եվ այս ամենով հանդերձ այլեւս էական չէ` Նիկոլը համոզի՞չ էր, թե՞ ոչ: Էականն այն է, որ ինչ-որ մեկին ինչ-որ բան համոզելու խնդիր ի սկզբանե դրված չէ:
-Հիմա ո՞րը պետք է լինի ժողովրդի անելիքը:
-Ժողովուրդը պիտի անի այն, ինչ արդեն անում է: Ամեն օր, ամեն ժամ պայքարել սեփական իրավունքների, երկրի բարեկեցության ու անվտանգության համար: Դա մի պայքար է, որը երբեք ավարտ չի ունենում:

Աննա Բաբաջանյան31711038_1734287209985671_5151390178618638336_n

ԵՐԿՈՒ ԽՈՍՔ ՎԵՆԴԵՏԱՅԻ ՄԱՍԻՆ

25 Ապր

Անցած օրը Նիկոլը հայտարարեց. «Հայաստանում ատելության մթնոլորտի էջը փակված է. վենդետա չի լինելու»: Դե, սա հասկանալի է, մենք վայրենի չենք, արյան վրեժով պետություն չեն կերտում: Բայց եթե ատելության մթնոլորտի էջը փակվում է, պիտի բացվի արդարության էջը, որն իր հերթին պիտի ենթադրի արդարադատության մթնոլորտի հաստատումը: Իսկ սա գոնե ինձ համար նշանակում է, որ բոլոր հանցագործները, թալանչիները, ժողովրդի հաշվին միլիոններ կուտակածները, հալածանքների ու հաշվեհարդարների հեղինակները պիտի պատժվեն օրենքի ամբողջ խստությամբ:
Եթե դա չի իրագործվելու սոսկ «վենդետա չանելու» պատրվակի ներքո, եթե սա չի արվելու իբրև թե «ներքին համերաշխություն» ապահովելու նկատառումներով, ապա այս հեղափոխությունն ինձ համար որևէ արժեք չի ունենա:
Արդարության վենդետա պիտի լինի:

Vendetta-film

ՀԱՋՈՐԴ ՕՐՎԱ ԱՌԱՎՈՏԸ

25 Ապր

Կատարված երազանքի առաջ մարդը կանգնում է միայնակ, հիացած ու շփոթ: Այն, ինչ երեկ չկար, այսօր կա, և երկար սպասումների խիզախումից հետո առաջին պահին մարդը կորցնում է իր գտածը իր դիրքերից տեսնելու հորիզոնը: Սիրտը ցնծում է, բայց մարմինը դեռ նոր պիտի բացվի, գրկի մեջ առնի ու իր ներսում կրի այդ ցնծությունը: Շունչն ալեկոծ է, բայց հևքը նոր պիտի սովորի նավարկել այդ ալիքների վրա: Աչքը տեսնում է, բայց միտքը նոր պիտի համտեսի այդ տեսիլքի քաղցրությունը:
Եվ բացվող առավոտի լույսի հետ ի վերջո կգա երազի հետ մերձենալու երանելի պահը, և լսելի մի ձայն քեզ անպայման կասի.
— Դու արդեն ունես քո երազանքը: Հիմա երազանքը պիտի ունեա քեզ:

Հովիկ Չարխչյան

matahari

ՄԵՆ

22 Մրտ

Դու մենակ ես: Դու մեն-մենակ ես ու դու ոչինչ չունես: Այն ամենը, ինչ կա, քոնը չէ: Դրանք քոնը չեն, այլ տրվել են քեզ: Եվ քոնը չեն մտքերդ, և հույզերդ քոնը չեն, և տեսանելի ու աներևույթ աշխարհները քոնը լինել չեն կարող, որովհետև ի սկզբանե դրանք չկային, հետո ունեցար, իսկ եթե մի բան իր հատուցման գինն ունի, ուրեմն դա փոխառել ես մեկ այլ բանի դիմաց: Ունեցել ես ի տրիտուր: Վերցրել ես վերադարձման պայմանով:
Ընչազուրկ կյանքիդ երջանկության մեջ դու պիտի բարեբախտ լինես, երբ կուտակվեն շնչավորված իղձերդ, ապրեն միաբան իրենց մենության հետ քո մենության կողքին, սիրվեն ու սիրեն այն ջերմությամբ, որով ջերմանում է ծուխը, բայց չի մնում կրակի մեջ: Եվ մեկուսի գոյությանդ շեղջերի ամեն հատիկ քեզնից զոհաբերում կուզի, ամեն մի հունդ կպահանջի ծլարձակման կորով, ամեն հատիճ կապավինի քո առատաձեռն նվաղումին: Մինչև վերջին ջիղը, մինչև վերջին շունչը, մինչև վերջին ժամը: Եվ երբ ամեն-ամեն ինչ կավարտվի, քեզ կարող է մնալ ընդամենը մեկ բան` հիշատակը:

Հովիկ Չարխչյան

13

ԻՄ ԸՆԿԵՐ ՍՏՐՈՒԿՆԵՐԸ

14 Մրտ

Ասելու բան էլ չի, բայց քանի որ մտքովս անցավ` գրեմ:
Բազմաթիվ ծանոթներ ու ընկերներ ունեմ, որոնք մեծ ու փոքր պաշտոններ են զբաղեցնում պետական կառույցներում: Հիմնականում լավ մարդիկ են, ոմանք` խելացի, ոմանք` ոչ այնքան: Բայց էականը դա չէ: Այդ ծանոթ-ընկերները, որոնցից շատերին երկար տարիներ գիտեմ, հանկարծ ընդհատակ են անցնում կամ խուսափում են շփվել ինձ հետ, եթե ես իրենց գերատեսչության ղեկավարի կամ անմիջական շեֆի հասցեին ինչ-որ քննադատող խոսքեր եմ ասում: Այսինքն մարդիկ հայտնվում են պարզ ընտրության առաջ ու նախապատվությունը տալիս են գործատուին: Սա էլ կարող եմ ինչ-որ տեղ հասկանալ: Բայց ոչ մի կերպ հասկանալ չեմ կարող հավատարմություն ցուցաբերելու այդ ձևը: Այսինքն ի՞նչ է ստացվում: «Շեֆ ջան, տես, թե քեզ ինչքան եմ նվիրված, որ կարող եմ հանուն այդ նվիրվածության խզել կապերս իմ վաղեմի ծանոթների հետ»:
Այնպես չէ, որ դրանից հետո ես վշտից սկսում եմ կոշիկներով քնել: Չէ, նման բան չկա: Պարզապես սիրտս ցավում է այդ մարդկանց համար, որովհետև նրանց արարքը ոչ թե հարկադիր, այլ կամավոր ստրկություն է: Եվ տխուր է տեսնելը, որ մարդը, ով հետաքրքիր մտքեր, դատողություններ, աշխարհընկալում ուներ, հանկարծ վերածվում է ինչ-որ մի պաշտոնյայի շարժական կցորդի, նրա քմահաճությունների կամակատարի, ապրում է նրա սրտի զարկերի ու շնչառության ռիթմով, համացանցի իր էջը ողողում է այդ չինովնիկի լուսանկարներով: Մարդը վերանում է, նրա փոխարեն հայտնվում է մի բան, որը համաձայնել է լինել մեկ ուրիշի ստվերը, բայց նույնիսկ ստվեր դառնալը պահանջում է գոնե մի փոքր լույսի առկայություն, իսկ այստեղ համատարած խավար է:
Իմ սիրելի ստրուկ ընկերներ, եղեք երջանիկ: Միայն թե իմացեք, որ երջանկությունը ոչ թե իմ բարևին բարևով պատասխանելու կամ չպատասխանելու մեջ է, այլ թեկուզ միայնակ, բայց արժանապատիվ, ազնիվ ու ազատ գոյության ծիրում: Եղեք հաջողակ, որ գոնե ձեր նվաստացումը հատուցվի ինչ-որ բանով: Ու հիշեք նաև, որ կամավոր ստրկությունը նույնքան մեծ ձեռքբերում է, որքան կամավոր ստորությունը:

Հ. Գ.- Հա, ի դեպ, եթե որևէ մեկը սկսի կասկածել, թե արդյո՞ք տողերս նաև իր մասին չեն, ապա միանգամից ասեմ. «Այո, քո մասին էլ են, եթե սկսել ես կասկածել»:

Հ. Չարխչյան

28003

ԱՌԱՋԻՆ ՑԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

7 Մրտ

Ձմեռային մի հեռավոր գիշեր եղբորս հետ խափանված մեքենայով մնացել էինք ամայի մայրուղու վրա: Թանձր մթի մեջ ոչ մի շունչ չկար: Թրատող ցուրտը ցավեցնում էր մարմինը, բայց կպչուն մետաղի հպումից փայտացած մատներով մենք դեռ փորձում էինք կարգի գցել շարժիչը: Հետո շարժվելը դարձավ անհնար, մենք փակվեցինք մեքենայում ու կուչ եկանք նստատեղերի վրա: Ոչինչ չէր մնում, քան սպասելը: Ու եղբայրս ասաց.
— Արի փորձենք քնել:
Փակ աչքերով, ատամներն իրար սեղմած, անզգա ձեռքերը թևքերի մեջ պահ տված մենք նստել էինք լուռ և մի պտղունց ջերմությունից առավել երազում էինք խելահեղ ցավը քնի մեջ խեղդելու մասին…
Երևի բավականին ժամանակ էր անցել, երբ նախ արգելակող բեռնատարի ձայնը լսեցինք, հետո սառած ապակուց այն կողմ տեսանք վերարկուի մեջ փաթաթված վարորդին:
— Ինչո՞վ կարող եմ օգնել,- ձայն տվեց նա` ծեծելով փակ պատուհանը:
Ու մենք ցավի միջից ժպտալով ասացինք.
— Եթե կարող ես` օգնիր, որ մի քիչ քնենք:

Հովիկ Չարխչյան

2005_winter_road_dipped_beam-640x426

%d bloggers like this: