Պահոց | 6:53 ե.

Ջոն Հեֆֆերնի երեք ու կես ոլորտները

18 Հկտ

Հայաստանում ԱՄՆ նորանշանակ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ջոն Հեֆֆերնին քչերն էին այսքան շուտ սպասում: Հաշվի առնելով նախկին դեսպանների հետ կապված պատմությունները, կարծիք կար, որ այս անգամ էլ կկրկնվեր նույնը, և դեսպանը Երևան կժամաներ միայն այն ժամանակ, երբ կրքերը փոքր-ինչ հանդարտված կլինեին: Իսկ որ բորբոքված կրքեր կային՝ դա հաստատ էր: ՆԱՏՕ-ում Միացյալ Նահանգների առաքելության ղեկավարի տեղակալ Հեֆերնին դեսպանի պաշտոնում Բարաք Օբամայի վարչակազմը առաջադրել էր դեռևս այս տարվա մայիսին, իսկ Սենատը նրան հաստատեց սեպտեմբերի վերջին։ Այդ ընթացքում թեկնածուն ստիպված էր կրել ինչպես հայամետ օրենսդիրների, այնպես էլ ամերիկահայ լոբբիստական կառույցների ծանր ճնշումը: Ի դեպ, դեսպանի լիազորությունների հաստատման գործընթացի տեմպերը ևս վկայեցին այն մասին, որ Վաշինգտոնը որոշել էր այս անգամ Հայաստանը երկար ժամանակով առանց դեսպանի չթողնել: Եվ տեղ հասնելուն պես ամերիկացի դիվանագետը շտապեց իր հավատարմագիրը հանձնել նախագահ Սերժ Սարգսյանին: Նախագահն իր հերթին պարտքի տակ չմնաց: «Մենք շնորհակալ ենք Միացյալ Նահանգներին` մեզ համար չափազանց կարևոր նշանակություն ունեցող խնդիրներում հավասարակշիռ մոտեցման համար: Օգտվելով առիթից` ցանկանում եմ գնահատանքի խոսք ասել նախկին դեսպանի` տիկին Մարի Յովանովիչի կատարած լավ աշխատանքի համար»,- Հեֆֆերնին ասաց Ս. Սարգսյանը: Դժվար է ասել, Յովանովիչի մասին նախագահի ջերմ հիշողությունները ինչ չափով անդրադարձան նոր դեսպանի ինքնազգացողության վրա, սակայն այդ անվան հիշատակումն այս դեպքում կարծես բոլորովին էլ պատահական չէր:
Ամեն պարագայում, ԱՄՆ դեսպանն անմիջապես մտավ իր դերի մեջ և լրագրողների հետ առաջին իսկ հանդիպման ժամանակ բացեց խաղաթղթերը՝ տեղեկացնելով, որ իր օրոք հայ-ամերիկյան գործընկերությունը կխորանա երեք հիմնական ուղղություններով` տարածաշրջանային ինտեգրման, տնտեսական կապերի և քաղաքական ոլորտներում: Նա ընդգծեց, որ մեծ ուշադրություն է հատկացվելու երկկողմ առևտուրն ու ներդրումները խթանելու, երկու երկրների մասնավոր ոլորտին գործունեության լայն դաշտ ընձեռելու ուղղությամբ: Այնուհետև, քայլ առ քայլ մոտենալով շատ ավելի նրբազգաց հարցերին, Հեֆերնը չթաքցրեց, որ իր աշխատանքում առանձնահատուկ տեղ է հատկացվելու Հայաստանում 2012-2013թթ. ընտրությունների` միջազգային չափանիշերին համապատասխան անցկացման խնդիրներին: Պատմելով, թե ինչպես է ինքը մինչ Երևան գալը երկու ամիս շարունակ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակի վերաբերյալ ուսումնասիրություններ կատարել, նա ևս վկայակոչեց նախկին դեսպան Մարի Յովանովիչին, ըստ որի վերջին վեց ամսում Հայաստանում կարևոր առաջընթաց է գրանցվել: Ամենայն հավանականությամբ, Յովանովիչի վերաբերմունքը մի առ ժամանակ դեռ որոշիչ կլինի, քանի դեռ նորանշանակ դեսպանը չի ձևավորել իր անձնական կարծիքը: Իսկ մինչ այդ նա ասում է. «Մենք հույս ունենք, որ կշարունակվեն զարգացումները տարեսկզբին հիմք դրված կարևորագույն ուղղություններով, որպեսզի երկրում հանդուրժողականության մթնոլորտում կայանան ընտրությունները և լինեն լավագույնը Հայաստանի կյանքում: Ինչպես ես, այնպես էլ իմ ղեկավարած դիվանագիտական առաքելությունը աշխատելու ենք հասարակության բոլոր օղակների հետ, որպեսզի ընտրությունները հնարավորինս լավ անցնեն»:
Հայ-ամերիկյան հարաբերությունների տնտեսական բաղադրիչի մասին ևս Հեֆֆերնը աղոտ պատկերացումներ ունի, այդ իսկ պատճառով էլ երբ նրան հարց ուղղեցին, դեսպանը կարողացավ մատնանշել սոսկ Հայաստանում «Հազարամյակի մարտահրավերների» հաջող իրականացման փաստը: Այն, որ ժամանակին իր երկիրն այդ ծրագիրն առանձնապես հաջող չէր գնահատել, դեսպանը ոչինչ չասաց:
Սակայն ամերիկացի դիվանագետը հազիվ թե այնքան միամիտ էր, որպեսզի չհասկանար, որ տնտեսական թեմաներով հայ հանրության գլուխը չես պտտի, և այստեղ քեզ անպայման առաջին հերթին կհարցնեն. «Իսկ դուք ի՞նչ եք մտածում ցեղասպանության մասին» կամ՝ «Ձեր կարծիքով, ո՞րն է Ղարաբաղյան խնդրի լուծման բանալին»: Եվ հայ լրագրողները հենց այդ կետից էլ սկսեցին:
«Ցեղասպանության ճանաչման հարցում որն է ձեր մոտեցումը» հարցին հնչեց դեսպանի հետևյալ պատասպանը. «Ապրիլի 24-ին նախագահ Օբաման իր ուղերձում հստակ արտահայտեց իր դիրքորոշումը, և ես հավատարիմ եմ ու պաշտպանում եմ այդ հայտարարության յուրաքանչյուր բառն ու աշխատելու եմ՝ հիմք ընդունելով այդ դիրքորոշումը»: ինչպես տեսնում ենք, սա նույնն է, թե ասել, որ մարդը զուրկ է սեփական տեսակետից, քանի որ նախագահի տեսակետը վկայակոչելն ավելի անվտանգ է: Մյուս կողմից էլ պետք չէ մոռանալ, որ իրականում Հեֆֆերնը թուրք-ամերիկյան ռազմական համագործակությանը քաջատեղյակ դիվանագետ է, ուստի նա պիտի որ ավելի գնահատի Թուրքիայի կարևորությունը և ավելի զգույշ գտնվի այս հարցում՝ միշտ հիշելով, որ Թուրքիան դեռևս մնում է Միացյալ Նահանգների համար շատ կարևոր դերակատար ու գործընկեր:
Ինչ վերաբերում է Ղարաբաղին, ապա դեսպանն այս դեպքում էլ ձեռքի տակ ուներ արդեն պատրաստի հուշաթերթիկը, որի վրա գրվածը նա արտասանեց. «Մենք հավատարիմ ենք Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում, և խնդրում ներգրավված երկրներին միայն խաղաղ կարգավորման ճանապարհով ենք տանելու: Մեր առաջնորդները հրապարակային ընդգծված դիրքորոշում են արտահայտել, և մենք, հավատարիմ այդ մոտեցմանը, շարունակելու ենք աշխատանքն այդ ուղղությամբ»,- ասաց Հեֆֆերնը: Դեսպանի այս սովորույթը՝ բոլոր դեպքերում վկայակոչել առաջնորդին կամ առաջնորդներին, գուցե և բխում է դիվանագիտական էթիկայից ու քաղաքականության պահանջներից, սակայն միևնույն ժամանակ արժեզրկում է նրա անձնական դերակատարությունը առանցքային հարցերում: Միակ հետաքրքիր միտքը, որ հայտնեց նա, այն էր, որ Մինսկի խմբում ԱՄՆ ներկայացուցիչ Ռոբերտ Բրադտկեն մյուս համանախագահների հետ ակտիվ ներգրավված է խնդրի կարգավորմանը և որևէ մեծ փոփոխություն այդ աշխատանքում չի ակնկալվում:
Բանն այն է, որ վերջին շրջանում լայն տարածում էր ստանում այն կարծիքը, թե ԼՂ հարցում Ռուսաստանի ձախողումը կարող է ստիպել ԱՄՆ-ին նոր առաջարկներով հանդես գալ: Սրան զուգահեռ ամերիկյան առաջատար թերթերը վերջին ամիսներին մի քանի անգամ անդրադարձան Ղարաբաղի հիմնահարցին, և դրանք ունեին բավական հետաքրքրական շեշտադրումներ: New York Times և Washington Post թերթերը առաջ էին քաշել այն գաղափարը, որ ԼՂՀ-ի միջազգային ճանաչումը հնարավոր կարող է դառնալ այն դեպքում, եթե ԼՂ կառավարման համակարգը համարժեք լինի Արևմուտքում ընդունված ժողովրդավարական չափանիշներին: Սակայն սրանք խիստ «հեղափոխական», եթե չասենք՝ ներկա պահին անհավանական վարկածներ էին, առավել ևս, որ Վաշինգտոնի այս պահի զբաղվածությունը հազիվ թե թույլ տա ամերիկացիներին առանձնակի ուշադրություն հատկացնել Ղարաբաղի հարցին:
Բայց և այնպես չմոռանանք, որ հոկտեմբերի 18-ին Երևանում կլինի ԱՄՆ պետքարտուղարի սպառազինությունների վերհսկման հարցով տեղակալ Ռոուզ Գետեմյուլլերը։ Իսկ հոկտեմբերի 19-ին երկկողմ խորհրդատվությունների համար Երևան կժամանի նաև ԱՄՆ պետքարտուղարության թիվ 2 պաշտոնյան՝ պետքարտուղարի առաջին տեղական Ուիլյամ Բըրնսը։ Մեկ շաբաթում ԱՄՆ երկու բարձրաստիճան պաշտոնյայի այցը Հայաստան արդեն իսկ ինչ-որ բան նշանակում է: Ի դեպ, լրատվամիջոցները տեղեկացնում են, որ Բըրնսը տարածաշրջան է գալիս ԼՂ հարցի շուրջ նոր գաղափարներով, որոնք նա մշակել է ԵԱՀԿ ՄԽ ամերիկացի համանախագահ Բրադկեի հետ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ԳՅՈՒՆՏԵՐ ԳՐԱՍՍ

18 Հկտ

ՎԿԱՅՈՒԹՅՈՒՆ

Ավտոմեքենա վարել չեմ կարով
և քեզ համար, սեր իմ,
պետքական կլինեմ միայն իբրև ուղեկից,
որը կարող է թվարկել, թե ինչ ենք թողել ետևում,
և կանխատեսել, թե ինչ է գալու.
լցակայաններ,
եկեղեցու աշտարակներ,
հեռվից առկայծող դժբախտություն:

ԽՈՍՏՈՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Անչափ փոքրիկ սենյակս
կամենում եմ պաստառել բանաստեղծություններով:
Սերտ միանալով իրար` բոլոր չորս պատերը
պետք է, որ մատնեն այն, ինչ քեզանից, սեր իմ,
մանրամասնորեն թաքցրել եմ:

Թարգմ. Ա. Առաքելյան

%d bloggers like this: