Աջ գրպանից՝ ձախ գրպանը

2 Փտր

Ոչ մեկի համար հաճելի չէ արդարություն փնտրելու համար սեփական երկիրը թողած օտար դռներ ծեծելը: Ոչ ոք պատվաբեր արարք չի համարում, երբ մարդն իր երկրից ու իշխանություններից բողոքում է ուրիշներին: Բայց ի՞նչ անի խեղճ քաղաքացին, երբ դանակը հասնում է ոսկորին, երբ նույն այդ հարազատն ու հայրենակիցը ոտնահարում է նրա իրավունքը, խլում է սեփականությունը, հարստահարում ու նվաստացնում է, խաբում ու կողոպտում է, զրկում է վերջին կոպեկից ու վերջին հույսից: Հենց այդ ժամանակ է, որ ճարահատյալ մարդը պաշտպանություն ու օգնություն է խնդրում դրսում՝ ամեն տեսակ միջազգային կազմակերպություններից ու կառույցներից, բայց առավել հաճախ՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում: Նա դիմում է ՄԻԵԴ-ին ու դատի է տալիս իր պետությանը. «Այսինչ Այսինչյանն՝ ընդեմ Հայաստանի Հանրապետության»: Եվրոպան էլ իր հերթին դատավորի կեցվածք է ընդունում, մատ է թափ տալիս անկարգ Հայաստանի վրա, խոշոր տուգանքներ է սահմանում ու պարտավորեցնում է վիրավորված քաղաքացու սիրտը շահել:
Եթե դիմելու լինենք վիճակագրությանը, ապա պատկերն այսպիսին է. անցած 9 տարիների ընթացքում մեր հանրապետությունից եվրոպական դատարան է առաքվել շուրջ 1000 դիմում: Միայն վերջին 3 տարիների ընթացքում դատարանը ՀՀ քաղաքացիների դիմումների հիման վրա կայացրել է 29 վճիռ, որից 20-ը դատարանը բավարարել է: Արդյունքում` ՀՀ կառավարությունը որպես փոխհատուցում է վճարել ընդհանուր առմամբ 172,715 եվրոյին համարժեք ՀՀ դրամ: Բացի այդ, կառավարությունը մոտ 100 հազար եվրո փոխհատուցում էլ պետք է վճարի Երևանի Բուզանդի փողոցի բնակիչներին` նրանց սեփականության իրավունքը ոտնահարելու համար:
Այսքանը կարծես թե հասկանալի է: Անհասկանալին մնում է մեկ այլ բան. ի՞նչ միջոցներից են իշխանությունները վերցնում այդ փողերը և տալիս տուժած քաղաքացիներին: Պետք է ենթադրել, որ չկա մեկ այլ կախարդական գանձարկղ, քան պետական բյուջեն: Կնշանակի հազարավոր եվրոները հենց այնտեղից էլ դուրս են բերվում, որպեսզի փողի օգնությամբ սրբագրվեն թույլ տրված սխալները: Սակայն այդ դեպքում ստացվում է աբսուրդային իրավիճակ: Փաստորեն հարկատուների վճարած գումարներից կուտակված բյուջեից վնասների փոխհատուցում է կատարվում նույն հարկատուներին: Այլ կերպ ասած՝ մարդու աջ գրպանից փողը դուրս է բերվում և դրվում է նրա ձախ գրպանը: Այս պարագայում ո՞վ պատժվեց թույլ տրված սխալների ու անօրինականությունների համար: Ոչ ոք: Այսինքն՝ չէ, դարձյալ պատժվեց նա, ով արդեն մեկ անգամ տուժել էր պետական կառույցների հանցավոր անփությության կամ միտումնավոր գործողությունների արդյունքում: Բայց այս անգամ տուժեց՝ հանուն արդարության վերականգնման: Հանուն օրենքի գերակայության: Հանուն մարդու և նրա սեփականության հանդեպ ունեցած հարգանքի: Բավական չէ, որ նա արդեն ինչ-որ բան կորցրել էր, հիմա էլ կորցրեց այն միջոցները, որը երկիրը պարտավոր էր ծախսել իր քաղաքացիների զանազան կարիքներ ու պահանջներ բավարարելու համար:
Նույնիսկ ապուշը կհասկանա, որ եթե, ասենք, որևէ դատավոր սխալ վճիռ է կայացրել, իսկ եվրոպական դատարանը դա գնահատել է անօրինական, ապա պիտի պատժվի հենց այդ դատավորը: Ընդ որում, ոչ միայն պիտի պատժվի իրավական հարթության վրա, այլև անձամբ մեղավորից պիտի գանձվի ողջ գումարը, որը պետությունը, համաձայն իր ստանձնած պարտավորության, վճարելու է ՄԻԵԴ-ում դատը շահած քաղաքացուն:
Սա՝ պարզագույն տրամաբանության համաձայն: Իսկ այլասերված դատողությունների և գործելաոճի թելադրմամբ, Հայաստանում դեռևս որևէ պաշտոնյա չի պատժվել այն սխալի համար, ինչի արդյունքով երկրի բյուջեն տասնյակ հազարների վնասներ է կրում: Ոչ մի դատավորի գրպան նույնիսկ մեկ դրամով չի թեթևացել այն բանի համար, որ նա օրենքին հակասող դատավճիռ է արձակել: Եվ ինչու՞ իզուր տեղը պատժել իշխանության հլու-հնազանդ կամակատարներին, եթե կարելի է վարվել այնպես, ինչպես վարվում են մինչ օրս: Ու պետք չէ ընկնել աներևակայելի բաների եըրից: Միևնույն է, դրանք գտնել չեք կարող: Չկա պետության, ընդհանուր երկրի զգացողությունը: Կա «իմ գրպան և քո գրպան» հասակացումը: Իսկ քանի դեռ այս տարանջատումն այսչափ հստակ ու պարզ է, ուրեմն բարի եղիր ինքդ վճարել ու ինքդ էլ ստանալ քո դժբախտության վարձավճարը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

One Response to “Աջ գրպանից՝ ձախ գրպանը”

  1. Բլոգ Նյուզ 3 Փետրվարի, 2012 at 2:01 ե. #

    Ձեր գրառումը տեղ գտավ http://www.BlogNews.am կայքում: Շնորհակալություն!

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s