Պահոց | 10:18 ե.

Պաղեստինի անմշակ ռոմանտիկան

26 Սպտ

Պաղեստինի ինքնավարության ազգային վարչակազմի ղեկավար Մահմուդ Աբբասի կողմից ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Գի Մունին փոխանցված պաշտոնական հայտը, որով առաջարկվում է ճանաչել Պաղեստինի անկախությունը և տրամադրել ՄԱԿ-ի լիիրավ անդամություն, դարձել է վերջին օրերի ամենահրատապ խնդիրներից մեկը: Բոլորն են հասկանում, որ այս ընթացակարգը չի սահմանափակվելու սոսկ նրանով, որ հարցը քննարկման դրվի 193 անդամ ունեցող Գլխավոր վեհաժողովում, իսկ ձայների 2/3-ը ստանալու դեպքում «Պաղեստին» մակագրությամբ բազկաթոռը բերվի ՄԱԿ-ի դահլիճ։ Ավելին, գերիշխողն այն մտայնությունն է, որ խաղաղությունը ձեռք չի բերվում ՄԱԿ-ի հայտարարությունների և բանաձևերի միջոցով, հակառակ դեպքում հաշտությունը վաղուց հաստատված, իսկ սահմանները գծված կլինեին: Եվ այս բանը հրաշալի գիտակցում են ինչպես Պաղեստինում, այնպես էլ Իսրայելում: Միայն թե դա չի խանգարում, որպեսզի հակամարտող կողմերը շարունակեն մնալ անզիջում և համառ:
Դեռ Աբբասի ՄԱԿ գնալուց առաթ Թել Ավիվը հայտարարել էր, որ եթե պաղեստինցիները դիմեն այդ քայլին, ապա հակազդեցությունը չի ուշանա: Հրեաները նույնիսկ մերժեցին Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզիի փոխզիջումային առաջարկը, որը ենթադրում էր ճանաչել Պաղեստինի անկախությունը և նրան ՄԱԿ-ի կազմում ընդգրկել ոչ թե լիիրավ անդամի, այլ դիտորդի կարգավիճակով: Ֆրանսիայի նախագահը նաև առաջարկում էր որոշակի ժամկետներ սահմանել Իսրայելի ու Պաղեստինի միջև համաձայնության ձեռքբերման հարցում: Սակայն Թել Ավիվը դա համարեց անօգուտ: Եվ միայն այն բանից հետո, երբ հայտը փոխանցվեց գլխավոր քարտուղարին, Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն Գլխավոր ասամբլեայի ամբիոնից հայտարարեց, թե խաղաղության ապահովման դեպքում առաջինը հենց Իսրայելը կճանաչի Պաղեստինը: «Իրականությունն այն է, որ Իսրայելը խաղաղություն է ցանկանում։ Իրականությունն այն է, որ ես խաղաղություն եմ ցանկանում։ Եվ հանուն խաղաղության ձեռքս մեկնում եմ Պաղեստինի ժողովրդին, Աբբասին… Առանց ժամանակ կորցնելու կարող ենք վերսկսել բանակցությունները։ Եկեք հանդիպենք հենց այսօր և այստեղ»,- Աբբասին դիմեց Նեթանյահուն։ Պարզված ձեռքը օդում չթողնելու համար Աբբասը չմերժեց հանդիպման անցկացումը, սակայն նշեց, թե դրանից Պաղեստին պետության ճանաչման հայցը չի վերանայվի:
Բայց արդյո՞ք պաղեստինյան ռևանշը կարող է պսակվել հաջողությամբ: Ամենայն հավանականությամբ՝ ոչ: Ճիշտ է, մեծ թիվ են կազմում այն երկրները, ովքեր պատրաստ են իրենց ձայնը տալ հօգուտ ճանաչման, միայն թե այդ հանգամանքը բավարար չէ արդյունք ակնկալելու համար: Միացյալ Նահանգներն արդեն հայտարարել է, որ եթե հարցը դրվի քննարկման, ապա Վաշինգտոնը կօգտվի իր վետոյի իրավունքից: Սպասվելիք ծանր հետևանքները կանխելու կամ գոնե հետաձգելու ակնկալիքով մի վերջին քայլ կատարեց մերձավորարևելյան Քառյակը (Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ը, ԵՄ-ն, ու ՄԱԿ-ը)՝ կոչ անելով Իսրայելին ու Պաղեստինին եկող ամսվա ընթացքում համաձայնության գալ բանակցությունների շուրջ: Քառյակն այն կարծիքին է, թե կողմեը 3-ամսյա ժամկետում կարող են անվտանգության ու սահմանների հետ կապված առաջարկներ մշակել, իսկ կես տարվա ընթացքում նշանակալի առաջընթաց արձանագարել խաղաղ կարգավորման գործընթացում: «Քառյակի հիմնական նպատակն է հասնել խաղաղության պայմանագրի ձեռքբերմանը 2012թ վերջին»,- ասված էր նրանց համատեղ հայտարարության մեջ:
Սա, ինչ խոսք, չհիմնավորված և ոչնչի վրա չխարսխված լավատեսություն է: Ակնհայտ է, որ նպատակը մեկն է՝ ժամանակ շահել: Եվ այժմ նրանք տեղեկացնում են, որ Մոսկվայում շուտով կանցկացվի միջազգային մի վեհաժողով՝ վերսկսելու համար խաղաղության գործընթացը։ Իսրայելը, որին այսպիսի շրջադարձը խիստ ձեռնտու է, դրական է արձագանքել նշված առաջարկին: Իսկ պաղեստինյան վարչակազմն ասել է, որ իրենց պատասխանը կլինի ավելի ուշ:
Ընթացակարգի համաձայն, ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհուրդը Պաղեստինի ճանաչման ու անդամակցության հայտը քննարկել կսկսի այսօր: Հայտնի է, որ հայտի ուսումնասիրության գործընթացը կարող է շաբաթներ տևել: Իսկ մինչ այդ ինքնավարության արաբ բնակիչները Ռամալլահի կենրոնական հրապարակներում տոնում են պետության ճանաչման գործընթացի մեկնարկը ու հայրենիք վերադարձած Աբբասին դիմավորում իբրև ազգային հերոսի:
Սակայն պետք է նկատել, որ բուն Պաղեստինում քիչ չէ նրանց թիվը, ովքեր խորապես համոզված են, որ գործընթացին չարժե լրջորեն վերաբերվել: Նրանց համոզմամբ, տեսանելի ռոմանտիկ զեղումների թիկունքում հստակ հաշվարկն է, ինչին գիտակցաբար դիմել է վարչակազմը: Մահմուդ Աբասն այդ քայլին գնաց` արդյունքում գոնե որևէ միջանկյալ կարգավիճակ ստանալու համար: Իսկ այս դիվանգիտական քայլը պայմանավորված է այն իրողության ըմբռնմամբ, որ Պաղեստինն այսօր լիիրավ կրագավիճակ ստանալ պարզապես չի կարող:
Ինչ վերաբերում է երկրներին, ովքեր պիտի թեր կամ դեմ քվեարկեն հարցին, ապա նրանց վիճակը նույնպես նախանձելի չէ: Վերջիններս ստիպված են դիրքորոշում ձևավորել՝ ամենաքիչը մտածելով Պաղեստինի կամ Իսրայելի ապագայի մասին և բացառապես ղեկավարվելով թե սեփական և թե աշխարհաքաղաքական շահերով: Մի մասը հաշվի է առնում իր հարաբերություններն արաբների կամ թուրքերի հետ, մյուսները` ԱՄՆ-ի ու Եվրոպայի: Քիչ չեն նաև նրանք, ովքեր մինչև վերջին պահը դեռ չեն կարողացել որևէ հստակ եզրահանգման գալ:
Ինչ վերաբերում է մեր տարածաշրջանին, ապա Ադրբեջանը սատարելու է Պաղեստինին: Այդ մասին հայտարարել է Ադրբեջանի փոխարտգործնախարար Արազ Ազիմովը: Հայաստանի պարագայում խնդիրը փոքր-ինչ բարդ է: Նախ մինչ օրս դեռ չկա պաշտոնական դիրքորոշման մասին հայտարարություն, և բացի այդ հանրության ներսում կարծիքները բաժանվում են: Ոմանք գտնում են, թե Պաղեստինի անկախության ճանաչման հարցում Հայաստանը չպիտի տուրք տա մյուս պետությունների շահերին և պետք է կողմ քվեարկի ճանաչմանը: Մյուսները նույնիսկ գործարք են առաջարկում՝ հուշելով, թե Հայաստանը պիտի դիմի Իսրայելին և ասի, որ եթե վերջինս ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը, ապա իրենք էլ դեմ կքվեարկեն Պաղեստինի անկախությանը: Հակառակ պարագայում կկանգնեն կողմ քվեարկողների շարքում:
Սա, իհարկե, լուրջ մոտեցում համարվել չի կարող: Իսկ հնարավոր վերաբերմունքի մասին վերջին տեղեկությունների համաձայն, մեր երկիրը մտադիր է քվեարկել Պաղեստինի պետության ճանաչման հարցի դեմ: Այս մասին հայտնի է դարձել օտարերկրյա դիվանագիտական շրջանակներին մոտ կանգնած անանուն աղբյուրից: Ինչպես նշել է աղբյուրը, ապագայում Հայաստանի դիրքորոշումը կարող է մոդուլյացիայի ենթարկվել, եթե Պաղեստինը հրաժարվի Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման հարցի առնչությամբ մաքսիմալիստական դիրքորոշումից` հօգուտ Ադրբեջանի: Երևում է՝ Հայաստանի իշխանությունները չեն մոռացել, թե ամիսներ առաջ Մահմուդ Աբբասն ինչպիսի բառեր էր շռայլում Բաքվում՝ ադրբեջանցիների համակրանքին ու աջակցությանն արժանանալու համար: Իսկ եթե դա այդպես է, ապա Հայաստանն իսկապես կարող է կտրուկ կերպով դեմ արտահայտվել: Եվ նրան շատերը կհասկանան:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: