Պահոց | 4:46 ե.

ԱԲՐԱՀԱՄ ԼԻՆՔՈԼՆԻ ՆԱՄԱԿԸ ՀՈՐԱՑԻՈ ԳՐԻԼԻԻՆ

21 Հկտ

Հարգարժան Հորացիո Գրիլիին
Վաշինգտոն, 2 օգոստոսի, 1862 թ.
Թանկագին պարոն
Ես հենց նոր կարդացի ամսի 19-ին ինձ ուղղված Ձեր նամակը, որ տպագրվել է «Նյու Յորք Տրիբունում»։ Եթե այն պարունակեր թեկուզ մեկ նախադասություն կամ մեկ փաստ, որը կարողանայի հերքել, ես երբեք չէի առարկի նրա դեմ։ Եթե այն պարունակեր թեկուզ մեկ ակնարկ անօրինական միջամտությունների վերաբերյալ, ես երբեք հանդես չէի գա նրա դեմ։ Եթե նրանում հնարավոր լիներ որսալ անհամբերության կամ բռնակալության գեթ մեկ նոտա, ես կանտեսեի դրանք կամ դուրս կշպրտեի մտքիցս հին ընկերոջս հանդեպ ունեցած հարգանքի պատճառով (ընկերոջ սիրտը միշտ անսխալ է գործում)։
Ինչ վերաբերում է քաղաքականությանը, որը, ինչպես Դուք թույլ եք տալիս նկատել, «ես կարծես վարում եմ», ապա ուզում եմ ասել, որ այս առթիվ ես մտադիր չեմ որևէ անճշտություն կամ թյուրըմբռնումներ հանդուրժելու։ Ես պահպանում եմ միությունը, իսկ դրա ամենակարճ ճանապարհը Սահմանադրությունն է։ Որքան շուտ վերականգնվի մեր ազգային հեղինակությունը, այնքան ավելի արագ միությունը միություն կդառնա, այսինքն կրկին կդառնա այնպիսին, ինչպիսին եղել է։ Եթե կան մարդիկ, ովքեր դեմ են այդ միությանը, ապա ես չեմ համաձայնվի նրանց հետ գոնե այնքան ժամանակ, քանի դեռ նրանք չեն վերացրել ստրկությունը։ Այս պայքարում իմ գլխավոր խնդիրը միությունը փրկելն է։ Սա բնավ էլ չի նշանակում, որ ես պայքարում եմ հանուն ստրկությունը փրկելու կամ վերացնելու։ Եթե ինձ հաջողվեր միությունը պահել՝ ոչ մի ստրուկի ազատություն չտալով, ապա ես կանեի դա։ Եվ եթե միությունը փրկելու համար ես ստիպված պիտի լինեմ ազատություն շնորհել բոլոր ստրուկներին, ապա հավատացնում եմ, որ ես դա էլ կանեմ։ Այն ամենը, ինչ ես անում եմ ստրկության և մաշկի գույնի առնչությամբ, անում եմ միայն այն պատճառով, որ հավատում եմ՝ դա կփրկի միությունը, իսկ եթե ես ինչ-որ բանից հրաժարվում եմ, ապա հրաժարվում եմ միայն այն պատճառով, որ հավատում եմ՝ դա կարող է փրկել միությունը։ Ես քիչ կգործեմ այնտեղ, որտեղ կարող եմ խանգարել միությանը, իսկ որտեղ կարող եմ օգնել նրան, ես կլինեմ եռանդուն ու ջանադիր։ Ես կփորձեմ ուղղել սխալները, եթե դրանք ապացուցվեն, և կհամաձայնեմ ուրիշ տեսակետների հետ, եթե դրանք ճիշտ դուրս գան։
Այսպիսին է իմ նպատակը՝ ըստ իմ պաշտոնական տեսակետի։ Իսկ որպես մարդ՝ ես հավատարիմ եմ իմ այն դիրքորոշմանը, որ յուրաքանչյուր մարդ ամենուր ազատ կարող է լինել։
Հարգանքներով՝ Ա. Լինքոլն:

ԱՐԻՍՏՈՏԵԼ

21 Հկտ

… Այսպիսով հայտնի է, որ մարդը քաղաքական կենդանի է` ավելի բարձր կոչումով, քան մեղուները կամ խմբերով ապրող այլ կենդանիներ: Համաձայն մեր տեսության` բնությունը ոչինչ իզուր չի անում, և մարդը` կենդանիներից առանձնացած, ապահովված է լեզվով հաղորդակցվելու ունակությամբ: Ձայների արձակումը սոսկ ծառայում է հաճույք և ցավ ցուցաբերելու համար, և այսպիսով այն ունակություն է, որն ընդհանրապես պատկանում է կենդանիներին. Նրանց բնույթը հնարավորություն է տալիս նրանց հասնել մի կետի, որտեղ նրանք ունեն հաճույքի ու ցավի զգացողություն և կարող են փոխանցել այդ զգացողություններն իրար: Սակայն լեզուն ծառայում է ասելու համար, թե ինչն է շահավետ և ինչը` հակառակը, և կենդանիների հետ համեմատած` մարդկանց յուրահատկությունը հանդիսանում է այն, որ նրանք ունեն չարի ու բարու, արդարության և անարդարության ու նման այլ առանձնահատկությունների ընկալում…
Այն մարդը, ով մեկուսացված է, ով անկարող է կիսել քաղաքական ընկերության շահույթը կամ էլ կարիք չունի կիսելու այն, քանի որ արդեն ինքնուրույն է, քաղաքականության մաս չի կազմում, և այդ պատճառով էլ պետք է լինի կամ գազան, կամ աստված:

Քադաֆին մեռավ: Ո՞վ է հաջորդը

21 Հկտ

Լիբիայի առաջնորդ Մուամար Քադաֆին մեռած է: Այս մասին են պնդում աշխարհի բոլոր լրատվամիջոցները, դա են փաստում համացանցը ողողած լուսանկարներն ու նկարահանված կադրերը: Մինչդեռ ընդամենը երեկ շատերն էին համոզված, որ Ջամահիրիայի ղեկավարին անհնար է լինելու որսալ: Հիմա արդեն Քադաֆին գնաց լրացնելու այն միապետների ցանկը, որոնք իբրև թե տապալվեցին ժողովրդական ցնցումների ալիքից, սակայն, ցավոք, իրականությունն այլ բան է պնդում:
Թե ինչպես ոչնչացվեց Քադաֆին, դրա մասին ստացված լրատվության հաջորդականությունը ամեն ինչ ասում է: Երեկ, օրվա երկրորդ կեսին թիվ մեկ լուրը դարձավ հաղորդումն այն մասին, որ Քադաֆիին ձերբակալել են Լիբիայի Սիրտ քաղաքում: Այս մասին տեղեկացրեց «Ալ Ջազիրա» հեռուստաալիքը: Ընդամենը հաշված ժամեր անց Reuters-ը` վկայակոչելով Լիբիայի Անցումային ազգային խորհրդի նախագահ Մուստաֆա Աբդել Ջալիլին, մանրամասնեց, որ «Քադաֆին գերության մեջ է ու վիրավորված է երկու ոտքից… Նրան տեղափոխել են շտապօգնության մեքենայով»: Սակայն շատ շուտով այս տեղեկությունները սրբագրվեցին, վերջնական տեսքի բերվեցին, որից հետո աշխարհն իմացավ, որ Մուամար Քադաֆին մահացել է ստացված վնասվածքներից: Այդպես հայտնեց Լիբիայի նոր իշխանությունների պաշտոնական ներկայացուցիչը: Ասվում էր նաև, թե պարտված առաջնորդը գլխին մահացու վնասվածք էր ստացել: Քադաֆին իբրև թե փորձել էր դուրս պրծնել շրջափակված Սիրտից ու փախչել արևելք` անապատում թաքնվելու մտադրությամբ, բայց կանգնեցվել էր Միսուրատայի զորախմբի կողմից: Դաժան մարտի ընթացքում գնդապետը ծանր վնասվածքներ էր ստացել, ինչի արդյունքում մահացել էր:
Դեռ մի քանի ժամ առաջ միայն ոտքի վրա եղած վերքերին արդեն գումարվել էր գլխի վնասվածը, իսկ գործողություններին մասնակցած զինյալներն իրենց հերթին պատմում էին, թե երբ Քադաֆիին հայտնաբերել են ստորգետնյա թաքստոցում, նա իրեն բռնողներին խնդրել է. «Մի կրակեք, մի կրակեք»: Բայց կրակել են: Կրակել են, քանի որ ոչ մեկին այլևս պետք չէր կենդանի Քադաֆին: Քադաֆիները սովորաբար վիրավոր կամ գերեվարված չեն լինում: Նրանք կամ գահի վրա են, կամ սպանված: Այդպիսին է մեծ խաղի օրենքը, որտեղ սպանված թշնամին ամենանվտանգ թշնամին է:
Ի դեպ, երեկ նույն կերպ վարվեցին նաև գնդապետի որդու հետ: Լիբիայի տեղական հեռուստաընկերությունը րոպեների տարբերությամբ նախ հաղորդեց, որ ապստամբների կողմից գրավված Սիրտում բռնել են Մուաթասիմ Քադաֆիին, իսկ քիչ անց հաղորդվեց, որ նա սպանված է:
Վարագույրը կարելի է իջեցնել: Դեռ փետրվարից Լիբիայում ծայր առած բողոքի ցույցերը, որոնց մասնակիցները պահանջում էին 40 տարի իշխող գնդապետի հրաժարականը, հասան իրենց տրամաբանական ավարտին: Արևմուտքի բորբոքած կրակը այրեց այն ամենը, ինչ խորթ էր քաղաքակիրթ աշխարհի համար: Հիմա արդեն ինչ-որ մի շարքային զինվոր կարող է տեսախցիկի առաջ հպարտությամբ պատմել, թե սեփական աչքերով է տեսել Քադաֆիի մարմինը և «կոշիկով խփել է նրան», ինչը Միջին Արևելքում ծայրահեղ անարգանք ու մահացու վիրավորանք է համարվում: Բայց արդյո՞ք անարգվողը միայն մեռած Քադաֆին է:
Ընդամենը երեք օր առաջ Տրիպոլիում վայրէջք կատարեց ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի ինքնաթիռը: Նա Լիբիա էր ժամանել չհայտարարված այցով: Եվ ահա այստեղ ամերիկյան դիվանագիտության ղեկավարը հանկարծ հայտարարեց. «Մուամար Քադաֆին պետք է կամ սպանվի, կամ բռնվի: Մենք հուսով ենք, որ նա կարող է մոտ ժամանակներս ձերբակալվել կամ սպանվել, որպեսզի դուք այլևս նրանից վախենալու առիթ չունենաք»: Ամերիկացի որևէ բարձրաստիճան պաշտոնյա մինչ այդ պահը ձեռնպահ էր մնում նման արտահայտություններից` սահմանափակվելով Քադաֆիին նրա կատարած հանցագործությունների համար պատասխանատվության ենթարկելու կոչերով: Իսկ այժմ Քլինթոնի բառերը հնչում էին պատվերի պես. սպանել Քադաֆիին:
Պատվերն ի կատար ածվեց: Դա նույնիսկ դժվար է միանշանակորեն արդարադատություն անվանել: Ավելի շատ այն նման է սովորական սպանության: Եվ ակամա սկսում ես մտածել, թե արդյո՞ք Քադաֆին միայն երեկ ստացավ իր մահացու վերքը: Ասենք, դա այժմ այլևս էական չէ: Բռնապետի մահվան մասին Ազգային անցումային խորհրդի տարածած լուրը կրակոցներով ու ինքնաբուխ ժողովրդական տոնախմբությամբ ընդունվեց Բենգազիում, Տրիպոլիում և Լիբիայի այլ քաղաքներում: Ասվեց, թե Քադաֆիի մարմինն անվտանգության նկատառումներով ուղարկվելու է «գաղտնի մի տեղ»: Այլ աղբյուրներ հաղորդեցին, որ սպանվածին տեղափոխել են Միսուրատա:
Եվ նույնիսկ այսքանից հետո ոչ բոլորն են հավատում Քադաֆիի մահվանը: Նրա առաջին իսկ լուսանկարները կասկածների տեղիք տվեցին: Հակասական լուրերի մեջ խճճվեց նույնիսկ Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը, ով հայտարարեց, որ Քադաֆիին բռնելը մեծ լուր է, և եթե հաստատվի՝ նրա ճակատագիրը պետք է որոշի Լիբիայի ժողովուրդը: Բայց ժողովրդից առաջ ընկնելով այդ ճակատագրի վերջակետն արդեն դրվել էր:
Ռուսաստանի լիբերալ–դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ Վլադիմիր Ժիրինովսկին նրանց շարքում է, ովքեր չեն հավատում մահվան մասին լուրերին, և համոզված է, որ իր բարեկամը վաղուց արդեն «անվտանգ վայրում է»։ «Մենք չենք հավատում Մուամար Քադաֆիի մահվան մասին լուրերին։ Նա շատ խելացի մարդ է, աֆրիկացի Կարլ Մարքսը, լիբիացի Գարիբալդին, և նա շատ փող ուներ։ Իմանալով Սադամ Հուսեյնի և արաբական այլ առաջնորդների ճակատագիրը՝ քիչ հավանական է, որ Քադաֆին թույլ կտար իր գերեվարումը, վիրավորումն ու մահը»,–ասել է Ժիրինովսկին։
Իսկ Արևմուտքից եկող արձագանքներըը միանգամայն այլ շեշտադրումներ ունեն: Պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնն ասաց, որ եթե «դա ճիշտ է, ապա կարելի է հանգիստ շունչ քաշել, քանի որ ևս մեկ խոչընդոտ վերացվեց»։ «Լիբիայում պատերազմն ավարտվեց»,- նման հայտարարությամբ հանդես եկավ Իտալիայի վարչապետ Սիլվիո Բեռլուսկոնին ու լատիներենով հավելեց. «Sic transit gloria mundi» (Այսպես է անցնում աշխարհիկ փառքը):
Պատերազմը գուցե և ավարտվեց: Իսկ ի՞նչն է սկսում նրանից հետո: Խաղաղ ու ստեղծագործ աշխատա՞նքը: Հազիվ թե: Մի բան հաստատ է. Լիբիայում ոչ թե կհաղթանակի ժողովրդավարությունը և երկիրը ծաղկում կապրի, այլ կտիրի քաոսը և կսկսվի նրա բնական պաշարների անխնա հարստահարումը Արևմուտքի «ազատարարների» ձեռքով: Այդպես արդեն եղել է աշխարհի շատ կետերում: Այդպես լինելու է նաև հիմա:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ԵՂԻՇԵ

21 Հկտ

ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՄԻԿՈՆՅԱՆԻ ԽՈՍՔԸ ՀԱՅՈՑ ԶՈՐՔԻՆ

Շատ պատերազմներ եմ մղել ես, և դուք էլ` ինձ հետ. տեղ կար, որ քաջաբար հաղթեցինք թշնամիներին, տեղ էլ կար, որ նրանք հաղթեցին մեզ, բայց ավելի շատն այն է, որ հաղթող ենք դուրս եկել, ոչ թե հաղթված: Բայց այդ բոլորը մարմնավոր պարծանք էր, որովհետև անցավոր թագավորի հրամանով էինք մարտնչում: Ով փախչում էր՝ վատ անուն էր երևում աշխարհում և նրանից անողորմ մահ էր ստանում, իսկ ով քաջությամբ առաջ էր ընկնում, քաջ անուն էր ժառանգում և մեծամեծ պարգևներ էր ստանում անցավոր ու մահկանացու թագավորից: Եվ մեզնից ամեն մեկս էլ ահավասիկ շատ վերքեր ու սպիներ ունենք մեր մարմինների վրա, և ուրիշ շատ քաջություններ էլ են եղել, որոնց համար էլ մեծամեծ պարգևներ են ստացվել: Անարգ ու անօգուտ եմ համարում այդ քաջությունները և ոչինչ բաներ` այդ բազմաթիվ արարքները, որովհետև բոլորն էլ ոչնչանալու են:
… Արդ աղաչում եմ ձեզ, ով իմ քաջ նիզակակիրներ, մանավանդ, որ ձեզանից շատերը քաջությամբ ինձնից ավելի լավն եք և հայրենական գահի պատվով` ավելի բարձր, բայց երբ ձեր հոժար կամքով ինձ կարգեցիք ձեր առաջնորդ և զորագլուխ, թող իմ խոսքերը ախորժալուր ու բարձրալի թվան մեծերիդ ու փոքրերիդ ականջներին: Չընկրկեք ու չվախենաք հեթանոսների բազմությունից և ոչ էլ մահկանացու մարդու ահռելի սրի դեմ թիկունքներս դարձնենք, որպիսի եթե Տերը հաղթություն մեր ձեռքը տա, ոչնչացնենք նրանց զորությունը, որպիսի բարձրանա ճշմարտության կողմը, իսկ եթե հասել է ժամանակը` մեր կյանքը սուրբ մահով ավարտելու այս պատերազմում, ընդունենք ուրախ սրտով, միայն թե արիության և քաջության մեջ վախկոտություն չխառնենք:
… Իսկ արդ երկու և երեք կռիվների մեջ Ինքը` Տերը, մեծ զորությամբ օգնեց մեզ, այնպես որ քաջության անուն ժառանգեցինք և արքունի զորքը չարաչար ջարդեցինք, մոգերին էլ անողորմ կերպով կոտորեցինք և կռապաշտության պղծությունը մի քանի տեղերից սրբեցինք, թագավորի անօրեն հրամանը ջնջեցինք-ոչնչացրինք, ծովի խռովությունը իջեցրինք, լեռնցած ալիքները դաշտացան, բարձրադեզ փրփուրն սպառվեց, գազանացած զայրույթը դադարեց: Նա, ով ամպերի վրայից էր որոտում, ընկճված իր սովորական բնույթից էլ ցած իջավ` մեզ հետ խոսելով: Նա, ով խոսքով ու հրամանով էր ուզում կատարել իր չարությունը սուրբ եկեղեցու վերաբերմամբ, այժմ աղեղով ու նիզակով ու սրով է կռվում: Նա, ով կարծում էր, թե մենք քրիստոնեությունն իբրև զգեստ ունենք հագած, այժմ չի կարողանում մեզ փոխել, ինչպես մարմնի գույնը չի կարելի փոխել, գուցե այլևս չկարողանա էլ մինչև վերջ: Եվ մենք էլ թեպետ մարմնով Երկրի վրա ենք, բայց հավատով երկնքում ենք հաստատված, որտեղ ոչ ոք չի կարող հասնել Քրիստոսի անձեռագործ շինվածքին:
… Հաստատ մնացեք մեր անդրդվելի զորագլխի վրա, որ երբեք չի մոռանա ձեր քաջությունները: Ով քաջեր, մեզ համար մեծ շնորհ է այս, որ Աստված կատարեց մեր բնության միջոցով, որի մեջ և մեծապես երևում է Աստծո զորությունը:
Եվ ահա եկել հասել է ժամանակը, որ ամեն մի կեղծ կոչված բան հեռացնենք մեզանից: Այն ժամանակ իբրև մի վշտալից սգավոր, հոգով ու մարմնով տրտմած էինք, այսօր երկուսով էլ զվարթացած ու զգաստացած, առհասարակ խելամիտ ենք դարձել, որովհետև բարերար Տիրոջն էլ տեսնում ենք մեզ հետ իբրև առաջնորդ: Մեր Զորավարը մարդ չէ, այլ բոլոր մարտիրոսների Զորագլուխը:

«Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին»

%d bloggers like this: