Պահոց | 11:15 ե.

ԱՆՐԻ ՄԻՇՈ

1 Ապր

ECCE HOMO

-Ի՞նչ արեցիր կյանքումդ, արքայի սովաբաժին:
-Տեսա մարդուն:
Չտեսա մարդուն, որ ճայի պես` քամին փորի տակ, սլանար արագ, անսահման ծովի վրայով:
Տեսա մարդուն կռացած, ում ջահը մլմլում էր, ու նա փնտրում էր: Ուներ ցատկի պատրաստվող ոջիլի լրջություն, բայց իր ցատկն հազվադեպ էր ու կանոնակարգված:
Չլսեցի մարդուն` աչքերը սիրուց խոնավ, որ ասեր իրեն մահացու խայթող օձին… այլ լսեցի մարդուն որպես ծանր հրասայլ` իր ընթացքի մեջ ճզմելով մահամերձներին ու մեռածներին, ու ետ չէր շրջվում: Քիթն իր վեր էր տնկած` վիկինգների նավերի պես, բայց նա չէր նայում երկնքին որպես աստվածների կացարանի, նա նայում էր երկնքին կասկածամտորեն, որտեղից ամեն պահ կարող էին դուրս ելնել անողոք մեքենաներ`հզոր ականներ կրող:
Ավելի շատ կապտուկներ ուներ, քան աչքեր, դեմքին` ավելի շատ ցից մազեր, քան թե մաշկ, ավելի շատ ցեխ, քան շինել, բայց մշտապես կարծր էր իր սաղավարտը: Իր պատերազմը մեծ էր, առաջներ ուներ ու հետոներ, դիրքեր ուներ ու թիկունքներ: Արագ անցնում էր մարդը, արագ սուրում էր արկը: Արկն իր անկյունը չունի, և սակայն շտապում է:
Չտեսա մարդուն, որ խաղաղ հոգով, ամեն իրիկվա ոսկե հեքիաթում կարողանար քուն մտնել խոնջանքի մեջ իր բարեկամ: Տեսա նրան իրար խառնված ու հոնքերը կիտած: Մեծ էր ծիծաղների ու նյարդերի իր ճակատամասը, բայց այն ստում էր: Ծուռ ու մուռ էր նրա ուղին: Իր հոգսերը իսկական զավակներն էին իր: Արդեն երկար ժամանակ արևը չէր պտտվում երկրի շուրջը, լրիվ հակառակը :
Հետո նաև նրան պետք էր եղել կապիկից սերել :
Նա շարունակում էր դես ու դեն ընկնել ինչպես հուրն այրող, բայց սառնության իրանը այնտեղ էր, նրա մաշկի տակ:
Չտեսա մարդուն, որ հաշվարկ աներ հանուն մարդու, ես տեսա : Այստեղ ջարդում են նրանց, մեկ այլ տեղ` գլխներին գլխարկ հագցնում, ու մշտապես նա ծառայում է: Որպես ոտքի տակ տրորված ճանապարհ, նա ծառայում է:
Չտեսա մարդուն կենտրոնացած` իր հիասքանչ կեցության վրա խորհելիս: Այլ տեսա նրան կենտրոնացած` կոկորդիլոսի պես, ով իր սառցե աչքերով նայում է որսի մոտենալուն, և իսկապես, նա սպասում էր նրան, մի երկար հրացանի փողով լավ պաշտպանված: Սակայն արկերը, որ ընկնում էին իր շուրջ, էլ ավելի լավ էին պաշտպանված: Ծայրակալ ունեին, որոնց կարծրությունը, անխնա կարծրությունը ստուգվել էր հատուկ:
Չտեսա մարդուն, որ իր շուրջ տարածեր երջանիկ գիտակցումը կյանքի: Այլ տեսա մարդուն որպես մարտական երկշարժիչ ինքնաթիռ, որ սարսափ ու սոսկալի ցավեր էր տարածում իր շուրջ:
Երբ ծանոթացա նրա հետ, կլիներ հարյուր հազար տարեկան, ու երկրի շուրջը հեշտությամբ պտույտ էր կատարում: Դեռ չէր սովորել լինել բարի դրացի: Նրանց միջև հարգի էին տնաբույս ճշմարտություններ, ազգային ճշմարտություններ: Բայց իսկական մարդուն չհանդիպեցի:
Եվ սակայն, գերազանց` իր ռեֆլեքսների մեջ, ու ընդհանուր առմամբ, գրեթե անմեղ. մեկը սիգարետ է վառում, մյուսը` նավթի լցանավ:
Չտեսա մարդուն, որ երթևեկեր իր ներքին կեցության հարթավայրով ու սարահարթերով, այլ տեսա նրան աշխատեցնելիս ատոմներ ու ջրային գոլորշի, ռմբահարելիս ատոմի մասնիկներ, որ գուցե գոյություն չունեին անգամ, դիտակով նայելով իր ստամոքսը, իր միզափամփուշտը, ոսկորներն իր մարմնի, իրեն փնտրելով փոքր կտորների ու շան ռեֆլեքսների մեջ:
Չլսեցի երգը մարդու, երգը` աշխարհներ հայող, երգը գնդաձևության, երգն անսահմանության, երգը հավերժ սպասման:
Այլ, լսեցի նրա երգը որպես ծանակում, որպես ջղակծկում, նման վագրի երգին, որն անձամբ լծվում է իր մատակարարման գործին ու ամբողջովին նվիրվում դրան:
Տեսա դեմքերը մարդկանց: Չտեսա դեմքը մարդու որպես սպիտակ պատ, որն ի վեր բարձրանան ստվերները մտքի, որպես բյուրեղապակյա գունդ, ուր երևում են անցումներն ապագայի, այլ մի պատկեր, որը պատճառում է վախ ու ներշնչում է անվստահություն…

թարգմ. Գ. Մելքոնյան

ՌԱԲԻՆԴՐԱՆԱԹ ԹԱԳՈՐ

1 Ապր

Գլխավորը, որ մարդուն ուսուցանում է կյանքը, այն չէ, որ աշխարհում գոյություն ունի տառապանք, այլ այն, որ իրենից է կախված` տառապանքն իր համար բարիք կդարձնի՞ արդյոք, կդարձնի՞ արդյոք բերկրանք: Չի կարելի ասել, թե մենք ամենևին չենք յուրացրել կյանքի այս դասը, չէ՞ որ աշխարհում չկա մեկը, ով ինքնակամ համաձայնել է հրաժարվել տառապելու իր իրավունքից, քանզի այն հավասարանշանակ է մարդ լինելու իրավունքին։ Մի անգամ աղքատ գործավորի կինը դառնորեն գանգատվեց ինձ, որ իր ավագ որդուն պատրաստվում են մի քանի ամսով ուղարկել հարուստ ազգականի մոտ: Նրան ցնցել էր հատկապես իր հոգսերը թեթևացնելու բարի մտադրությունը, չէ՞ որ ծայրը ծայրին հազիվ էր հասցնում, բայց նա չէր պատրաստվում հանուն նյութականի հրաժարվել մայրական սիրո իր անկապտելի իրավունքից: Մարդկային ազատությունը երբեք դժվարություններից ազատվելու խնդիր չի դրել, դա դժվարությունները կրելու և դրանք բերկրանքի մաս դարձնելու ազատություն է։ Այդպիսի ազատության մենք հասնում ենք, երբ գիտակցում ենք, որ մեր անհատական էությունը կեցության բարձրագույն նպատակը չէ, որ մենք մեր մեջ կրում ենք համաշխարհային էությունը, իսկ այն հավերժական է, չի երկնչում տառապանքներից և դրանք դիտարկում է որպես բերկրանքի հակառակ երես: Նա, ով հասկացավ այս ճշմարտությունը, գիտի, որ հատկապես տառապանքն է ճշմարիտ հարստությունը այնպիսի անկատար արարածների, ինչպիսիք մենք ենք, և տառապանքն է, որ վեհացրել է մեզ և արժանի արել կանգնելու կատարյալների կողքին: Նա գիտի, որ մենք թշվառներ չենք, և տառապանքը մեր ծանր վճարն է այն ամենի դիմաց, ինչը արժեքավոր է այս կյանքում` ուժի, իմաստության, սիրո դիմաց, տառապանքը խորհրդանշում է կատարելության հասնելու անսպառ հնարավորությունը, երջանկության մշտական բացահայտումը. այն մարդը, որ իսպառ կորցրել է կյանքի բերկրանքը, հենց որ վրա է հասնում աղետը, գահավիժում է ավելի ու ավելի` մինչև հոգևոր սնանկացման վերջին աստիճանը: Միայն այն դեպքում, երբ մենք ինքնազմայլանքի համար ենք օգնության կանչում ցավին, այն դառնում է չարիք, վրեժխնդիր լինում իրեն հասցված վիրավորանքի դիմաց, դատապարտելով մեզ տանջանքների։ Քանի որ նա վեստալուհի է, ում սրբազան կոչումն է ծառայել կատարելությանը, և զբաղեցնելով իր օրինական տեղը հավիտենության զոհասեղանի մոտ, նետում է սև գլխաշորը և իր պատկերին արժանացած ականատեսի դիմաց բաց անում իր կերպարանափոխված դեմքը` համակված գերագույն հրճվանքով։

Թարգմ. Գ. Դավթյան

%d bloggers like this: