Պահոց | 6:44 ե.

ԷՐՈՏԻԿ ՊՈԵԶԻԱՅԻ ՆՄՈՒՇ

4 Հկտ

ՍԻՐՈ ԴԱՍ

Նստած ձիգ ու անհաղորդ՝ իռլանդացի հեզ աղջիկ,
Ծնկներն իրար պինդ սեղմած- նույնիսկ այդժամ հասկացա,
Որ շուրթերդ կբացվեն իմ համբույրից առաջին.
Քո աչքերն ինձ կանչեցին, ու ես հլու վեր կացա…

Հետո արդեն հատակին՝ շրջազգեստդ ձգվեց վեր,
Ձգվեց մինչև երկնագույն կիսավարտիքը քո պիրկ,
Որն ուր որ է կպայթի իմ շոյանքից կարևեր.
Սիրավեպը չի կարող լինել ցամաք ու անկիրք:

Ո՞րն է անկեղծն ավելի. երբ Ջոն Դոնից եմ փչում
Եվ սա միջոց անվանում, բայց ոչ երբեք նպատակ,
Թե՞ երբ սեղմված քո ցոլքին «սիրելիս» եմ շշնջում.
Մտերմությունն այս է լոկ, մնացածը՝ փուչ կատակ:

Սուտ են բոլոր գրական դարձվածները սեթևեթ,
Սրա համար խենթացավ ուսուցիչը քո անքուն:
Սուտ է կյանքում ամեն բան. ճշմարտությունը ինձ հետ
Հանգրվանում է այնտեղ՝ քո ոտքերի արանքում:

ՖԻԼԻՊ ՀՈԲՍԲԱՈՒՄ
1934

Հայաստանն ընդդեմ ԵԽԽՎ-ի

4 Հկտ

Այն, որ Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական Վեհաժողովը հետզհետե վերածվելու էր մարտադաշտի, պարզ էր դեռևս այս տարեսկզբից, երբ Հայաստանի պատվիրակության ներկայացուցիչները բոյկոտեցին Ղարաբաղի հարցով ենթահանձնաժողվի աշխատանքներն ու հրաժարվեցին մասնակցել դրա նիստերին՝ պատճառաբանելով, որ Ղարաբաղի հարցի կարգավորմամբ զբաղվում է Մինսկի խումբը, և նոր հանձնաժողովի ձևավորումը չի կարող հավելյալ նպաստ բերել հակամարտության հանգուցալուծմանը: Միայն թե տարակարծությունների դաշտն այդքանով չսահմանափակվեց: Եվ այժմ, երբ Ստրասբուրգում ընթանում է ԵԽԽՎ աշնանային նստաշրջանը, Հայաստանի պատվիրակությունը վերստին մարտական տրամադրությամբ այնտեղ է՝ հրաշալի գիտակցելով, որ այս նստաշրջանը խիստ կարևոր է լինելու մեր երկրի համար: Այդ կարևորության առաջին նախապայմանն այն է, որ նստաշրջանում ներկայացվելու է համազեկուցողներ Ջոն Պրեսկոտի ու Աքսել Ֆիշերի «Ժողովրդավարական հաստատությունների գործունեությունը Հայաստանում» խորագրով զեկույցը` մեր երկրի պարտավորությունների կատարման վերաբերյալ: Այդ բանաձևի նախագիծը ԵԽԽՎ-ն կքննարկի վաղը: Նախապես ասվել էր, թե քննարկումը կայանալու է հոկտեմբերի 7-ին, սակայն վերջին պահին օրակարգը փոխվեց` համազեկուցողներից մեկի մեկնելու անհրաժեշտության պատճառով: Թե Երևանում որքան մեծ նշանակություն են տալիս վաղվա արդյունքներին, դրա մասին կարող է վկայել նաև այն փաստը, որ առաջին անգամ Հայաստանի պատվիրակության ամբողջ կազմին է առաջարկվել մեկնել Ստրասբուրգ, այդ թվում՝ նաև փոխարինող անդամներին: Ըստ տեղեկությունների, մեր պատվիրակության բոլոր անդամներն արդեն հերթագրվել են ելույթ ունենալու համար։A
Նստաշրջանի քննարկման օրակարգում տեղ գտած հաջորդ «թեժ բաղադրիչը» ԵԽԽՎ նախագահ Մ.Չավուշօղլուի ջանքերով վերագործարկված Լեռնային Ղարաբաղի հարցով ենթահանձնաժողովի հարցն է: Նախօրեին Չավուշօղլուն ասել էր, որ անդամ-երկրները պետք է հարգեն ԵԽԽՎ որոշումները, և հույս էր հայտնել, թե ենթահանձնաժողովի նիստին այս անգամ կմասնակցի նաև հայկական պատվիրակությունը: Սակայն հայկական համառությունն իրեն դրսևորեց անմիջապես: Մեր պատվիրակության ղեկավար Դավիթ Հարությունյանը ելույթ ունեցավ և բացեիբաց ասաց, որ այսպես կոչված հատուկ հանձնաժողովի հանդիպումը օրակարգում ընդգրկելն այլևս անակնկալ չէ, և ոչ էլ անակնկալ է այն փաստը, որ զրուցակիցները նախընտրում են հետևողականորեն անուշադրության մատնել հայերի շարունակական բացատրությունները Ղարաբաղի խնդրի կարգավորման հարցում այդ պատվարժան ֆորումի դերի ու առաքելության մասին: Այնուհետև նա ներկաների ուշադրությունը հրավիրեց, իր խոսքով, «ներկա պատվիրակություններից մեկի հանդեպ որոշ պարտավորություններ ստանձնած» ԵԽԽՎ նախագահ Մ. Չավուշօղլուի գործողությունների վրա: Ակնարկն, իհարկե, Ադրբեջանին էր վերաբերում: Իսկ այս ելույթը նշանակում էր, որ հայկական կողմը վերահաստատում էր նախորդ երկու նստաշրջաններում դրսևորած իր վերաբերմունքը` անտեսել ենթահանձնաժողովի աշխատանքները:
Դժվար է ասել՝ դա անսպասելի՞ էր Չավուշօղլուի և մյուսների համար, թե ոչ, սակայն փաստ է, որ ենթահանձնաժողովը երեկ դռնփակ նիստ գումարեց առանց հայերի մասնակցության, որը տևեց կես ժամից էլ պակաս, ինչից հետո անորոշ բացատրություններ տրվեցին դրա ընթացքի մասին, և ակնհայտ էր, որ մասնակիցներից որևէ մեկը չէր ցանկանում առաջինը խոստովանել դրա ձախողումը: Միայն Ադրբեջանի պատվիրակության ղեկավար Սամադ Սեիդովը հայտարարեց, թե Հայաստանը հատուկ հանձնաժողովի աշխատանքին չմասնակցելով փաստացի չի կատարում բյուրոյի որոշումը:
Սա, իհարկե, մահացու մեղք չէ: Բայց եթե ենթահանձնաժողովի բոյկոտն առայժմ պտուղներ տալիս է, ապա ադրբեջանական մեղադրանքներին ԵԽԽՎ-ի ամբիոնից չպատասխանելու մորատորիումը դարձավ մեր պատվիրակության անդամների առանձին խորհրդակցության նյութը: Ու թեև որոշում կայացվեց շարունակել մորատորիումի մարտավարությունը, սակայն այս դեպքում ամուր չէր համոզմունքը, որ դա կարող է երկարել և լինել արդյունավետ: Ամենայն հավանականությամբ, առաջիկայում կրկին այս խնդիրը վերանայելու պահանջ կծագի:
Վերադառնալով Հայաստանին վերաբերող զեկուցման թեմային՝ ասենք, որ այս հարցում պետք է ակնկալել որոշակի լարվածություն: Դրա նախնական ազդանշանը հնչեցրեց ԵԽԽՎ նախագահ Մևլութ Չավուշօղլուն, երբ ասուլիսի ժամանակ անդրադարձավ Հայաստանում մարտիմեկյան դեպքերի հետաքննությանը. «Նշյալ դեպքերի հետաքննությունը չի իրականացվել, զոհերի համար պատասխանատվության որևէ մեկը չի ենթարկվել: Մենք հուսով ենք, դրական զարգացումներ կարձանագրվեն, և լուրջ հետաքննություն կիրականացվի խնդրի առնչությամբ»,- ասաց նա:
Չավուշօղլուի տեսակետի պաշտպաններ գտնվեցին նաև Հայաստանում: Մասնավորապես, հայաստանյան ութ հասարակական կազմակերպություններ հանդես եկան ԵԽԽՎ անդամներին ու ԵԽ Մարդու Իրավունքների Հանձնակատարին ուղղված բաց նամակով: Նրանք կոչ էին անում առկա փաստերին և Հայաստանի իրողություններին համապատասխան վերանայել բանաձևի նախագծի բովանդակությունն ու շարադրանքը և ընդունել համարժեք բանաձև: « Մենք արտահայտում ենք մեր խորը հիասթափությունն ու մտահոգությունները՝ կապված այս փաստաթղթի բովանդակության և էության հետ… Բանաձևի նախագիծը և հետևող զեկույցը իր ձևով և ոգով ոչ միայն չի նպաստում Հայաստանում ժողովրդավարական ինստիտուտների կայացմանն ու ամրապնդմանը, այլև նույնիսկ ամրապնդում է երկրում մարդու իրավունքների խախման դեպքերում անպատժելիության զգացումը»,-ասված էր այդ նամակում:
Ընդհանուր տրամադրվածությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ լիագումար նիստում Հայաստանի մասին բանաձևի նախագիծը հավանաբար որոշակի փոփոխությունների կենթարկվի: Այս տարբերակին մղող մյուս փաստարկն էլ այն է, որ սկիզբ առած իշխանություն-ընդդիմություն երկխոսության ձախողումից հետո այն պիտի հարմարեցվի Հայաստանի այսօրվա իրավիճակին, իսկ դա տարբերվում է բանաձևի շարադրման համար հիմք հանդիսացած սկզբնական կացությունից:
Ի դեպ, Մևլութ Չավուշօղլուն հոկյտեմբերի 10-ին կայցելի Ադրբեջան՝ մասնակցելու մարդու իրավունքների հարցերին նվիրված կոնֆերանսին։ Կասկածից վեր է, որ Չավուշօղլին ԵԽԽՎ աշնանային նստաշրջանում հնարավոր ամեն բան կանի պարզ երեսով Բաքու մտնելու համար:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: