Պահոց | 10:43 ե.

ՍԱՌԱ ԲԵՌՆԱՐ

29 Նյմ

Ներել՝ չի նշանակում մոռանալ:
Սիրում եմ խորհուրդներ տալ և բնավ չեմ սիրում, երբ ինձ են խորհուրդ տալիս: Ինձ հետ կատարվող ամեն բան զուրկ է տրամաբանությունից ու խելամիտ դատողությունից: Ես անընդհատ իմ առջև զանազան նպատակներ եմ դնում, որպեսզի չդառնամ կապը կտրած: Իսկ որպեսզի հասնես հաջողության, պետք է լինես հրապուրիչ: Հրապույրը դրսևորվում է ամեն ինչում և միաժամանակ ոչ մի բանում: Այն պետք է լինի ձեզնից հորդող էներգիայի մեջ, ձեր հայացքում, քայլվածքի մեջ, ձայնի հնչերանգում, նրբակիրթ շարժուձևում: Բոլորովին պարտադիր չէ լինել ճանաչված գեղեցկուհի կամ գեղեցիկ: Գլխավորը՝ տիրապետել անձնական հրապույրի: Բայց հասարակությունն առավել հակում ունի հավատալու վատ համբավին, քան լավերին: Բարի, խելացի, կարեկից մարդիկ երբ հավաքվում են մի վայում, նրանք դառնում են անհամեմատ վատը: Անհատական պատասխանատվության բացակայության զգացումը հոռի բնազդներ է ծնում: Ծիծաղելի երևալու երկյուղը նրանց զրկում է բարությունից:
Մեծ է այն արվեստագետը, ով հանդիսատեսին ստիպում է մոռանալ մանրամասները: Եթե նույնիսկ ինչ-որ մեկի ճակատին գրված է, որ նա պիտի կարևոր անձ լինի, ապա այդ մասին դատել կարող են միայն նրա մահից հետո: Իսկ լեգենդը միշտ էլ դառնում է ճշմարտությունից նախապատվելի:

Պատրիարքը, ով գիտի, թե երբ է պետք հիվանդանալ

29 Նյմ

Հիվանդանում են բոլորը: Բայց եզակիներին է տրված հիվանդանալ ըստ նպատակահարմարության: Եվ որքան էլ փորձենք խուսափել նման քայլից, այնուամենայնիվ այդ բացառիկների թվում չենք կարող չհիշատակել Վրաստանի հոգևոր առաջնորդ Իլյա Երկրորդի անունը: Այժմ բացատրենք, թե ինչու:
Երեկ Երևանում մեկնարկեց ԱՊՀ Միջկրոնական խորհրդի նախագահության երկօրյա նիստը, որին մասնակցում էին ԱՊՀ երկրների կրոնական առաջնորդներն ու ներկայացուցիչները, այդ թվում Համայն Ռուսիո պատրիարք Կիրիլը և նույնիսկ Կովկասի մուսուլմանների հոգևոր առաջնորդ Ալլահշուքյուր Փաշազադեն: Սպասվում էր, որ Հայաստան պիտի ժամաներ նաև Վրաստանի պատրիարք Իլյա Երկրորդը: Բայց նա չեկավ: Այն, որ պատրիարքը չէր ժամանելու, հայտնի դարձավ նիստից երկու օր առաջ, երբ նրա խորհրդական Զուրաբ Աբաշիձեն մամուլին հայտնեց, թե Իլյա Երկրորդը «ամենայն հավանականությամբ» չի մասնակցի Երևանում կայանալիք Հարավային Կովկասի հոգևոր առաջնորդների հավաքին: Վրացական կողմն այլ մեկնաբանություններ չէր տվել, սակայն ցանկանում ենք հատուկ ուշադրություն հրավիրել «ամենայն հավանականությամբ» բառակապակցության վրա, քանի որ դա մեզ պիտի օգնի որոշակի լույս սփռել իրականության վրա:
Երեկ վրացի հյուրի բացակայության պատճառների մասին պարզաբանումներ տվեց Մայր Աթոռի ներկայացուցիչը՝ Նաթան եպիսկոպոս Հովհաննիսյանը, ով ասաց, թե Համայն Վրաց պատրիարք Իլիա Երկրորդը չի կարողացել Հայաստան ժամանել առողջական խնդիրների պատճառով։ Նաթան եպիսկոպոս նաև հավելեց, որ իրականում վրացական կողմն ամեն ինչ անում էր, որպեսզի պատրիարքը գար։ Այս խոսքերից հետո հայ հոգևորականն անմիջապես մեկ այլ միտք էլ հայտնեց, որի էությունը հետևյալն էր. երևանյան հանդիպումը նախատեսված էր ԱՊՀ երկրների համար, իսկ քանի որ Վրաստանը ԱՊՀ անդամ չէ, Իլյա Երկրորդը հրավիրված էր որպես հյուր: «Վրաստանի ներկայացուցչի բացակայությունը ոչինչ չի փոխում, քանի որ նա պաշտոնական անձանավորություն չէ»,- ամփոփել էր հայր սուրբը:
Այժմ երկու-երեք օրով ետ վերադառնանք ու հիշենք Մայր Աթոռի հավաստիացումն այն մասին, թե իրենք սպասում են Իլյա Երկրորդի այցելությանը: Դրանից հետո Մայր Աթոռի տեղեկատվական համակարգի տնօրեն Տեր Վահրամ քահանա Մելիքյանը լրագրողներին հայտնում է, որ Երևանում կայանալիք կրոնապետերի հանդիպմանը վրաց պատրիարքը չի մասնակցելու, և անդրադառնալով պատճառներին՝ նշում, որ պատճառները կարող է ներկայացնել միայն վրացական կողմը, քանի որ՝ «մենք տեղեկացված ենք միայն, որ պատրիարքը չի ժամանելու»: Արդյունքում այնպես ստացվեց, որ պատճառն, այնուամենայնիվ, հայկական կողմը ներկայացրեց, բայց մինչ այդ Տեր Վահրամը, պատասխանելով հարցին, թե արդյո՞ք վրացի հոգևոր առաջնորդի Երևան չժամանելը կապված է ամիսներ առաջ հայոց կաթողիկոսի Վրաստան կատարած հովվապետական այցից հետո բարձրացված աղմուկի հետ, ասել էր. «Նրանց փոխարեն որևէ պատասխան տալ չեմ կարող»:
Կասկածից վեր է, որ ինչ-որ մեկը ճիշտ չի խոսում: Իսկ ավելի մեծ է հավանականությունն այն բանի, որ ճիշտ չեն խոսում ինչպես վրացիները, այնպես էլ հայերը: Բայց եթե վրացիներն այդպես վարվելու դրդապատճառներ ունեն, ապա հասկանալի չէ, թե Մայր Աթոռին ի՞նչն է ստիպում «փրկել» Իլյա Երկրորդին, եթե վերջինս մեծ հաշվով թքած ունի թե մեր հյուրընկալության և թե հայկական կողմի կարծիքի վրա:
Այժմ՝ ամենահետաքրքիրն ու ամփոփիչը: Վրաց պատրիարքի գրասենյակը երեկ հերքել է այն լուրը, թե Իլյա Երկրորդը պիտի Երևան մեկներ: «Կաթողիկոս-պատրիարքի այցը նախատեսված չի եղել: Մեզ հայտնի չէ, թե հայկական լրատվամիջոցներում որտեղի՞ց են հայտնվել տեղեկություններ այն մասին, որ Իլյա Երկրորդը պիտի մասնակցեր այդ հավաքին»,- ասել են նրանք: Հենց այսպես: Ոչ մի հիվանդության պատմություն, ոչ մի ծրագրված ուղևորություն, ոչ մի սպասում: Վրացիները նաև պնդում են, թե իրենք երբեք չեն էլ խոստացել, որ այցը կկայանա: Ու հենց այստեղ է, որ հարկ է վերհիշել Զուրաբ Աբաշիձեի «ամենայն հավանականությամբ» բառակապակցությունը: Իմաստային առումով այս բառերը նշանակում են, որ կար մեկնելու հավանականություն, սակայն այն դարձել է նվազագույն: Իսկ եթե նույնիսկ չնչին չափով հավանականությունը կար, կնշանակի, որ այն եղել է ծրագրված: Էլ չենք ասում այն մասին, որ պատրիարքի խորհրդականը ոչինչ չի ասում առողջական խնդիրների մասին, թեև, եթե այդպիսիք լինեին, բացառված էր, որ նա չիմանար:
Ինչ խոսք, տարիքն առած մարդը կարող էր նաև հիվանդանալ: Միայն թե Իլյա Երկրորդը սովորություն է դարձրել հիվանդանալ հատուկ առիթներով և բոլոր այն դեպքերում, երբ այդ առիթները հայկական երանգներ են կրում: Վերհիշենք, թե նախկինում նա քանի անգամ հետաձգեց Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի այցը Վրաստան՝ պատրվակ մատուցելով իր վատառողջությունը: Բայց այդ տկար մարդը հաշված օրեր առաջ կտրուկ կերպով կայտառացավ, երբ անհրաժեշտ էր մեկնել Մոսկվա՝ մասնակցելու Համայն Ռուսիո և Մոսկվայի պատրիարք Կիրիլի տարեդարձի միջոցառումներին: Ի դեպ, չափազանց հատկանշական է Վրաստանի փոխարտգործնախարար Նինո Կանադաձեի գնահատականը Իլյա Երկրորդի մոսկովյան այցելության մասին: «Շատ դժվար է գնահատել պատրիարքի այցը Մոսկվա, քանի որ մենք չենք մասնակցել դրան: Իհարկե, եթե ինչ- որ մեկը կարող էր իր նպաստը բերել ռուս-վրացական հակամարտության լուծմանը, ապա դա միայն ողջունել կարելի է»,- ասել է Կալանդաձեն: Այս շարադրանքում ապշեցնում է Կալանդաձեի մտքի տրամաբանության հետագիծը՝ «դժվար է գնահատել, քանի որ չենք մասնակցել»: Կարելի է գնահատել նաև առանց մասնակցության, մի բան, ինչը վրացական կողմը պարբերաբար անում է: Օրինակ, նախագահ Մ. Սահակաշվիլին նունիսկ մեր փրկարարներին գնահատեց՝ առանց Տավուշի սողանքի գոտի այցելելու: Իսկ որ Իլյա Երկրորդը Ռուսաստան էր մեկնել հարազատ իշխանությունների գիտությամբ և նրանց խնդրանքով, դա էլ կասկածից վեր է: Իշխանություն-եկեղեցի այս երկակի խաղը Վրաստանում վաղուց են խաղում, և խաղացին նաև մեր գլխին, երբ փորձում են իրերի վիճակն այնպես ներկայացնել, թե իբր կան տարակարծություններ և պատրիարքն անվերահսկելի է: Իսկ ինչ վերաբերում է տեղեկատվական դաշտին, ապա միշտ էլ կարելի է այնտեղ մի փոքրիկ խառնաշփոթ ստեղծել ու մի լավ զվարճանալ: Չէ՞ որ այդպես պատահեց նաև Հայաստանի նախագահի՝ Վրաստան կատարելիք այցի հետ կապված պատմության ժամանակ: Եվ հիմա նրանք, ովքեր կարծում են, թե դեռ կարող են «թոզ փչելով» մոլորեցնել մարդկանց, հենց իրենք են հայտնվում հիմար վիճակում:
Իլյա Երկրորդը չեկավ Հայաստան միայն մի պատճառով. նա գիտի, որ այստեղ իրեն սրտատրոփ սպասողներ չկան, գիտի, որ հայերի ու հայ եկեղեցու հասցեին թույլ տված «անզգույշ» արտահայտություները Երևանում կարող էին հակադարձվել, գիտի, որ կհիշեցնեին Վրաստանում հայ եկեղեցուն կարգավիճակ շնորհելու խնդրի մասին, ինչը նրա թեթև ձեռքով անիրագործելի դարձավ: Գիտի, և խելամիտ համարեց մնալ տանը: Փոխարենը եկավ Փաշազադեն՝ հայերի թշնամին: Եվ նրան Երևանում ոչ ոք թթու խոսք չասաց: Իսկ սա ունի մի բացատրություն. երբեմն նույնիսկ բացահայտ թշնամին ավելի նախընտրելի է դառնում, քան կեղծ բարեկամը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: