Պահոց | 9:38 ե.

ՄԱՄՈՒԼԻ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ

18 Հնվ

ՎՐԱՑԻ ԳՈՐԾԱՐԱՐԸ ՎԱՃԱՌՈՒՄ Է ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ԲՆԱԿԱՐԱՆԸ. ԿԿԱՐՈՂԱՆԱ՞ՆՔ ԳՆԵԼ

Հովհաննես Թումանյանի` Թիֆլիսում գտնվող տան չորս սենյակները Վրաստանի կառավարության կողմից դեռ 90-ական թթ. որպես սեփականություն հանձնվել են վրացի խոշոր գործարար Լեժավային: Վերջինիս որդին` Արչիլ Լեժավան, այսօր որոշել է գրողի դեռևս անփոփոխ պահպանված տունը վաճառել «Ջորջիա Թուրան» ընկերությանը` հոր վիրահատության ծախսերը հոգալու համար: Այս փաստը վերջապես անհանգստացրել է ՀՀ կառավարությանը:
Թումանյանի թոռնուհին` Իրմա Սաֆրազբեկյանը, այսօր լրագրողներին պատմեց, որ մենք ժամանակին հնարավորություն ենք ունեցել ավագ Լեժավայից գնել Թումանյանի բնակարանի` նրան որպես սեփականություն հանձնված չորս սենյակները: Թեպետ Վրաստանի կառավարությունը իր պարտքի դիմաց խոշոր գործարարին այդպես էր վճարել, բայց Լեժավան, իմանալով, որ իր ձեռքում Թումանյանի բնակարանն է, ոչնչի ձեռք չի տվել:
«2004 թ. ես ու ամուսինս հանդիպեցինք Լեժավայի հետ,- պատմում է տիկին Իրման,- շատ ազնիվ մարդ էր, ասաց, որ ճանաչում է Թումանյանին և անհարմար է զգում տան մեջ որևէ բան փոխել: Առաջարկեց իրեն վճարել 25.000 դոլար, և ինքը մեզ կվերադարձնի այդ չորս սենյակները»: Անհրաժեշտ գումարը հայ պաշտոնյաներից ոչ ոք չի տրամադրել «փող չկա» պատասխանով: Վրացի գործարարը շարունակել է անփոփոխ պահպանել հայ գրողի տունը մինչև 2008 թ.: Բայց երբ հիվանդացել է, որդին` Արչիլ Լեժավան, հայ մշակութային օջախից ավելի թանկ է գնահատել իր հոր առողջությունը և որոշել է անհրաժեշտ գումարը ձեռք բերելու համար վաճառել բնակարանը:
ՀՀ կառավարությունն ու մշակույթի նախարարությունը որոշել են պատվիրակություն ուղարկել Թիֆլիս` Լեժավայի հետ բանակցելու համար: «Քանի որ Թբիլիսիից ստացվող տեղեկությունը հաճախ հակասական է և իրարամերժ, ապա իրական վիճակը գնահատելու, փաստերը ճշգրտելու և համապատասխան որոշում կայացնելու համար ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն ու մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը որոշեցին, որ գրողների միության նախագահի գլխավորությամբ մի փոքրիկ պատվիրակություն մեկնի Թբիլիսի»,- լրագրողներին ասաց ՀԳՄ նախագահ Լևոն Անանյանը: Բանակցություններ վարելու հնարավորություն է տալիս այն հանգամանքը, որ չնայած Լեժավայի որդին բնակարանը հանձնել է «Ջորջիա Թուրան» ընկերությանը, բայց վաճառքի պայմանագիր ընկերության և գործարարի միջև դեռևս չի կնքվել:
ՀՀ կառավարությունը, ըստ Լևոն Անանյանին, անձամբ շահագրգռված է, որ բանակցությունների արդյունքում հարցին տրվի «դրական» և «խոհեմ» լուծում: Հաշվարկվել է, որ պատվիրակությանը Լեժավայի տրամադրության տակ գտնվող 120 քմ տարածքը գնելու համար անհրաժեշտ կլինի մոտավորապես 70.000 դոլլար, քանի որ Թբիլիսիի այդ շրջանում 1 քմ հողակտորը գնահատվում է մոտավորապես 600-700 դոլլար:
Երեկ «Ջորջիա Թուրան» ընկերության աշխատակիցները այցելել են գրողի ծոռնուհուն՝ Ալյոնա Թումանյանին, և առաջարկել տան մնացած երեք սենյակները նույնպես վաճառել իրենց ընկերությանը: Ալյոնան մերժել է: Նա տիկին Իրմային ասել է, որ կվաճառի իր տարածքը միայն այն դեպքում, եթե Լեժավան համաձայնի իր չորս սենյակները տրամադրել հայ համայնքին որպես մշակութային կենտրոն:
«Ճիշտ է, մեզ համար լավ կլիներ, եթե կարողանայինք ամբողջությամբ գնել բնակարանը, բայց քանի որ դա շատ թանկ է, դեռևս առաջնային է Լեժավայի տարածքը ձեռք բերելու հարցը»,- ասաց Լևոն Անանյանը:
Ալյոնա Թումանյանի երեք սենյակները վաճառելու պայամանով Լեժավայի չորս սենյակները ձեռք բերելը, ինչպես ենթադրել տվեցին բանախոսները, լինելու են հայկական պատվիրակության վաղվա բանակցությունների հիմքում: «Մեզ համար թանկ է հատկապես Լեժավայի տարածքը, որովհետև այնտեղ է ապրել Թումանյանը, այնտեղ է նրա առանձնասենյակը»,- ասում է տիկին Իրման: Թե ովքեր են վաղը մեկնելու Թիֆլիս բացի իրենից, Լևոն Անանյանը պատասխանեց. «Մեկ-երկու հոգի»:
Գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը ավելի վաղ իր բլոգում անդրադարձել էր Թումանյանի թիֆլիսյան տան խնդրին:
Մեզ հետ զրույցում նա ասաց, որ կցանկանար շատերի պես լավատես ներկայանալ. «Սակայն անցած ժամանակների դառը փորձը հուշում է, որ մենք մեկընդմիշտ կկորցնենք Թումանյանի տունը: Եվ այդ դեպքում այլևս բոլորովին կարևոր չի լինելու` ով գնեց, ինչ նպատակով, կամ ով էր մեղավոր»:
Նրա կարծիքով` եթե Ալյոնա Թումանյանը չվաճառի իր տարածքը «Ջորջիա Թուրանին», ապա «հազիվ թե վրացիների համար մեծ դժվարություն ներկայացնի մի ծեր կնոջ սեփականությունից զրկելը, երբ նրանք տրակտորներով Խոջիվանքի գերեզմանատուն են քանդում, հայկական եկեղեցիներ են հրկիզում ու Ջավախք հայաթափում»:
Գրականագետը մեծ ակնկալիքներ չունի նաև վաղը հայկական պատվիրակության` Վրաստան կատարելիք այցից. «Ինչի՞ համար է դա, ինչո՞ւ ավելի վաղ չէր արվում, և ընդհանրապես ե՞րբ պիտի մենք ունենանք համակարգված մոտեցումներ ու ռազմավարություն այլ երկրներում հայկական մշակութային արժեքների պահպանման համար»:

Մարինե Մադաթյան

Երեքը և մյուսները

18 Հնվ

Առաջկա խորհրդարանական ընտրությունների կարևոր ինտրիգներից մեկն իր պատասխանը ստացավ: Երկար ժամանակ քննարկվող և այդ առթիվ ամենատարբեր ենթադրությունների արժանացած հարցը հիմա արդեն բացահայտված է. «Բարգավաճ Հայաստանը» ընտրություններին մասնակցելու է միայնակ: Այս մասին երեկ տեղեկացրեց ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը: Որքան էլ այժմ ասվի, թե նման հանգուցալուծումը կանխատեսելի էր, այնուամենայնիվ մինչև վերջին պահը դեռևս պահպանվում էր այն համոզմունքը, թե ԲՀԿ- Հանրապետական դաշինքն ուղղակի անխուսափելի է, իսկ միասնական ցուցակ ունենալը ամեն կարգի շահարկումներից ու կոնֆլիկտներից զերծ մնալու միակ լուծումն է: Սակայն, ինչպես տեսնում ենք, երկու գլխավոր մրցակիցների «ապահարզանը» կայացած փաստ է, ինչը խոստանում է միանգամայն այլ զարգացումներ և մրցակցության որոշակի լարվածություն:
Հատկապես ԲՀԿ-ի հայտարարությամբ էր պայմանավորված, որ երեկ միանգամից մի քանի հանրապետականներ տարբեր աղբյուրներով տեղեկացրեցին, թե Հանրապետական կուսակցությունը ևս միայնակ կմասնակցի մայիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններին: Եվ որքան էլ նրանք ինքնավստահ շեշտադրությամբ նշեն, թե ՀՀԿ-ն որոշել է համամասնական ընտրապայքարում միայնակ հասնել բացարձակ հաղթանակի ու պայքարել մեծամասնական բոլոր տեղերի համար, արդեն հասկանալի է, որ նման որոշումը բոլորովին էլ ինքնաբուխ չէր, այլ թելադրված էր իրավիճակային փոփոխություններով: Հազիվ թե հանրապետականներն այս պահին անկեղծորեն հավատում են, որ մայիսին իրենք կարող են ջախջախիչ հաղթանակ տոնել: Սթափ դատողության պարագայում պիտի շատերի համար պարզ լինի, որ մրցակից ուժերի թիվը մեկով համալրելու հետ մեկտեղ նրանք կորստի են մատնում ևս մի էական բան. այն է՝ ԲՀԿ-ի հետ միասնական ցուցակ ունենալու բուն նպատակը: Իսկ այդ նպատակը պայմանավորված էր մեկ գլխավոր նկատառումով՝ որպեսզի ԲՀԿ-ն անակնկալ չմատուցի ընտրությունների շրջանում: Այսինքն, եթե նրանք ձեռք-ձեռքի տված էին պայքարի մեջ մտնում, ապա դա ՀՀԿ-ի համար երաշխիք էր, որ գործընկերը պատրաստվում է հարգել նախապես ձեռք բերված պայմանավորվածությունները, որոնք ամրագրված են կոալիցիոն հուշագրով: Իսկ նման պայմանավորվածությունների թվում հիմնական կետը պիտի վերաբերեր նախագահական ընտրություններին Սերժ Սարգսյանի թեկնածությանը սատարելու խնդրին: Այժմ այդ հարցը վերստին բաց է մնում, և դեռ վաղ է կանխորոշել, թե այն ինչպիսի շրջադարձեր կարող է ունենալ:
Իբրև վերը թվարկված դեպքերի շղթայական արձագանք, երեկ իրենք խոսքը ասացին նաև գլխավոր ընդդիմադիր ուժի՝ Հայ ազգային կոնգրեսի ներկայացուցիչները: Վերջիններս հայտնեցին, որ այսօր կայանալիք քաղխորհրդի նիստում կքննարկի առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու ձևաչափը: Ակնհայտորեն ՀԱԿ-ի համար ևս անակնկալ էր ՀՀԿ- ԲՀԿ տարանջատումը, և այժմ անհրաժեշտություն կա ժամ առաջ հստակեցնել մարտավարության այն դրվագները, որոնք պայմանավորված էին քաղաքական այս ուժերի հետագա պահվածքով: Հարցին, թե հնարավո՞ր է, որ քաղխորհրդի նիստում քննարկվի նաև խորհրդարանական ընտրություններում ՀԱԿ-ի համամասնական ցուցակի հարցը, Կոնգրեսի անդամները պատասխանել էին, որ նման մտադրություն չկա, սակայն օրակարգը դեռևս ձևավորված չէ, դրա վերաբերյալ կարող են լինել տարբեր առաջարկություններ, և հնարավոր չէ բացառել նման հարցի քննարկումը: Այս վերջին խոսքերն արդեն իսկ մատնում են ՀԱԿ-ի անպատրաստ լինելն ու շտապողականությունը: Անօրակարգ նիստ գումարելու փաստն ինքնին հուշում է, որ ընդդիմությունը այժմ խնդիր ունի ժամ առաջ ճշտելու հետագա քայլերի տրամաբանությունը և հստակեցնելու, թե քանի ճակատով է պատրաստվում կռիվ մղել:
Բայց եթե մոտեցող ընտրությունների գլխավոր դերակատարների առնչությամբ այժմ որոշ բաներ քիչ թե շատ պարզվում են, ապա չբացահայտված խնդիրների թվում նույնպես քիչ չեն ենթադրվող անակնկալները: Առաջին հերթին դա վերաբերում է այն ուժերին, ովքեր կարող են համախմբվել նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի շուրջ: Ու վերստին երեկ, (և ոչ պատահականորեն), տեղեկատվություն տարածվեց այն մասին, որ մոտ օրերս Քոչարյանը ընտրությունների առնչությամբ հանդես կգա հատուկ հայտարարությամբ: Բացառված չէ, որ այդ հայտարարությունը հիմնավորապես շրջի բոլոր խաղաքարերի դասավորությունը՝ թելադրելով մի այնպիսի իրողություն, երբ անհաշտները հաշտվում են, իսկ անհամատեղելիները՝ համատեղվում: Բայց քանի դեռ այն չի հնչել, ապա կարելի է առաջնորդվել եղածով ու առկա հիմքերի վրա կառուցել մոտակա քայլերի տրամաբանությունը:
Այս պահին տեսանելի դաշտում փորձում են որոշակի ակտիվություն ցուցադրել կամ քոնե դրա պատրանքը ստեղծել ՀՀԿ-ն, ԲՀԿ-ն, ՀԱԿ-ը, ՀՅԴ-ն, «Ժառանգությունը» և նույնիսկ ՕԵԿ-ը, որտեղ շարունակում են կարծել, թե իրենք դեռևս դերակատարություն ունեն ծավալվող գործընթացներում: Դրան, իհարկե, քչերն են լուրջ վերաբերում, ինչպես, ասենք, դժվար է լուրջ վերաբերվել Պարույր Հայրիկյանի հերթական մտավարժանքին, որն այս անգամ «Կատարյալ ժողովրդավարության բանաձև» անունն ունի և մեծահոգաբար երկրին հուշում է, թե ինչպես Հայաստանը կարող է դառնալ կատարյալ ժողովրդավարական երկիր: Բայց քանի որ հայաստանցիներին կատարյալ դառնալու հեռանկարն առանձնապես չի հուզում, ինչպես որ չի հուզում ԱԻՄ-ի հետագա ճակատագիրը, ապա հասկանալի է, որ վերջինիս՝ տարբեր կուսակցությունների հետ դաշինք կազմելու առաջարկները միանշանակորեն մերժվել են: Վաղվա մարտադաշտը ուժեղների պայքարի ասպարեզն է, իսկ մանր-մունր խմբերն այս մրցության մեջ որևէ կերպ արդյունք գրանցելու շանսեր չունեն: Նույնիսկ այն կուսակցությունները, որոնք սովորաբար հենվում են մեկ անձի վարկանիշի վրա, ստիպված են մի կողմ քաշվել զանազան պատճառաբանություններով: Ոմանք ասում են, թե ֆինանսական միջոցներ չունեն, մյուները արտասանում են ամենահարմար հիմնավորումը, ըստ որի ներկայիս քաղաքական դաշտի գոյության պայմաններում ազատ, արդար և թափանցիկ ընտրությունների անցկացումը անհնար է, երրորդները կարծում են, թե սա ժամանակի անիմաստ վատնում է, մինչդեռ բուն խնդիրը հաջողության հասնելու անհավանականությունն է և ոչինչ ավելի: Իսկ եթե այնուամենայնիվ հաջողվի ձևավորել ինչ-ինչ դաշինքներ, ինչպես, օրինակ, ձախ ուժերն են պատրաստվում խումբ կազմել Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցության շուրջ, ապա այդ դեպքում էլ որակական իմաստով տեղաշարժեր չեն գրանցվի, քանի որ ընդհանուր տարածքն արդեն զավթված է և բանակները վերադասավորվում են գլխավոր ճակատամարտից առաջ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: