Archive | ՊՈԵԶԻԱ RSS feed for this section

ԲԵՐՆԱՐ ԲՈՒԱ ԴԱԴՅԵ

5 Ապր

ԴԻՄԱԿՆԵՐ

Դիմակներ…
Սպիտակ, սև դիմակներ:
Դիմակներ ցանկացած գույնի:
Ես ոչ մի աղոթքով չեմ գալու
Ձեզ մոտ, դիմակներ մահվան, սովի, ծարավի:

Դիմակներ անմարմին, աներազ
Օ, անմիտ դիմակների շուրջպար
Արցունքներով արծաթազօծ պալատների բոլորը:

Դիմակներ` ժամանակների սահմանագծում,
Ես կմերկացնեմ այդ դեմքերը,
որ ազատություն գտնի հրճվանքը:
Դիմակներ` բրոնզե ու երկաթե,
արծաթյա ու պղնձե,
փայտից ու ոսկուց:

Դիմակներով ծածկված դիմակներ,
արդյոք տեսե՞լ եք, թե ինչպես են ծնվում ջրերը,
հոսում աստղերը,
ստեղծվում ցամաքները:
Ինչպես է թռչնակը գործում
իր առաջին թռիչքը
արևի ձեռքով հյուսված առաջին
արևածագին:

Դիմակներ, դիմակներ…
Ձեզանից առաջ այս հողի վրա է եղել բառը:
Եվ պոետներ են եղել: Ահա թե ինչպիսին է
Տերը կավից արարել աշխարհը:
Անկենդան դիմակներ, ձեր վերևը աստղերը
չեն շողում:
Իսկ մենք մեր ուսերին տանում ենք
աստղերով լեցուն զամբյուղներ
և աստղեր ներհյուսում մեր հագուստի մեջ,
և աստղերով սալարկում ենք մեր ճամփան
և բուռ-բուռ աստղեր ենք ցանում
խավար գիշերին և ձեր խավարի վրա,
դիմակներ…

Դիմակներ…
Դիմակներ գերեզմանոցի մշուշում,
Դիմակներ խաչուղիներում, դիմակներ
պատվանդանների վրա,
Դիմակներ դագաղներում:
Մենք ձեզ համար ընդմիշտ հանելուկ կմնանք:
Քանզի մենք Արևի որդիներն ենք:

ԿՈՍՏԱՆ ԶԱՐՅԱՆ

4 Ապր

Ողինպոսի աստվածները մեռան:
Ակրոպոլի շուրջը քարեր են միայն
Եվ շուքեր և հիշատակներ
Եվ խոտ պատահական և ծաղիկներ վայրի,
Մեծացել է սիրտը մարդկային,
Տվայտանքը, որոնումը հոգու
Եվ սկիհը` լցված արյունով և հացով:

Ծածկված է տեսիլքը,
Դեռ ապրում է գաղտնին:

Պետք է առնել ցուպը և քայլել:
Որոնել մեզ
Ներքին մտքի կատարին,
Աստղերով ողողված գիշերներում
Եվ պատառ հացի բերած լույսերում:

ԱՐԻՎԱՐԱ ՆԱՐԻՔԻՐԱ

4 Ապր

Ես ոչ կարող եմ վեր կենալ, ոչ քնել եմ կարող…
Եվ անցնում է գիշերն այդպես, և բացվում է օրը,
Բոլորն ասում են. «Գարուն է»… Բայց առանց հոգնելու
Թափվում է անձրևը:- Իսկ ես
Նայում եմ թախիծով` ինչպես է այն գալիս…

* * *
Իմ հայացքը չի հագենում,
Իսկ լուսինը սարի ետևն է ուզում թաքնվել…
Օ լեռնակատարներ,
Երկնակամարը բաց արեք,
Որպեսզի նա նորից երկնքում երևա:

Թարգմ. Հ. Բեյլերյան

ԻԶԵԹ ՍԱՐԱՅԼԻՉ

3 Ապր

Միացրեք հնօրյա գրամաֆոնը
և լսեք հնօրյա վալսեր:
Անձրև է,
անձրև է
թափվում
ծաղիկներին,
բանաստեղծություններին, արձաններին:

Թփերին, ծառերին, շուրթերին
անձրև է,
անձրև է
թափվում-
բաժանման նախանշան:
Մի՞թե դուք լիաբուռն եք սիրել…
Ամառն եկավ
ու անցավ…
Մի՞թե դուք հագեցաք զմայլվելով:
Միացրեք հնօրյա գրամաֆոնը,
և լսեք հնօրյա վալսեր,
և կամացուկ անձրևի հետ
հնաոճ
լացեք, լացեք…

ԱԼԻՍԱ ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆ

3 Ապր

Թե մեռածները
Մեռնեին իմ մեջ,
Ես չէի զգա ինձ այսքան մենակ:

Թե ապրողները
Ապրեին իմ մեջ,
Ես չէի զգա ինձ այսքան մենակ:

Ես նկարել եմ
Իմ մենությունը:
Ու նա ինձ արդեն չի թունավորում:

Ես արդեն նույնիսկ սիրում եմ նրան:

ՆՈՐԱՀԱՅՏ ԷՋ ՉԱՐԵՆՑԻՑ

2 Ապր

ԱՅԴ ԳՈՒՆԱՏ ՍՈՒԲՅԵԿՏԸ

 Սիրելի Ակսելին

Այդ գունատ սուբյեկտը, որ նստած է դեմըդ,-
Դու նրան ճանաչո՛ւմ ես, դու նրան գիտես:-
Նա այդպես միշտ գունատ է, և այդպես միշտ հե՛տդ է`
Թե շրջում ես կյանքո՛ւմ դու, երազում ես թե:

Այդ գունատ սուբյեկտը:- Առաջին անգամ նա
Երևաց կյանքում քո, երբ առար գրիչ:
Եվ այդպես` այդ օրը սկսվեց անկումդ —
Նա ցնցեց հոգին քո ու հանձնեց հրի: —

Այդ հիմար սուբյեկտը: — Քո ձեռքից բռնած նա
Քեզ տարավ բուլվարը և ասաց` նայի՛ր –
Քեզ թովում է գիշերը ու գունատ լուսաբացը,
Քեզ թովում է ալլեյը` այսքա՛ն ամայի:

Նա ասաց. – Տեսնո՞ւմ ես ոսկեգույն տերևները,
Որ այդպես ընկնում են ու ծածկում ուղիդ…
Աշխարհում օրե՛նք է իր ժամին մեռնելը…
Եվ այսպես` քեզ խաբե՛ց նա ու տվեց օղի:

Նա ասաց` ամբո՛ղջը, ինչ որ կա, չնչի՛ն է.
Ինչ որ կա — երա՛զ է, ու երազը` ծուխ, —
Դու սիրիր միայն երգը, տխրությունն ու կինը,
Որ քեզ պես անցողիկ է ու քեզ պես մահացո՛ւ:

Եվ այսպես – նա խաբե՛ց քեզ ու մնաց նա մոտդ
Ամենուր հետևե՛ց նա ու հսկեց նա քեզ:
Եվ անգամ չկորավ նա այն խնդուն առավոտը,
Երբ ցնդեց մառախուղը և արևը ծագեց…

Այդ գունատ սուբյեկտը:- Նա մի խեղճ կրետի՛ն է,
Նա հիվանդ երազող է, նա մելանխոլի՛կ,-
Բայց նրա հայացքի տակ, տե՛ս, ցնդում է գետինը
Եվ փոխվում է աշխարհը մանկական հոլի…

Թե չգար այդ սուբյեկտը, չբռներ թե վզիցդ`
Ախ, գուցե դառնայի՛ր դու հանճարեղ Իկար, —
Բայց նայի՛ր` քաշել է իր մթին շրջագիծը
Եվ ցմահ քեզ գերե՛լ է այդ սրիկա՛ն…

Կքամի նա ուղեղդ, կծծի եռանդդ,
Կխմե արյունդ` քեզ գերի դեռ թե —
Օ, խեղդի՛ր, քանի շուտ է, օ, խեղդի՛ր նրան դու
Քանի ինքը, քանի ինքը դեռ քեզ չի խեղդել…

1927, 29. III Արմավիր, ճաշարանում

ԽՓՎՈՒՄ ԵՔ, ՏՂԵՐՔ…

31 Մրտ

Գիշերն է դառնում ջաղացքարի պես,
Աղում քաղաքի տաղտուկն անհոգի,
Խաբեբան ուրախ իր դուռն է կողպել,
Վաշխառուն քնել բարձերին փողի…
Պանդոկներ կան, որ բաց են մինչև լույս
Մեղավոր սիրո ու հացի դեմ զեխ-
Սրանից հեռու, սրանից հեռու
Խփվում եք, տղերք:

Երեկ էլ, ավաղ, մեռնողը մեռնում,
Ապրողն ապրում էր,- օրենք է անարգ,-
Խավարին ընդդեմ միշտ լույսն է ելնում,
Մարդկանց աշխարհում չկա այլ հնարք:
Սակայն երեկ էլ, և վաղն էլ հացը
Հաց է կոչվելու, մղեղը` մղեղ…
Դուք եք լցնում մեր երազի քաղցը
Ու զոհվում, տղերք:

Պտտվում է մեր անիվը համառ`
Արնոտ ճռինչով խավարում կարծր,
Հրվելով հրում դեպի հաջորդ դար
Մեր արմենոիդ վարքը փայփայած:
Դուք եք տանողը: Մնացածներս
Ճառ ենք, տեսիլք ենք, նինջ ենք ու տարերք,
Դուք մեզ էլ հաղթած, մեր թշնամուն էլ`
Խփվում եք, տղերք:

ԽԱՉԻԿ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

ՓՈՒՆԵ ՆԵԴԱՅԻ

27 Մրտ

ՄԻԱՅՆ ՄԱՅՐՍ

Չգիտեմ ի՞նչ օր է այսօր:
Մայրս ասում է` շաբաթ,
Բայց չեմ հավատում.
Հարց եմ տալիս անցորդներին,
— Կիրակի,- պատասխանում են,
Դարձյալ չեմ հավատում.
Հանդիպում եմ սիրեկանիս,
Նրան եմ հարցնում,
— Կիրակի,-պատասխանում է,
Հավատում եմ ես նրան:
Ուրեմն, ես կորցրել եմ մի ամբողջ օր,
Ասես քնով եմ անցել:
Միայն մայրս,
Մայրս չուզեց խելագարվեմ…

Պարսկերենից թարգմանեց Վահե Արմենը

ՄԱՐԻՆԱ ՑՎԵՏԱԵՎԱ

25 Մրտ

Որտեղի՞ց նման քնքշություն,
Նոր չեմ գանգուրներ շոյում ես,
Եվ հետո, շուրթերից քո թուխ
Ավելի թուխերն եմ տեսել:

Ծագել են աստղերն ու մարել,
Որտեղի՞ց նման քնքշություն:
Ծագել են ու մարել աչքեր
Հենց իմ աչքերի առջև:

Այսպիսի՞ երգեր եմ ես
Լսել մութ գիշերներն ի վար,
Որտեղի՞ց նման քնքշություն
Հենց իր` երգչի կրծքի տակ:

Որտեղի՞ց նման քնքշություն,
Եվ ի՞նչ անեմ ես նրա հետ,
Պատանի, երգիչ դու անցորդ,
Թարթիչներդ հատու նետեր:

 

Թարգմ. Ա. Պարսամյան

ՌԱԶՄԻԿ ԴԱՎՈՅԱՆ

9 Մրտ

Դուրսը՝ թախծի հեղեղ,
ներսս՝ անհուն թախիծ.-
մեկը մի բան երգեր
աստվածային Բախից:
Գոնե մի բան լիներ,
լույսի մի ճառագայթ,
որ այդ թախծի ծովում
դառնար ինձ առագաստ:
Թե ոչ՝ ուզում եմ ես
անվերադարձ, անհետք,
տխուր կոհակվելով
հանդերի մեջ ցրվել.-
երևի թե մայրս
աչք է եղել նրբին,
որ ես այսքան մաքուր
արտասուք եմ ծնվել:

ՌԱՅՆԵՐ ՄԱՐԻԱ ՌԻԼԿԵ

8 Մրտ

ԱՇՆԱՆ ՕՐ

Տեր, ժամանակն է արդեն: Ամառը շատ երկարեց:
Ստվերներով քո ծածկիր ժամացույցներն արևի
Եվ քամիներ արձակիր դաշտերի մեջ տապահեղձ:
Հրամայիր, որ վեջին պտուղները ուռճանան
Եվ, Տեր, բաշխիր դու նրանց երկու տաք օր հարավի
Եվ, Տեր, քամիր մինչև վերջ թանձրության մեջ տաք գինու
Նրանց հասուն միջուկի հուսկ կաթիլը քաղցրության:

Նա, ով չունի տուն հիմա, էլ ուրիշը չի շինի,
Նա, ով մենակ է հիմա, այդպես մենակ կմնա.
Կզարթնի ու կկարդա և նամակներ կգրի
Եվ ծառուղով անհանգիստ ետ ու առաջ կքայլի,
Երբ տերևները դանդաղ նրա շուրջը մահանան:

Թարգմ. Ս. Հովհաննիսյան

ՊՈԼ ԷԼՅՈՒԱՐ

7 Մրտ

ԿԵՆԴԱՆԻ ԴԵՄՔ

Ես նայեցի իմ դիմաց
Ամբոխի մեջ քեզ տեսա
Արտերի մեջ քեզ տեսա
Եվ ծառի տակ տեսա քեզ
Ճամփաներիս ավարտին
Տվայտանքիս խորքերում
Ջրից հրից դուրս գալով
Ամառ ձմեռ քեզ տեսա
Իմ հարկի տակ քեզ տեսա
Թևերիս մեջ քեզ տեսա
Երազումս տեսա քեզ

Քեզ այլևս չեմ լքի:

Թարգմ. Ն. Վարդանյան

ՌԱՍՈՒԼ ՀԱՄԶԱՏՈՎ

1 Մրտ


ԿՌՈՒՆԿՆԵՐ

Ինձ մերթ թվում է, թե զինվորներն այն`
Արյան դաշտերից էլ ետ չդարձած,
Ոչ թե մեր հողին փարվեցին անձայն,
Այլ ճերմակ, ճերմակ կռունկներ դարձան:

Եվ այդ հեռավոր օրերից ի վեր
Թռչում են նրանք, ձայնում են կրկին.
Դրա համար չէ՞, որ մենք տրտմորեն
Համրանում ենք ու նայում երկնքին:

Թռչում է, թռչում երամը հոգնած,
Թռչում է օրվա վերջին մշուշում:
Նրանց շարքերում մի փոքրիկ հատված
Գուցե հենց վաղվա իմ օ՞րն է հուշում:

Կգա իմ օրը, և կռունկի պես
Ես էլ կլողամ կապտաթուխ միգում,
Թռչնային ձայնով ողջույն կտամ ձեզ`
Բոլորին, ովքեր մնացին երկրում:

Ինձ մերթ թվում է, թե զինվորներն այն`
Արյան դաշտերից էլ ետ չդարձած,
Ոչ թե մեր հողին փարվեցին անձայն,
Այլ ճերմակ, ճերմակ կռունկներ դարձան:

Թարգմ. Հ. Չարխչյան

ՆԱԻՐԻ ԶԱՐՅԱՆ

27 Փտր

Դու ինձ կըփնտրես, երբ ես չեմ լինի
Կանգնած ամեն օր քո ճամփի վրա,
Երբ մենակության լալկան ուռենին
Կըթեքվի մի օր քո ճամփի վրա։

Ձայնըս կըլսես հեռու ձորերից,
Ինչպես հեռացող գնացքի սուլոց,
Սարսուռով կտաս անունըս նորից
Եվ ունայն հույսով կընետվես փողոց։

Բայց ես չեմ լինի ծանոթ մարդկանց մեջ,
Ձեր դռան մոտով չեմ անցնի կրկին,
Դու քայլամոլոր կշրջես անվերջ,
Եվ զղջման բոցով կայրվի քո հոգին:

ՎԵՐՋԻԼԻՈ ՋՈՏՏՈ

25 Փտր

ՎԵՐՋԻՆ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ

Երկու փայտից մի կրակ
Բոցկլտում է ու փայլում:
Եվ կրակի շուրջ հուշիկ
Մի մրսած կին է քայլում:

Ախ, իմ սիրտը մի անգամ
Շնչեց նրա սրտի հետ:
Մենք կանք, սակայն մեր ժամը
Հեռացել է առհավետ:

Մի թռչուն կա վանդակում:
Դրսում ձմեռ է ճերմակ:
Ես հիշում եմ ու ապրում
Այս արևի լույսի տակ:

Թարգմ. Գ. Բաղդասարյանի

ՌՈԲԵՐՏ ԲԸՐՆՍ

22 Փտր

ԵՍ ԴՈՒՐՍ ԿԳԱՄ, ՍԻՐԵԼԻՍ

Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս,
Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս,
Հայրս, մայրս ու աշխարհն էլ սաստեն ինձ,
Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս:

Բայց երբ կգաս, կամաց արի, գաղտնաբար,
Որ չլսեն`զգույշ`դուռը բացելիս,
Որ չտեսնեն`ստվեր գտիր քեզ համար,
Այնպես արի, որ իբրև թե չես գալիս,
Այնպես արի, որ իբրև թե չես գալիս:

Երբ հանդիպես եկեղեցում, շուկայում,
Կանգնիր ինձ մոտ`անծանոթի մոտ իբրև,
Քո աչքերից մի շող փռիր իմ վերև,
Այնպես նայիր, որ իբրև թե չես նայում,
Այնպես նայիր, որ իբրև թե չես նայում:

Հավատացրու, որ անսեր ես, անզգա,
Հավատացրու, որ չեմ տեսքով լուսեղեն,
Բայց ուրիշի կատակով իսկ մի ժպտա,
Չլինի թե սիրտդ սրտիցս խլեն:

Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս,
Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս,
Հայրս, մայրս ու աշխարհն էլ սաստեն ինձ,
Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ սիրելիս:

ԱՐՇԱԿ ՉՈՊԱՆՅԱՆ

21 Փտր

ԱԴԱՄԻ ՎԻՇՏԸ

Լեռներու ստորոտ, մարմանդին վրա,
Շուքին տակ ծառի մը բազկատարած,
Վճիտ առվակի մը մոտ արծաթյա
Եվա մեղկորեն էր ընկողմանած:

Բոցակեզ արևն հորիզոնեն վեր
Կ’ելլեր հաղթական. զեփյուռն անուշակ
Կպարզեր օդին մեջ փափուկ թևեր,
Վարդը կխնկեր, ու կ’երգեր սոխակ:

Բայց ո՛չ արևին, ո՛չ ծաղիկներուն
Կնայեր Եվա. ուժով կսեղմեր
Իր թևերուն մեջ մանկիկ մ’ը սիրուն,
Խնձոր այտերով, խաժակն, ոսկեհեր:

Կշարժեր անդուլ մանկիկն անհանդարտ,
Խաղալով մանրիկ մատներով իր մոր
Գանգուրներուն հետ. և ան, գոհ, զվարթ
Կհամբուրեր զայն, ժպտալով անոր:

Ծառի մ’ ետևեն Ադամ կդիտեր
Այդ պատկերն աղու և շնորհալի,
Ու լուռ, տրտմությամբ լեցված, կխորհեր`
Աչքն իր մանկիկին հառած ծաղկատի:

Հանկարծ արցունքով աչքերը լեցան,
Հառաչ մը կուրծքեն թռավ թախծալիր,
Ճակտին զարկավ ձեռն ու շեշտով մը դառն`
«Տե՛ր,- ըսավ,- ինչո՞ւ մայր մ’ ինձ չտվիր»:

ՀԱՖԵԶ

19 Փտր

Յարաբ աստված, այս գեղանին ու՞մ տան լույս ու ճրագն է սա,
Սիրտս վառեց, մի հարցրե՛ք, ու՞մ օջախի կրակն է սա,
Հիմա նա իմ զարկված հոգու ու հավատքի տունն է քանդում,
Ու՞մ գրկում է նա գիշերում, ու՞մ տան սյուն ու խոյակն է սա՛։
Ինչպե՞ս զրույց անել հետը, այդ բախտն ումից պիտի հայցել,
Երջանկության ու՞մ ճաճանչը, ու՞մ վանդակի սոխակն է սա։
Ամեն մարդ է կախարդանքով փորձում գերել նրա հոգին,
Բայց ո՞վ գիտե, ու՞մ երազի կախարդական հեքիաթն է սա։
Լույս ճակատով աստեղավառ, արքայադեմ այս գեղանին,
Ու՞մ մինուճար մարգարիտը, ու՞մ հազվագյուտ սուտակն է սա։
Ասի, գիտե՞ս որ Հաֆեզը դառել է խենթ ու խելագար,
ժպտաց, ասաց.-Բայց ու՞մ համար: — Ա՜խ, ի՞նչ անսիրտ հանաք է սա։

Թարգմ. Ազատ Մաթյան

ԿՈՍՏԱՆ ԶԱՐՅԱՆ

18 Փտր

Ծաղիկը, որ մեռնում է, ճամփորդ է,
մի ճամփորդ
Ժամանակի մռայլ պարտեզից
դեպի աշխարհի երազող առասպելը,
դեպի երազող առասպելը մի աշխարհի,
որ պետք է հայտնագործվի:

Ծաղիկը, որ մեռնում է, սեղմում է իր հիվանդ սրտին
գաղտնի ցավը,
աշնան երգող հոգեվարքը
և սառը, դողդոջուն լույսը՝ աստղերի արցունքներից:

Գիտե՞ս, նրա թերթիկներում կծկված մահն է դժգունում:
Կյանքի գինին հոսել է: Գավաթը ցամաքում է,
անուշաբույրի կրակն այլևս չի վառվում:
Նրա գլուխը հակված է,
նման արկածի, որ իմաստն է հայցում Անհայտի անդունդից:

Եկ զգուշորեն վերցնենք նրա սրտի գավաթը,
որը չի լռել դեռ,
և թող խմենք նրա արյան տենդը՝
նրա զգացմունքի վերջին բոցը,
նրա դրախտի վերջին լույսը:

Եվ հետո վերջնական մահը կգա:
Ներդաշնակության խորհուրդները կբերեն
փոխարկման մի դեղին առավոտ:

Այս մոլորակը հավերժ կփոխի
իր հայացքը մեր մտքերում:

Թարգմ. Արծվի Բախչինյան

ԲԵԼԼԱ ՔԵԲՈՒՐԻԱ

17 Փտր

ԵԹԵ ԺՊՏՈՒՄ ԵՄ

Հավիտենական քո լռությանն եմ ես դատապարտված,
Եվ տարօրինակ զգացմունքներ են փոթորկում հոգիս…
Ախ, հոգնությունից ձեռքս ընկնում է ճյուղի պես ջարդված,
Ու թե ժպտում եմ, ես ինձ եմ ժպտում, ուրիշ ոչ ոքի։

Ինչ–որ ոգիներ խրախճանում են ասես ապառքով…
Չարությունն անափ, ոխը սանձակոծ և նախանձն անհուն
Մրցման են ելել բամբասանքների երկանիվ կառքով,
Եվ սլանում են իմ արահետով կենաց ու մահու։

Հոգիս ուզում է մարմինս լքել- ելք է որոնում,
Եվ տրոփում է իմ հոգնած սրտում անբառ մի աղոթք…
Այս ի՜նչ միամիտ, այս ի՜նչ մանկական երգեր ենք ձոնում
Այս գորշությանը, ամայությանն այս խորթ ու անհաղորդ։

Ի՜նչ ծանր է հողը, ի՜նչ ծանր է, Աստված, վերմակը նրա,
Շտկիր թևերս, այս կապանքներից ազատիր հոգիս,
Եվ ցավի միջից քաղցր ժպտալու զորությունը տուր,
Իմ ցավի միջից քեզ եմ ժպտալու, ուրիշ ոչ ոքի։

Թարգմ.՝ Գ. Դավթյան

%d bloggers like this: