Երբ հզորները գժտվում են

28 Նյմ

Մեծ էր հավանականությունը, որ Վաշինգտոնի կողմից եվրոպական երկրներում հակահրթիռային պաշտպանության համակարգի ծավալման քայլերն ի վերջո Ռուսաստանի կողմից պիտի ունենային հենց այնպիսի հակազդեցություն, ինչպիսին օրերս հնչեցրեց այդ երկրի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը: Եվ իզուր էր ԱՄՆ-ն այդքան երկար ու համառ պնդում, թե իբր ցանկանում է հիմնել ցամաքային ու ծովային հակարթիռային պաշտպանության համակարգ՝ ՆԱՏՕ-ին և նրա դաշնակիցներին Իրանի ու Հյուսիսային Կորեայի հնարավոր հարձակումից պաշտպանելու համար, ինչը բոլորովին էլ ուղղված չի լինելու Ռուսաստանի դեմ: Այն, որ իրանական ու կորեական հրթիռներն ի զորու չեն հաղթահարել նման հեռավորությունը, բոլորը գիտեն: Ու այս կարգի հեքիաթներով ոչ ոք, առավել ևս՝ Ռուսաստանը, խաբվել չի ցանկանում: Փոխարենն ի սկզբանե ակնհայտ էր, որ համակարգի ստեղծման միջոցով ԱՄՆ-ը պարզապես փորձում է փոխել աշխարհի մեծ տերությունների ուժային հավասարակշռությունը: Ահա հենց այս հարցում էլ Մոսկվան հնչեցրեց իր կտրական «ոչ»-ը:
Նոյեմբերի 23-ին նախագահ Մեդվեդևը հանդես եկավ հատուկ հայտարարությամբ՝ տեղեկացնելով, թե ինչ եզրահանգման է եկել Կրեմլը Հոնոլոլոյում Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի երկրների ղեկավարների նիստի շրջանակներում Բարաք Օբամայի հետ ունեցած ձախողած բանակցություններից հետո: Նշելով, որ ԱՄՆ-ը, իսկ նրա հետ մեկտեղ նաև ՆԱՏՕ-ի մյուս դաշնակիցները լուրջ պատրաստակամություն հանդես չեն բերել, նա ի պատասխան 5 կետից բաղկացած որոշում առաջ քաշեց՝ ԱՄՆ-ի պաշտպանության վահանի տեղակայման դեպքում իր երկրի ռազմական նախաձեռնությունների մասին: Ըստ դրա, Ռուսաստանը երկրի արևմուտքում և հարավում կտեղակայի ժամանակակից սպառազինության հարվածային համակարգեր, որոնք կապահովեն հակահրթիռային պաշտպանության համակարգի եվրոպական բաղադրիչի կրակային խոցումը: Առաջին նման քայլը կդառնա «Իսկանդեր» հրթիռային համակարգի ծավալումը Կալինինգրադի մարզում: Հարավային սահմանների վերաբերյալ առայժմ ստույգ ոչինչ չի ասվել, բայց չպետք է մոռանալ, որ հրթիռային հարձակման նախազգուշացման ռուսական համակարգի գլխավոր բաղադրիչը Գաբալայի կայանն է: Ռուսները նաև խոստացան մշակել միջոցառումների համալիր, որն անհրաժեշտության դեպքում կապահովի հակահրթիռային պաշտպանության տեղեկատվական և կառավարման համակարգերի խափանումը: Մեդվեդևը չբացառեց, որ Ռուսաստանը կարող է դուրս գալ Ստրատեգիական-հարձակողական զինատեսակների վերաբերյալ պայմանագրից: Ու թեև Ռուսաստանի ղեկավարը կարծում է, որ Նահանգների հետ իրենք դեռ կարող են համաձայնության հասնել, սակայն նրա այս քայլը արդեն իսկ արժանացել է «Սառը պատերազմը վերադառնում է» ահազանգին:
Ասել, թե Մեդվեդևի հայտարարությունները բուռն ռեակցիա առաջ բերեցին ԱՄՆ-ում, այնքան էլ ճիշտ չէ: Ըստ էության Վաշինգտոնը պատրաստ էր լսելու նման պատասխան, այդ իսկ պատճառով էլ թե Պենտագոնի, թե Ազգային անվտանգության խորհրդի ու Պետդեպարտամենտի պաշտոնյաների՝ իրար հաջորդած ելույթներում կրկնվեց այն, ինչն արդեն բազմիցս հնչել էր: ԱԱԽ-ի ներկայացուցիչ Թոմի Վիտորը հայտարարեց, որ ռուսական դիրքորոշումը չի փոխի Եվրոպայում հակահրթիռային պաշտպանության համակարգեր ստեղծելու ԱՄՆ-ի որոշումը: Իր հերթին ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենն ասաց, որ հիասթափված է Մոսկվայի այս հայտարարությամբ, ու ընդգծեց, որ նման հայտարարություններն իրեն հիշեցնում են «ոչ հեռավոր անցյալը» և հակասում են ռազմավարական հարաբերությունների զարգացման ուղղությամբ ՆԱՏՕ-ի և Ռուսաստանի միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությանը: Իսկ որպեսզի «ոչ հեռավոր անցյալի» մասին հիշողություններն էլ ավելի շոշափելի լինեին, նախ ԱՄՆ-ն, ապա և Մեծ Բրիտանիան հայտարարեցին Ռուսաստանի հետ ռազմական տեղեկատվության փոխանակման դադարեցման մասին` վերջինիս մեղադրելով Եվրոպայում սովորական սպառազինությունների մասին պայմանագրով նախատեսված պարտականությունները չկատարելու մեջ:
Ինչ խոսք, այս կարգի մեղադրանքներն ու դրանց հաջորդած քայլերը ապագայում կբազմապատկվեն ու կծավալվեն, իսկ մինչ այդ բոլորը շարունակում են քննարկել Մեդվեդևի խոսքերը, որոնք նախագահության տարիներին այդ կապակցությամբ նրա կատարած ամենախիստ արտահայտություններն են եղել: Սրա առթիվ «Կամերսանտ» օրաթերթը գրել է. « Մեդվեդևը ԱՄՆ-ին և ՆԱՏՕ-ին Ռուսաստանի անվտանգությանը վնասելու մեջ է մեղադրել և նախատել է նրանց՝ հիշյալ համակարգի էության մասին Մոսկվային երաշխիք չներկայացանելու համար: ԱՄՆ-ը սին հավակնությամբ և որոշ երկրների հրթիռային սպառնալիքի պատրվակներով, իսկ իրականում իր տարածամոլական ծրագրերի համար որոշել է Եվրոպայում հակահրթիռային պաշտպանության վահան տեղակայել»:
Ի դեպ, Մեդվեդևի մեկ այլ նախատինք էլ անմիջականորեն առնչվում էր եվրոպական մի շարք երկրների ղեկավարների ստրկամիտ կեցվածքին: «ԱՄՆ-ի կողմից եվրոպական հակահրթիռային պաշտպանության համակարգը զգալի չափով պարտադրված է Եվրոպային»,- հայտարարել էր ՌԴ նախագահը՝ չտալով անուններն այն ղեկավարների, որոնք, նրա խոսքով՝ գանգատվում էին, թե այդ հարցում իրենք աննշան դեր են խաղում: Ու թեև այժմ արևմտյան դիտորդները նշում են, որ այս կերպ ՆԱՏՕ-ի գործընկերների միջև պառակտում մտցնելով Մեդվեդևը կարող է գրգռել եվրոպական պետություններին, հատկապես խորհրդային բլոկի նախկին անդամներ Լեհաստանին ու Ռումինիային, քանի որ նրանք Իսպանիայի հետ միասին համաձայնություն են տվել իրենց տարածքում հակահրթիռային պաշտպանության համակարգի բաղադրիչներ տեղակայելուն, սակայն նրանք էլ երևի հոգու խորքում կիսում են այն կարծիքը, որ Մեդվեդևի խոսքերում ճշմարտության չափաբաժինը նշանակալի է:
Կա նաև ներկա իրավիճակի մեկ այլ մեկնաբանություն, համաձայն որի Մեդվեդևը, ով դեռ երեք տարի առաջ Օբամային կոչ Էր անում «վերաբեռնել» Ռուսաստանի ու Արևմուտքի հարաբերությունները, վերջին ժամանակներս հակված է ձայնակցել վարչապետ Վլադիմիր Պուտինի հակաարևմտյան հռետորաբանությանը: Իսկ նրա վերջին՝ սպառնալից հայտարարությունը գնահատվում է որպես դեկտեմբերյան խորհրդարանական ընտրությունների և դրանից հետո կայանալիք նախագահական ընտրությունների նախաշեմին ներքին լսարանին հաճոյանալու փորձ:
Վերջին մտքի հետ դժվար է համաձայնել, քանի որ իրավիճակը շատ ավելի լուրջ է և շատ ավելի հին արմատներ ունի, քան նախընտրական հռետորաբանության շրջանակներն են թույլատրում: Այդ լրջությունը լիովին զգացող ուժերը ներկա պահին ջանքեր են գործադրում փակուղուց ելք գտնելու համար: Մասնավորապես Ֆրանսիան արդեն կողմերին կոչ է արել «շտապ սառեցնել ուղեղները» հակահրթիռային պաշտպանության եվրոպական համակարգերի հարցում, և հիշեցրել է առաջնահերթությունների մասին` «երկխոսություն ու համագործակցություն Ռուսաստանի հետ` ՀՀՊ-ի հարցով»: ՆԱՏՕ- ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Դմիտրի Ռոգոզինը, մեկնաբանելով երկրի նախագահի կոշտ հայտարարությունը, ասել է, որ ամերիկյան նախաձեռնությանը Ռուսաստանի ռազմա- տեխնիկական պատասխանը կլինի փուլային ու սա չի նշանակում վերադարձ դեպի սառը պատերազմ։ Սակայն Ռոգոզինն այս անգամ կարծես թե հարթեցրել է սուր անկյունները և փորձել է իրավիճակը ներկայացնել հնարավորինս լավատեսական լույսի ներքո: Մինչդեռ առավել իրատեսական տարբերակ է համարվում այն, որ ԱՄՆ-ն պետք է պատրաստ լինի հարաբերությունների վերսկսմանը դատարկ էջից:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s