Պահոց | 4:45 ե.

Մեդվեդևի նամակից մեկ ամիս անց

9 Օգս

Այսօր ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը Սոչիի իր նստավայր է հրավիրել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին: Տարակարծություններից զերծ պահելու համար Կրեմլի մամուլի ծառայությունն արդեն տեղեկացրել է, որ հանդիպման հիմնական թեման լինելու է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը: Եվ այսքանը միանգամայն բավարար է թե հարցադրումների, թե ենթադրությունների և թե հետևությունների համար:
Կազանի ձախողումից հետո երկու նախագահների առաջին հանդիպումը` առանց երրորդ կողմի ինքնին հատկանշական է: Իսկ եթե վերհիշենք նաև, որ Մեդվեդևի հայտնի նամակը` Ղարաբաղի խնդրի մասին, հակամարտող կողմերին հանձնվեց ճիշտ մեկ ամիս առաջ, ապա պետք է կարծել, որ Ռուսաստանը մեկամսյա ժամանակահատված էր տրամադրել քննարկումների նոր փուլ սկսելու համար, իսկ այժմ անցնում է դրա իրագործմանը: Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի բացակայությունն այս պահին տրամաբանական է: Նախ` սա եռակողմ բանակցություն չէ, և բացի այդ, օգոստոսի 12-13-ը Ղազախստանի մայրաքաղաք Աստանայում նախանշված է ՀԱՊԿ անդամ երկրների ոչ պաշտոնական գագաթաժողովը: Այս առիթով արդեն հայտարարվել է, որ դրա շրջանակներում սպասվում Հայաստանի և Ռուսաստանի նախագահների առանձնազրույցը: Կնշանակի` հենց դա էլ լինելու է հաջորդ քայլը: Իսկ այս երկու հանդիպումների հաջող ավարտի դեպքում կասկած չի մնա, որ ամենաուշը սեպտեմբերին միանգամայն հնարավոր է նոր եռակողմ: Եվ այդ ժամանակ էլ սեղանին կարող է հայտնվել այսպես կոչված մոդիֆիկացված «ճանապարհային քարտեզը», որի ստորագրման պարագայում միայն կարելի է խոսել առաջընթաց քայլի մասին:
Պետք է նաև նկատել, որ առաջին հերթին Ալիևին Սոչի հրավիրելու փաստը պատահական չէ: Ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ ամիսուկես առաջ միջնորդների ջանքերը ջուրը նետվեցին հենց նրա «շնորհիվ», և նույնիսկ կարծիք կար, թե Բաքվի այդ քայլից հետո բանակցությունները մեկընդմիշտ կարելի էր ավարտված համարել: Սակայն, որքան էլ դա զարմանալի էր, առաջինն իր մեղքը խոստովանեց Ադրբեջանը` ոչ միայն մեղմացնելով հռետորաբանության տոնայնությունը, այլև ավելի հաճախ շեշտելով, թե իրենք հակված են խաղաղ ուղիներով հասնել խնդրի կարգավորմանը: Այս իմաստով Հայաստանն առավելություն ուներ, քանի որ վերջինիս տեսակետը եթե ոչ ընդունելի, ապա գոնե հասկանալի էր միջազգային հանրության համար, մի բան, որը ոչ մի կերպ չի կարելի ասել պաշտոնական Բաքվի մասին: Ու հիմա Սոչիում ակնկալվում է ծանր ու դժվարին մի խոսակցություն, քանի որ Մեդվեդևից պիտի պահանջվի պատասխան կորզելու հետ մեկտեղ Ալիևին ստիպել, որ նրա պատասխանը լինի նույնքան միանշանակ ու անփոփոխ: Միայն այդ պարագայում է հնարավոր հաստատապես պնդել, թե Ադրբեջանին վերադարձրել են կառուցողական դաշտ:
Ինչ վերաբերում է Մեդվեդևի նամակ-առաջարկությունների բովանդակությանը, որի մասին առայսօր ոչ ոք դեռ ոչինչ չգիտի, ապա այստեղ էլ հարցականները քիչ չեն: Նախ չկա լիարժեք համոզվածություն, որ դրանք բխում են մեր շահերից: Բացի այդ, թեև Հայաստանը իր պատասխանն արդեն տվել է, սակայն վերստին անհայտ է մնում պատասխանի էությունը` համաձայնությու՞ն, թե՞ մերժում: Փոխարենը վերջին շաբաթների ընթացքում Ռուսաստանի ղեկավարն առիթ ունեցավ մի քանի անգամ անդրադառնալու Ղարաբաղի հարցին, և նրա մտքերը թույլ են տալիս քիչ թե շատ ընդհանուր պատկերացում կազմել հնարավոր դիրքորոշումների մասին: Ըստ Մեդվեդևի, իր մասնակցությամբ Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների եռակողմ հանդիպումները հասել են իրենց պատմական մաքսիմումին, իսկ այդ հանդիպումների ժամանակ կողմերը արձանագրել են մի շարք բարդություններ: Նա պնդել է, որ բանակցությունները շարունակվելու են, և հանդիպումների հաճախականությունը` թե նախարարների, թե նախագահների մակարդակներով, չպետք է նվազի: Նա չի թաքցրել, որ Ռուսաստանն, անշուշտ, իր հետաքրքրություններն ունի այս տարածաշրջանում և հետևողականությունն առաջին հերթին պայմանավորված է հենց այդ փաստով: Միևնույն ժամանակ նկատենք, որ ռուսական պահանջների ամենաբացահայտ արտահայտությունը դարձավ Մեդվեդևի հարցազրույցը ռուս-վրացական պատերազմի 3-րդ տարելիցի առիթով, որտեղ նա ասաց, թե «5 օր պատերազմելու փոխարեն ավելի լավ է անվերջ բանակցել այն հարցի շուրջ, թե ի՞նչ ապագա է սպասվում Լեռնային Ղարաբաղին, երբևէ կանցկացվի՞ այնտեղ հանրաքվե կամ ինչպե՞ս կարելի է պատրաստել խաղաղության համաձայնագիրը»։ Շատերն այս խոսքերի մեջ հանիրավի շրջանցեցին «անվերջ բանակցելու» հեռանկարը, մինչդեռ այն, ինչ կատարվում է արդեն մի քանի տարի, այլ բան չէ, քան Մեդվեդևի մտքերի իրագործումը գործնականորեն:
Նկատենք նաև, որ Ալիև-Մեդվեդև հանդիպումից մեկ օր առաջ ռուսական մամուլում հայտնվեց անանուն աղբյուրներից քաղված այն տեղեկությունը, թե իբր Կազանի հանդիպումը ձախողվել էր, քանի որ «հայ և ռուս դիվանագետները գերագնահատեցին քաղաքական զիջումների ծավալը, որին կարող էր գնալ Բաքուն, և Մեդվեդևը ստիպված եղավ հրատապ կերպով ուղղել իր ենթակաների սխալները»։ Այդպես է դա, թե ոչ, դժվար է ասել: Բայց որ Մեդվեդևի նամակին առաջինը պատասխանեց հենց Բաքուն, իսկ այնուհետև լուրեր շրջանառվեցին, թե ադրբեջանցիները համաձայնել են ռուսական կողմի ներկայացրած դրույթներին, սա ակնհայտ է: Հիշյալ փաստը թերևս ունենա մեկ բացատրություն: Ալիևը գիտակցում է, որ անվերջ չի կարելի «ոչ» ասել: Դա անպայման հակազդեցություն կբերի: Այդ իսկ պատճառով էլ խիստ հարմար է այժմ տալ դրական պատասխան, իսկ հետո, անհրաժեշտության դեպքում, վերանայել տեսակետը` գտնելով քիչ թե շատ ընդունելի պատճառաբանություն:
Սրա հետ մեկտեղ չշրջանցենք այն կարևոր փաստը, որ այժմ բանակցությունների վերսկսման մասին խոսք լինել չի կարող, քանի դեռ Մոսկվան երաշխիքներ չի ստացել, որ հակամարտող երկու կողմերն էլ պատրաստ են ստորագրել իրենց ներկայացված փաստաթուղթը: Հազիվ թե Մեդվեդևը նույն սխալը կատարի երկրորդ անգամ` դառնալով Արևմուտքի հեգնանքի առարկան կամ ցուցադրելով իր լիակատար անկարողությունը` գործադրելու առկա լծակները: Առանց այդ էլ նա տեսնում ու հասկանում է միջնորդության մյուս թևերի` ԱՄՆ ու Ֆրանսիայի մտադրությունները` վերանայել հակամարտությունների կարգավորման մեխանիզմները մեր տարածաշրջանում: Իսկ սա այլ բան չի ենթադրում, քան Ռուսաստանի դերի չեզոքացում: Դա ծանր հարված է Մեդվեդևի ինքնասիրությանն ու անձնական հեղինակությանը, ով հանունի «դեմքի պահպանման» ստիպված է լինելու այս անգամ գործել ավելի խիստ: Այդ խստությունն առաջինը այսօր կճաշակի Ալիևը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: