Ղարաբաղը, Վրաստանը, Իրանը, «Արաբական գարունը»…

2 Փտր

ԱՄՆ ազգային հետախուզության տնօրեն Ջեյմս Կլեպպերը ԱՄՆ Կոնգրեսի սենատային կոմիտեի լսումներին ներկայացրեց իր զեկույցը աշխարհի անցուդարձի մասին: Սովորաբար ընդունված է կարծել, որ հետախուզական տվյալներն ու դիտարկումները լայն հանրությանը ներկայացնելու նյութ չեն, շատ ավելի տրամաբանական պիտի լինի, եթե դրանք պահվեն փակի տակ և կամ հասանելի լինեն մարդկանց նեղ շրջանակին: Բացի այդ, մեծ չէ այն երկրների թիվը, որտեղ համար մեկ հետախույզը բարձրաձայնում է իր ղեկավարած կառույցի տեսակետն ու ինֆորմացիան: Այս իմաստով Միացյալ Նահանգներին կարելի է նույնիսկ հանդիմանել ավելորդ ինքնավստահության համար: Մյուս կողմից՝ կարծիք կա, թե այս կարգի զեկույցներն այլ բան չեն, քան դեկլարատիվ բնույթի հրապարակումներ, որոնք անպայման ունեն քաղաքական ենթատեքստ:
Նման դատողության հետ հնարավոր էր համաձայնել, եթե չլինեին նույն երկրի պետքարտուղարության համանման զեկույցները: Այս պարագայում լիովին ընկալելի է թե մտադրությունը, թե այն, որ արտաքին քաղաքական գերատեսչությունը կատարում է իրեն վերապահված գործառույթը: Բայց եթե հարկ է լինում դրան հավելել նաև հետախույզների խոսքը, ուրեմն այն ոչ միայն չի կարող նախորդի կրկնությունը լինել, այլև հետապնդում է միանգամայն այլ բնույթի նպատակ, որի մասին միայն ենթադրել կարելի է:
Իսկ Ջեյմս Կլեպպերը Կոնգրեսում այլ հարցերի շարքում վերհիշեց նաև մեզ և խոսեց Լեռնային Ղարաբաղի մասին: Ի դեպ, նա այդ բանը հաճախ է անում և ոչ այնքան հաջող: Ամիսներ առաջ էր, որ հենց նա նույն ամբիոնից ահազանգում էր, թե ուր որ է՝ Ղարաբաղում սարսափելի պատերազմ է ծավալվելու: Պատերազմն, իհարկե, չբռնկվեց, բայց այդ խոսքերից հետո որոշ խուճապային տրամադրություններ իսկապես նշմարվեցին: Հիմա էլ, նախկինի նման, նա որևէ լուսավոր բան մեզ չի խոստանում և տեղեկացնում է, թե իր երկիրը և նրա փառապանծ հետախուզությունը խիստ մտահոգված են Լեռնային Ղարաբաղի իրավիճակով և Եվրասիայում նոր թեժ կետերի առաջացման վտանգով: «Կովկասի չկարգավորված հակամարտությունները և Կենտրոնական Ասիայի որոշ պետությունների անկայունությունը «թեժ կետերի» առաջացման առավել հավանական պատճառներն են: Ռազմատենչ հայտարարությունները, երկուստեք անվստահությունը և շարունակվող բռնությունը շփման գծում ավելացնում են այնպիսի սխալների ռիսկը, որոնք կարող են հանգեցնել իրավիճակի հետագա լարվածության առանց նախազգուշացման»,-ասվում է նրա զեկույցում:
Մեջբերված ձևակերպումներում դժվար է գտնել այնպիսի մի միտք, որը նորություն լինի որևէ մեկի համար և կամ էական բացահայտում կատարի տարածաշրջանում առկա ռազմաքաղաքական մթնոլորտի մասին: Նույն պատկերը կրկնվում է նաև մյուս պարբերություններում՝ այլ երկրների առնչությամբ: Օրինակ, Վրաստանի մասով մենք կրկին իմանում ենք այն, ինչը գիտեինք շատ վաղուց, այսինքն որ «Մոսկվայի շրջափակումը և ռազմական ներկայությունը, ինչպես նաև Վրաստանի առանձնացված շրջանների, Հարավային Օսիայի ու Աբխազիայի հետ քաղաքական-տնտեսական կապերի ընդլայնումը որոշակի լարվածության արդյունք է»: Սրանից հետո Կլեպպերը կոնգրեսականներին ի գիտություն է հայտնում, թե Վրաստանի նոր Սահմանադրությունն ավելի է ուժեղացնելու վարչապետի ինստիտուտը 2013 թվականի ընտրություններից հետո, որի արդյունքում շատերը սպասում են, որ նախագահ Սահակաշվիլին կփորձի իշխանության ղեկին մնալ, որն էլ կարող է ազդել լարվածության նվազման գործընթացի վրա:
Այս իմաստով շատ ավելի հատկանշական է նրա փոխանցած տեղեկությունները Իրանի միջուկային ծրագրերի մասին: Բանն այն է, որ Կլեպպերը հայտարարեց, թե Իրանը տիրապետում է գիտական, տեխնոլոգիական ու արդյունաբերական պոտենցյալի՝ ատոմային ռումբի ստեղծման համար: Կլեպպերի խոսքերով՝ Իրանը շարունակում է ընդլայնել իր միջուկային տեխնոլոգիական հնարավորությունները, որպեսզի պատրաստ լինի միջուկային զենքի արտադրությանը՝ այդ մասին որոշում ընդունելու դեպքում. «Մենք չգիտենք՝ արդյոք Իրանը կվճռի՞ սկսել միջուկային զենքի արտադրություն: Իրանը շարունակում է ընդլայնել ուրանի հարստացման իր հնարավորությունները, ինչը կարող է գործածվել թե քաղաքացիական, թե ռազմական նպատակների համար: ԱԷՄԳ-ի տվյալներով՝ նախորդ տարվա հոկտեմբերի վերջին Իրանն իր տրամադրության տակ ուներ մինչև 3.5 տոկոս հարստացված մոտ 4150 կիլոգրամ ուրան և մինչև 20 տոկոս հարստացված 80 կիլոգրամ ուրան»: Իսկ այսպիսի տեղեկությունները լիովին բավարար են, որպեսզի ԱՄՆ հետախուզությունը հանգի մեկ հիմնական հետևության. Իրանը ռումբ կստեղծի և դեռ նախապատվությունն էլ կտա հրթիռներին՝ միջուկային զենքը նպատակին հասցնելու փոխադրամիջոցին, քանի որ ներկա դրությամբ Իրանը ողջ Մերձավոր Արևելքում ունի ամենաշատ բալիստիկ հրթիռները և շարունակելու է կատարելագործել իր հրիթռային ուժերը:
Առաջին հայացքից կարող է տպավորություն ստեղծվել, որ թվարկված երեք իրավիճակներում՝ (Ղարաբաղյան խնդիր, վրաց-ռուսական լարվածություն, Իրանի միջուկային ծրագիր) որևէ ընդհանրություն չկա: Բայց ամերիկյան հետախուզությունը վարպետորեն դրանք մատուցում է իբրև մեկ հիմնական առանցքի բաղկացուցիչներ, իսկ այնուհետև մոտենում շատ ավելի անսպասելի ու յուրահատուկ կետի, որի անունն է «Արաբական գարուն»: Հետախուզության տնօրեն Ջեյմս Կլեպպերն ահազանգ է հնչեցնում այն մասին, որ «Արաբական գարունը» հանգեցրեց ծայրահեղականների գործունեության ակտիվացմանը, դրանք նաև ահաբեկիչներին «օպերատիվ գործելու» հնարավորություն են ընձեռել: Իսկ դա այլ բան չի նշանակում, քան այն, որ արաբական երկրների անկայուն իրավիճակը կարող է ուժեղացնել ինչպես ներքին, այնպես էլ հարևան երկրներում հասարակության դժգոհությունը և հանգեցնել տնտեսական խնդիրների:
Տնտեսականից մինչև քաղաքականը մեկ քայլ է: Եվ Ջեյմս Կլեպպերն այժմ տեսնում է հենց այդ քայլը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

One Response to “Ղարաբաղը, Վրաստանը, Իրանը, «Արաբական գարունը»…”

  1. Բլոգ Նյուզ 3 Փետրվարի, 2012 at 2:07 ե. #

    Ձեր գրառումը տեղ գտավ http://www.BlogNews.am կայքում: Շնորհակալություն!

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s