Պահոց | ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ RSS feed for this section

ՍԽԱԼՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

6 Հնվ

Երբ Եղիշե Չարենցը գրեց իր «Երկիր Նայիրի» վեպը, «Մուրճ» հանդեսն այդ առիթով մի գրախոսական տպագրեց, որտեղ ասվում էր. «Երկիր Նայիրին» մի վիպանման պոեմ է, որը կարելի է գրել տրամվայի մեջ կամ «Կաֆե Նայիրիում» նարդի խաղալիս: Անչափ ձգձգվում է, կրթություններով լի, թեև գրված է Ա. Բելու ու Գոգոլի նմանությամբ ու նրանց անմիջական ազդեցության տակ, բայց… դժբախտաբար, նրանց երգիծանքն ու խորաթափանցությունը, նրանց գունագեղությունն ու թափը չունի»…
Ամերիկացի հանրահայտ երգիչ Էլվիս Փրեսլիին լսելուց հետո երաժշտական քննադատ Ջեկ Հոուլդը 1956 թվականին գրեց. «Պարոն Փրեսլիի մոտ բացակայում է երգեցողության ընդունակության որևէ տարբերություն: Նրա մասնագիտացումը` ռիթմիկ երգեցողությունը նա կատարում է անհասկանալի ոռնոցի օգնությամբ: Նրա վոկալը, եթե դա կարելի է այդպես անվանել, կազմված է կարծրատիպային տարբերակներից: Նրան լսելը աներևակայելի ձանձրույթ է»…
Հետախոսի գյուտից առաջ «Բոստոն Փոստ» թերթը մի խմբագրական հոդված հրապարակեց, որտեղ ասվում էր. «Լավ տեղեկացված մարդիկ հասկանում են, որ ձայնը հնարավոր չէ հաղորդել լարերի միջոցով, իսկ այնտեղ, որտեղ նման բան հնարավոր է, դա չի կարող ունենալ ոչ մի գործնական նշանակություն»…
Եվ այսպես շարունակ… Որովհետև մարդիկ կարծիք հայտնելու իրավունք ունեն, իսկ սխալ կարծիքի համար չեն պատժում: Այլ բան է, որ նրանցից գրեթե ոչ ոք հետագայում ոչ կհիշի, ոչ էլ կխոստովանի, որ ինքը սխալվում էր:

Հովիկ Չարխչյան

a7c7e20ef55b9c6f68541bcec8a4cfb6_M

Advertisements

ԲԵԿՈՐԱՅԻՆ

31 Դկտ

Փշրվող խաղալիքը… Անպայման պիտի սահեր մատներիս միջից հատկապես այն պահին, երբ առավելագույնս զգույշ էի: Հատակին նրա բախվելը, բեկորների փայլը, իմ սրտի զարկը ու միտքը, որ արդեն փշրված է, մեղավորության երեխայական մի տխրություն էին ծնում` շաղախված այն խորին համոզմունքի հետ, թե դա ամենագեղեցիկն էր բոլոր խաղալիքներից:
Սա կրկնվում էր գրեթե ամեն տարի, թեև մորս մշտական խոսքը` «Չարը խափանվեց», մի չնչին մխիթարություն էր տալիս ու անտեսանելի ափով փակում էր զարդարվող տոնածառի այն հատվածը, որտեղ պիտի կախվեր փշրվածը: Եվ այդ ժամանակներից ի վեր բեկորներն ինձ համար դարձան հետապնդող մտասևեռում: Ցանկած բեկորի մեջ ես ճգնում էի տեսնել ամբողջը և այդ ամբողջը կորցնելու ցավը:
… Օրերս, երբ կրկին եղևնի էինք զարդարում, տղաս ասաց, որ իր գնած նոր խաղալիները չեն փշրվում, եթե նույնիսկ ուժգին հարվածեմ հատակին: Ես հավանաբար ժպտացի տարօրինակ մի ժպիտով, որ պիտի նշանակեր հետևյալը. «Հրաշալի է, որ ձեր խաղալիքները չեն բեկորվում: Ափսոս միայն, որ ես դրանց մեջ չեմ գտնելու իմ տոնածառի փշաքաղ երկյուղածությունը»: Բայց հետո մտածեցի` դա այնքան էլ վատ չէ: Ի վերջո, պետք է որ տարբեր լինենք: Եվ, անկեղծ ասեմ, ինձ հետզհետե սկսեց դուր գալ նոր խաղալիքի վստահ, անբաժան փայլը:

Հովիկ Չարխչյան6a4d1a082cf4ad111a4d9848cc1f7483

ՓԱԽՈՒՍՏԻ ԹԵՍՏԸ

27 Դկտ

Մի ամերիկացի գրող ու հոգեբան կա` Թիմոթի Լիրի: Նրան դատապարտեցին թմրանյութեր պահելու համար: Բանտարկության վայրը ճշտելու համար Լիրիին առաջարկեցին լրացնել թեստ: Եվ գրողն այնպես արեց, որ իրեն, համաձայն թեստի, ընտրեն դաշտային աշխատանքների համար, իսկ հետո այդ վայրից փախուստի դիմեց: Միայն այդ դեպքից հետո կալանավայրի աշխատակիցները տեղեկացան, որ հիշյալ թեստը տարիներ առաջ մշակել էր հենց Թիմոթի Լիրին:

1431863168354

ԳԼԽԱՎՈՐ ԹԵՄԱՆ

27 Դկտ

Ընթերցողների մեծամասնությունը ամերիկացի գրող Ռեյ Բրեդբերիի «451 աստիճան ըստ Ֆարենհայթի» վեպի գլխավոր թեման համարում է իշխանական գրաքննության միջոցով մարդու անհատականության ճնշումը: Սակայն հեղինակը համաձայն չէ նման կարծիքի հետ: Մի առիթով Բրեդբերին ասել է, որ իր հիմնական ասելիքը վերաբերում է հեռուստատեսությանը: Նա պնդում է, որ հեռուստատեսությունը ոչնչացնում է ընթերցանության հանդեպ հետաքրքրությունը և դա փոխարինում է զվարճանքով, իսկ խորը գիտելիքները ստորադասվում են մակերեսային «ֆակտոիդներին»:

gallery_43cff102

ԿԱԼԻԳՈՒԼԱՅԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ

17 Դկտ

Աստված հեռու պահի խելագար առաջնորդներից:
Հռոմի կայսր Կալիգուլան մի անգամ պատերազմ հայտարարեց ծովերի աստված Նեպտունին: Նա իր զորքերը տարավ ծովափ և զինվորներին հրամայեց նիզակները ջուրը նետել:

be5f19079d0f

ԼԱՎԱԳՈՒՅՆՆԵՐԸ` ՓՈՂՈՑՈՒՄ

15 Դկտ

Նույնիսկ փողոցային մշակույթը պիտի լինի բարձրակարգ: Օրինակ, Տորոնտոյում այդ մասին հոգ են տարել տեղի իշխանությունները: 1980 թվականից ի վեր երաժիշտները, որոնք ցանկություն են ունենում այդ քաղաքի մետրոյի կայարաններում, անցումներում փող վաստակել` իրենց արվեստը ցուցադրելով, չեն կարող պարզապես գործիքը վերցնել ու իջնել ստորգետնյա տարածք: Ամեն տարի հատուկ մասնագիտական հանձնաժողովը լսումներ է կազմակերպում և բազմաթիվ ցանկացողներից ընտրում է ընդամենը 75 անհատ կատարողների: Իսկ եթե հայտ են ներկայացնում երաժշտախմբեր, ապա նրանք կարող են ելույթ ունեալ միայն հատուկ արտոնագրի առկայության պայմաններում, որի համար, ի դեպ, քննություն հանձնելուց զատ վճարում են 150 դոլար: Միայն այս ամենից հետո երաժիշտին հատկացվում է կոնկրետ տարածք և նշվում այն ժամանակահատվածը, երբ նա կարող է իր ունակությունները ցուցադրել քաղաքացիներին:

o-SUBWAY-MUSICIAN-facebook

ՄՏԱԾԵԼՈՒ ԲԱՆ Է

11 Դկտ

1898 թականին «Ինչ բան է արվեստը» տրակտատում Լև Տոլստոյը թվարկեց այն երեք գործոնները, որոնք նպաստում են արվեստի կործանմանը`
ա) արվեստի վերածումը մասնագիտության,
բ) քննադատությունը,
գ) գեղարվեստի դպրոցները:

1028780556

ՔԻՇՄԻՇ ԼԵՆԻՆԻՆ

10 Դկտ

Բոլշևիկները բարձել են 100 վագոն քիշմիշ և ուղարկել Մոսկվա: Գնացքների վրա փայլում էր «Նվեր Բաքվի պրոլետարիատից Լենինին» մակագրությունը: Քաղաքը մնացել է առաց քիշմիշի:
«Յառաջ» օրաթերթ, 1920 թ. հունիսի 22

yellow-raisins-kishmish

ՍՈՄԵՐՍԵԹ ՄՈԵՄ

10 Դկտ

Չեմ հիշում` ո՞ր իմաստունն է մարդկանց խորհուրդ տվել հանուն հոգեկան հավասարակշռության օրը երկու անգամ անել այն, ինչ նրանք չեն սիրում: Անձամբ ես ճշտությամբ եմ կատարում այդ պատվիրանը` ամեն օր վեր եմ կենում անկողնուց և ամեն օր պառկում եմ քնելու:

e6908a0773bebeddaba1d4e5df15fb7f

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԳՐԱՄԵՔԵՆԱՆ

10 Դկտ

1868 թ հունիսի 23-ին ամերիկացի գյուտարար Քրիստոֆեր Լեթեմ Շոուլզը ստացավ արտոնագիր իր նոր սարքի համար, որը առաջին գրամեքենայի նախահայրն էր: Արտադրությունը սկսվեց մի քանի տարի անց և 1874 թվականին դուրս եկավ շուկա: Մարկ Տվենը ձեռք բերեց դրա փորձնական օրինակը մինչև մասսայական ատադրությունը: Նրա գրամեքենան կրում էր Remington №1 անվանումը: Հենց դրանով էլ գրողը լույս աշխարհ բերեց «Թոմ Սոյերի արկածները» վեպը: Ավելի ուշ հրատարակիչները վերհիշեցին, որ Տվենից մեքենագիր վիճակում ստացված առաջին գործը եղել է 1875 թվականին «Ատլանտիկ մանթլի» հանդեսում տպագրված «Հին ժամանակները Միսիսիպիի վրա» ստեղծագործությունը: Ամեն դեպքում, հեղինակն իր ինքնակենսագրականում հպարտությամբ գրել է. «Ես առաջին մարդն եմ, ով գրամեքենան օգտագործել է գրականության մեջ»:

aY6yJeivDm3nT39ICmb2FA-article

ԱՓՍՈՍ

24 Նյմ

Գիշերվա փողոցում մենակ մնացած մարդը հենց այնպես միայնակ չդարձավ: Նրան լքեցին: Նախ ցերեկը լքեց, հետո` համբերությունը, հետո` սպասման իմաստը և ապա բոլոր նրանք, ովքեր գնացին վերադարձի խոստումով: Գիշերում մնացած մարդը պիտի չիմանար, որ ապահով լույսի հրապույրն ավելին է, քան մոլորված մարդու նվիրումը: Եվ մարդն այնտեղ էր, որովհետև նա մենակ էր շատերի մեջ, երբ շատերը մեկուսի էին միասին:
— Ափսոս,- ասաց գիշերվա միջի միայնակ մարդը, երբ արդեն հեռանում էր: Ու ոչ ոք չկար, որ իմանար, թե ինչն էր ափսոս: Ափսոս էր, որ այլևս չունե՞ր, թե՞ ափսոս էր, որ այլևս չկար: Իսկ դրանք տարբեր բաներ են:

Հովիկ Չարխչյան

1444

ԱՆՀԵՏԱՑԱԾ ՏԱՌԸ

20 Նյմ

Ֆրանսիացի մի գրող կա` Ժորժ Պերեկ: Նա 1969 թվականին վեպ հրատարակեց «La disparition» (Անհետացում) վերնագրով: Ստեղծագործության առանձնահատկությունն այն էր, որ վեպում չկար ոչ մի e տառ, թեև դա ֆրանսերենում ամենագործածականն է: Այդ նույն սկզբունքով` առանց e-երի, գիրքը թարգմանվեց անգլերեն, գերմաներեն, իտալերեն: Ռուսները նույնպես հետևեցին օրինակին, միայն այն տարբերությամբ, որ ռուսերենում բացակայում էին բոլոր օ տառերը, քանի որ օ-ն է ռուսերենի ամենագործածական տառը:images

ԲՈԼՈՐԻՍ ԵՐԵԽԱՆ

17 Նյմ

1988-ի երկրաշարժից մի դեպք պատմեմ:
Աղետից հավանաբար մի շաբաթ էլ չէր անցել: Մի օր կեսօրին մայրս տուն եկավ 5-6 տարեկան անծանոթ աղջնակի ձեռքը բռնած: Ներս բերեց, նստեցրեց վառարանի մոտ, հետո մեզ հետ առանձնացավ ու ասաց. «Ծնողները զոհվել են: Այսօրվանից նա մեր տանն է ապրելու: Ձեզ համար քույրիկ կլինի»: Այնպես միանգամից ասաց ու այնպես հանգիստ հաշտվեցինք այդ մտքի հետ, կարծես վաղուց գիտեինք դրա մասին և ընդամենը սպասում էինք, որ տուն գար:
Արագ-արագ քաղցրավենիքներ, մրգեր դրեցինք սեղանին, խաղալիքներ գտանք, մտածում էինք, թե որտեղից կարելի էր մանկական տաք հագուստներ բերել: Այդպես զբաղեցնում ու մերվում էինք նրա ներկայության հետ:
Մի քանի ժամ էլ չէր անցել, երբ հանկարծ տան դռները աղմուկով ետ գնացին, ներս ընկամ մի հաղթանդամ կին, նետվեց դեպի երեխան, գիրկն առավ, հետո զայրույթով ու դժգոհությամբ նայեց մեր կողմը և դուրս գնաց: Երեխայի մորաքույրն էր: Նրա վերջին հայացքը մեզ ասում էր. «Էս երեխան անտեր չէ, որ ձեր տուն եք բերել»:
Նրանք գնացին: Մենք անշարժացած կանգնել էինք: Ու դա եզակի անգամ էր, որ կոպտությանը պատասխանում էինք ժպիտով:

Հովիկ Չարխչյանmaxresdefault (15)

ԱՆՊԱՏՃԱՌ ՀՈՒՇԸ

16 Նյմ

Հիշելն ու չմոռանալը տարբեր բաներ են: Հիշելն ինքնաբերաբար է, չմոռանալու մեջ ճիգ կա:
Հիշողության իրավունքը լինելն է: Մնացածը քո ընտրությունն է: Մեկին կհիշես, մյուսին կմոռանաս, երրորդին կպահես մտքիդ մեջ, չորրորդի մասին քեզ կհուշեն: Եվ դրանցից ամեն մեկն իր պատճառը կունենա, որովհետև հիշողությունն ամեն բանի համաձայն է, բացի անպատճառ լինելուց:
Ու եթե մի օր հանկարծ բացորոշես, որ քո բոլոր հուշերն ու հիշատակները ասեղված են միևնույն թելով, իմացիր, որ դա քո դերձանն է: Քո հիշողության մեջ դու պահպանում ես քեզ կամ կորցնում ես քեզ: Եթե այնտեղ կան ուրիշները, ապա կան միայն նրա համար, որ քեզ հետ են եղել: Նրանց բացառելիս դու նախ ինքդ քեզ ես հերքելու:

Հովիկ Չարխչյանmemory

ՄՏՔԵՐ

5 Նյմ

Տևական հաջողությունը միշտ էլ կասկածելի է:
Տիբեթյան

Քաջությունն ավելի շատ երկրպագուներ ունի, քան հետևորդներ:
Մարգարիտա Բլեսինգտոն

Եռանդն անհրաժեշտ է խելոքներին, բայց սովորաբար հանդիպում է հիմարների մոտ:
Թոմաս Ֆուլեր

Ես թքած ունեմ, թե ինչ եք խոսում իմ մասին: Բայց քանի դեռ դու ինչ-որ բան խոսում եք, բարի եղեք անունս ճիշտ արտասանել:
Ջորջ Մ. Կոհան

Մահը այն նետն է, որ թռչում է դեպի քեզ, իսկ կյանքն այն ակնթարթն է, որ ընթացքում այդ նետը քեզ կհասնի:
Իբրահիմ ալ Հուսրի

Այսօրվա պոետներն իրենց թանաքին չափից շատ ջուր են խառնում:
Գյոթե

Թույլ մարդը կասկածում է որոշում կայացնելուց առաջ, ուժեղ մարդը` որոշում կայացնելուց հետո:
Կարլ Կրաուս

Ինչու՞ ես ուրախանում, եթե քեզ գովաբանում են մարդիկ, որոնց ինքդ չէիր գովաբանի:
Սենեկա

Արիստոտելը պնդում էր, որ կանայք ավելի քիչ ատամներ ունեն, քան տղամարդիկ: Ու թեև նա ամուսնացել էր երկու անգամ, նրա մտքով այդպես էլ չանցավ իր պնդումը ստուգել` կանանցից մեկի բերանն ուսումնասիրելով:
Բերտրան Ռասսել

Պատահում է, որ ամեն բան հաջողվում է: Բայց մի վախեցեք, դա կանցնի:
Ժյուլ Ռենար

Հմայվեք փոքրիկ նավակներով, բայց ձեր բեռը վստահեք միայն մեծ նավերին:
Հեսիոդոս

Ատելությունը ձգտում է ընդհանրության, սերը` մանրամասնության:
Լուիս Դադեկ

Այսօրվա ծայրահեղականը վաղվա պահպանողականն է:
Մարկ Տվեն

Նա, ով երջանիկ է եղել սիրո մեջ, ոչ մի պատկերացում չունի դրա մասին:
Ժան Անույ

Ամեն սիրտ երգում է: Բայց այդ երգն անավարտ է մնում այնքան ժամանակ, քանի դեռ մեկ ուրիշն էլ չի ձայնակցել:
Ջեսի Կիրբ

Այնպիսի ծուռ փայտից, ինչպիսին մարդն է, ոչ մի ուղիղ բան չես հղկի:
Իմանուիլ Կանտ

Եթե մենք դադարեինք վազ տալ երջանկության հետևից, ապա բավականին լավ ժամանակ կանցկացնեինք:
Իդիթ Ուարթոն

1433232585

ԱՍՏՎԱԾ ԻՆՁ ԼՍԵՑ

4 Նյմ

Իմ հարազատներից մեկն էր կորել: Գնացել էր գործի ու հետո տուն չէր վերադարձել: Երկու օր շարունակ փնտրում էինք: Չկար ու չկար: Ոստիկանները եկան, միացան որոնումներին: Երրորդ օրն էր, դարձյալ ոչ մի լուր: Հույսը նվազում էր, բոլորս էլ արդեն հասկանում էինք, որ ցավալի ինչ-որ բան է պատահել, բայց գտնել պետք էր, իմանալ պետք էր, և տանջալի ցերեկներին հաջորդում էին անքուն գիշերային փնտրտումները:
Մյուս օրը որոշեցինք շարժվել այլ ուղղությամբ, նայել գյուղամերձ այգիների տարածքները, բոլոր ծառերի ու թփերի տակ: 10-15 հոգի էինք: Երկար շղթա կազմեցինք ու սկսեցինք առաջ քայլել: Աշուն էր, այգիների խոտը խոնավ էր ու սմքած, խաշամի կույտերը հեռվից տերևածածկ մարմիններ էին հիշեցնում, շարժվող ամեն ստվեր հոգեվարքի շնչառություն ուներ և մեր ցրված ոտնաձայները պաղ քամու սվսվոցին էին նման:
Քայլում էինք լուռ, դանդաղ, առանց իրար նայելու և այդ տարտամ երթի մեջ ես խնդրում էի Աստծուն, որ եթե մարմինը գտնվի, գտնողը ես չլինեմ: Չէ, դա վախ չէր, ոչ էլ ցավը հեռու վանելու բնազդային մղում: Ինձ թվում էր, որ եթե առաջինը տեսնեմ, ես կլինեմ դժբախտություն բերողը, կսկիծի սերմեր նետողը, վերջին հույսի դահիճը:
Եվ Աստված ինձ լսեց…
Հաջորդ օրը նրա մարմինը գտան ջրանցքում: Այդպես էլ չիմացանք, թե ինչ էր պատահել:

Հովիկ Չարխչյան

autumn garden 1

ԳԻՐՔՆ ՈՒ ԳԻՆԸ

4 Նյմ

Երբ 2000 թվականին Ֆրանսիայում լույս տեսավ Ֆրեդերիկ Բեգբեդերի «99 ֆրանկ» վեպը, հրատարակիչները հայտարարեցին, որ գրքի գինը կլինի ճիշտ նույնքան, որքան նշված է վերնագրում: Այս օրինակը վարակիչ դարձավ: Այլ երկրներում ևս հետևեցին նույն սկզբունքին` գինը սահմանելով ըստ փոխարժեքի` պահպանելով նմանությունը: Գերմանիայում գրքի վերնագիրը դարձավ «39,9 մարկ», Մեծ Բրիտանիայում` «9,99 ֆունտ», ճապոնիայում` «999 իեն» և այդպես շարունակ:

01_WsX8wX4

Որտե՞ղ են Վազգեն Սարգսյանի անտիպ պատմվածքները

30 Հկտ

Հոկտեմբերի 27-ը Վազգեն Սարգսյանի հիշատակի օրն է։ Այս առթիվ «Ժողովուրդ»-ը ներկայացնում է սպարապետ-արձակագրի կյանքից մի դրվագ, որը քչերին է հայտնի։ 1998-99-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարության լրատվության ու քարոզչության վարչության պետի տեղակալ, սպարապետի վաղեմի ընկեր, գրող Հովիկ Չարխչյանը մեզ պատմեց, որ հակառակ այն տեսակետի, թե Վազգեն Սարգսյանը պաշտպանության նախարար դառնալուց հետո այլեւս գրական գործունեությամբ չի զբաղվել, վերջինս, այնուամենայնիվ, շարունակել է գրել. «Այդ տեսակետը հիմնավորվում էր այն փաստով, որ նրա որեւէ ստեղծագործություն նախարար դառնալուց հետո չի հրապարակվել, բայց ես ակամայից առիթ եմ ունեցել համոզվելու, որ նա, ամեն դեպքում, ստեղծագործում էր»։
Ինչպես հայտնի է՝ նախարար եղած տարիներին Վազգեն Սարգսյանը պարբերաբար ելույթ էր ունենում հեռուստատեսությամբ՝ դիմելով զինծառայողներին եւ նրանց ծնողներին. «Այդ ելույթները նախապատրաստվում էին, այսինքն՝ Վազգենը գրում էր ձեռագիր տեքստը, որից հետո այն մուտքագրվում էր սուֆլյորի միջոցով, եւ հենց նախարարությունում գտնվող ստուդիայում էլ նկարահանումները կատարվում էին։ Հերթական անգամ, երբ գնացի նրանից վերցնելու պատրաստի տեքստը, որպեսզի տեխնիկական աշխատանքները նախապես կատարվեին, զգացի, որ հապաղում էր թղթերն ինձ հանձնել։ Բանն այն էր, որ նա այդ գրառումները կատարել էր իր անձնական ծոցատետրում։ Ասաց, որ չի կարող տրամադրել, քանի որ այնտեղ կային նաեւ անձնական գրառումներ։ Բայց հետո՝ հասկանալով, որ տեքստը այլ տեղ գրառելը երկար ժամանակ կխլեր, իսկ թերթերն էլ պոկել չէր ուզում, ծոցատետրը տրամադրեց ինձ։ Արդեն աշխատանքի պահին նկատեցինք, որ այն լի էր գեղարվեստական պատումներով, պատմվածքներով»,- հիշեց գրողը։
Փաստորեն, Վազգեն Սարգսյանը նախարար եղած տարիներին բազմիցս գրառումներ էր արել։ Հետո մեր զրուցակիցը նրա վարորդից եւ թիկնապահներից տեղեկացել էր, որ այդ գրառումները Վազգեն Սարգսյանը կատարում էր մեքենայի, ուղղաթիռի, օդանավի մեջ, նաեւ աշխատասենյակում, այն օրերին, երբ մինչեւ ուշ գիշեր աշխատում էր։ «Փաստ է, որ գոյություն ունեն Վազգենի ձեռագրեր, անտիպ ստեղծագործություններ, որոնք առ այսօր հանրությանը հայտնի չեն։ Հուսամ, որ այդ ծոցատետրն ինչ-որ տեղ դեռ պահպանվում է, եւ այդ գործերը երբեւէ կդառնան հրապարակման նյութ»,-եզրափակեց Հովիկ Չարխչյանը։

Աննա Բաբաջանյան
http://armlur.am
489579_sarkisian300

ՏՈՒՆՆ ՈՒ ՏԱՆՏԵՐԸ

30 Հկտ

Գրականությունը բաց դռներով տուն է, որտեղ ամեն ոք կարող է մտնել: Եվ դրա համար էլ ում ասես, որ չես հանդիպի ներսում, ինչ խելապակաս ասես, որ այնտեղ չի թրևում, աղմկում, վնասում իրերը: Բայց կան նաև մարդիկ, ովքեր այդ տունը կարգի են բերում տիրոջ սրտացավությամբ, ջերմացնում են սենյակները, շունչ ու գույն են տալիս պատերին: Դրանց ասում են գրողներ: Մյուսներին ոչինչ չեն ասում:

Հ. Չ.

latihnj4377433

Գտնվել են 1921թ-ին Չարենցի կողմից գրված մինչ օրս անհայտ բանաստեղծություններ․ մեկնաբանում է Հովիկ Չարխչյանը

22 Հկտ

«Անհամբերությունս զսպել չկարողացա և շտապում եմ ուրախությունս ձեզ հետ կիսել: Գտնվել են Չարենցի մինչ օրս անհայտ մի քանի բանաստեղծություններ: Շուտով դրանք կհրապարակեմ հանդեսներից մեկում»։ Երեկ երեկոյան իր ֆեյսբուքյան էջում հենց այսպիսի գրառմամբ հանդես եկավ գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը և փոթորկեց «չարենցասերների» հոգիները։

— Պարոն Չարխչյան։ Չարենցի ֆենոմենը իր բնույթով, արդիականությամբ եզակին է հայ գրականության մեջ։ Ի՞նչ եք կարծում, ո՞րն է այն խորքային պատճառը, որ Եղիշե Չարենցի պոետիկան մինչև մեր օրերը մնում է ակտուալ։ Բազմաթիվ ժամանակակից գրողներ փորձում են գրել Չարենցի ոճով, տարեկան կտրվածքով բազմաթիվ գիտական աշխատանքներ են լույս ընծայվում, ինչպես նաև Չարենցի միտքը ներթափանցել է արվեստի այլ բնագավառներ, մասնավորապես երաժշտությունը։

— Չարենցի բացառիկության հմայքը նաև այդ անբացատրելիությունն է, քանի որ, ի տարբերություն շատերի, նրա պոետիկան տրոհելի կամ բաղդատելի չէ, շարունակում է մնալ իբրև կուռ համաձուլվածք և չի պահանջում համեմատության եզրեր: Արդիականության իմաստով նրա գրականությունը ճիգեր չի գործադրում դառնալու նորագույն հնչեղությունների կրողը, քանի որ իր խորքում արդեն իսկ ունի բոլոր հնչերանգները ամենատարբեր դիապազոնների համար: Սինֆոնիկ կերտվածք է, կենսական նյութի համակցություն է, որտեղ ամեն ոք կարող է գտնել այն, ինչ իրեն անհրաժեշտ է, եթե միայն փնտրի: Այդ պատճառով էլ նրա գիրը երկարակյաց է, ինչպես որ մնայուն է այն տունը, որն ամուր հիմքերի վրա է կառուցված:

— Մի փոքր պատմեք այդ գտնված բանաստեղծությունների մասին, ինչպե՞ս է պատահել, որ մոտ մեկ դար այն մնացել է ստվերում։ Եվ խնդրում եմ, նշեք, թե ինչ թեմաներով են։

— Իրականում Չարենցի անտիպ և անհայտ ստեղծագործությունների ծավալը շատ ավելի մեծ է: Եթե միայն նշենք այն գործերը, որոնց մասին հիշատակումներ կան, ապա դրանք հայտնաբերելու դեպքում կարելի է մի ամբողջական ու ստվար հատոր ունենալ: Նաև դա է պատճառը, որ որոնումները երբեք չեն ընդհատվում և երբեմն նույնիսկ հայտնի է լինում այն դաշտը, որտեղ հնարավոր է դրանք գտնել: Այս մի քանի բանաստեղծությունները, որոնց մասին նշել եմ, գրվել են 1921 թվականին, բովանդակային առումով սիրային, անձնական բնույթի են:

— Մի փոքր շեղվենք թեմայից։ Ի՞նչ կարծիքի եք հայ ժամանակակից գրականության վերաբերյալ, ի՞նչ միտումներ ու մարտահրավերներ կան։

— Ժամանակակից գրական միջավայրի գլխավոր թերացումն այն է, որ նա դեռևս որևէ հստակ ազդակ չի տալիս իր որդեգրած կամ դավանած արժեհամակարգի մասին` մնալով կաշկանդված ինչպես արտաքին հոսանքների, այնպես էլ ներքին զսպիչների ակցանի մեջ: Մենք կարող ենք հիշատակել հաջողված գործեր, շնորհալի հեղինակների անուններ, բայց դրանք ընդամենը առանձին դրսևորումներ են, որոնք որակական իմաստով շրջադարձային փոփոխության չեն հանգեցրել: Ցավոք, ես ինքս այս պահին հրապարակի վրա չեմ տեսնում այնպիսի մեկին կամ գրողների խմբի, որոնք ունակ են հայ գրականությունը մղել մեծ թռիչքի: Եվ քանի դեռ չկա թռիչքը, կարելի է գոնե հոգ տանել այն մասին, որ վաղվա սավառնումների համար կարգի բերվի թռիչքուղին և որոշակիացվի դրա ուղեծիրը:

— Ի՞նչ նոր ծրագրեր ունեք: Մոտ ապագայում հայ ընթերցասերները կարո՞ղ են կարդալ նոր գիրք։

— Այո, նոր գրքեր կան, հուսամ, որ առաջիկայում դրանք լույս կտեսնեն: Խոսքն այս պահին ինչպես գեղարվեստական ստեղծագործության, այնպես էլ կենսապատում ուսումնասիրության մասին է:

— Եթե հնարավոր է, կարո՞ղ եք հրապարակել Չարենցի գտնված բանաստեղծություններից մի երկտող։

— Հազիվ թե այդ երկտողը մոտավոր պատկերացում տա ամբողջ ստեղծագործության մասին: Սակայն մերժած չլինելու համար մեջբերեմ այս հատվածը.
Թող իմ սիրտը օրորեն
Անցած օրերը էն թեն,
Մրրիկներում էս սրի,
Օրերում էս սրադեմ:

Հարցազրույցը՝ Հովհաննես Եսայանի

http://asekose.am

D59C8EE2-9BD1-4A29-BFA6-C885296C3150_cx49_cy19_cw50_w1023_r1_s

%d bloggers like this: