Պահոց | 7:28 ա.

ՊԱՈՒԼՈ ԿՈԵԼՅՈ

9 Հնվ

… Նույնիսկ եթե կյանքը սովորեցրել էր նրան, որ չարժե հավատալ, թե ինչ-որ մեկը կարող է պատկանել ինչ-որ մեկին (ով այդպես է կարծում, ուզում է խաբել ինքն իրեն), խանդը բնական զգացում էր: Երբեք չի հաջողվում զսպել նման զգացումը, ինչպիսին էլ որ լինեն դրան վերաբերող վեհ գաղափարները կամ էլ այն համոզմունքը, որ խանդը թուլության արտահայտություն է:
Ամենամեծ սերն այն է, որ կարող է ցույց տալ իր թուլությունը: Ամեն դեպքում, եթե դա իսկական սեր է (այլ ոչ թե միջոց ցրվելու, իրեն խաբելու, ժամանակ անցկացնելու, որն անվերջ ձգվում է այս քաղաքում), ապա ազատությունը հաղթահարում է խանդը և դրա հարուցած ցավը, քանզի ցավը նույնպես բնական երևույթի մասն է: Նա, ով զբաղվել է մարզաձևերով, գիտի՝ եթե ուզում ես հասնել նպատակիդ, պատրաստ եղիր ցավի և վատ ինքնազգացողության ամենօրյա չափաբաժնին: Սկզբում թվում է, թե այդ անհարմարությունը հիմնավորված չէ, այնուհետև աստիճանաբար սկսում ես հասկանալ, որ դա լավ ինքնազգացողություն զարգացնելու փուլ է, և գալիս է այն պահը, երբ առանց ցավի այն զգացումն ունես, թե մարզանքը ցանկալի ազդեցություն չի գործում: Վտանգն այն է, որ սևեռվում ես այդ ցավի վրա, դրան անուն ես տալիս, անընդհատ պահում ես մտքումդ…
… Հանդիպումները մեզ են սպասում, բայց շատ հաճախ մենք խանգարում ենք, որ դրանք տեղի ունենան: Սակայն եթե հուսախաբված ենք, եթե կորցնելու բան չունենք կամ էլ խանդավառված ենք կյանքով, այդժամ ի հայտ է գալիս անիմանալին, և մեր աշխարհը փոխում է ընթացքը: Բոլորն էլ գիտեն սիրել, դա ի ծնե է: Ոմանք դա անում են անկաշկանդ, բայց մեծ մասը պետք է նորից սովորի՝ վերհիշելով, թե ինչպես են սիրում, և բոլորը, առանց բացառության, պետք է այրվեն իրենց նախկին կրքերի հրում, վերապրեն ուրախություններն ու ցավերը, անկումներն ու վերելքները, մինչև որ գտնեն ուղեցույց թելը, որը թաքնված է յուրաքանչյուր նոր հանդիպման ետևում: Եվ այդժամ մարմինը կսովորի խոսել հոգու լեզվով…

Վաշինգտոնը տարածում է իր շոշափուկները

9 Հնվ

Մինչ աշխարհը թաղված էր տոնական թոհուբոհի մեջ, Սպիտակ տանը որոշեցին, որ կարիք չկա մարդկանց պահել անհարկի մոլորության և ավելորդ պատրանքների գրկում, այդ իսկ պատճառով շտապեցին ժամ առաջ հրապարակել Միացյալ Նահանգների ռազմական նոր հայեցակարգը: Այս ծանր գործը հաճույքով ստանձնեց երկրի զինված ուժերի գերագույն հրամանատար, նախագահ Բարաք Օբաման: Պենտագոնում նա ներկայացրեց հայեցակարգը, համաձայն որի նախատեսվում է նվազեցնել զինծառայողների թիվը՝ միաժամանակ զինուժը դարձնելով առավել ճկուն և արդյունավետ: Օբաման դեռ անցյալ տարի էր կարգադրել իրականացնել ռազմավարական ուսումնասիրություն, ինչը, ըստ նրա, պիտի օգներ բյուջեի միջոցների խնայողության, պետական պարտքի և բյուջեի պակասորդի պայմաններում ռազմաքաղաքական նշանակության որոշումներ կայացնել: Վերահաստատելով իր այս մտադրության լրջությունը` Օբաման տեղեկացրեց, որ «գոտիները ձգելու հարցում Պենտագոնի համար այլևս բացառություն չի արվի», իսկ «ձիգ գոտիների» փակագծերը բացեց պաշտպանության նախարար Պանետան՝ պարզաբանելով, որ նոր ռազմավարությամբ առաջիկա տասը տարվա ընթացքում նախատեսվում է պաշտպանական ծախսերը կրճատել 487 միլիարդ դոլարով: Իհարկե, Պենտագոնի համար ռազմական բյուջեի կրճատումն այլևս անակնկալ չէր: Սակայն զինվորական ղեկավարությունը այդ ամենով հանդերձ հրաշալի հասկանում է, որ այս անգամ խնդիրը սոսկ ԱՄՆ պետական բյուջեի դեֆիցիտի նվազեցումը չէ, այլ առաջին հերթին համաշխարհային իրադրության փոփոխությունը, որի արձագանքն ու պատասխանն էլ դարձավ նոր պաշտպանական ռազմավարությունը:
«Ես կարգադրեցի հիմնովին վերանայել ու հստակեցնել մեր ռազմավարական առաջնահերթությունները այս արագ փոփոխվող աշխարհում։ Մեր ծախսերը, պաշտպանության բյուջեն պետք է ռազմավարությամբ կարգավորվեն, մենք պարտավոր ենք հիշել պատմության դասերը, չկրկնել անցյալի սխալները, որոնք թույլ ենք տրվել Երկրորդ աշխարհամարտից և Վիետնամից հետո, երբ մեր զինված ուժերը ապագայի մարտահրավերների առջև անպատրաստ էին գտնվել»,- ասաց Օբաման իր ելույթում և նույն պահին էլ հավելեց, թե հարկ է ամեն գնով պահպանել մարդկության պատմության ընթացքում ամենահզոր զինված ուժերի համբավը: Ինչ վերաբերում է համբավին, ապա այս կասկածելի որակման մասին հազիվ թե հնարավոր լինի միանշանակ տեսակետ ձևավորել: Այն, ինչը ամերիկացիների համար դիտվում է որպես նվաճում ու համբավ, բազմաթիվ այլ երկրների ու ժողովուրդների պատկերացումներում կա ու կմնա իբրև ողբերգության սկզբնաղբյուր, կորուստների, ավերածությունների, զավթողական քաղաքականության մարմնացում:
Դեռևս 2001 թ. սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական գրոհից հետո Միացյալ Նահանգները որդեգրել էր մի ռազմավարություն, որի համաձայն, երկրի զինված ուժերը պետք է ունակ լինեին միաժամանակ վարել երկու ցամաքային խոշոր պատերազմ և հաղթել։ Այժմ այդ դրույթը փոխվում է` ամերիկյան բանակը պետք է կարողանա հաղթել մեկ պատերազմում, աշխարհի որևէ հատվածում զսպել հավանական թշնամուն և պահպանել հակաահաբեկչական պայքարի իր կարողությունները։ Իսկ որ հավանական թշնամի կարող է կոչվել ցանկացած երկիր՝ կախված այն բանից, թե այդ պահին ինչ է թելադրում Վաշինգտոնի շահը, սա նույնպես հանրահայտ փաստ է: Ապացույցը՝ ԱՄՆ-ի վերջին տարիներին մղած բոլոր պատերազմներն ու ռազմական միջամտությունները: Բայց նույնիսկ դա ամերիկացիներին չի խանգարում այսօր մեկ անգամ ևս հպարտությամբ վերհիշել, որ իրենց զինված ուժերն ավարտի են հասցրել մարտական գործողությունները Իրաքում, նախատեսում են նվազեցնել զինծառայողների թիվը Աֆղանստանում, ոչնչացրել են Օսամա բին Լադենին, Լիբիայում հաջողությամբ եզրափակել են ՆԱՏՕ-ի առաքելությանը և այժմ պետք է շտապ լրացնել այդ բացը, քանի որ այս իրադարձություններից հետո Միացյալ Նահանգների զինված ուժերում հրատապ է դարձել փոփոխությունների իրականացման անհրաժեշտությունը: Իսկ այս ցանկությունը կարող է լիարժեք բավարարում ստանալ միայն մեկ դեպքում, եթե ի հայտ գա նոր ռազմադաշտ: Եվ հենց այս մարտադաշտի փնտրտուքի արդյունքն էլ ոգևորությամբ հրապարակեց նախագահ Օբաման՝ ավետելով, որ այսուհետ նախատեսվում է զարգացնել ԱՄՆ-ի ներկայությունն ասիական և խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում:
ԱՄՆ-ի գրգռված ախորժակի նոր թիրախն առաջին հերթին ենթադրել է տալիս, որ որևէ կրճատում չի կատարվի կարևորագույն այդ տարածաշրջանում նրանց ներկայության հաշվին: Պենտագոնի որոշ պաշտոնատարներ անմիջապես հստակեցրեցին, որ նոր ստրատեգիական փաստաթղթի շրջանակներում Պենտագոնը արագաշարժ ուժեր կձևավորի, որոնք կարողանան ոչ միայն Ասիայում ընդլայնել ԱՄՆ-ի ռազմական ներկայությունն ու դերակատարությունը, այլև պահպանել նրա ծովային ներկայությունը Միջին Արևելքում: Իսկ եթե դիմենք առավել կոնկրետության, ապա հարկ է կիսել ամերիկացի որոշ փորձագետների այն կարծիքը, թե Օբամայի կառավարության ռազմական ստրատեգիան ներկայումս առավելաբար կկենտրոնանա Իրանի ու Չինաստանի վրա, այդ իսկ պատճառով մի կողմից՝ Պարսից Ծոցում և Խաղաղ օվկիանոսի արևմուտքում ուժերի ձևավորումն ու դասավորումը, մյուս կողմից՝ այդ տարածաշրջաններում գտնվող ԱՄՆ-ի դաշնակիցներին՝ Սաուդյան Արաբիային, Էմիրություններին, Թայվանին, Ճապոնիային և Հարավային Կորեային արդիական զենքերի վաճառքը ռազմական ստրատեգիայի հիմնական հատվածները կհամարվեն:
Այս իմաստով հատկապես մեծ հետաքրքրություն է առաջ բերում հետզհետե հզորացող Չինաստանի պարագան: Դիտվելով որպես Վաշինգտոնի ստրատեգիական հակառակորդ՝ պաշտոնական Պեկինը հազիվ թե անարձագանք թողնի նման վերաբերմունքը: Արդեն կան նրա հակազդեցության առաջին նշանները: Չինական Xinhua պետական լրատվական գործակալության կողմից հրապարակված հոդվածում ուղղակիորեն ասված է. «Ասիական-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանն իր ռազմական նոր ռազմավարության կարևոր կետ հռչակելով ԱՄՆ-ը պետք է առավել զգուշություն ցուցաբերի այս հարցում, պետք է զերծ մնա ուժ կիրառելուց, քանի որ դա չի օգնի տարածաշրջանում առկա վեճերը լուծելուն»: Սակայն, սա, անկասկած, խիստ մեղմ հորդոր է, որին դեռ կհաջորդեն առավել կոշտ և սպառնալից ձևակերպումները: Չինաստանը բնավ էլ այն երկիրը չէ, որը հեշտությամբ տեղի կտա կամ կջանա փոխզիջումային տարբերակներ գտնել:
Իսկ այս ընթացքում, մինչ աշխարհի բազում երկրներում շտապում են հասկանալ, թե ամերիկյան նոր սպառնալիքը ինչ չափով կառնչվի իրենց, ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենը ողջունել է Բարաք Օբամայի հայտարարությունը, մինչդեռ բուն ԱՄՆ-ում որոշ հանրապետական ներկայացուցիչներ քննադատել են նորելուկ պաշտպանական ռազմավարությունը` այն անվանելով «փամփուշտ՝ նահանջող զինվորի թիկունքին»: Նման տարակարծության պայմաններում իրատեսականը դեռևս մեկն է՝ փամփուշտը վաղ թե ուշ դուրս է թռչելու հրազենից:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: