Պահոց | ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ RSS feed for this section

ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ԱՍՏԵՂԱՅԻՆ ԺԱՄԸ

19 Փտր

1919 թվականի փետրվարյան մի օր անսովոր եռուզեռ էր Թիֆլիսիում: Քաղաքի տարբեր անկյուններից մարդկանց մեծ ու փոքր խմբերը շարժվում էին դեպի նույն վայրը` Վոզնեսենսկայա փողոց թիվ 18 տունը, որտեղ ապրում էր հայ մեծանուն բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանը: Այս օրը գրողի ծննդյան օրն էր: Նա դառնում էր 50 տարեկան:
Հավաքվել էր մի խառնիճաղանջ ու բազմալեզու բազմություն` հայեր, ռուսներ, վրացիներ, թաթարներ, հրեաներ… Հնչում էր երաժշտությունը, աշակերտներն ասմունքում էին, լսվում էին զվարթ վանկարկումներ ու ծափողջույններ: Վերջապես բացվեց պատշգամբի դուռը և երևաց բանաստեղծը: Նա առաջ եկավ, թույլ մատները հպեց բազրիքին ու նայեց փողոցին: Բազմությունը մի պահ ալիքվեց ու լռեց: Բոլորը սպասում էին Թումանյանի խոսքին: Բայց նա շարունակում էր լռել, իսկ հայացքը հուշում էր, որ կան պահեր, երբ բառերն ավելորդ են: Այն, ինչ կատարվում էր շուրջը, գնահատանքի ու երախտիքի ամենաանկեղծ տուրքն էր, որ կերազեր ամեն մի արվեստագետ: Դա Թումանյանի աստեղային ժամն էր, որ նա վաստակել էր ազնվաբար: Սակայն ի՞նչ գնով: Թերևս միայն իրեն էր հայտնի, թե ինչ արժեր մեծ թռիչքի հատուցումը, թե բարձունքին հասնելու համար որքան դժվարին, ծանր ու երկար էր եղել դեպի վերելք տանող ճանապարհը:

hovhannes_tumanyan11-770x510

ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ՄԵԾ ՎԻՇՏԸ

19 Փտր

1915 թ. աշնանամուտին Էջմիածնից Թիֆլիս վերադարձող Թումանյանը դեռ չգիտեր, որ այսուհետ վիշտն ու դժբախտությունը պիտի կրնկակոխ հետապնդեին իրեն: Դեռ նոր էր տեղ հասել, երբ բոթը ծեծեց տան դուռը. սեպտեմբերի 16-ի կեսօրին թաքստոցից արձակված կրակոցներից սպանվել էր հարազատ եղբայրը` Մարցի վանքապետական կալվածքների կառավարիչ Ռոստոմ Թումանյանը: Անմիջապես Դսեղ մեկնեց, իր ձեռքով հողին հանձնեց եղբորը: Մի քանի օրից տուն վերադարձավ տխուր, ինքնամփոփ: Ոչ մեկին չէր ընդունում, ոչինչ նրան չէր հանգստացնում: Երեկոները խոսում էր եղբորից, հիշում Լոռիում նրա հետ անցկացրած օրերը: Չէր կարողանում հաղթահարել վիշտը:
Բայց դեռ Ռոստոմի կորստի վերքը չէր սպիացել, երբ նրա մահից երեք ամիս անց մի նոր գուժաբեր հեռագիր ստացավ այն մասին, որ ռազմաճակատում` Բաթումի մոտ, Արխավա գետի ափին սպանվել էր մյուս եղբայրը` 23- ամյա սպա Արտաշեսը… «Էս վերջին մի քանի ամիսը սոսկալի ամիսներ եղան իմ կյանքում: Առաջ Վան, հետո ամռանը` Էջմիածին, նրանից հետո մի եղբորս սպանությունը, ապա մյուսի սպանությունը, տունը կատարյալ անտեր է- միայն շփոթված սգավոր կանայք ու երեխաներ, մյուս եղբայրներս հեռավոր ֆրոնտներում կամ հիվանդանոցներում, տղերքս դեսուդեն ցրված ու վտանգի տակ…»,- գրում էր հուսալքված բանաստեղծը:
1918 թ. դեկտեմբերի 3-ի առավոտյան Թումանյանը սովորականի պես վերցրեց օրվա լրագրերը, բացեց «Հորիզոն» թերթի թարմ համարը, և այն, ինչ կարդաց այնտեղ, կայծակի պես շանթահարեց նրան. «Բեջարից դեպի Համադան տանող ճանապարհի վրա քյուրդերից սպանվել են դոկտոր Վարդանյան Միքայելը, Թումանյան Արտավազդն ու օրիորդ Սահակյանը` Քաղաքների միության ծառայող»:
Թերթը ձեռքին որդեկորույս հայրը հեկեկում էր, և աշխարհում ոչինչ, ոչինչ չկար, որ մխիթարեր նրան:
Իր սիրելի որդին, դեռ 24 տարին նոր բոլորած Արտիկը, որ հոր օրինակով բանաստեղծում ու պիեսներ էր գրում, որ հրապուրված էր ճարտարապետությամբ ու գեղանկարչությամբ և երազում էր Եվրոպայում կրթություն ստանալու մասին, առաջին իսկ կանչով զինվորագրվեց, ու հիմա հավերժ փակել էր աչքերը` խոցված դարանակալ թշնամուց…
Օրերն անցնում էին, բայց վշտի թուխպը չէր լքում Թումանյանին: Առանձնանում էր սենյակում, ժամերով նայում էր որդու դիմանկարին կամ լուռ նստում էր սեղանի մոտ, շիշը դնում էր դիմացը ու սպասում էր Արտիկի վերադարձին…
Կանցներ մի կարճ ժամանակ և նրա առանց այդ էլ կսկծացող սիրտը նորից կխարանվեր անկրելի ցավից: Ամառային մի օր նա պիտի ստանար երրորդ եղբոր` Արշավիրի մահվան բոթը: Որտե՞ղ էր ավարտը: Մի՞թե վերջ չէր ունենալու դժբախտությունների այդ շղթան, որ խեղդալար դարձած` սեղմում ու սեղմում էր կյանքի պարանոցը` ապրելը վերածելով դժոխային տառապանքի: «Հետզհետե մեր տունն ավերակ է դառնում մեր հայրենիքում։ Իհարկե, խեղճ նանն էլ չի դիմանալու էսքան հարվածներին»,- գրում էր նա իր զավակներին:
Կյանքը գունաթափվել ու իմաստազրկվել էր:

893933

ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ ԵՎ ՄԱՐԻԱՄ

19 Փտր

1903-ին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի «Բանաստեղծություններ» գիրքն անկասկած մեծագույն թռիչք էր հայ նոր գրականության մեջ: Ամեն կողմից լսում էին հիցմունքի և գոհության խոսքեր, գրքի օրինակները տարածվում էին ու արտագրվում, դրանք հասնում էին Կովկասի ամենահեռավոր անկյունները: Եվ նույնիսկ այս դեպքում քիչ չէր նրանց թիվը, ովքեր պատրաստ էին ամեն գնով նսեմացնել բանաստեղծի վաստակը, մերկապարանոց մեղադրանքներով արժեզրկել ու վատաբանել բացառիկ ձեռքբերումը: Հնարավո՞ր է այսօր հավատալ, որ ժամանակին ինչ-որ մեկը Թումանյանի մասին կարող էր հնչեցնել այսպիսի տողեր. «…Երգիչը ոտանավոր գրող է, պառնասական շինծու և անհիմն գոռոզության բանաստեղծ, առանց իդեալի, առանց առաջնորդող աստղի, միշտ ճնշված այն ճշմարտության տակ, որ ինքն էլ չգիտե, թե ինչ է ցանկանում»:
Խորապես վիրավորված Թումանյանին պաշտպան կանգնեցին նրա տաղանդի երկրպագուներն ու գրչակից ընկերները: Իշխանուհի Մարիամն, ինչպես միշտ, առաջիններից մեկն էր: Հիմա արդեն նրանց հարաբերությունները թևակոխել էին այն փուլը, երբ երկուսն էլ կարող էին պնդել, որ դա համակիրների բարեկամություն էր, մի մտերմություն, որ ընդունված է կոչել հոգևոր կապվածություն: Բայց որքա՞ն է վիճակված անխաթար պահել հոգեկան կապը, որպեսզի այն դուրս չհորդի իր ափերից ու չպահանջի ավելին: Եվ մի օր վրա հասավ անկեղծության պահը:
Այդ ճակատագրական օրվա մասին թափանցիկ հիշողությունները մեզ են ներկայանում իրենց հուզիչ մանրամասներով` քողազերծելով հույզերի այն դրաման, որ ի սկզբանե զրկված էր հանգուցալուծումից և դատապարտված մշտական զղջման: Սովորական հանդիպումը վերածվում է սիրո խոստովանության: Թումանյանը վերջապես համարձակվում է պատմել իր զգացմունքների մասին, որոնք այնպես հմտորեն թաքցրել էր: Մարիամի համար դա մեծ անակնկալ էր. «Նրա փայլուն աչքերը թափանցեցին իմ սրտի խորքերը. նա մեկնեց իր ձեռքը դեպի ինձ ու… կարծես քողը ընկավ իմ աչքերից ու մի րոպեում ես ամեն բան հասկացա… Իսկույն վեր թռա տեղիցս, բայց գլուխս պտտվեց ու վայր պիտի ընկնեի, եթե Թումանյանը չառներ ինձ իրա գիրկը: Աչքերս փակվեցին ու ես չէի տեսնում Թումանյանի դեմքի արտահայտությունը, միայն լսում էի նրա սրտի բաբախումը: Նա այլևս չէր խոսում, իմ գլուխն էլ չլմած էր ու մեզ շրջապատող լռությունը ոչնչով չէր ընդհատում այդ վսեմ րոպեները: Որքան ժամանակ մնացինք այդ դրության մեջ, ես չեմ կարող ասել. դռան զանգի ուժեղ ձայնը սթափեցրեց մեզ: Ես կամացուկ ազատվեցի Թումանյանի գրկից ու առանց խոսք ասելու նրան՝ մտա սենյակ: Թումանյանն էլ անմիջապես հրաժեշտ տվեց ու տուն գնաց: Այդ գիշեր ինձ թվում էր, որ կրակի մեջ այրվում եմ: Ես սկսեցի մեկ-մեկ հիշել մի քանի դեպքեր, որ ինձ անհասկանալի էին թվում իր ժամանակին, իսկ Թումանյանի խոստովանությունից հետո կարողացա դրանց բացատրությունը գտնել: Անկեղծ եմ ասում, որ երբեք մտքովս անգամ չէր անցնում, որ Թումանյանը կարող էր սիրահարված լինել ինձ…»:
Անկեղծացման արձագանքն այլընտրանք ունենալ չէր կարող: Իշխանուհին իր բարեկամին բացատրեց, որ քնքուշ բարեկամությունից զատ ուրիշ զգացմունք չի կարող երևակայել: Սակայն սրանք ընդամենը այն բառերն էին, որոնք պարտավոր էին հնչել: Մինչդեռ սիրտը այլ պատասխան ուներ, որը բնավ չէր բարձրաձայնվելու: Հետո միայն, երբ հոգիները խաղաղվել էին, Մարիամը պիտի խոստովաներ. «Այդ խոսքերը իմ մեջ խոր ափսոսանքի զգացումներ առաջացրին: Ինչո՞ւ այնպես դասավորվեց իմ կյանքը…»: Իսկ Թումանյանը պիտի գրեր. «Ես շարունակ ափսոսում եմ, թե ինչու… Բայց ավելորդ ինչուներ են: Անցել է, և ամեն ինչ պետք է անցնի, իսկ մենք էնքան ենք անշնորհք ու անճաշակ, որ աշխարհքի գեղեցկությունները գեղեցիկ ու սրտալի ապրել- վայելել չենք իմանում, և մեր ամբողջ կյանքը անվերջ ափսոսանք է»:
Ինչ- որ մի բան բեկվել ու կորստի էր տրվել անվերադարձ: Արգասավոր «Աբասթումանի աշունից» հետո մի քանի տարին Թումանյանը գրեթե ոչինչ չգրեց…

cjb6klll468bno8xw4d42o0ip-thumb-img-4568-1024-copy-copy.5.175.735.535.full

ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԸ

19 Փտր

Երիտասարդ Թումանյանը: Եռանդուն, կենսախինդ, մարդամոտ: Առաջին գործերը լույս ընծայելուց հետո նա ընդարձակում էր իր շրջապատը: Նոր ծանոթություններ, նոր դեմքեր, նոր կապեր: Նրանց շարքում քիչ չէին տարեկից, ազատամիտ գաղափարներով տոգորված երիտասարդները, որոնց հավաքներում գրողը ևս վարակվում էր ընդվզող ոգու համարձակությամբ, վերահաստատում ու լրացնում էր ժամանակի ընթացքն արժևորելու իր հայացքները: Սակայն երիտասարդությունը հարազատ չէր մնա իր էությանը, եթե այդ ամենը չլրացներ անբռնազբոս խենթություններով, կյանքի հաճույքները վայելելու ծարավով, արկածներով ու խնջույքներով: Ինչ խոսք, դժվար էր դիմակայել այդ գայթակղությանը: Թումանյանի համար` հատկապես: Երբեմն այդ հավաքները ձգվում էին մինչև լուսաբաց, և նա տուն էր գալիս, որպեսզի առավոտի հետ նոր հրավերքներ ընդուներ գինարբուքների ու խրախճալից երեկոների համար: Իր այդ օրերի զգացողությունների ու տպավորությունների մասին Թումանյանն անկեղծորեն խոստովանում էր ընկերոջը գրած նամակում. «Ինչ լավ բան է եղել հիմար աղմուկը, անմիտ զվարճությունը, անհոգ, անփութ վայելքը, եթե ոչ, մարդ կարող է խելագարվել»:
«Սալոնային» խմբակներում գեղեցկադեմ երիտասարդի ներկայությունը հաճելի էր հատկապես կանանց համար, որոնք միշտ էլ նրանից կարող էին ակնկալել որևէ հաճոյախոսություն կամ մի ջերմ հայացք: «Օլյան ուզում է ինձնից մի բողոք ուղարկել, չլսես: Մի՞թե կհավատաս ինձանից, իբրև թե օրիորդների հետ շատ սիրալիր եմ»,- գրում էր Թումանյանը նույն նամակում:
Իսկ արդյո՞ք պետք էր այս հարցում լիովին հավատ ընծայել բանաստեղծին: Գուցե իրապես ճշմարիտ է այն պնդումը, թե անհնար է մոլորեցնել կնոջ սիրտը, որ պատրաստ է կռահել անգամ ամենամութ գաղտնիքը:
Գաղտնիքը, որպես այդպիսին, դեռ չկար: Բայց արդեն կար նա, ով պատրաստ էր լինել ավելին, քան մյուսները՝ մնալով պատշաճության սահմաններից ներս: Նրա անունն էր իշխանուհի Մարիամ Թումանյան:

50628607_2454284114644038_6300904816382050304_o

ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ՍԵՐԸ

19 Փտր

Թումանյանն ընդամենը 18 տարեկան էր, երբ աշնանային մի օր թիֆլիսյան խուլ փողոցներից մեկում հանդիպեց Օլգա Մաճկալյանին: Հրապուրված երիտասարդը շատ արագ ճշտեց, որ աղջիկը այն նույն Տեր Հովհաննեսի դուստրն է, ում հետ նա աշխատում էր կոնսիստորիայում, և հաջորդ օրն իսկ ինչ-որ պատրվակ հորինելով` այցելեց նրանց: Հետո այցերը դարձան հաճախակի, իսկ պատրվակ փնտրելն` այլևս անիմաստ, քանի որ օրիորդի ծնողներին նույնպես դուր էր եկել գեղեցկադեմ, կիրթ, հավասարակշռված երիտասարդը: Այս հարցում Տեր Հովհաննեսը նույնիսկ ավելի հեռուն գնաց` մտադրվելով ապագա փեսային քահանա ձեռնադրել և նրա տնօրինությանը հանձնել իր ծխերը: Օլգայի մայրն անհամեմատ զուսպ էր, թեև վերջինս ավելի շատ հակված էր վստահելու նախախնամությանը: Ահա թե ինչ է պատմել Օլգան իրենց առաջին տարեմուտի մասին. «1888 թ. հունվարի 1-ին առավոտյան մայրս մեր խոհանոցում մի ծիտ է տեսնում, բռնում է ու բերում սենյակ: Ծիտը դրինք վանդակում: Մայրս ասաց, որ դա լավ նշան է, Նոր տարվա բերած բախտը: Երեկոյան Օհանեսը եկավ մեր տուն Նոր տարին շնորհավորելու: Մի երկու ժամ նստեց, խոսեցինք դեսից-դենից ու գնաց: Մի քանի ժամանակ անց մայրս ասաց, որ ուզում են մեզ նշանել»:
Թռչնի թևով ավետվածը շուտով ի կատար ածվեց: Նշանադրությունը կայացավ նույն տարվա մարտի 24-ին` հարազատների մասնակցությամբ և օրհնությամբ: Իսկ դեկտեմբերին նրանք ամուսնացան:
Անօթևան փեսան տեղափոխվեց կնոջ ծնողների տուն: Նա ձեռքին ընդամենը մի փոքրիկ կապոց ուներ` իր հագուստը և երկու գիրք: Սակայն գլխավերևում ծածկ ունենալու հանգամանքը դեռ չէր ազատում հին պարտքերից (նա պարտամուհակ էր տվել նախկին տանտիրոջը վարձի դիմաց ու դեռ մի քանի տարի պիտի նրա կողմից հետապնդվեր ու վճարումներ կատարեր), հետո առանց այդ էլ անմխիթար վիճակին այժմ գումարվում էր նորաստեղծ ընտանիքի հոգսը, և թերևս այդ ծայրահեղ կարիքն էր, որ բանաստեղծին հարկադրում էր մերթ իր համաձայնությունը տալ քահանա դառնալու դրդումներին, մերթ հաշտվել հաշվապահ աշխատելու առաջարկի հետ: Ճիշտ է, թե մեկից, թե մյուսից այնուամենայնիվ հաջողվեց ազատվել, բայց մի՞թե դա կարող էր սփոփանք լինել: Նրան անհրաժեշտ էր ավելին, քան սոսկ կեցության խնդիրն էր պահանջում, և նվազագույնը` երազանքների դռները բաց պահելու համար:

150

ՄԱՆԴԱՐԻՆԻ ՄԱՍԻՆ

12 Փտր

Ամանորն առանց մանդարինի, ինչպես ձմեռն` առանց ձյան: Մեր տոնական սեղանների մանդարինը հիմնականում բերվում է Աբխազիայից: Հիմա մի բան պատմեմ, գուցե ձեզ էլ հետաքրքրի: Աբխազիայում մանդարին սկսել են աճեցնել 1901 թվականից: Նախաձեռնության հեղինակը առևտրական Նիկոլայ Իգումնովն էր: Նրան աքսորել էին Կովկաս: Քրեական գործում ասվում էր, որ Իգումնովը հատակին է նետել ցարի դիմանկարը և սկսել է ոտքերով տրորել: Մինչդեռ ամեն բան իրականում եղել էր այլ կերպ: Այս առևտրականը մի օր պարահանդես էր կազմակերպել: Եվ այդ խնջույքի թեժ պահին, որոշելով զարմացնել իր հյուրերին, նա գրպանից դուրս էր բերել ոսկեդրամներ ու շաղ էր տվել շուրջբոլորը: Բայց քանի որ դրամների վրա ցարի պատկերն էր, իսկույն գտնվել էին մարդիկ, ովքեր կատարվածը վերևներում մատուցել էին իրենց ցանկալի լույսի ներքո: Արդյունքում մարդուն աքսորեցին: Աքսորեցին, սակայն չկարողացան նրան զրկել ձեռներեց մարդու հատկանիշներից: Եվ արդյունքում աճեցին ու Աբխազիայում տարածվեցին մանդարինի այգիները:

information_items_20840

ԳՐՔԱՅԻՆ ԲԵԿՈՐՆԵՐ

12 Փտր

Որոշ աղբյուրներ պնդում են, թե Ալեքսանդր Դյուման Կովկասում ճամփորդելիս եղել է նաև Հայաստանում: Ես չգիտեմ` դա այդպես է, թե ոչ: Փոխարենը կասեմ, որ Ֆրանսիա վերադառնալուց հետո հայտնի գրողը Փարիզում բացել է այդ երկրի առաջին խորովածանոցը: Ի դեպ, նա նաև հայտնի խոհարար էր և նույնիսկ գիրք է գրել խոհարարական արվեստի մասին:

* * *
Գրողների համար դրախտային երկիր է համարվում Նորվեգիան: Եթե այստեղ որևէ գրող հրատարակում է իր գիրքը, ապա կառավարությունն անմիջապես գնում է այդ գրքից 1000 օրինակ և բաժանում է գրադարաններին: Սա գնահատվում է իբրև պետական աջակցություն:

* * *
Իսկ դուք գիտե՞ք, որ գրադարան կա նաև տիեզերքում: «Միր» ուղեծրային կայանում վեջին տարիների ընթացքում հավաքվել է շուրջ 100 անուն գիրք: Տիեզերական գրադարանում կարելի է գտնել նեղ մասնագիտական գրականությունից մինչև Իլֆի ու Պետրովի վեպերը:

БАННЕР-для-сайта-НБ-РГУ-им.-С.А.-Есенина

ԿՅԱՆՔՆ ԱՌԱՆՑ ՔԵԶ

10 Փտր

Ռուս բանաստեղծ Սերգեյ Եսենինը ուներ գրական քարտուղար` Գալինա Բենիսլավսկայան: Նա էր, որ տարիներ շարունակ վարում էր Եսենինի գործերը, բանակցում էր հրատարակիչների հետ: Նրանց կապն այնքան ամուր և խորն էր, որ Եսենինի մահից մեկ տարի անց Գալինան ինքասպան եղավ բանաստեղծի շիրմի մոտ` Վագանկովյան գերեզմանատանը: Կինը մահից առաջ մի երկտող էր թողել, որտեղ գրված էր. «Ինձ համար ամենաթանկ բանն այս գերեզմանում է»:

istorija-lyubvi-sergeja-esenina-i-galiny-benislavskoi-photo-normal

ԼԱՎԱՏԵՍԱԿԱՆ ԽԱԲԿԱՆՔ

9 Փտր

Երբ միլիարդատեր Ջոն Ռոկֆելլերը 97 տարեկան էր, նրա կյանքի համար մտահոգված բժիշկների առաջարկով ամեն օր տպագրում էին մի թերթ, որն իր ձևով և կառուցվածքով չէր տարբերվում «Նյու Յորք թայմզ»-ից: Բայց այդ թերթի համարները լի էին բացառապես լավատեսական նյութերով, որոնք տեղեկացնում էին, թե իբր տնտեսական ճգնաժամն ավարտվել է, գործազուրկներ չկան, գտնվել է քաղցկեղի բուժումը և համանման այլ ուրախալի «փաստեր»: Ճիշտ է, միլիարդատերը խաբվում էր, բայց փոխարենը շարունակում էր ապրել:

gazeta

ԻՆՔՆԱՎՍՏԱՀՈՒԹՅԱՆ ՎՆԱՍՆԵՐԸ

9 Փտր

1989 թվականի սեպտեմբերին Ռուսաստանում էքստրասենս Է. Ֆրենկելը հայտարարեց, թե իր բացառիկ ունակության շնորհիվ կարող է կանգնեցնել ցանկացած տրանսպորտային միջոց և ոչ մի վնասվածք չստանալ: Ապացույցի համար նա որոշեց կանգնեցնել բեռնատար գնացքը: Գնացքի մեքենավարը հասցրեց միայն տեսնել, թե ինչպես Ֆրենկելը մի կողմ նետեց իր պայուսակը, կանգնեց գծերի վրա ու լարեց մարմինը: Մեքենավարը սեղմեց վթարային արգելակը, բայց արդեն ուշ էր…

* * *
Նույն 1989 թվականի վերջին Ավստրալիայում քունկ-ֆու մարտարվեստի սանը իր ուսուցչից լսեց հետևյալ խոսքերը. «Դու այժմ հասել ես այն մակարդակին, որ մերկ ձեռքերով կարող ես գիշատիչ սպանել»: Տպավորված աշակերտը ոգևորվեց և գիշերը գնաց Մելբուռնի կենդանաբանական այգի: Նա թափանցեց այգու տարածք, մտավ առյուծի վանդակը և մարտական դիրք ընդունեց:
Վաղ առավոտյան գազանանոցի աշխատակիցները վանդակում գտնան երիտասարդի հոշոտված մարմինը:

Starker Geschäftsmann

ԴԱԼԻԻ ՄՐՋՆԱԿԵՐԸ

9 Փտր

Լուսանկարում 65-ամյա Սալվադոր Դալին դուրս է գալիս Փարիզի մետրոյից՝ հսկայական մրջնակերի ուղեկցությամբ: Քչերին է հայտնի, որ էքսցենտրիկ նկարիչն իսկապես իր տանը մրջնակեր էր պահում և նրա հետ զբոսանքի էր ելնում՝ կենդանու պարանոցին ոսկեզօծ կապ ամրացրած, իսկ աշխարհիկ ընդունելությունների ժամանակ դնում էր ուսին: Ասում են, որ Սալվադոր Դալիի սերը մրջնակերի նկատմամբ ծնունդ է առել այդ կենդանում մասին Անդրե Բրետոնի «After the Giant Anteater» պոեմն ընթերցելուց հետո:

7518555-R3L8T8D-500-znamenitosti-6

ՈՎ Է ԳՆՈՒՄ ՍԱՐԻ ՄՈՏ

9 Փտր

«Եթե սարը չի գնում Մուհամմեդի մոտ, Մուհամմեդն է գալիս սարի մոտ» ասույթն իրականում ոչ մի առնչություն չունի Մուհամմեդ մարգարեի հետ: Հայտնի է, որ առաջին անգամ այս խոսքերը վերագրվել են զվարճախոս Խոջա Նասրեդինին: Ըստ այդ պատմության, Նասրեդինն իրեն սուրբ է հռչակում և հայտարարում է, թե բավական է, որ ինքը պահանջի, և քարը կամ ծառը կմոտենան իրեն: Իբրև ապացույց նա կանչում է ոչ հեռվում աճած կաղնուն: Երեք անգամ կանչում է, բայց ծառն անշարժ է: Եվ այդ ժամանակ ինքն է քայլում դեպի ծառը: «Այդ ու՞ր ես գնում»,- հարցնում են հավաքվածները: «Սրբերը հպարտ չեն: Եթե ծառը չի գալիս, ես ինքս կգնամ նրա մոտ»,- պատասխանում է Նասրեդինը:
Ահա այս պատմությունը անգլիացի գիտնական ու փիլիսոփա Ֆրենսիս Բեկոնը վերաշարադրում է իր «Բարոյական և քաղաքական ակնարկներ» գրքում՝ Նասրեդինին փոխարինելով Մուհամմեդով: Եվ այստեղից էլ լայն տարածքում ստացավ հայտնի արտահայտությունը:

bc2769d44288f18a3a6c17578789271b

32 ՔԱՅԼ

9 Փտր

Սա զարմանալի ու անհավատալի մի պատմություն է, որն իրականում եղել է:
1336 թվականին թագավոր Լյուդվիգ IV Բավարացին մահվան դատապարտեց պալատական Դից ֆոն Շաունբուրգին և նրա 4 համախոհներին պետական հեղաշրջման փորձ կատարելու համար: Մեղավորները պիտի գլխատվեին:
Մահապատժից առաջ, ավանդույթի համաձայն, թագավորը հարցրեց, թե որն է ֆոն Շաունբուրգի վերջին ցանկությունը: Եվ սա պատասխանեց, որ խնդրում է ներում շնորհել իր ընկերներին, եթե ինքը գլխատված վիճակում քայլելով անցնի նրանց կողքով: Ընդ որում, ֆոն Շաունբուրգը հստակեցրեց, որ դատապարտյալները կարող են կագնել մի շարքով՝ մեկը մյուսից 8 մետր հեռավորության վրա: Կարդարացվեն միայն նրանք, ում մոտով գլխատվածը կանցնի: Լսելով այդ զառանցանքը՝ թագավորը քրքջաց և խոստացավ կատարել մահապարտի ցանկությունը:
Դիցը խոնարհվեց: Օդում փայլեց դահճի սուրը և ֆոն Շաունբուրգի գլուխը գլորվեց ներքև: Բայց հենց այդ պահին մարմինը ոտքի կանգնեց և սարսափից քար կտրած ամբոխի հայացքի ներքո շարժվեց դեպի մյուս մահապարտները: Գլխատված մարմինը կատարեց ավելի քան 32 քայլ, հետո կանգ առավ ու փլվեց գետնին:
Թագավորը հավատարիմ մնաց խոստմանն ու ազատ արձակեց խռովարարներին:ricdr

ՏՐԴԱՏԻ ՊԱՏՎԻՆ

9 Փտր

Գլադիատորական մարտերի պատմության մեջ կա մի հետաքրքիր դրվագ, որն արժե իմանալ: Մթա 63 թվականին Ներոն կայսրը հրաման արձակեց, որով արտոնում էր կանանց մասնակցութունը գլադիատորական մրցույթներին: 66 թվականին Պոցուոլի քաղաքում Ներոնը կազմակերպեց մի շքեղ հանդիսություն ի պատիվ Հայոց արքա Տրդատ Առաջինի: Հենց այդ հանդիսության ժամանակ էլ մրցասպարեզ դուրս եկան կին գլադիատորները, որոնք եթովպացիներ էին:

080113

ՉԵԽՈՎԻ ՀՈԳՈՒ ԿՈԿՈՐԴԻԼՈՍԸ

21 Նյմ

Ձեր սիրելիին իր անունից բացի դուք ինչպե՞ս եք դիմում: Յուրաքանչյուրը գտնում է նախընտրելի բառերն ու համեմատությունները: Իսկ ահա ռուս գրող Անտոն Չեխովը իր կնոջը` Օլգային հասցեագրած նամակներում գործածում էր անսովոր և նույնիսկ արտառոց հաճոյախոսություններ ու փաղաքշական անուններ: Այդ գրագրության մեջ կարելի է հանդիպել այսպիսի որակումների` իմ շնիկ, օձ, իսկ բուռն զեղումների պահերին նա գրում էր. «Իմ հոգու կոկորդիլոս»:

1537607459187535164

ԻՆՉՈՒ ԵՐԿՈՒ ԲԱԴԵՆ

21 Նյմ

Բադեն-Բադեն քաղաքը գիտե՞ք: Մինչև 18-րդ դարի վերջը այն անվանում էին պարզապես Բադեն: Բայց երբ այստեղ հանգստավայր կառուցեցին, զբոսաշրջիկները շվեյցարական ու ավստրիական Բադեններից տարբերելու համար սկսեցին քաղաքը կոչել  Baden in Baden, այսինքն` Բադենը Բադեն երկրամասում: Հետո անվանումը հեշտացվեց ու դարձավ Բադեն-Բադեն, որն էլ 1931-ին պաշտոնապես հաստատվեց:

Baden-Baden_10-2015_img05_View_from_Merkur

ԱՄԵՆ ԻՆՉ ԿԱՆԱՆՑ ՀԱՄԱՐ

21 Նյմ

Հին Հռոմում գլադիատորական մարտերից հետո մոտակա հատուկ կրպակներում վաճառում էին կենդանու ճարպն ու գլադիատորի քրտինքը: Կանայք դրանք օգտագործում էին կոսմետիկ նպատակներով:

141109134356

ԻՍԿ ՆՐԱՆ ՈՉ ՈՔ ՉԷՐ ՀԱՎԱՏՈՒՄ

18 Նյմ

Կյանքի վերջին տարիներին Էռնեստ Հեմինգուեյը դարձել էր խիստ նյարդային, ընկճված: Նա հարազատներին ու ընկերներին վստահեցնում էր, որ իրեն ամեն քայլափոխի հետևում են ՀԴԲ-ի գործակալները: Մի քանի անգամ գրողին բուժվելու տարան հոգեբուժական կլինիկա, որտեղից նա դարձյալ զանգահարում էր ծանոթներին ու պնդում, որ իր հիվանդասենյալում գաղտնալսող սարքեր են տեղադրված և բոլոր զրույցները լսվում են: Էլեկտրաշոկի ազդեցության տակ Հեմինգուեյն ի վերջո կորցրեց ստեղծագործելու ունակությունը և այլևս չէր կարողանում մտքերը ձևակերպել այնպես, ինչպես անում էր նախկինում: 1961 թվականի հուլիսի 2-ին նա ինքնասպան եղավ:
Մի քանի տասնամյակ հետո ՀԴԲ-ին հատուկ հարցում կատարվեց Հեմինգուեյի գործի առնչությամբ: Հարցմանն ի պատասխան Դաշնային Բյուրոյից հայտնեցին, որ այո, գաղտնալումներ և հետապնդումներ իրոք եղել են, այդ թվում և հոգեբուժարանում: Պատճառն այն էր, որ իշխանություններին կասկածելի էր թվացել գրողի ակտիվությունը Կուբայում:

EH-C6226D

ԻՆՉՈՒ ԷՐ ՄԵՐԿԱՑԵԼ

18 Նյմ

Ռեպինի «Զապորոժցիները» հայտնի կտավում, որտեղ հերոսները նամակ են գրում թուրք սուլթանին, սեղանի մոտ նստած տղամարդը մինչև գոտկատեղ մերկ է, թեև մյուսները բավականին տաք են հագնված: Առաջին հայացքից կարելի է կարծել, թե նկարիչը ցանկացել է պատկերել մարտիկի առնականությունը, մինչդեռ իրական շարժառիթն այլ է: Բանն այն է, որ նամակ գրելուց առաջ զապորոժցիները թղթախաղով էին զբաղված: Խաղաթղթերի կապուկը կարող եք տեսնել սեղանին, նույն տղամարդու դիմաց: Իսկ այդ խաղում մարդը մերկանում էր կամ այն պատճառով, որ տանուլ էր տվել հագուստը, կամ նրան կասկածում էին անազնիվ խաղի մեջ և ստիպել էին մերկանալ, որ թևքերում կամ զգեստի տակ խաղաթուղթ չպահի:

repin-zaporozhcy+

ՍԵՓԱԿԱՆ ՄԱՇԿԻ ՎՐԱ

8 Նյմ

Ամերիկացի գրող Չակ Պալանիկը մի անգամ հանգստանում էր բնության գրկում: Ստացվեց այնպես, որ նա վեճի բռնվեց մոտակայքում հանգստացողների հետ, և նրան մի լավ ծեծեցին: Կապտուկներով և այտուցված դեմքով նա վերադարձավ աշխատավայր ու նկատեց, որ գործընկերներից ոչ ոք չի հարցնում, թե ինչ է պատահել: Հենց այդ ժամանակ էլ նրա գլխում ծնվեցին «Մարտական ակումբ» վեպը գրելու գաղափարն ու սյուժեն: Վեպի վրա աշխատելու ընթացքում Պալանիկը ևս մի քանի անգամ փողոցային կռիվներ հրահրեց, որ սեփական մաշկի վրա զգա իր հերոսների ապրումները:

a96998d562e09a80d621fbef3d23e642

%d bloggers like this: