Պահոց | 5:15 ե.

ՌՅՈՒՆՈՍԿԵ ԱԿՈՒՏԱԳԱՎԱ

26 Հկտ

Ազատությունը լեռնային օդի է նման: Այն թույլերի ուժից վեր է: Իսկ մարդկային կյանքը լուցկու տուփի նման է: Եթե դրան լուրջ վերաբերվես՝ ծիծաղելի է, եթե անլուրջ վերաբերվես՝ վտանգավոր է: Որպեսզի կյանք դառնա երջանիկ, պետք է սիրել ամենօրյա մանրուքները: Ամպերի փայլը, բամբուկների սոսափյունը, ճնճղուկների երամի ծլվլոցը, անցորդների դեմքերը,- այս բոլոր առօրյա մանրուքներում պետք է գտնել գերագույն բավականություն:
Բայց երբեմն կյանքը շատ ավելի դժոխային է, քան դժոխքն ինքը: Դժոխքի տառապանքները չեն ծավալվում սահմանված օրենքներն հակառակ: Սակայն տառապանքները՝ շնորհված կյանքի կողմից, ցավոք, այդքան պարզունակ չեն: Եվ նման աշխարհում, որտեղ գոյություն չունեն օրենքներ, դյուրին չէ ընտելանալը:

ՄԱԿ-ը որոշեց իր ծոցում օձ տաքացնել

26 Հկտ

Ի վերջո իրականություն դարձավ ադրբեջանցիների հերթական երազանքներից մեկը՝ Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի նիստում տեղի ունեցան Արևելյան Եվրոպան ներկայացնող երկրների՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ժամանակավոր անդամների ընտրությունները, և մեր հարևան երկիրն իր պատմության մեջ առաջին անգամ ընտրվեց ՄԱԿ ԱԽ-ի ժամանակավոր անդամ: Անդամությունը երկու տարի ժամկետով է՝ սկսած 2012 թվականի հունվարի 1-ից: Հիշենք, որ երկար ժամանակ այդ տեղի համար բարդ պայքար էր ընթանում Ադրբեջանի ու Սլովենիայի միջև: Երկրներից ոչ մեկին սկզբնապես չէր հաջողվում հավաքել անհրաժեշտ ձայների երկու երրորդը: Եվ հանկարծ կատարվեց անսպասելին՝ վերջին 9-րդ փուլում Սլովենիան հանեց իր թեկնածությունը՝ կանաչ լույս վառելով մրցակցի առաջ: Այդ պահին քչերը ուշադրություն դարձրեցին, իսկ հետո նաև ընդհանրապես մոռացության տվեցին Սլովենիայի ներկայացուցչի ելույթի այն հատվածին, որտեղ նա խոսեց կասկածելի ընտրության և անարդար պայքարի մասին: Բայց սա այլևս էական չէր: Ադրբեջանի օգտին քվեարկեց 155 երկիր, 24 երկիր դեմ արտահայտվեց, իսկ 13 երկիր այլ թեկնածուների առաջադրեց: Բոլորի համար էլ ակնհայտ էր, որ Բաքվի համակիրները հիմնականում իսլամական երկրներն էին և երրորդ աշխարհի այն աղքատ պատությունները, որոնք ձայները դժվար չէր գնել նավթադոլարներով: Փոխարենը, ինչպես պարզաբանել էր արևմտյան դիվանագետներից մեկը, Ադրբեջանի դեմ քվեարկել էին Եվրամիության անդամ-երկրները: «Արևմուտքը չէր ուզում երկրորդ Պակիստան տեսնել Անվտանգության խորհրդում` արևելաեվրոպական երկրի փոխարեն»,- բացատրել էր նույն աղբյուրը: Սա, իհարկե, չափազանց տարօրինակ է: Չէր ուզում, սակայն տեսավ, ընդ որում ոչ միայն Ադրբեջանին, այլ հենց Պակիստանին, որը նույնպես դարձավ ԱԽ ոչ մշտական անդամ՝ իր ներքին քաոսային կացությամբ ու ահաբեկիչների հետ ունեցած ջերմ հարաբերություններով հանդերձ:
Այս պարագան հատկապես ընդգծելու անհրաժեշտություն կա, քանի որ ՄԱԿ ԱԽ ոչ մշտական անդամներն իրենց կարգավիճակի հետ մեկտեղ պիտի համապատասխանեն նաև հստակ դրված չափորոշիչների: Ի՞նչ է սա նշանակում: Նախ, համաշխարհային քաղաքականության վրա ներազդելու մի շարք մեխանիզմներին տիրապետելով հանդերձ, երբ աշխարհում ընթացող կարևոր իրադարձությունների մասին որոշումներ ընդունելիս կամ ի կատար ածելիս հաշվի է առնվում նաև ժամանակավոր անդամների կարծիքը, վերջիններս նաև պիտի իրենց «վարքով» վաստակած լինեն այդ կարևորագույն վճիռներն ընդունելու իրավունքը: Իսկ համաձայն ՄԱԿ-ի կանոնադրության 23-րդ հոդված, ԳԱ ԱԽ ոչ մշտական անդամն ընտրվում է` հաշվի առնելով միջազգային խաղաղության ու անվտանգության պահպանմանը, ՄԱԿ-ի այլ նպատակներին տվյալ երկրի նախկին ու ներկա մասնակցության հանգամանքը: Եվ հիմա ծիծաղելի կլինի պնդել, թե Ադրբեջանը ծանրակշիռ ավանդ ունի խաղաղության կամ անվտանգության հաստատման գործում: Իսկ սա արդեն այլ բան չի նշանակում, քան վերահաստատումն այն կարծիքի, որ ՄԱԿ-ի ներկա ընդհանուր քաղաքականությունը արագորեն գլորվում է դեպի ձևախեղում, և այդ միջազգային, երբեմնի հեղինակավոր կառույցի հիմնական մարմինների վարքագիծն այլևս չի բխում իր իսկ որդեգրած առաքելության համընդհանուր քաղաքականությունից:
Կասկած չկա, որ Ադրբեջանի ԱԽ անդամ դառնալու ձգտման հիմնական ( եթե ոչ՝ միակ) պատճառը Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրն է: Բաքուն այժմ կփորձի իր նոր դիրքն օգտագործելով, ՄԱԿ-ից հավելյալ փաստաթղթեր ստանալ, անվտանգության խորհրդում կրկին քննարկման դնել ղարաբաղյան թեման, հիշեցնել նախորդ 4 բանաձևերի մասին և այլն: Ճիշտ է` ՄԱԿ-ի ոչ մի մարմին ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործառույթով օժտված չէ և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությունն է միայն իրավասու միջամտել կարգավորման գործընթացին, սակայն ադրբեջանցիներին այդ հանգամանքը հազիվ թե խոչընդոտի, եթե անհրաժեշտությունը նրան դրդի շրջանցել ընդունված պայմանները: Ու չնայած այն հարցին, թե Ադրբեջանը կարող է օգտագործել Անվտանգության խորհուրդը ղարաբաղյան խնդրի քննարկման համար, այդ երկրի ԱԳ նախարար Է. Մամեդյարովը բացասական պատասխան էր տվել, սակայն Բաքվի մեկ այլ պաշտոնյա՝ Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի քաղաքական վերլուծությունների և տեղեկատվական ապահովման բաժնի պետ Էլնուր Ասլանովը մատնել էր իրական մտադրությունը՝ խոստովանելով, որ նոր անդամակցությունն իրենց թույլ կտա բարձրացնել ղարաբաղյան հիմնախնդիրն ու այլ կարևոր հարցեր։
Ասվածից զատ, կատարվածն ադրբեջանցիների համար ունի նաև քարոզչական էական նշանակություն: Այդ փաստը ներկայացնելով որպես մեծ դիվանագիտական հաջողություն՝ ալիևյան վարչախումբը ջանում է դրանով քողարկում իր մյուս ձախողումները: Իսկ եղբայրական Թուրքիան յուղ է լցնում նրա կրակին: Թուրքիայի վարչապետ Էրդողանի շնորհավարական ուղերձը այս անգամ պատիվ կբերեր ցանկացած երգիծական հանդեսի: «Դա Ադրբեջանի մեծ հաղթանակն է։ Երկու տարի առաջ Թուրքիան էր ընտրվել ՄԱԿ ԱԽ-ի ժամանակավոր անդամ, իսկ այժմ եղբայրական Ադրբեջանն է դառնում այդ կառույցի անդամ։ Իմ ուրախությանը չափ ու սահման չկա»,- ասել էր չափ ու սահման կորցրած Էրդողանը։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն էլ իր հերթին նույնի կապակցությամբ ունեցած ելույթում շնորհավորել էր ադրբեջանցիներին՝ «տարած հաղթանակի» կապակցությամբ՝ ընդգծելով, որ դա վկայում է միջազգային ասպարեզում Ադրբեջանի աճող հեղինակության մասին, և դրանից անմիջապես հետո փորձել էր ծաղրել Հայաստանին՝ պատմելով, թե իբր նախնական փուլում Հայաստանը նույնպես դրել էր իր թեկնածությունը։ «Սակայն ամիսներ առաջ այնտեղ, հավանաբար, մտածեցին և հասկացան, որ նրանք ի վիճակի չեն դիվանագիտական ասպարեզում մրցակցել Ադրբեջանի հետ, և անձայն, առանց որևէ աղմուկի հանեցին իրենց թեկնածությունը։ Այսինքն, դա խոսում է այն մասին, որ նրանք անզոր են Ադրբեջանի դեմ և հասկանում են դա»,- եզրակացրել է Ալիևը։ Նա, իհարկե, չի մանրամասնել, թե անզոր ու թույլ հայերն ինչպես են տնօրինում իր երկրի կեսին և ինչպես է ինքը պատրաստվում ՄԱԿ-ի ամբիոնին կանգնելով ետ վերադարձնել կորոստյան մատնած «20 տոկոս տարածքը», սակայն նրա ունկնդիրները դա վաղուց գիտեն: Հավանաբար նրանք հասկանում են նաև, որ Ադրբեջանը շոշափելի օգուտ չի ստանա ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ոչ մշտական անդամությունից: Եթե ավելի վաղ Բաքուն իր ներկայացրած բանաձևերի համար ձայներ էր կորզում Իսլամական կոնֆերանսի երկրներից կամ Չմիացած երկրների շարժումից, ապա դա այնքանով էր անպտուղ, որ միշտ էլ առաջնությունը պատկանում էր ԱԽ մշտական անդամների դիրքորոշմանը, քանի որ վերջիններս վետո-ի իրավունք ունեն: Իսկ այդ երկրներից երեքը՝ Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ը ու Ֆրանսիան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահողներն են ու նրանց դիրքորոշումը բոլորին է հայտնի:
Մյուս պատճառների մասին, որոնք արժեզրկում են Ադրբեջանի անդամությունը, արդեն բարձրաձայնում են հենց իրենք՝ ադրբեջանցիները: Ահա թե ինչ է ասել այդ առթիվ Ադրբեջանի Ազգային ճակատ կուսակցության փոխնախագահ Ֆուադ Գահրամանլին. «Եթե հաշվի առնենք Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության ներկայիս միտումները, ապա կարող ենք վստահությամբ ասել, որ Ադրբեջանը չի կարողանա լիարժեք օգուտ քաղել իր նոր կարգավիճակից: Ադրբեջանը շատ գլոբալ հարցերի շուրջ չունի ընդհանրացված տեսակետ, ինչպես նաև ակտիվ արտաքին քաղաքականության ստրատեգիա, ինչը փաստում է, որ Ադրբեջանը չի կարողանա օգտագործել իր նոր կարգավիճակը հօգուտ իրեն»: Այնպես որ առուն չթռած «հոպ» ասելը չի խրախուսվում: Իսկ թե ՄԱԿ-ը ինչ վաստակեց իր վերջին ընտրությամբ, դա նրանք կհասկանան շատ շուտով:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: