Առուն չթռած «հոպ» մի ասա

4 Օգս

Ոչ ԱՄՆ-ն է պարտավոր մեզ պարբերաբար ֆինանսական օգնություն ցուցաբերել և ոչ էլ մենք իրավունք ունենք «մունաթ» գալ նրա վրա քիչ տալու կամ ընդհանրապես չտալու համար: Եվ եթե այսօր անդրադառնում ենք հիշյալ խնդրին, ապա միայն դեպքերի ընթացքին հետևելու և դրանց տրամաբանությունը ընկալելու նպատակով: Իսկ զարգացումների ժամանակագրությունն այսպիսին էր. Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների տան արտաքին հատկացումների հարցերով ենթահանձնաժողովը հուլիսի 27-ին որոշեց 2012 թվականի համար Հայաստանին տրամադրել 40 միլիոն դոլարի օժանդակություն: Սրա հետ մեկտեղ օրինագիծը չէր նախատեսում հումանիտար օգնության տրամադրում Լեռնային Ղարաբաղին, չնայած այն բանին, որ նախկինում Կոնգրեսի որոշմամբ Ղարաբաղին հատկացվում էր մինչև 10 մլն դոլար: Նման շրջադարձի համար անմիջապես բացատրություն գտնվեց: Գումարի բացակայությունը արդարացվեց այն փաստով, որ վերջերս ԱՄՆ-ի արտաքին պարտքի շեմը փոփոխելու, բյուջեի մեծ ճեղքվածքի, ծախսերը նվազեցնելու պլանների հետևանքով կրճատվել էին Միացյալ Նահանգների արտաքին հատկացումների ծավալները, և Ղարաբաղն էլ հայտնվել էր դրա հարվածի տակ:
Սակայն ստեղծված իրավիճակի գիտակցումն այլ բան էր, անհրաժեշտությունը` մեկ այլ բան: Ու երբ կոնգրեսական Ֆրեն Փալոուոնը ամերիկահայերի խնդրանքով ու հորդորով նամակ էր հղում Ներկայացուցիչների պալատի հատկացումների կոմիտեի ղեկավարությանը` մտահոգություն հայտնելով այդ փաստի առնչությամբ, նա ևս հրաշալի գիտեր հնարավորությունների շեմի մասին: Այդ իսկ պատճառով էլ կոնգրեսականը խոսում էր ոչ միայն այն մասին, որ շատ տարիների ընթացքում առաջին անգամ ենթահանձնաժողովը հրաժարվել էր մարդասիրական օգնություն հատկացնել Լեռնային Ղարաբաղին, այլ նաև այն հետևանքների վերաբերյալ, որոնց կարող էր հանգեցնել նման մերժումը: Սա նախ և առաջ հակասում էր կոմիտեի պրակտիկային: Իսկ բացի այդ, ինչպես նշում էր Փալոուոնը, «կասկած չկա, որ Լեռնային Ղարաբաղը այն բանի վառ վկայությունն է, թե ինչպես կարող է հակամարտությունից ժողովրդավարություն ու առաջընթաց ծնվել: ԱՄՆ դերը այդ գործընթացում դժվար է գերագնահատել: Այժմ, ինչպես երբեք, կարևոր է, որպեսզի ԱՄՆ հավատարիմ մնա խաղաղության հաստատմանը տարածաշրջանում ու սատարի Ղարաբաղին»:
Պետք է նկատենք, որ ԼՂՀ-ի խնդիրն անմիջականորեն դիտարկվում էր Հայաստանին ու Ադրբեջանին հատկացվելիք օժանդակության համատեքստում: Իսկ այստեղ նույնպես ամեն բան չէ, որ հարթ էր: Խոսքն առաջին հերթին վերաբերում էր օրինագծով նախատեսված արտաքին ռազմական ֆինանսավորմանը, որի շրջանակներում առաջարկվում էր Հայաստանին ու Ադրբեջանին 3-ական միլիոն դոլար հատկացնել ու հավելյալ 450 հազար էլ` Ադրբեջանին` միջազգային ռազմական կրթության համար: Այսինքն հանձնաժողովը Հայաստանին նույն դասընթացների համար գումար չէր նախատեսել, մինչդեռ նախորդ տարի ամբողջովին պահպանվել էր երկու երկրներին հատկացվող ռազմական օգնության հավասարությունը, մի համաձայնություն, որը ձեռք էր բերվել դեռևս 2001 թվականից:
Սակայն վերադառնանք Ղարաբաղի խնդրին, քանի որ բավական էր տեղեկանալ ֆինանսական օժանդակության բացակայության մասին, երբ Ադրբեջանում անմիջապես հիացական ու խրախուսիչ բացականչություններ հնչեցին այս առիթով ու կատարվածը գնահատվեց դրական երևույթ: Բաքվում շտապեցին այն հաստատ համոզմունքն արտահայտել, թե իբր ԱՄՆ արդեն գիտի, որ նախկինում հատկացված միջոցները ծախսվել են ոչ խաղաղ նպատակների, այլ անջատողականություն ու ատելություն սերմանելու համար: Ադրբեջանցիների բազում հրապարակումներ հագեցած էին մոտավորապես այս կարգի ձևակերպումներով. «Միջազգային հանրությունը հասկանում է Հայաստանի և Ղարաբաղի քաղաքականության իսկական էությունը ու տեսնում է, որ այն չի ծառայում խաղաղության հաստատմանը»: Իբրև սրա հիմնավորում, հարևան երկրում պնդում էին, թե իբր Ղարաբաղին հատկացվելիք հումանիտար օգնության ծախսման հաշվետվություն չի ներկայացվել և միլիոնանոց միջոցները մսխվում են վարչակազմի շահերի համար:
Բայց հետո կատարվեց անսպասելին: Անսպասելի` մեզ համար, քանի որ այն, ինչը հայտնի դարձավ, ադրբեջանցիների դեպքում պարզապես հարված էր գոտկատեղից ներքև: Տեղեկություն տարածվեց, որ նախկին պնդումներն այնքան էլ իրական չէին ու Կոնգրեսի ենթահանձնաժողովը փաստորեն հաստատել էր Ղարաբաղին ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերելու իր մտադրությունը: Բանն այն է, որ ենթահանձնաժողովի որոշման մեջ նշված էին եղել չափազանց սահմանափակ թվով երկրների տրամադրվող գումարների չափերը։ Մյուսներին, այդ թվում` Լեռնային Ղարաբաղին, ինչպես նաև Ադրբեջանին հատկացվելիք գումարի չափը չէր նշվել` թողնելով այդ հարցի որոշումը ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի հետագա քննարկումներին: Ընդ որում, Ղարաբաղի մասով ենթահանձնաժողովը հույս էր հայտնել, որ տրամադրվող ֆոնդերը կբավարարեն ԼՂ հակամարտության տուժածների մարդասիրական կարիքները` արդեն իսկ ցուցաբերված ծրագրային կարողությունների շրջանակներում։ Մի խոսքով, ենթահանձնաժողովը արդեն իսկ հստակորեն արտահայտել էր իր որոշումը Ղարաբաղին օգնություն հատկացնելու վերաբերյալ, պարզապես դեռևս չէր հստակեցրել գումարի չափը:
Իսկ ահա Ադրբեջանի վիճակը շատ ավելի աննախանձելի էր: Բանն այն է, որ նրա մասին ոչ մի բառ չէր
հիշատակվում, և եթե վաղը Բաքվին ոչ մի սենթ էլ բաժին չհասնի, դա արդեն մեծ անակնկալ համարվել չի կարող: Ի դեպ, սա միանգամայն տրամաբանական քայլ պիտի լինի: Իսկ ինչու՞ օգնել մի երկրի, որը կարծես թե միջոցների պակաս չի զգում և դեռ ամեն առիթով շեփորում է իր անսահման կարողությունների մասին: Մյուս կողմից էլ ծիծաղելի է, որ միլիարդանոց բյուջեներից մեծ-մեծ բրդող Ադրբեջանը ահաբեկված է Ղարաբաղի համար նախատեսված 10 միլիոն օգնությունից, որն, ի դեպ, բոլորովին էլ չի ծախսվելու ռազմական կամ պաշտպանական նպատակների համար:
Այս բոլոր հարցերն իրենց պատասխանը պիտի ստանային երեկ: Օգոստոսի 3-ին օրինագիծը պետք է քննարկվեր Արտաքին հատկացումների հանձնաժողովում: Սակայն քննարկումը հետաձգվեց: Ասենք, իրականում հանձնաժողովի որոշումը երկարատև գործընթացի միայն մի փուլն է։ Այնպես որ հարկ չկա առուն չթռած «հոպ» ասել: Ժամանակը ցույց կտա, թե վերջնագիծը ովքեր կհատեն: Եվ հիմա տպավորությունն այնպիսին է, որ էականն արդեն համարվում է ոչ այնքան փողը, որքան այն, թե ում անունը կհայտնվի ցուցակում: Ի վերջո, նաև դրանով է կանխորոշվում գերտերության վերաբերմունքն ու քաղաքականությունը մեր տարածաշրջանում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s