«ՑԱՎ ՎԱՍՆ ՏԵՐՈՒԹՅԱՆ»

20 Հնվ

1263413014_zhivaya-istoriya.-general-aleksandr-lebed[1]Ռուս պետական եւ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ Ալեքսանդր Լեբեդը (1950-2002) 1988 թվականին 106-րդ օդադեսանտային դիվիզիայի հրամանատարի տեղակալն էր: Ռուսական դիվիզիան տեղակայված էր Ադրբեջանի տարածքում եւ փորձում էր կանխել հայ-ադրբեջանական բախումները: Ավելի ուշ Լեբեդն իր «Ցավ վասն տերության» հիշողությունների գրքում շարադրել է այդ օրերի իրադարձությունները: Ներկայացնում ենք գրքից մի հատված:

«Այսպես համբերատար, հանգիստ ծավալվեցին դեպքերը  մինչեւ դեկտեմբերի 7-ը: Յոթի երեկոյան «Վրեմյա» ծրագիրը հայտարարեց, որ Հայաստանում վիթխարի երկրաշարժ է տեղի ունեցել: Լիովին ավերվել են Սպիտակ եւ Լենինական քաղաքները, այս կամ այն չափով տուժել են մեծ քանակությամբ այլ բնակավայրեր: Զոհերի թիվը ստույգ հայտնի չէ, բայց նախնականը հսկայական է եւ մի քանի տասնյակ հազարներ է կազմում:   Միակ հեռուստացույցը մեր հանպատրաստից պարետատան ճեմասրահում էր դրված, եւ նայում էին  բոլորը` շտաբի սպաները, օպերատիվ խմբերի զինվորները, շրջգործկոմի աշխատակիցները: Հաղորդավարը շարունակում էր խոսել ուրիշ բաների մասին, բայց նրան չէին լսում: Ավելին, շուտով ինչ-որ մեկն անջատեց հեռուստացույցը: Ճնշող լռություն կախվեց ճեմասրահում: Հանկարծ այդ լռությունը պատռեց մի ձայն, ավելի ճիշտ՝ ձայների փունջ, որը ձուլվեց ու դարձավ մի ընդհանուր ցնծացող ու բերկրալի ոռնոց` գնալով ավելի ու ավելի սաստկացող: Արդեն կարծում էի, թե լսողական պատրանքներ ունեմ, բայց, դատելով այն բանից, որ բոլորն էլ գլուխները դարձրին ու ականջ դրեցին, այդպես չէր: Շենքի ճակատին ոչ մեծ պատշգամբ կար, դեպի ուր միջանցքով կարելի էր գնալ: Պարզելու համար ձայների աղբյուրը, ես ու հինգ-վեց սպա պատշգամբ ելանք: Մի քանի վայրկյան անց ամեն ինչ պարզ դարձավ:   Փողոցի հանդիպակաց մայթին, շրջգործկոմի շենքին խոտորնակի բնակելի 9 հարկանի շենք էր կանգնած: Անխտիր բոլոր լուսամուտների լույսերը վառ էին, բոլոր պատշգամբներին կանգնած բղավում, ղժղժում, հայ-հույ էին անում ու վայրի քրքջում մարդիկ: Ցած շպրտվեցին դատարկ շշեր, վառվող թղթեր, այլ իրեր: Իր մարդակերական ցնծության մեջ 9 հարկանին մենակ չէր: Նույն պատկերն էր մերձակա բոլոր շենքերում: Շրջանը շողշողում ու մոլեգնած ոռնում էր: Իրենց քաղաքակրթված, այս կամ այն չափով դաստիարակված ու կրթված համարող մարդիկ, շատերը, հարկ է ենթադրել` հավատացյալ, Ղուրանի  պատվիրաններին հետեւող, ահա այս բոլորը միասնական պոռթկմամբ, անվայել ու բարբարոսաբար ցնծում էին ուրիշ մարդկանց  հսկայական ցավի առթիվ:   ….Երկրաշարժը բարոյական բեկվածք առաջացրեց Բաքվում ապրող հայերի հոգեբանության մեջ: Եթե մինչ այդ շատերն ասում էին, թե ամեն ինչ կկարգավորվի, ողջամտությունը կհաղթանակի, կհաշտվենք, փրփուրը կանցնի, կապրենք միասին, ապա 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ից հետո, երբ ադրբեջանցիների մեծամասնության աչքերի մեջ ցնծության կրակ էր վառվում, նրանք կոտորվեցին»:bank_14893_11227

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s