Հարված մեծամտության սրտին

15 Սպտ

Երեկվա առատ լրահոսում կար մի լուր, որը շրջանցելն ուղղակի անհնար էր: Եվ խոսքն այս անգամ ոչ միայն տեղեկատվության հետաքրքիր լինելու մասին էր, այլ հատկապես նրա, որ այդպիսի բան մենք ընթերցում էինք առաջին անգամ: Հաղորդագրության մեջ ասված էր, որ Լեռնային Ղարապաղի Պաշտպանության բանակի ՀՕՊ և ռադիոէլեկտրոնային պայքարի ստորաբաժանումների կողմից ձեռնարկված հատուկ միջոցառումների արդյունքում Մարտունու շրջանի Վազգենաշեն գյուղի մերձակայքում խփվել է ադրբեջանական զինուժին պատկանող անօդաչու թռչող սարք:
Հակառակորդի կողմից առաջին արձագանքը եղավ այն, որ նրանք կտրականապես հերքեցին ինքնաթիռի կործանման փաստը: Բայց նույն պահին էլ համացանցը հեղեղվեց խփված սարքի բեկորները պատկերող լուսանկարներով, իսկ այնուհետև հայտնվեց նաև տեսագրությունը: Այժմ արդեն առարկելն անիմաստ էր: Հիմա ադրբեջանցի լրագրողներն էին հայտնվել հիմար կացության մեջ: Նրանք գրում էին, որ փորձում են մեկնաբանություն ստանալ իրենց երկրի պաշտպանության նախարարությունից, սակայն հեռախոսազանգերին ոչ ոք չի պատասխանում, իսկ պաշտոնական արձագանք չկա ու չկա:
Արձագանքող այդպես էլ չգտնվեց: Եվ իսկապես, ի՞նչ ասել: Տարիներ շարունակ սահմանից այն կողմ իրենց ժողովրդին լիուլի կերակրել են այն միֆով, թե ադրբեջանական բանակը աշխարհում ուժեղագույններից մեկն է, թե իրենց ռազմական հնարավորությունները թույլ են տալիս հաշված ժամերի ընթացքում լուծել Ղարաբաղի հարցերը, և հանկարծ օրը ցերեկով այդ հեքիաթը անօդաչու ինքնաթիռի պես վայր է ընկնում ու փշուր-փշուր լինում: Եվ դա անում են այն «անջատողական» հայերը, որոնք, ըստ Բաքվի քարոզչության, իբրև թե ապրում են քարե դարում, կռվում են նետ ու աղեղով և անզոր են դիմակայել ադրբեջանական անպարտելի զինուժի հարվածներին: Բայց հիմա արդեն նախկինի պես հեշտ չի լինելու: Ինչպես ասում են, մեկ անգամ տեսածը հազար անգամ լսածից ավելին արժե:
Սակայն երեկվա դեպքը սոսկ մեկանգամյա միջադեպ չէր, այլ վերջին օրերի լարվածության և թշնամու կողմից բազմաթիվ այլ ոտնձգությունների արդյունքն էր: Արդեն հայտնի է դարձել, որ հրադադարի ռեժիմի պարբերական խախտումներին զուգահեռ, վերջին շրջանում նկատելի ակտիվությամբ էր գործել նաև հակառակորդի օդուժը: Նրանք բավականին մեծ հաճախականությամբ իրականացրել էին ինչպես մարտաուսումնական, այնպես էլ հետախուզական բնույթի թռիչքներ սահմանային գոտու ողջ երկարությամբ՝ որոշ դեպքերում պարզապես խախտելով Արցախի օդային սահմանները: Այդ չհիմնավորված ինքնավտահությունը, թե յուրաքանչյուր գործողություն արգելքի չի հանդիպի, հակառակորդին դրդել էր նույնիսկ որոշակի խորանալ Ղարաբաղի տարածքում: Մի քանի անգամներ հայկական կողմին հաջողվել էր խափանել նրանց թռիչքները՝ նախազգուշական միջոցների կիրառմամբ հարկադրել, որպեսզի լքեն այդ շրջանները: Բայց, ինչպես ասում են, համբերությունն էլ իր սահմաններն ունի:
Առաջին հայացքից գուցե թե տպավորություն ստեղծվի, որ չափից ավելի մեծ նշանակություն ենք վերագրում անօդաչու սարքի կործանման փաստին: Սակայն խնդիրն այս դեպքում ոչ թե թշնամու կորուստն է, այլ մեր պաշտպանունակության մակարդակը: Հանրությունը կարիք ունի այն բանի ռեալ ապացույցների, որ բանակն ընդունակ է դիմակայել ռազմական ագրեսիային, բավարար կերպով զինված ու մարտունակ է և կարող է իրականացնել իր առջև դրված խնդիրները: Հենց այդ հարցերից մի քանիսի պատասխանն էլ մենք ստացանք երեկ՝ ադրբեջանցիների ձախողված ճախրանքի արդյունքում:
Նախ ասենք, որ իրականում անօդաչու թռչող սարքեր խոցելն այնքան էլ հեշտ գործ չէ: Նույնիսկ դրանք հայտնաբերելն է բավականին բարդ խնդիր, քանի որ ինքնաթիռները պատրաստված են հատուկ կոմպոզիցիոն նյութերից, ինչպես նաև պետք է հաշվի առնել դրանց բավականին փոքր չափերն ու ռադիոլոկացիոն թույլ նկատելիությունը: Բայց հայ զինվորականներին դա հաջողվեց փայլուն կերպով՝ կիրառելով ինչպես հատուկ սարքեր, այնպես էլ պատրաստվածության բարձր մակարդակ: Մյուս կողմից ավելորդ չէ տեղեկացնել, որ խոցված ինքնաթիռը համարվում է Ադրբեջանի օդուժի ամենահզոր անօդաչու թռչող սարքը`առկա երեք տեսակների մեջ: Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերն ունեն իսրայելական արտադրության «Օրբիթեր»-ն ու «Աերոսթար»-ը և նոր ձեռք բերած, ավելի հզոր «Հերմես 450»-ը: Հենց վերջինն էլ տապալվեց ղարաբաղյան հողում: Խփված ինքնաթիռի բեկորներն այժմ գտնվում են ՊԲ համապատասխան ծառայությունների տրամադրության տակ: Դեպքի մանրամասներն ուսումնասիրելու համար ստեղծվել է հանձնաժողով, տարվում է քննություն:
Հայկական զինուժի հակաօդային պաշտպանությունը հրամայաբար պարտավոր է լինել գերազանց վիճակում, քանի որ ռազմական օդանավերի քանակով մենք էապես զիջում ենք մեր հակառակորդներին: Հենց այդ բացը կոմպեսացնելու միակ արդյունավետ ճանապարհն այս պահին ցամաքից երկինքը հսկելու ունակությունն է: Իսկ այն, որ մեր մասնագետները դա կարողանում են պատվով կատարել, այս օրերին ունեցավ ևս մի ակնհայտ ապացույց: Աստրախանի «Աշուլուկ» զորավարժարանում տեղի ունեցած ԱՊՀ մասնակից պետությունների ՀՕՊ միավորված համակարգի «Մարտական ընկերակցություն-2011» զորավարժության ժամանակ Հայաստանի զինված ուժերի հակաօդային պաշտպանության զորքերի հաշվարկը կատարեց ոչ միայն հակաօդային պաշտպանության, այլև հակահրթիռային խնդիրներ և խոցեց բոլոր թիրախները` ցուցաբերելով 100 տոկոս արդյունավետություն:
Ադրբեջանական մեծամտության դեմքին երրորդ հարվածը կհասցվի ամենամոտ ժամանակներս: Հայաստանի անկախության 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ անցկացվող զորահանդեսի ժամանակ կցուցադրվեն ռազմական տեխնիկայի որոշ միավորներ, որոնք չունի հակառակորդը, և այնպիսի ձեռքբերումներ, որոնք շատ հարցերի պատասխաններ կտան: Դրանց շարքում հրապարակով կանցնեն նաև մեր անօդաչու ինքնաթիռները, որոնք, ի տարբերություն Ադրբեջանի, արտադրվել և ստեղծվել են հենց Հայաստանում, հայ մասնագետների կողմից, այլ ոչ թե գնվել են Իսրայելից կամ մեկ այլ երկրից:
Ի դեպ, արձանագրենք մի կարևոր փաստ ևս: Հիմա արդեն ակնհայտ դարձավ, որ Ադրբեջանը խախտում է զինադադարի ռեժիմը ոչ միայն հասարակ զինատեսակների կամ դիպուկահարներին գործադրմամբ, այլև կիրառում է իր օդուժը: Իսկ սա հրադադարի խախտման որակապես նոր տարբերակ է, ինչը պետք է որ արժանանա միջազգային հանրության ու հատկապես ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի գրասենյակի ուշադրությանը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s