Պահոց | ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ RSS feed for this section

Գտնվել են 1921թ-ին Չարենցի կողմից գրված մինչ օրս անհայտ բանաստեղծություններ․ մեկնաբանում է Հովիկ Չարխչյանը

22 Հկտ

«Անհամբերությունս զսպել չկարողացա և շտապում եմ ուրախությունս ձեզ հետ կիսել: Գտնվել են Չարենցի մինչ օրս անհայտ մի քանի բանաստեղծություններ: Շուտով դրանք կհրապարակեմ հանդեսներից մեկում»։ Երեկ երեկոյան իր ֆեյսբուքյան էջում հենց այսպիսի գրառմամբ հանդես եկավ գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը և փոթորկեց «չարենցասերների» հոգիները։

— Պարոն Չարխչյան։ Չարենցի ֆենոմենը իր բնույթով, արդիականությամբ եզակին է հայ գրականության մեջ։ Ի՞նչ եք կարծում, ո՞րն է այն խորքային պատճառը, որ Եղիշե Չարենցի պոետիկան մինչև մեր օրերը մնում է ակտուալ։ Բազմաթիվ ժամանակակից գրողներ փորձում են գրել Չարենցի ոճով, տարեկան կտրվածքով բազմաթիվ գիտական աշխատանքներ են լույս ընծայվում, ինչպես նաև Չարենցի միտքը ներթափանցել է արվեստի այլ բնագավառներ, մասնավորապես երաժշտությունը։

— Չարենցի բացառիկության հմայքը նաև այդ անբացատրելիությունն է, քանի որ, ի տարբերություն շատերի, նրա պոետիկան տրոհելի կամ բաղդատելի չէ, շարունակում է մնալ իբրև կուռ համաձուլվածք և չի պահանջում համեմատության եզրեր: Արդիականության իմաստով նրա գրականությունը ճիգեր չի գործադրում դառնալու նորագույն հնչեղությունների կրողը, քանի որ իր խորքում արդեն իսկ ունի բոլոր հնչերանգները ամենատարբեր դիապազոնների համար: Սինֆոնիկ կերտվածք է, կենսական նյութի համակցություն է, որտեղ ամեն ոք կարող է գտնել այն, ինչ իրեն անհրաժեշտ է, եթե միայն փնտրի: Այդ պատճառով էլ նրա գիրը երկարակյաց է, ինչպես որ մնայուն է այն տունը, որն ամուր հիմքերի վրա է կառուցված:

— Մի փոքր պատմեք այդ գտնված բանաստեղծությունների մասին, ինչպե՞ս է պատահել, որ մոտ մեկ դար այն մնացել է ստվերում։ Եվ խնդրում եմ, նշեք, թե ինչ թեմաներով են։

— Իրականում Չարենցի անտիպ և անհայտ ստեղծագործությունների ծավալը շատ ավելի մեծ է: Եթե միայն նշենք այն գործերը, որոնց մասին հիշատակումներ կան, ապա դրանք հայտնաբերելու դեպքում կարելի է մի ամբողջական ու ստվար հատոր ունենալ: Նաև դա է պատճառը, որ որոնումները երբեք չեն ընդհատվում և երբեմն նույնիսկ հայտնի է լինում այն դաշտը, որտեղ հնարավոր է դրանք գտնել: Այս մի քանի բանաստեղծությունները, որոնց մասին նշել եմ, գրվել են 1921 թվականին, բովանդակային առումով սիրային, անձնական բնույթի են:

— Մի փոքր շեղվենք թեմայից։ Ի՞նչ կարծիքի եք հայ ժամանակակից գրականության վերաբերյալ, ի՞նչ միտումներ ու մարտահրավերներ կան։

— Ժամանակակից գրական միջավայրի գլխավոր թերացումն այն է, որ նա դեռևս որևէ հստակ ազդակ չի տալիս իր որդեգրած կամ դավանած արժեհամակարգի մասին` մնալով կաշկանդված ինչպես արտաքին հոսանքների, այնպես էլ ներքին զսպիչների ակցանի մեջ: Մենք կարող ենք հիշատակել հաջողված գործեր, շնորհալի հեղինակների անուններ, բայց դրանք ընդամենը առանձին դրսևորումներ են, որոնք որակական իմաստով շրջադարձային փոփոխության չեն հանգեցրել: Ցավոք, ես ինքս այս պահին հրապարակի վրա չեմ տեսնում այնպիսի մեկին կամ գրողների խմբի, որոնք ունակ են հայ գրականությունը մղել մեծ թռիչքի: Եվ քանի դեռ չկա թռիչքը, կարելի է գոնե հոգ տանել այն մասին, որ վաղվա սավառնումների համար կարգի բերվի թռիչքուղին և որոշակիացվի դրա ուղեծիրը:

— Ի՞նչ նոր ծրագրեր ունեք: Մոտ ապագայում հայ ընթերցասերները կարո՞ղ են կարդալ նոր գիրք։

— Այո, նոր գրքեր կան, հուսամ, որ առաջիկայում դրանք լույս կտեսնեն: Խոսքն այս պահին ինչպես գեղարվեստական ստեղծագործության, այնպես էլ կենսապատում ուսումնասիրության մասին է:

— Եթե հնարավոր է, կարո՞ղ եք հրապարակել Չարենցի գտնված բանաստեղծություններից մի երկտող։

— Հազիվ թե այդ երկտողը մոտավոր պատկերացում տա ամբողջ ստեղծագործության մասին: Սակայն մերժած չլինելու համար մեջբերեմ այս հատվածը.
Թող իմ սիրտը օրորեն
Անցած օրերը էն թեն,
Մրրիկներում էս սրի,
Օրերում էս սրադեմ:

Հարցազրույցը՝ Հովհաննես Եսայանի

http://asekose.am

D59C8EE2-9BD1-4A29-BFA6-C885296C3150_cx49_cy19_cw50_w1023_r1_s

Advertisements

Elementary

22 Հկտ

Գուցե անհավատալի թվա, բայց Արթուր Կոնան Դոյլի հերոսի` Շերլոկ Հոլմսի հայտնի արտահայտությունը` «Elementary», որ կարելի է լսել նրա մասին պատմող բոլոր ֆիլմերում, երբեք չեք հանդիպի հանրահայտ խուզարկուի մասին գրված գրքերում: Իրականությունն այն է, որ հիշյալ արտահայտությունը հորինել էին Կոնան Դոյլի վեպերի մոտիվներով թատերական մի ներկայացման բեմադրիչները: Իսկ դետեկտիվ գրքերի հեղինակն այդ բառն ընդամենը մեկ անգամ է գործածել` «Կուզիկը» պատմվածքում:

Sherlock-Holmes-007

 

Գրական Խաչմերուկներում 1918-1920

15 Հկտ

Կուզեի թոռնիկիս համար ուսուցչի դեր ստանձնել. Հովիկ Չարխչյան

15 Հկտ

Yelaket.am-ի բլից հարցման հյուրը գրականագետ, հրապարակախոս, լրագրող, խմբագիր և գրող Հովիկ Չարխչյանն է:

-Ո՞վ է եղել Ձեր առաջին ուսուցիչն ու ոգեշնչման աղբյուրը:
-Եղել են և միշտ էլ եղան նրանք` ծնողներս:
-Հիմա Դուք որևէ մեկի ուսուցի՞չն եք:
-Կուզեի թոռնիկիս համար ուսուցչի դեր ստանձնել:
-Ի՞նչ վիճակում է գտնվում այժմ Հայաստանի մշակութային կյանքը:
-Մշակութային կյանքում` ինչպես կյանքում. շատ աղմուկ, քիչ արդյունք:
-Որպես գրող ի՞նչն է Ձեզ ավելի շատ ոգեշնչում` անցյալը, ներկան թե ապագան:
-Ոգեշնչում է ընդհանուր ժամանակը` առանց տարանջատումների:
-Իսկ Դուք կարևորո՞ւմ եք կոչումներն ու մրցանակները:
-Ինձ համար միջուկն է հետաքրքիր, ոչ թե կեղևը:
-Անդրադառնալով Ձեր` «Սուլամիթա. Սևակի մեծ սերը» գործին, նկատում ենք, որ «Անցած սերերը» բանաստեղծության մեջ Սևակը գրում է. «Ամենա սեր չկա, լավ ու վատ կա լոկ»: Այդ դեպքում ո՞վ էր Սուլամիթան նրա համար:
-Պոեզիան ճշգրիտ գիտություն չէ, սերն էլ չի կարող մաթեմատիկական բանաձևումներ ունենալ:
-Սևակն ասում է. «Մենք սիրում ու գերվում ենք նրան, ում դուր չենք գալիս»: Ի՞նչ եք կարծում, անպատասխան թե փոխադարձ սիրո արդյունքում են ծնվում հաճարեղ գործերը:
-Մեծ ստեղծագործությունները ծնվում են ապրումներից` անկախ դրանց բնույթից:
-Ի՞նչն է կրկնվում կյանքում` սերը թե սիրահարվածությունը:
-Ամեն բան կրկնվող է, ամեն բան անկրկնելի:
-Ո՞րն է երջանկության Ձեր բանաձևը:
-Չտրտնջալ, չնահանջել, չպարտվել:

Նյութի աղբյուրը` Yelaket.amhhhh

ԿԻՍԱԲԱՑ ԴՌՆԵՐ

9 Հկտ

Վատ բան է կիսաբաց դուռը: Վերապահ, անհաստատ, երկիմաստ: Անկեղծություն չկա կիսաբաց դռան մեջ, և երբեք չես գուշակի, թե մի թեթև քամուց որ կողմ է շրխկալու իր ամբողջ հուսահատությամբ: Նա, ով հիմա նայում է դռներին, պիտի այդպես էլ չիմանա` հեռացո՞ղն իր ետևից կիսաբաց թողեց, թե՞ վերադարձողի սպասումով չփակեցին: Բայց շեմքին ոչ ոք չկա, որովհետև կիսաբաց դռների առաջ կանգնածները միշտ պիտի վարանեն, ինչպես կիսաբաց սրտերի դեմ-հանդիման կարկամում են ցանկությունները, ինչպես կիսաբաց աչքերի շաղված պատկերները հավատ չեն ներշնչում, ինչպես կիսաբաց շուրթերի տակ բառերը շշուկներ են դառնում:
Եվ ուրեմն վեր կաց ու կամ փակիր դուռդ ավարտուն վստահությամբ, կամ բացիր լայնորեն, ինչպես գիրկն է բացվում տեղ հասած երազանքի առաջ:

opening-doors-summer15-banner

ԱՂՋՆԱԿ ՌԻԼԿԵՆ

9 Հկտ

Այս լուսանկարում պատկերված աղջնակն իրականում ավստրիացի նշանավոր բանաստեղծ Ռիլկեն է: Նրա անվանը երկու կանացի անուններ են կցված` Ռենե և Մարիա: Բանն այն է, որ Ռիլկեի ծննդից առաջ նրանց ընտանիքում մահացել էր գրողի մանկահասակ քույրը: Եվ ծնողները որոշել էին տղային մեծացնել իբրև աղջիկ: Մինչև 5 տարեկան դառնալը մայրը Ռիլկեին աղջկական հագուստներ էր հագցնում և խաղալու էին ուղարկում ուրիշ աղջիկ երեխաների հետ:

Rilke_23

ՆՈՒՅՆԸ, ԻՆՉ ՈՐ ԴՈՒՔ

1 Հկտ

Մի անգամ Ջոն Քենեդին այցելեց Քանավերալ հրվանդանում գտնվող ՆԱՍԱ-ի ռազմաբազա: Այստեղ հանդիպում էր նախատեսված ամերիկացի հռչակավոր գիտնականների ու գյուտարարների հետ, որոնք ձգտում էին նվաճել տիեզերքը և ոտք դնել Լուսնի վրա: Երբ փակ քննարկումն ավարտվեց և նախագահը դուրս եկավ միջանցք, հանկարծ իր ոտքերի մոտ նկատեց մի ծեր սևամորթի, որ կռացած ավլում էր տարածքը և աղբն էր հավաքում աղբակալի վրա:
Քենեդին մոտեցավ և հարցրեց նրան.
— Իսկ դու՞ք ինչ եք անում այստեղ:
Սևամորթը շտկեց մեջքը, խորին արժանապատվությամբ նայեց նախագահին և ասաց.
— Նույնը, ինչ որ դուք: Ես աշխատում եմ, որ հնարավոր դարձնեմ մարդու թռիչքը դեպի Լուսին:

600x482

 

ՌԻՉԻԻ ՀԱՄԱՐ

1 Հկտ

Կառքը սլանում էր թիֆլիսյան փողոցներով: Կառքում Չարենց էր և մի դեռատի կին` վախվորած հայացքով, լարված մատների ջղաձիգ կծկումներով: Անցան Վորոնցովյան կամուրջը, թեքվեցին Խեթագուրովի փողոցի կողմը և կանգ առան մի տան առաջ: Ներսում գրեթե ամայի էր: Մերկ պատեր, կտավե ճերմակ վարագույրներ ու մի գրասեղան` մաքուր թղթերով: Չարենցը նստեց, կնոջը խնդրեց տեղ գրավել իր դիմաց: Լուռ, երկար, թրատող հայացքով նայում էր աղջկան: Հետո սկսեց գրել:
Ժամանակն անցնում էր, իսկ նա ցասկոտ շարժումներով դեռ շարունակում էր էջերը լցնել տողերով:
Վերջապես ավարտեց: Մի պահ շունչ առավ, ապա սկսեց խուլ, ռնգային ձայնով կարդալ դրանք: Վերջին տողերն արտասանելուց հետո գլուխը կտրեց թղթերից ու նայեց կնոջը: Կինը լռում էր: Աչքերը սառն էին, անարտահայտիչ ու անարձագանք:
— Որովհետև հիմար ես,- չարացած նետեց Չարենցն ու ոտքի ելավ:
Դուրս եկան, կրկին կառք կանչեց, կնոջն ուղեկցեց մինչև տուն ու հեռացավ առանց հրաժեշտի:
Այդ կինը Ռիչի Դոստյանն էր: Վեց երգերից կազմված չարենցյան շարքը կոչվեց «Ռիչիի համար»:

pizap.com15067338095081

ՄՏՔԵՐ

30 Սպտ

— Ո՞րն է քո երազանքը:
— Որ ինչ-որ մեկն ինձ համբուրի անձրևի տակ: Իսկ քոնը՞:
— Որ անձրև գա:
Չարլզ Բուկովսկի

Իրականացած երազանքը միշտ զրկված է ռոմանտիզմից:
Բորիս Վասիլև

— Երջանկությունն այցելում է նրան, ով կարողանում է սպասել:
— Այո, իհարկե: Միայն տես, որ ամբողջ կյանքդ չանցնի սպասասրահում:
Թեոդոր Դրայզեր

Հասակ մը կա մեր կենաց մեջ,
Ուր ամենայն իղձ կավարտի…
Նահապետ Ռուսինյան

Ավելի ցավալի բան չկա, քան ամբողջ սրտով սիրել մարդուն և իմանալ, որ նա գրոշ չարժե:
Սոմերսեթ Մոեմ

Բաժանումը սիրո համար նույնն է, ինչ որ քամին` կրակի համար: Փոքր սերը նա հանգցնում է, իսկ մեծ սերն ավելի է բորբոքում:
Ալեքսանդր Կուպրին

Եթե թշնամին գերագնահատում է քո թերությունները, դա մեծ հաջողություն է: Բայց եթե բարեկամդ թերագնահատում է քո առավելությունները, դա ավելի լավ է:
Մարիո Պյուզո

Աստված ամեն ինչ տեսնում է, հարևաններն` ավելի շատ:
Անհայտ հեղինակ

Աստված մտածում է մեր մասին: Աստված չի մտածում մեր փոխարեն:
Ժան Կոկտո

Ադամն ընդամենը էսքիզն էր: Աստծուն հաջողվեց մարդ կերտել միայն Եվայի միջոցով:
Սիմոնա դը Բովուար

Ավտորիտարիզմն այն է, երբ մեկն ասում է` «Ես ձեր թագավորն եմ», և բոլորը համաձայնվում են: Իսկ տոտալիտարիզմն այն է, երբ բոլորը գոռում են. «Դու մեր թագավորն ես, դու մեր թագավորն ես», և նա համաձայնվում է:
Բոլեսլավ Վոլտեր

Լավ է քիչ հասկանալ, քան վատ հասկանալ:
Անատոլ Ֆրանս

Նա, ով քեզ գովում է այն բանի համար, ինչը դու չունես, ուզում է քեզնից ստանալ այն, ինչը ունես:
Յուջին Մանյուել

Տղամարդիկ ստում են հենց այնպես, կանայք` արտասուքն աչքերին:
Դոն-Ամինադո

Երբ ժամը կգա որոշելու, թե ում արդարացնել, ամբոխը միշտ կընտրի Բարաբային:
Ժան Կոկտո

Երբ մի դուռը փակվում է, բացվում է մեկ ուրիշը: Սակայն մենք հաճախ այնքան երկար ենք նայում փակված դռանը, որ չենք նկատում բացվածը:
Հելեն Քելլեր

content_41__econet_ru

ՄԻ ԿԱՆԳՆԻՐ ԱՆՁՐԵՎԻ ՏԱԿ

29 Սպտ

Մի կանգնիր աշնան գիշերվա անձրևի տակ: Իզուր է: Նրանք, ովքեր քեզնից առաջ կանգնում էին, հետո տուն էին տանում թրջված հագուստներ, մի թեթև հարբուխ և ինքնախաբկանքն այն բանի, թե մարմնի չարչարանքը հատուցման գին ունի: Չէ, մի կանգնիր անձրևի տակ, սպասված գնի կեսն անգամ քեզ չեն տալու ոչ ամպը, ոչ մութը, ոչ էլ նա, ում համար գիշերն ընտրեցիր:
Մեր հիասթափությունների համար միշտ էլ մեղավորը մենք ենք լինելու, քանի որ ակնկալեցինք ավելին, քան պիտի տրվեր: Մեր կորուստներից ցավ ապրեցինք, քանի որ նախընտրեցինք լինել կողոպտված, երբ կարող էինք պարզապես հրաժարվել: Մեր նվաստացումների կսկիծը վերջին վերքերի մեջ լցվեց, երբ առաջինները ապաքինեցինք մոռացումով:
Դե ուրեմն մի կանգնիր անձրևի տակ, որովհետև եղածն ընդամենը անձրև է. կգա, կթացացնի, հետո կչորանա, կանցնի-կմոռացվի: Հավատա, հարբուխդ ավելի երկար կհիշես, քան այդ վարար տեղատարափը, ինչպես որ մտապահվելու են ճանապարհները, բայց ոչ քայլերը: Իսկ նա, ով իրապես քոնն է, աշնան գիշերներին իր հետ անձրևանոց կբերի:

Հովիկ Չարխչյան

foto-zontiki-05

ՏՈԼՍՏՈՅԸ ՀԻԱՑԱԾ ՉԷՐ

27 Սպտ

Աշխարհն այսօր էլ հիացմունքով է ընթերցում Լև Տոլստոյի «Պատերազմ և խաղաղություն» վեպը, մինչդեռ հեղինակին այդ գործը կարծես թե այնքան էլ չի հիացրել: Այսպես, 1871 թ. Աֆանասի Ֆետին հասցեագրած իր նամակում Տոլստոյը գրում էր. «Ինչ երջանիկ եմ ես, որ այլևս երբեք չեմ գրելու այնպիսի անհեթեթ շատախոսությամբ գործեր, ինչպիսին էր «Պատերազմը»: Իսկ 1908 թ. իր օրագրային գրառումներից մեկում Տոլստոյն ասում էր. «Մարդիկ ինձ սիրում են այն դատարկ բանի` «Պատերազմ և խաղաղության» համար, որը նրանց թվում է շատ կարևոր»:

ТОлстой1

Մենք չենք դրսևորվում որպես ինքնիշխան երկիր

23 Սպտ

Ռուսաստանը Հայաստանի նկատմամբ շարունակում է այն քաղաքականությունը, որը որդեգրել է վերջին 200-300 տարիների ընթացքում: Որևէ փոփոխություն չկա, ընդամենը ձևերն ու մեթոդներն են մի փոքր քաղաքակրթվել: Tert.am-ի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց գրող, հրապարակախոս Հովիկ Չարխչյանը։

«Եվ այն, որ Ռուսաստանը Հայաստանին ցանկանում է տեսնել իր թևերի տակ, այնքան ակնառու է, որ դրա մասին վիճելն անիմաստ է: Այլ խնդիր է մեր իշխանությունների պահվածքը տվյալ դեպքում»,-ասաց նա՝ անդրադառնալով հարցին, թե տեղի՞ն են արդյոք հայ հասարակության շրջանում հնչող դժգոհությունները՝ կապված Հայաստանում ռուսերենի հայեցակարգի, հայաստանյան փողոցների անվանակոչման հարցում ռուսաստանցիների ակտիվ միջամտության («դեմ» կարծիքներով), Նժդեհի արձանի տեղադրման հարցում ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցչի մակարդակով բացասական արձագանքի հետ:
Հայտնի է, որ Սանկտ Պետերբուրգի Տավրիկյան պալատում անկացվելու է Իսրայել Օրուն նվիրված միջոցառումներ: Չի բացառվում, որ հայ հասարակության մեջ այս առնչությամբ հարցականներ կծագեն՝ ինչու հատկապես Իսրայել Օրին՝ ժամանակի ազգային-ազատագրական պայքարի գաղափարների ձևավորման առումով ռուսական կողմնորոշման հայտնի ջատագովը: Չմոռանանք, որ վերը նշված հանգամանքների պատճառով է, որ բազմաթիվ քաղաքական գործիչներ, վերլուծաբաններ պնդում են, թե անկախության 25 տարիներին Հայաստանն աստիճանաբար կորցնում է ինքնիշախության գործիքներն ու խորհրդանիշները, իսկ ավելի արմատական տրամադրություն ունեցողներն անգամ ապագաղութացման կոչեր են արվում:
Չարխչյանն ընդգծեց՝ այլ հարց է, որ Հայաստանը չի կարող իրեն դրսևորել իբրև ինքնիշխան, անկախ երկիր, որն ինքն է իր քաղաքական կողմնորոշումները կազմում՝ առանց արտաքին գործոնների ազդեցությունը կամ հնարավոր ելքերը հաշվի առնելու. «Կամ նաև հաշվի առնելով, բայց չվախենալով, ինչպես այսօր վախվորած գործում են մեր իշխանությունները»:
Ի վերջո, տրամաբանական հարց է առաջանում՝ ինչու են ռուսները բոլոր հայ մեծերից առանձնացնում ժամանակի ազգային-ազատագրական պայքարի գաղափարների ձևավորման առումով ռուսական կողմնորոշման հայտնի ջատագով Իսրայել Օրուն:
Հովիկ Չարխչյանը, ում կարծիքով՝ հասարակության դիրքրորոշումը միանգամայն տեղին է, միևնույն ժամանակ, գտնում է, որ իրականում շատ մեծ սխալ է Իսրայել Օրուն անվանել ռուսական կողմորշմամբ մարդ:
«Իսրայել Օրին ընդամենը ելքեր էր փնտրում իր ժողովրդի փրկության համար, և ճանապարհներից մեկն էլ դեպի Ռուսաստանն էր: Այդ հանգամանքը իբրև պարսավանք այդ մարդու կենսագրությանը կցելը սխալ է, և եթե հետևեք այդ դարերի պատմությանը, կտեսնեք, որ նա ոչ առաջին էր, ոչ էլ վերջինը: Տասնյակ հայ քաղաքական գործիչներ այդ տարիներին դեպի Հյուսիս էին գնում՝ փորձելով Ռուսաստանյան կայսրությունից օգուտներ քաղել, Հայաստանի համար ուժեղ պաշտպան գտնել: Եվ նույն հաջողությամբ նաև Եվրոպա էին գնում»,- իր առարկությունները ներկայացրեց մտավորականը:
Նրա ամփոփմամբ՝ այլ հարց է, որ մենք չենք կարող մեզ դրսևորել իբր ինքնիշխան անկախ երկիր, որը ինքն է իր քաղաքական կողմորոշումները կազմում՝ առանց արտաքին գործոնների ազդեցությունը կամ հնարավոր ելքերը հաշվի առնելու: «Կամ նաև հաշվի առնելով, բայց չվախենալով, ինչպես այսօր վախվորած գործում են մեր իշխանությունները»:
Անդրադառնալով հայաստանյան դպրոցներում ռուսաց լեզվի դասավանդման հայեցակարգին՝ հրապարակախոսն ասաց, թե սա ոչ թե ռուսերենի հայեցակարգ է, այլ «ստրկամտության հայեցակարգ»:
«Ռուսերենը Հայաստանում պետք է ունենա նույն կարգավիճակը, ինչ ունեն Հայաստանում բոլոր օտար լեզուները: Սրանք խնդիրներ են, որ կուտակվում ու կուտակվում են, և մեկ էլ տեսնում ենք, որ իսկապես մղվում ենք երկրորդ պլան մեր արժեքային համակարգով»,-ասաց նա և օրինակ բերեց Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակի տոնակատարությունը՝ նշելով, որ այն գրեթե վերածվել էր ռուս նկարչի 200-ամյակի, և Հայաստանը չկարողացավ նույնիսկ այս հոբելյանը հնարավորինս հայկականացնել:
«Իսկ լեզվի թեման սկսվեց նրանից, որ Ռուսաստանից եկած գործիչները սկսեցին մեր տաքսիստներից իրենց լեզվի իմացությունը պահանջել,-նշեց Հովիկ Չարխչյանը,-սա է վիճակը ու սա պետք է ինչ-որ ձևով արմատախիլ անել»։
Նա այս առումով առայժմ տեսնում է միմիայն հասարակության հակազդեցությունը և ոչ որևէ քաղաքական ուժի կամ հոսանքի:

Անուշ Դաշտենց
Tert.am

14962587_1176971072395812_5260210727936451674_n

 

ՄԱՀ ԾԻԾԱՂԻՑ

23 Սպտ

Կուբացի նշանավոր գրող Խուլիան դել Կասալի ստեղծագործություններն աչքի էին ընկնում իրենց հոռետեսությամբ և մռայլ երանգներով: Սակայն ճակատագրով նրան վիճակված էր վախճանվել… ծիծաղից: 1893 թ. հոկտեմբերի 21-ին բանաստեղծը ընթրում էր իր ընկերների հետ: Ներկաներից մեկը որոշեց անեկդոտ պատմել: Պատմությունն իսկապես զվարճալի էր: Կասալի մոտ սկսեց անվերահսկելի ծիծաղի սուր նոպա, ինչն առաջ բերեց շնչերակի շերտավորում, արնահոսություն: Եվ գրողը մահացավ:

297729_900

ՉԿՐԿՆՎՈՂ ՏԱՌԵՐՈՎ

17 Սպտ

Յուրաքանչյուր գրող աշխատանքի իր տեխնիկան է ունենում: Բայց Սերգեյ Դովլաթովի մոտեցումն ամենատարօրինակներից մեկն էր: Կան վկայություններ այն մասին, որ կյանքի վերջին տասը տարիների ընթացքում նա գրում էր` հավատարիմ մնալով մի սկզբունքի. նախադասության մեջ չօգտագործել միևնույն տառով սկսվող բառեր, այսինքն բոլոր բառերը պիտի սկսեին տարբեր տառերով: Նրա խոսքերով, այդ մոտեցումն իր մեջ կարգապահություն է ներարկել` խուսափել շատախոսությունից ու դատարկաբանությունից: Ասում են, հենց այդ հնարանքի կիրառմամբ են գրվել նրա «Ճամպրուկը», «Արգելանոց», «Բաժանմունք» և այլ գործեր:

1475519576

ՔԱՐ ԳՐՈՂԻ ՀԱՄԱՐ

17 Սպտ

Երբ վախճանվեց ռուս գրող Նիկոլայ Գոգոլը, նրան թաղեցին եկեղեցու բակում: Հետո, երբ գերեզմանատունը պատրաստվում էին ոչնչացնել, Գոգոլի աճյունը վերաթաղեցին, բայց այս անգամ ոչ թե շիրմաքար դրվեց, այլ գրողի կիսանդրին: Հենց այդ նույն շիրմաքարն էլ հետագայում տեղադրվեց Միխայիլ Բուլգակովի գերեզմանի վրա: Այդպես էր ցանկացել Բուլգակովի կինը: Վերջինս ասում էր, որ ամուսինը կենդանության օրոք հաճախ էր կրկնում նույն արտահայտությունը` հասցեագրված Գոգոլին. «Ուսուցիչ, ծածկիր ինձ քո թուջե շինելով»:

442963

ԿՅԱՆՔԻ ՓՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

15 Սպտ

Սովորաբար բժիշկների կամ փրկարարների մասին սիրում են ասել. «Այս մարդիկ կյանքեր են փրկում»: Եվ դա իրոք այդպես է:
Իսկ ի՞նչ են անում մյուսները: Նա, ով հող է մշակում, կյանքեր չի՞ փրկում: Նա ով տներ է կառուցում, կյանքեր չի՞ փրկում: Նա, ով սերունդ է կրթում ու դաստիարակում, կյանքեր չի՞ փրկում…
Յուրաքանչյուր արված լավ գործի մեջ կյանքի փրկություն կա:

Հ. Չարխչյան1495066171.9046.958005361

ՀԻԱՑՄՈՒՆՔԻ ՕՂԱԿԸ

15 Սպտ

Կրկեսում ինձ ամենաշատը հիացնում էր երկու փակ օղակներն իրար միացնող ձեռնածուն: Մարդիկ պատերի միջով են անցնում, աչքիդ առաջ գնացքներ են անհետացնում, նայում, զարմանում ես, բայց ես հիացմունքս միշտ պահում էի օղակներով ձեռնածուի համար: Բանիմացներն ասում էին. «Ախր դա դատարկ հնարք է, ով ասես` կարող է անել», միայն թե իրենց ճշմարտությունն իմ հափշտակության ափերին չէր մոտենում, իրենց իմացությունն իմ անգիտության հետ հաշտություն չէր գտնում:
Երկու փակ օղակների կապը, երկու ամփոփ, պարփակ շրջանների միակցումը, մի թեթև հպումով անդրդվելին տրոհելու և մեկուսին ագուցելու շնորհը ես թողնում էի բոլորից առանձին`շարունակելով հավատ ընծայել այն ընտրությանս, որ հրաշագործը նա չէ, ով զարմանք է պատճառում, այլ նա, ով հիացնում է:

Հովիկ ՉարխչյանChinese-font-b-Linking-b-font-font-b-Rings-b-font-4-font-b-Rings-b

ՉԻՆՈՒՀՈՒ ՊՈԵՄԸ

5 Սպտ

Գիտե՞ք սա ինչ է: Սա 4-րդ դարում ապրած չինուհի բանաստեղծ Սու Հուեի պոեմն է, որն իրենից ներկայացնում է քառակուսի` լցված 29×29 չափի հիերոգլիֆներով: Սրան անվանում են պալինդրոմ: Ասում են, թե այս պոեմն ընթերցելու 2848 տարբերակ կա: Այն կարելի է կարդալ աջից ձախ, ձախից աջ, հորիզոնական, ուղղահայաց և նույնիսկ անկյունագծով:

275970_original

ՎԻԼՀԵԼՄ ՏԵԼԼԻ ՈՃՈՎ

31 Օգս

Բոլորին է հայտնի առասպելական հերոս նետաձիգ Վիլհելմ Տելլի պատմությունը, ով թագաժառանգի պահանջով խնձոր տեղադրեց հարազատ որդու գլխին և կարողացավ խոցել խնձորը` առանց տղային վնասելու:
Ահա այս պատմությամբ ոգեշնչված ամերիկացի նշանավոր գրող Ուիլյամ Բերրոուզը 1951 թ. սեպտեմբերի 6-ին մի խնջույքի ժամանակ բաժակը դնում է կնոջ` Ջոանի գլխին և հայտարարում է, թե կարող է փշրել գավաթը «Վիլհելմ Տելլի ոճով»: Սակայն դա ճակատագրական կրակոց էր: Գրողը վրիպում է և սպանում է կնոջը:

400622_33_i_067

ԲԱՑԱՐՁԱԿ ԴԱՏԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

29 Օգս

Աշխարհում անսովոր գրքերի պակաս չկա: Դրանցից մեկի հեղինակն էլ լեհ ֆանտաստ գրող Ստանիսլավ Լեմն է: Նրա պատմվածքների ժողովածուի անունն է «Բացարձակ դատարկութուն»: Գիրքն իրենից ներկայացնում է գոյութուն չունեցող գրքերի գրախոսականների հավաքածո, որոնց հեղինակները գոյութուն չունեցող գրողներն են:

EN_00907813_8369

%d bloggers like this: