Պահոց | ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ RSS feed for this section

«Այսօրվա իշխանությունները պարզապես գլուխներն ազատում են այդ մեծ «հոգսից»». Հովիկ Չարխչյանը՝ Մշակույթի նախարարությունը կրճատելու մասին

23 Դկտ

Վերջին շրջանում շատ է խոսվում ՀՀ կառավարության ընդանուր կառուցվածքի օպտիմալացման՝ մի քանի նախարարություններ կրճատելու կամ միավորելու մասին։ Մասնավորապես՝ լուրեր են շրջանառվում, որ Մշակույթի նախարարությունը կմիավորվի ԿԳ նախարության հետ, կմիավորվեն նաև Առողջապահության և Սոցապ նախարարությունները։

Գրականագետ Հովիկ Չարխչյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ անդրադառնալով նախարարությունների, մասնավորապես՝ Մշակույթի նախարարության կրճատմանը և այդ ոլորտում առկա խնդիրներին, ասաց՝ իրականում Մշակույթի նախարարությունը չի մեռել, այլ նրան հետևողականորեն ու երկար տարիների ընթացքում սպանել են ու վարկաբեկել։

«Մշակույթի նախարարությունը հասցրել են այն վիճակի, որ այսօր նրա վերջին օրերն են և, այսպես ասած՝ գլուխներն ազատում են այդ մեծ «փորձանքից»։ Որովհետև այն տարիներ շարունակ միայն հանդիմանանքի և արդարացիորեն քննադատությունների արժանացած կառույց է եղել»,- նշեց գրականագետը։

Նրա խոսքով՝ տարիների ընթացքում Մշակույթի նախարարությունն այդպես էլ չի հասկացել, թե ո՞րն է իր գործառույթը, ինչո՞վ պետք է նպաստի մշակութային միջավայրի ձևավորմանը, որքանո՞վ է տեղին իր միջամտությունն ընդանուր դաշտում, և այլն։ Ուստի այսօրվա իշխանությունները պարզապես գլուխներն ազատում են այդ մեծ «հոգսից»՝ այն վերածելով ինչ-որ փոքր կառույցի։

Գրականագետի դիտարկմամբ՝ Մշակույթի նախարարությունը լուծարելուց հետո նոր իշխանություններն իրենց հարվածի տակ են դնելու, քանի որ նրանց կարող են մեղադրել մշակույթի հանդեպ անտարբեր լինելու մեջ, հակառակ դեպքում՝ այդ նախարարությունը պետք է ավելի բարձր կարգավիճակում գտնվեր։

«Անպայման մարդիկ կգտնվեն, ովքեր կասեն, թե որոշ երկրներում մշակույթի նախարարություններ չկան, բայց լավ «յոլա» են գնում։ Նույն հաջողությամբ ես էլ կարող եմ մի քանի այլ երկրների անուններ տալ, որտեղ կա մշակույթի նախարարություն և դրա անհրաժեշտությունը կա։ Մոտակա օրերին կարելի է սպասել նման մի բանավեճի, բայց արդյունքում ունենք այն, ինչ ունենք։ Այսինքն՝ ունենք կառավարություն, որտեղ մշակույթի նախարարություն ունենալու անհրաժեշտություն այլևս չկա, և ունենք հասարակություն, որի համար մշակույթը շարունակում է մնալ առաջնային։ Սակայն այս իշխանությունը և հասարակությունն այդպես էլ չհասկացան, թե ինչ բան է մշակութային քաղաքականություն, և ինչպես է պետք այն իրագործել, ինչն էլ բերեց ներկայիս դժբախտ իրավիճակին»,- շեշտեց Հ. Չարխչյանը։

Անդրադառնալով 168.am-ի դիտարկմաը, որ շատ դեպքերում մշակույթը ղեկավարող գործիչները նշում են, թե Հայաստանում կա սոցիալական խնդիր, հետևաբար՝ մշակույթի ոլորտում հնարավոր չէ խնդիրներ լուծել և դրանք համարել առաջնային, Հովիկ Չարխչյանը նկատեց, որ հայ ժողովուրդը նախորդ դարի սկզբում ապրել է սոցիալապես ծանր վիճակում, սակայն հենց այդ շրջանում գրականության ոլորտում ստեղծագործել են բազմաթիվ հսկաներ։

«Սա լավագույն ապացույցն է, որ միշտ չէ մշակույթի վերելքը կամ անկումը պայմանավորել սոցիալական վիճակով։ Այլ գործոններ կան, որոնք խոչընդոտում կամ նպաստում են այդ ամենին, այստեղ գոյություն ունի միայն մեկ խնդիր՝ մշակութային դաստիարակություն։ Եթե մարդուն դաստիարակել ենք այնպես, որ նա իր կյանքը չի կարող պատկերացնել առանց մշակույթի, նա անպայման ելքեր կգտնի, ինչպիսի սոցիալական վիճակում էլ գտնվի»,-ընդգծեց Հ. Չարխյանը։

Անդրադառնալով այն հարցին, թե հեղափոխությունից հետո մշակույթի ոլորտում ի՞նչ փոփոխություններ է ակնկալում, Հ. Չարխչյանը պատասխանեց, որ մշակույթը չի կարող հեղափոխությունից ակնկալիքներ ունենալ՝ հեղափոխությունը պետք է մշակույթից ակնկալիքներ ունենա։

«Շատ կուզեի լավատես լինել, բայց դրա համար որևէ հիմք չունեմ, բոլորովին վերջերս մեր երկրում խորհրդարանական ընտրություններ էին, 11 քաղաքական ուժեր ներկայացրել էին իրենք նախընտրական ծրագրերը, ուսումնասիրեք, թե մշակույթի վերաբերյալ կետերն ի՞նչ տարածք են գրավում և ի՞նչ բովանդակություն ունեն։ Կտեսնենք, որ այն մարդիկ, որոնք ուզում էին երկրի կառավարման ղեկն իրենց ձեռքը վերցնել՝ մշակույթի վերաբերյալ լուրջ վերաբերմունք չունեն»,- նշեց գրականագետը

Նրա խոսքով՝ մշակույթի նախարարներն այս երկրում պետք է իրագործեն ընդամենը մեկ խնդիր՝ ստեղծել բարենպաստ միջավայր մշակույթի զարգացման համար. «Եթե մի երկրում ինչ-որ մեկի կինը պետք է նստի և ոտքը ոտքին գցելով որոշի, թե որն է մշակութային արժեք, որը՝ ոչ, ապա այդ երկրում որևէ լավ բան չի կարող տեղի ունենալ։ Այսօր մշակույթը մեզ համար նույնքան կարևոր է, որքան բանակը, եթե բանակն ապահովում է անվտանգությունը, ապա մշակույթը՝ հոգևոր անվտանգությունը։ Երբ այս ամենը գիտակցեն, մենք կունենանք հրաշալի արդյունք»,- եզրափակեց Հովիկ Չարխչյանը։

Զվարթ Խաչատրյան
168 ժամ

48420261_909826275887675_3385087824486203392_n

ՉԵԽՈՎԻ ՀՈԳՈՒ ԿՈԿՈՐԴԻԼՈՍԸ

21 Նյմ

Ձեր սիրելիին իր անունից բացի դուք ինչպե՞ս եք դիմում: Յուրաքանչյուրը գտնում է նախընտրելի բառերն ու համեմատությունները: Իսկ ահա ռուս գրող Անտոն Չեխովը իր կնոջը` Օլգային հասցեագրած նամակներում գործածում էր անսովոր և նույնիսկ արտառոց հաճոյախոսություններ ու փաղաքշական անուններ: Այդ գրագրության մեջ կարելի է հանդիպել այսպիսի որակումների` իմ շնիկ, օձ, իսկ բուռն զեղումների պահերին նա գրում էր. «Իմ հոգու կոկորդիլոս»:

1537607459187535164

ԻՍԿ ՆՐԱՆ ՈՉ ՈՔ ՉԷՐ ՀԱՎԱՏՈՒՄ

18 Նյմ

Կյանքի վերջին տարիներին Էռնեստ Հեմինգուեյը դարձել էր խիստ նյարդային, ընկճված: Նա հարազատներին ու ընկերներին վստահեցնում էր, որ իրեն ամեն քայլափոխի հետևում են ՀԴԲ-ի գործակալները: Մի քանի անգամ գրողին բուժվելու տարան հոգեբուժական կլինիկա, որտեղից նա դարձյալ զանգահարում էր ծանոթներին ու պնդում, որ իր հիվանդասենյալում գաղտնալսող սարքեր են տեղադրված և բոլոր զրույցները լսվում են: Էլեկտրաշոկի ազդեցության տակ Հեմինգուեյն ի վերջո կորցրեց ստեղծագործելու ունակությունը և այլևս չէր կարողանում մտքերը ձևակերպել այնպես, ինչպես անում էր նախկինում: 1961 թվականի հուլիսի 2-ին նա ինքնասպան եղավ:
Մի քանի տասնամյակ հետո ՀԴԲ-ին հատուկ հարցում կատարվեց Հեմինգուեյի գործի առնչությամբ: Հարցմանն ի պատասխան Դաշնային Բյուրոյից հայտնեցին, որ այո, գաղտնալումներ և հետապնդումներ իրոք եղել են, այդ թվում և հոգեբուժարանում: Պատճառն այն էր, որ իշխանություններին կասկածելի էր թվացել գրողի ակտիվությունը Կուբայում:

EH-C6226D

ՍԵՓԱԿԱՆ ՄԱՇԿԻ ՎՐԱ

8 Նյմ

Ամերիկացի գրող Չակ Պալանիկը մի անգամ հանգստանում էր բնության գրկում: Ստացվեց այնպես, որ նա վեճի բռնվեց մոտակայքում հանգստացողների հետ, և նրան մի լավ ծեծեցին: Կապտուկներով և այտուցված դեմքով նա վերադարձավ աշխատավայր ու նկատեց, որ գործընկերներից ոչ ոք չի հարցնում, թե ինչ է պատահել: Հենց այդ ժամանակ էլ նրա գլխում ծնվեցին «Մարտական ակումբ» վեպը գրելու գաղափարն ու սյուժեն: Վեպի վրա աշխատելու ընթացքում Պալանիկը ևս մի քանի անգամ փողոցային կռիվներ հրահրեց, որ սեփական մաշկի վրա զգա իր հերոսների ապրումները:

a96998d562e09a80d621fbef3d23e642

ՀԵՄԻՆԳՈՒԵՅԻ ԿԱՏՈՒՆԵՐԸ

8 Նյմ

Էռնեստ Հեմինգուեյը կատուների հանդեպ թուլություն ուներ և նրա տանը միշտ կարելի էր հանդիպել մի քանի փափկամազ փիսիկների: Մի անգամ ծանոթներից մեկը նրան յուրահատուկ նվեր բերեց` Ձյունիկ անունով կատվին: Սա գենետիկական մուտացիայի արդյունքում թաթի վրա մի ավելորդ մատ ուներ: Գրողը շատ սիրեց նրան ու մինչև կյանքի վերջ չբաժանվեց:
Այսօր Հեմինգուեյի տուն-թանգարանի տարածքում ավելի քան 50 կատուներ են ապրում, որոնք Ձյունիկի ժառանգներն են և դարձյալ ավելորդ մատներ ունեն: Ասում են, որ այստեղ այցելող զբոսաշրջիկների որոշ հատված գալիս է առաջին հերթին կատուներին տեսնելու:

55

ՆԱԽՆԱԿԱՆ ՏԱՐԲԵՐԱԿԸ

8 Նյմ

Ինչպես հայտնի է, ռոբոտ բառի հեղինակը չեխ գրող Կարել Չապեկն է, որն իր պիեսներից մեկում այդպես անվանեց մարդանման մեխանիզմին: Բայց պարզվում է, որ ռոբոտին մենք այսօր կարող էինք անվանել բոլորովին այլ կերպ, եթե Չապեկը հավատարիմ մնար նախնական տարբերակին: Իսկ սկզբնապես նա օգտագործել էր լաբոր բառը (լատիներեն «labor»` աշխատանք բառից): Հետո նրան այդ բառը դուր չեկավ և իր եղբոր` Իոսիֆի խորհրդով վերանվանեց ռոբոտ: Ի դեպ, չեխերենում «robota» նշանակում է ոչ թե պարզապես աշխատանք, այլ տաժանակիր աշխատանք:

Aleqsander-makedonaci

Մի սիրո պատմություն. Պարույր Սևակ

6 Հկտ

Մի սիրո պատմություն․ Եղիշե Չարենց

6 Հկտ

ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԵՑՈՂ ԲԵՍԹՍԵԼԵՐԸ

6 Հկտ

1950-ականներին ԱՄՆ-ում բեսթսելեր համարվող գրքերի վարկանիշային ցուցակները կազմում էին ոչ թե դրանց վաճառված օրինակների քանակից ելնելով, այլ ըստ այն բանի, թե քանի ընթերցող է գրախանութներում տվյալ գիրքը պահանջել: Ռադիոհաղորդավար Ջին Շեպերդը որոշեց չար կատակ անել և իր հաղորդումներից մեկի ժամանակ հայտարարեց, որ լավ կլինի, եթե մարդիկ կարդան Ֆրեդերիկ Յուինգի «I, Libertine» գիրքը: Միանգամից ասենք, որ ոչ նման գրող կար, ոչ էլ այդպիսի գիրք: Բայց արի ու տես, որ մի քանի օր անց հիշյալ գիրքը տեղ զբաղեցրեց «Նյու Յորք թայմզում» հրապարակված բեսթսելերների պաշտոնական հիթ-շքերթում: Հետո, բնականաբար, ամեն ինչ բացահայտվեց, իսկ այդ անվանումով և այդ կեղծանվամբ հեղինակի գիրք ԱՄՆ-ում իսկապես տպագրվեց ավելի ուշ:

732-251x250

ՀՈՒՍԱՀԱՏ ԱՊՈԼԼՈՆԸ

10 Սպտ

Այգու ծառերի մեջ կանգնած բրոնզագույն Ապոլլոնի ներտերն այլևս ոչ մեկին չեն խոցում: Զգացմունքները խուսափում են ցավագին շփումներից, նրանք նախընտրում են լինել հեշտ, փոփոխական ու անկայուն: Սիրել, բայց առանց պարտքի գիտակցումի, նվիրվել, բայց վերապահումով, խոստանալ, սակայն չերդվել: Եվ ծառերի կատարներից վեր ու սաղարթներից ներքև թեթև ու թեթևամիտ սիրո երամները վետվետում են խղճի հանգստությամբ, քանի դեռ ծանր է Ապոլլոնի կապարճը և ոչ մի նետ այնտեղից այլևս դուրս չի գալու:

Հովիկ Չարխչյան

40145408_1892248980810425_784869517741260800_o

ԽՐՃԻԹԻ ՊԱՏԻՆ

10 Սպտ

«Անցորդի գիշերային երգը» բանաստեղծությունը Գյոթեն գրել է անտառապահի խրճիթի պատին: Այդ խրճիթը գտնվում էր Կիկելխանյան լեռան ստորոտին, և Գյոթեն մատիտով պատին է հանձնել իր տողերը: Դա 1780-ի աշնանն էր: Կես դար անց, իսկ ավելի ճիշտ` 1831 թվականին բանաստեղծը նորից է այցելել այդ խրճիթը և ընթերցել է իր սեփական գրվածքը.
Թռչուները լռել են անտառում,
Սպասիր մի փոքր, շուտով
Կհանգստանաս դու ևս…

image

30 ՏԱՐՎԱ ՀԱՎԱՏԱՐՄՈՒԹՅՈՒՆ

10 Սպտ

Ասածս անհավատալի կթվա, բայց արդեն երեսուն տարի ես օգտագործում եմ միայն մեկ և անփոխարինելի մոխրաման: Այս փայտե անշուք փորվածքով, ժամանակի ընթացքում ճաքեր ու քերծվածքներ ստացած մոխրամանն ինձ «ժառանգություն» մնաց «Գարուն» ամսագրում աշխատած տարիներից: Մնաց ու այլևս երբեք չլքեց: Այդ ընթացքում ես տասնյակ ու տասնյակ գեղեցիկ, շքեղ, թանկարժեք մոխրամաններ եմ ստացել, բայց դրանք այդպես էլ չարժանացան այն սիրուն, որ բաժին հասավ իմ փայտաշեն ծերուկին: Մեր անդավաճան կապը բացատրություն չունի և գուցե թե հենց դրա մեջ է թաքնված գաղտնիքը, որովհետև բացատրելին միշտ էլ զրկվում է իր առեղծվածային հմայքից, իսկ մենք միասին ենք` ինքներս էլ չիմանալով, թե ինչու:
Չի կարող լինել այնպիսի թվաբանություն, որն ինձ կասի, թե քանի գլանակ ու քնթուկ եմ մարել մոխրամանիս մեջ, որքան մոխիր ու ծուխ է տեսել բազմաչարչար փայտը, ինչպես որ անհնար է հաշվել, թե ինչքան ապրումներ, հոգեվիճակ, տրամադրություններ են կուտակվել նրա շուրջբոլորը` իմ քմահաճ հարկադրանքով և իր լռակյաց հանդուրժողականությամբ:
Իրերի հանդեպ երբեք առանձնակի թուլությամբ չեմ առանձնացել, թեև մեծ մեղք չեմ համարում նման հակվածությունը: Բայց այս մոխրամանը 30 տարի ինձ հավատարմության դաս է տվել և վարձահատույց չլինելը նվազագույնը ստորություն է: Այնպես որ մենք դեռ կշարունակնք լինել միասին արևածագից մինչև մայրամուտ, կեսգիշերից մինչև միջօրե:

IMG_20180910_012040

Մի սիրո պատմություն․ Եղիշե Չարենց

10 Սպտ

ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՄԵՔԵՆԱ ՍՏԵՂԾՈՂԸ

24 Օգս

Աշխարհում դեռ ոչ մեկին չի հաջողվել ստեղծել «ժամանակի մեքենա», բայց կա մարդ, ով մրցանակ է ստացել նման մեքենա ստեղծելու համար: Նրա անունն է Վյաչեսլավ Պոչեչուև: Երբ «Մոսֆիլմում» նկարահանվում էր «Իվան Վասիլևիչը փոխում է մասնագիտությունը» կինոնկարը, ռեժիսոր Գայդայը սկզբնապես դիմեց նախագծային բյուրոյին, սակայն սրանց ներկայացրած մեքենան չափազանց բարդ էր, իսկ ֆիլմի հերոս Շուրիկը միայնակ և բնակարանային պայմաններում նման բան պատրաստել չէր կարող: Այդ պատճառով ռեժիսորն իր մոտ հրավիրեց քանդակագործ Պուչեչուևին, որն էլ իրագործեց նրա ցանկությունը:
Կինոնկարն էկրան բարձրացավ: Հեղինակների հետ մեկտեղ մրցանակի արժանացավ նաև քանդակագործը: «Մոսֆիլմը» նրան դրամական պարգևի արժանացրեց, որին կից վկայականում գրված էր. «Ժամանակի մեքենա ստեղծելու համար»:

PDVD_28

ՄԵԿ ՄԵԾ ԵՎ ՅՈԹ ՓՈՔՐ

10 Օգս

1937 թվականին Ուոլթ Դիսնեյին «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» մուլտֆիլմի համար արժանացրեցին «Օսկար» մրցանակի: Արարողության ժամանակ նրան հանձնեցին «Օսկարի» մեկ մեծ և 7 փոքր արձանիկներ:

1739183DM003_oscar

ՄԱՀԱԲԵՐ ՕՐԵՆՔԸ

30 Հլս

Մի անգամ Սիամի թագավոր Ռամա 5-րդի 19-ամյա դուստրն իր երեխայի հետ լողում էր նավակով: Հանկարծ նավակը շրջվեց և նրանք սկսեցին խեղդվել: Շրջապատում բազմաթիվ ականատեսներ կային, բայց նրանցից և ոչ մեկը չնետվեց օգնության: Արքայադուստրն ու փոքրիկը զոհվեցին: Իսկ մեղավորը օրենքն էր, որը մահվան սպառնալիքով սովորական մահկանացուին արգելում էր դիպչել թագավորական ընտանիքի անդամներին:

6ffd4ba86e27ce05cfcb54495fc5aa59__980x

ՌՈՒՄԲՆ ԷԼ ՉԽԱՆԳԱՐԵՑ

29 Հլս

Հեռավոր Արևելքի ժողովուրդների մոտ լայն տարածում ունի գո սեղանի խաղը: Սև և սպիտակ քարերով այս խաղի մասնակիցներից յուրաքանչյուրի նպատակը տախտակի վրա հնարավորինս շատ տարածք զբաղեցնելն է: Եվ ահա 1945 թվականի օգոստոսի 6-ին Ճապոնիայի Հերոսիմա քաղաքում ընթանում էր գո խաղի բաց առաջնությունն ամենապատվավոր մրցանակի համար: Այդ պահին ամերիկացիները քաղաքի վրա նետեցին ատոմային ռումբը: Պայթյունի ալիքը փշրեց դահլիճի ապակիները, խաղասեղանները շրջվեցին, քարերը թափվեցին գետին, սակայն մասնակիցները տախտակների վրա կրկին վերականգնեցին նախկին պատկերը և մրցամարտը հասցրեցին իր ավարտին:Go_board

ՄՈՒՏՔՆ ԱՐԳԵԼՎԱԾ Է

29 Հլս

Միակ վայրը Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ թագուհին կամ թագավորը մուտք չունեն, Համայնքների պալատն է: Այս ավանդույթն օրենքի ուժ ստացավ այն բանից հետո, երբ 1642 թվականին Կարլոս Առաջին թագավորը փորձեց ձերբակալել խորհրդարանի ստորին պալատի հինգ անդամներին հակամիապետական հայացքների համար:

fs1600x1200px-House_of_Commons_of_the_United_Kingdom_3

ՀԻՎԱՆԴ ԵՄ

29 Հլս

Ես աշխարհի ամենալավ հիվանդությունն ունեմ: Ես հիվանդ եմ նրանով: Ես նստում, խոսում եմ նրա հետ, թեև գիտեմ, որ շատ բաներ դեռ չի հասկանում ու չի պատասխանելու: Բայց նա ինձ ստիպում է լինել իր նման և ես ուզում եմ լինել իր նման: Մենք միասին ճամփա ենք գնում, հատակին նստած փշրում ենք հերթական խաղալիքը, վազում ենք մորեխի ետևից, թաթախվում ենք ջրերի մեջ, միասին երգեր ենք լսում մի ուրիշ մոլորակի վրա, ուրիշ մի մոլորակի վրա միասին ծիծաղում ենք` ես իր ծիծաղի վրա, նա` իմ երեխայության: Ու իրենով հիվանդս սկսում եմ խղճալ բոլոր առողջներին, որովհետև այդ առողջությունը նրանց չի տալու այն, ինչ լիուլի ստանում են ինձ նման հիվանդները: Որովհետև կա մի սահմանագիծ, որից այն կողմ դուք էլ մի օր գտնելու եք ամենաթանկը: Որովհետև ապրելու իմաստը ոչ թե ծավալային, տարածական ու քանակային մեծության մեջ է, այլ խտացման: Եթե նույնիսկ դա խտացված է մի հատիկ հայացքի մեջ: Ես դա արդեն գտել եմ: Նույնը ձեզ եմ մաղթում:

Հովիկ Չարխչյան37646077_1835120506523273_5703171692356960256_n

ԱՎԵԼԻ ԿԱՐԵՎՈՐԸ ՉԿԱՐ

12 Հլս

Տարիներ առաջ մի կարևոր համաժողով պիտի կայանար Երևանում: Մասնակցելու էին երկրի ամբողջ վերնախավը, հարյուրավոր երևելի հյուրեր, օտարերկրյա պատվիրակություններ: Եվ ահա այդ համաժողովի նախօրեին ինձ զանգահարեց մի բարձրաստիճան պաշտոնյա ու ասաց.
— Ուզում եմ մի անձնական խնդրանքով քեզ դիմել: Համաժողովին հրավիրված է նաև գրող Աղասի Այվազյանը: Եթե դժվար չէ, խնդրում եմ, որ անընդհատ հետը լինես, անես այնպես, որ իրեն լավ զգա: Նրանից ավելի կարևոր մարդ դահլիճում չի լինելու……
Պատմության ամբողջության համար ասեմ, որ Այվազյանը չեկավ: Բայց ես արդեն նրա փոխարեն լավ էի զգում:

Հովիկ Չարխչյանagasi_ayvazyan

%d bloggers like this: